Bản án 584/2026/DS-PT — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN

Theo bản án sơ thẩm và các tài liệu có trong hồ sơ thì nội dung vụ án như sau:

Theo đơn khởi kiện và tại phiên tòa nguyên đơn bà Dương Thị M trình bày:

Nguyên cha, mẹ bà là bà Đặng Thị S (chết 2018) và ông Dương Văn C2 (chết năm 2006) có để lại cho bà một phần đất diện tích 4200m², thuộc thửa số 558, tờ bản đồ số 06, tọa lạc: ấp L, xã T, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng (nay ấp L, xã T, thành phố Cần Thơ). Phần đất do mẹ bà đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trước đây, bà sống chung với mẹ bà từ nhỏ đến lớn và cùng mẹ bà canh tác và sử dụng phần đất này từ đó cho đến nay. Hiện mẹ bà đã chết nhưng bà vẫn chưa đi làm thủ tục chuyển tên quyền sử dụng đất. Phần đất của bà có giáp ranh với phần đất của ông Nguyễn Văn Đ là một cái đìa của gia đình bà. Từ trước đến nay giữa bà với ông Đ không có mâu thuẫn hay tranh chấp gì. Tuy nhiên, vào khoảng tháng 06/2022 ông Nguyễn Văn Đ bắt đầu lấn đất của bà. Khi đó, ông Đ nhiều lần lấp đất và gom cây cối có ý định lấp cái đìa và lấn chiếm đất của bà. Ông Đ còn tự ý cặm ranh lấn chiếm đất của bà với diện tích chiều ngang khoảng 07m, chiều dài khoảng hơn 60m. Bà đã nhiều lần yêu cầu ông Đ trả lại đất nhưng ông Đ không đồng ý.

Sự việc có làm đơn gửi đến Ủy ban nhân dân xã T để giải quyết. Tại phiên hòa giải ngày 01/10/2020 thì hai bên thống nhất thỏa thuận mỗi người phân nửa cái đìa. Tuy nhiên, khi xã xuống cắm ranh thì ông Đ không đồng ý. Sau đó, Ủy ban nhân dân xã T có mời nhiều lần nhưng ông Đ không đi.

Nay bà khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc ông Nguyễn Văn Đ trả lại phần đất theo đo đạc thực tế diện tích 178,7m2, thuộc thửa 558, tờ bản đồ số 6 tọa lạc: ấp L, xã T, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng (nay ấp L, xã T, thành phố Cần Thơ).

Theo tờ tường trình ngày 26/8/2023, bị đơn ông Nguyễn Văn Đ trình bày:

Năm 1982, ông có nhận chuyển nhượng của ông Trần Văn H4 (chết), ông H4 là cháu ruột của bà Đặng Thị S một phần đất thổ cư và đất ruộng diện tích ngang 23 tầm mé sông chạy xuôi theo lộ, giáp với đất của bà M ngang chạy xuôi vô ruộng là 32 tầm, đất tọa lạc: ấp L, xã T, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng (nay ấp L, xã T, thành phố Cần Thơ). Chuyển nhượng với giá 150 giạ lúa, trả 02 năm. Khi chuyển nhượng không có làm giấy tờ vì lúc đó nhà nước không cho chuyển nhượng. Lúc ông chuyển nhượng và trả tiền có bà Đặng Thị S là mẹ của bà M làm chứng và chỉ ranh đất. Lúc đó phần giáp ranh đất có đường nước và có trồng lá. Đến năm 1986 ông có mua thêm 01 Ha đất ruộng phía sau.

Phần đất thổ cư và cái đường nước được ông sử dụng liên tục từ năm 1982 đến nay, để đậu xuồng ghe và bơm nước ra vào ruộng của ông. Phần đường mương nước thì ông thuê nạo vét nhiều lần, lúc nạo vét cũng không ai ngăn cản. Người dân sinh sống trong xóm C ai cũng biết cái mương đường nước này ông sử dụng để đậu xuồng ghe và bơm nước ra vào ruộng từ trước đến nay. Đến năm làm lộ đal đường C thì chính quyền địa phương có liên hệ với ông để đặt cống hay làm cầu. Lúc đó, ông chọn đặt ống cống và có mua mới 06 ống cống để đặt và làm đường bơm nước ra vào ruộng, khi đó cũng không có ai ngăn cản. Giữa phần đất của ông với phần đất của bà M từ trước đến nay đều có ranh rõ ràng. Đến khi Nhà nước cắm ranh giải phóng mặt bằng để làm dự án tỉnh lộ 938 thì bà M tự nhiên nhổ ranh đất và cho rằng ông lấn ranh đất của bà M. Khi đó, bà M chỉ ranh qua khỏi đường nước và lấn lên luôn phần đất ông đang trồng cây ăn trái. Hiện phần đất của ông và phần đất của bà M điều được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Riêng phần đất của ông được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào năm 2002 thuộc thửa đất số 53, tờ bản đồ số 06. Tuy nhiên, thực tế giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông, của bà Đặng Thị S (mẹ bà M) và của bà Lê Thị G đều được cấp sai vị trí so với hiện trạng sử dụng. Lúc nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ông không biết đất được cấp sai so với hiện trạng thực tế. Khi ông làm thủ tục tách quyền sử dụng đất để chia đất cho con thì mới phát hiện. Phần đất của ông hiện nay thực tế thuộc thửa đất số 558, tờ bản đồ 06, đứng tên Đặng Thị S. Còn phần đất của bà Đặng Thị S hiện do bà Dương Thị M quản lý, sử dụng thuộc thửa đất số 52, tờ bản đồ 06 thực tế hiện do bà Lê Thị G đứng tên. Còn thửa đất số 53, tờ bản đồ số 06 do ông đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hiện do ông Nguyễn Hoàng A đang quản lý, sử dụng.

Khi bà M chuyển nhượng đất cho ông T5 có kêu địa chính đo đạc nhưng ông không có ký tên giáp ranh. Phần đất dưới mé sông chỗ cái đìa tranh chấp thì giữa ông với ông Đ1 đã thỏa thuận cặm nọc ranh cặp mé mương, phần cái mương là của ông. Nhưng vài ngày sau bà M đã tự ý nhổ bỏ nên ông làm đơn yêu cầu chính quyền địa phương giải quyết. Tại phiên hòa giải ông cũng đồng ý nhường cho ông T5 từ mé mương bờ bà M qua 02 mét, vì ông T5 là anh ruột ông. Nhưng ông T5 không chịu vì ông T5 cho rằng lúc chuyển nhượng làm giấy tờ có nói với ông T5 là 02 mét nên giữa ông T5 với bà M xảy ra mâu thuẫn. Tuy nhiên, sau đó cũng hòa giải thành nhưng khi chính quyền địa phương xuống đo cắm ranh thì xảy ra cự cải nên không cắm ranh được.

Nay đối với yêu cầu khởi kiện của bà Dương Thị M thì ông không đồng ý. Do đường nước này từ trước đến nay là của ông và ông cũng không có lấn đất của bà M.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Hồ Thị H1, anh Hồ Văn L, anh Đoàn Hoàng P1, chị Trịnh Thanh H3 trình bày: Tất cả đều thống nhất với lời trình bày và yêu cầu của nguyên đơn. Ngoài ra, không có ý kiến hay yêu cầu gì khác.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị X trình bày:

Vào năm 1998 bà Đặng Thị S (chết), bà S là mẹ của bà Dương Thị M có chuyển nhượng cho vợ chồng bà 0 công đất ruộng. Khi chuyển nhượng hai bên có thỏa thuận kèm theo đường dẫn nước chiều ngang khoảng 02m chạy dài từ ruộng cho đến sông. Gia đình bà đã trực tiếp sử dụng liên tục từ năm 1998 đến nay không có tranh chấp. Nay phía bà Dương Thị M giành đường nước có chiều ngang 02m của bà để tranh chấp với ông Đ là vô lý, không có cơ sở. Bà đề nghị giữ vững đường nước có diện tích ngang 02m và dài từ ruộng ra tới sông.

Tại bản án sơ thẩm số 155/2025/DS-ST ngày 30 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân KV - Cần Thơ tuyên xử như sau:

1./ Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Dương Thị M.

Buộc bị đơn ông Nguyễn Văn Đ trả lại cho các đồng thừa kế của bà Đặng Thị S phần đất có diện tích 89,35m2, thuộc thửa đất 52 (14), tờ bản đồ số 06 (59), địa chỉ: ấp L, xã T, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng (nay ấp L, xã T, thành phố Cần Thơ). Phần đất có số đo tứ cận:

+ Hướng Đông giáp đường bê tông có số đo: 2,48m.

+ Hướng Tây giáp thửa 558 (do bị đơn ông Nguyễn Văn Đ đang quản lý, sử dụng) và thửa 811 có số đo: 1.53m.

+ Hướng Nam giáp phần đất tranh chấp còn lại có số đo: 44,73m.

+ Hướng Bắc giáp thửa 52 (do nguyên đơn bà Dương Thị M đang quản lý, sử dụng) có số đo: 44,87m.

(Có sơ đồ kèm theo)

2/ Không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Dương Thị M về việc buộc bị đơn ông Nguyễn Văn Đ trả lại phần đất có diện tích 89,35m2, thuộc thửa đất 558 (13), tờ bản đồ số 06 (59), địa chỉ: ấp L, xã T, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng (nay ấp L, xã T, thành phố Cần Thơ). Phần đất có số đo tứ cận:

+ Hướng Đông đường bê tông có số đo: 2,48m.

+ Hướng Tây giáp thửa 558 (do bị đơn ông Nguyễn Văn Đ đang quản lý, sử dụng) và thửa 811 có số đo: 1.53m.

+ Hướng Nam giáp thửa 558 (do bị đơn ông Nguyễn Văn Đ đang quản lý, sử dụng) có số đo: 44,58m

+ Hướng Bắc giáp phần đất tranh chấp còn lại có số đo: 44,73m.

(Có sơ đồ kèm theo)

3/ Kiến nghị Cơ quan có thẩm quyền xem xét, thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp thuộc các thửa 53, 52, 558, cùng tờ bản đồ số 6, tọa lạc: ấp L, xã T, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng (nay ấp L, xã T, thành phố Cần Thơ) để cấp lại cho đúng với hiện trạng thực tế của người sử dụng đất.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về chi phí tố tụng, án phí sơ thẩm, quyền yêu cầu thi hành án và quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 17 tháng 10 năm 2025, bị đơn ông Nguyễn Văn Đ có đơn kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xem xét sửa Bản án theo hướng chấp nhận kháng cáo của bị đơn, bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Người kháng cáo bị đơn ông Nguyễn Văn Đ vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo, đề nghị sửa bản án sơ thẩm theo hướng bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, giao toàn bộ phần đất tranh chấp cho bị đơn. Bị đơn đã sử dụng con mương từ năm 1982 đến giờ, có các nhân chứng là những người sống lâu năm ở địa phương chứng kiến, trước đây bị đơn mua là đìa lá sau đó cải tạo thành con mương nước ra vô. Sử dụng từ xưa giờ không tranh chấp, sau khi mẹ nguyên đơn chết mới phát sinh tranh chấp. Lý do bị đơn nhường ½ con mương là do anh, chị là bà xuyên đã nhận chuyển nhượng phần đất này của bà S nên mới để cho anh, chị sử dụng.

Nguyên đơn trình bày: Đề nghị xem xét theo quy định.

Ông T2 trình bày: Phần đất này cha tôi là bị đơn đã sử dụng từ xưa giờ từ năm 1982 không tranh chấp, suốt một thời gian dài mà đến nay mới tranh chấp.

Ông Hoàng P1 không tranh luận gì thêm.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Cần Thơ phát biểu quan điểm từ giai đoạn thụ lý đến khi đưa vụ án ra xét xử, Tòa án đã tiến hành đúng các quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Về nội dung vụ án, đề nghị áp dụng khoản 1 Điều 308 của Bộ luật tố tụng dân sự, không chấp nhận kháng cáo của bị đơn, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Do đó, có căn cứ xác định phần đất tranh chấp là con mương hiện do bị đơn và bà X cùng quản lý, sử dụng ổn định để phục vụ việc dẫn nước tưới tiêu cho các thửa ruộng phía sau.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ: Khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự;

Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Không chấp nhận kháng cáo của bị đơn, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân KV – Cần Thơ.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Dương Thị M.

Buộc bị đơn ông Nguyễn Văn Đ trả lại cho các đồng thừa kế của bà Đặng Thị S phần đất có diện tích 89,35m2, thuộc thửa đất 52 (14), tờ bản đồ số 06 (59), địa chỉ: ấp L, xã T, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng (nay ấp L, xã T, thành phố Cần Thơ). Phần đất có số đo tứ cận:

+ Hướng Đông giáp đường bê tông có số đo: 2,48m.

+ Hướng Tây giáp thửa 558 (do bị đơn ông Nguyễn Văn Đ đang quản lý, sử dụng) và thửa 811 có số đo: 1.53m.

+ Hướng Nam giáp phần đất tranh chấp còn lại có số đo: 44,73m.

+ Hướng Bắc giáp thửa 52 (do nguyên đơn bà Dương Thị M đang quản lý, sử dụng) có số đo: 44,87m.

(Có sơ đồ kèm theo)

2. Không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Dương Thị M về việc buộc bị đơn ông Nguyễn Văn Đ trả lại phần đất có diện tích 89,35m2, thuộc thửa đất 558 (13), tờ bản đồ số 06 (59), địa chỉ: ấp L, xã T, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng (nay ấp L, xã T, thành phố Cần Thơ). Phần đất có số đo tứ cận:

+ Hướng Đông đường bê tông có số đo: 2,48m.

+ Hướng Tây giáp thửa 558 (do bị đơn ông Nguyễn Văn Đ đang quản lý, sử dụng) và thửa 811 có số đo: 1.53m.

+ Hướng Nam giáp thửa 558 (do bị đơn ông Nguyễn Văn Đ đang quản lý, sử dụng) có số đo: 44,58m

+ Hướng Bắc giáp phần đất tranh chấp còn lại có số đo: 44,73m.

(Có sơ đồ kèm theo)

3. Kiến nghị Cơ quan có thẩm quyền xem xét, thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp thuộc các thửa 53, 52, 558, cùng tờ bản đồ số 6, tọa lạc: ấp L, xã T, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng (nay ấp L, xã T, thành phố Cần Thơ) để cấp lại cho đúng với hiện trạng thực tế của người sử dụng đất.

4. Về chi phí thẩm định và định giá: Buộc nguyên đơn bà Dương Thị M phải chịu số tiền thẩm định, định giá là 3.541.150 đồng (ba triệu năm trăm bốn mươi mốt nghìn một trăm năm mươi đồng) nguyên đơn đã thực hiện xong. Buộc bị đơn ông Nguyễn Văn Đ phải chịu số tiền thẩm định, định giá là 3.541.000 đồng (ba triệu năm trăm bốn mươi mốt nghìn đồng), nhưng do nguyên đơn bà Dương Thị M đã tạm ứng thanh toán trước nên buộc bị đơn ông Nguyễn Văn Đ phải hoàn trả lại cho nguyên đơn bà Dương Thị M tiền thẩm định, định giá là 3.541.000 đồng (ba triệu năm trăm bốn mươi mốt nghìn đồng) tại phòng thi hành án dân sự KV – Cần Thơ.

5. Về án phí dân sự sơ thẩm:

+ Nguyên đơn bà Dương Thị M phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không giá ngạch là 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng), được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm đã nộp là 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí 0006520, ngày 14/4/2023 của Chi cục thi hành án dân sự thị xã Ngã Năm (nay Thi hành án dân sự thành phố Cần Thơ). Nguyên đơn bà Dương Thị M đã thực hiện xong.

+ Bị đơn ông Nguyễn Văn Đ được miễn án phí, không phải chịu.

6. Về án phí dân sự phúc thẩm: Người kháng cáo được miễn theo quy định.

7. Các phần khác của bản án không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực kể từ thời điểm hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Trường hợp Bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự, thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự, có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, Điều 7, Điều 7a, Điều 7b và Điều 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án, ngày 15 tháng 6 năm 2026.