Bản án 587/2026/DS-PT — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

[1] Đơn kháng cáo của nguyên đơn được nộp đúng thời hạn và hợp lệ theo quy định tại Điều 271, Điều 272 và Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự (đã được sửa đổi, bổ sung) nên được xem xét, giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Bà Bùi Tuấn N, ông Nguyễn Trung H và ông Đỗ Minh T đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan nên Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 3 Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự (đã được sửa đổi, bổ sung) để tiến hành xét xử vụ án.

[3] Theo các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và thừa nhận của các đương sự trong quá trình giải quyết vụ án, căn cứ khoản 2 Điều 92, khoản 1 Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự (đã được sửa đổi, bổ sung), Hội đồng xét xử xác định các tình tiết sau là sự thật:

[3.1] Thửa đất số 735, tờ bản đồ số 6, diện tích 503,5m², tọa lạc tại khu vực T, phường P, quận Ô, thành phố Cần Thơ có nguồn gốc là tài sản riêng của ông Nguyễn Đức B (chồng bà Hồ Xuân V, đã chết ngày 13/3/2024). Quyền sử dụng đất này do bà Nguyễn Thị H1 (mẹ ruột ông B) lập hợp đồng tặng cho riêng cho ông B vào tháng 7/2014. Đến ngày 08/8/2014, Ủy ban nhân dân quận Ô, thành phố Cần Thơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BT 354119, số vào sổ CH05339 đứng tên cá nhân ông Nguyễn Đức B.

[3.2] Bà V và ông B chung sống với nhau như vợ chồng từ năm 1982, không có đăng ký kết và có hai con chung là Nguyễn Thành T1 (sinh năm 1982) và Nguyễn Trung H (sinh năm 1984). Đồng thời, trong quá trình giải quyết vụ án, bà V thừa nhận thửa đất số 735 nêu trên là tài sản ông B được tặng cho riêng, bà V không có công sức hay đóng góp gì vào việc tạo lập phần diện tích đất này.

[3.3] GCNQSDĐ của thửa đất số 735 (tờ bản đồ số 6) trước đây đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi để thực hiện cấp đổi sang GCNQSDĐ mới. Hiện nay, tài sản này là thửa đất số 279, tờ bản đồ số 19, diện tích 550,3m² (trong đó có 150m² đất ODT và 400,3m² đất CLN), tọa lạc tại phường P, thành phố Cần Thơ do ông Đỗ Minh T đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CN328 cấp ngày 09/10/2024.

[3.4] Trên diện tích đất tranh chấp trước đây có một phần mộ của ông Nguyễn Đức M (cha ruột ông B, ông ngoại bà N), khi Tòa án cấp sơ thẩm tiến hành xem xét thẩm định tại chỗ ngày 10/6/2025, ngôi mộ này đã được cải táng (bút lục số 112-113).

[4] Xét kháng cáo của nguyên đơn thì thấy:

[4.1] Bà Hồ Xuân V kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm, yêu cầu bà Bùi Tuấn N trả lại bản chính GCNQSDĐ số BT 354119, số vào sổ CH05339 do UBND quận Ô cấp ngày 08/8/2014 cho ông Nguyễn Đức B (chồng bà V). Bà V cho rằng ông B chỉ cho bà N mượn giấy đất để thế chấp ngân hàng sửa nhà vào năm 2019, chứ không có việc chuyển nhượng. Tuy nhiên, phía bị đơn bà N khẳng định đã nhận chuyển nhượng hợp pháp thửa đất số 735 (nay là thửa 279) từ ông B vào năm 2017 và đã thực hiện việc đăng ký biến động sang tên mình vào ngày 23/5/2017. Hồ sơ địa chính do Chi nhánh Văn phòng Đ cung cấp thể hiện vào ngày 18/5/2017, ông Nguyễn Đức B đã ký hợp đồng chuyển nhượng toàn bộ thửa đất 735 cho bà Bùi Tuấn N với giá 20.000.000 đồng. Giao dịch này đã được cơ quan có thẩm quyền chỉnh lý biến động sang tên bà N vào ngày 23/5/2017 theo hồ sơ số 010671.CN.003. Bà V cho rằng chữ ký và dấu vân tay trong hợp đồng chuyển nhượng là giả mạo nhưng bà V không yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định chữ ký và dấu vân tay của ông B với lý do không muốn nộp chi phí tạm ứng giám định nên bà V phải chịu hậu quả của việc không chứng minh theo quy định tại Điều 91 và Điều 96 Bộ luật Tố tụng dân sự (đã được sửa đổi, bổ sung) (bút lục số 152, 193).

[4.2] Về giá trị pháp lý của Vi bằng số 78/2024/VB-TPLCT ngày 17/02/2024 (bút lục số 167-172), nguyên đơn trình bày ông B có ý nguyện đòi lại đất cho các con và đã lập Vi bằng này xác định mình là chủ sử dụng thửa đất số 735. Tuy nhiên, tại thời điểm lập Vi bằng, ông B không còn là chủ sử dụng đất hợp pháp do đã chuyển nhượng cho bà N từ năm 2017. Do Vi bằng chỉ ghi nhận sự kiện, hành vi mà Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến, không có giá trị thay thế văn bản công chứng, chứng thực và không có giá trị xác lập quyền sử dụng của nguyên đơn đối với thửa đất này.

[4.3] Hồ sơ vụ án thể hiện thửa đất 735 có nguồn gốc do bà Nguyễn Thị H1 tặng cho riêng ông Nguyễn Đức B vào năm 2014, là tài sản riêng của ông B. Quá trình giải quyết vụ án, bà V cũng thừa nhận không có công sức đóng góp vào việc tạo lập thửa đất này. Việc ông B tự định đoạt tài sản riêng của mình thông qua hợp đồng chuyển nhượng ngày 18/5/2017 là hoàn toàn phù hợp với quyền của người sử dụng đất. Hơn nữa, thửa đất 735 đứng tên ông B trước đây, sau khi qua nhiều lần chuyển nhượng (từ bà N sang ông Nguyễn Thông V1 vào ngày 10/01/2021 và từ ông V1 sang ông Đỗ Minh T vào ngày 24/10/2021) hiện đã được cấp đổi thành thửa số 279, tờ bản đồ số 19, diện tích thực tế 550,3m2 (có 150m2 đất ở đô thị) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CN328 ngày 09/10/2024 do ông T đứng tên nên việc bà V yêu cầu bà N trả lại bản chính GCNQSDĐ số BT 354119, số vào sổ CH05339 là không thể thực hiện được, bởi lẽ giấy chứng nhận này hiện đã không còn giá trị sử dụng do đã được cơ quan nhà nước thu hồi và cấp đổi sang giấy chứng nhận mới cho ông T (bút lục số 114-139).

[5] Những phân tích trên cho thấy án sơ thẩm không chấp nhận đơn khởi kiện của bà Hồ Xuân V về việc đòi lại GCNQSDĐ là có căn cứ, đúng pháp luật. Do đó, Hội đồng xét xử phúc thẩm không có cơ sở để chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn.

[6] Kiểm sát viên đề nghị không chấp kháng cáo của nguyên đơn, áp dụng khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự (đã được sửa đổi, bổ sung) để giữ nguyên bản án sơ thẩm là có căn cứ, nên được chấp nhận.

[7] Bà Hồ Xuân V phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm, nhưng do bà V là người cao tuổi và có đề nghị miễn án phí nên Hội đồng xét xử cho bà V được miễn nộp khoản tiền này theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 6 Điều 15, khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.