Bản án 57/2025/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về tố tụng:

[1.1] Kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Minh T1, kháng nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân huyện Dầu Tiếng là trong thời hạn luật định. Căn cứ Điều 293 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án cấp phúc thẩm thụ lý và xét xử vụ án theo quy định pháp luật.

[1.2] Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm các ông, bà: Phạm Thị P, Phạm Văn T3, Nguyễn Hữu L, Nguyễn Hữu H, Trần Thị Mỹ H1 có đơn yêu cầu giải quyết xét xử vắng mặt, ông Nguyễn Hữu V vắng mặt lần thứ hai liên tiếp nên Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự trên theo quy định tại khoản 3 Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung: Ông Nguyễn Hữu T khởi kiện yêu cầu bị đơn Nguyễn Minh T1 trả lại diện tích đất lấn chiếm theo kết quả đo đạc có diện tích 39,1m2. Nguyên đơn cho rằng đất nguyên đơn theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có cạnh hướng Đông (điểm 10’ - 14) giáp đất bị đơn Nguyễn Minh T1 là 18,07m. Từ bức tường nhà đã xây mà nguyên đơn đã xây tô dài 17,55m cao 4 mét kéo sang ranh giới giáp đất bị đơn tại cạnh hướng Tây là khoảng đất trống do nguyên đơn chừa lại và theo những người làm chứng bà M, bà Đ, bà Đ1, ông L1, bà H2, bà L2 và ông C khai trước đây ông T xây chuồng heo nhưng đã sập chỉ còn đất trống là ranh đất giữa hai bên. Bị đơn không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, xác định ranh giới đất giữa nguyên đơn và bị đơn là bức tường nhà cao 4 mét đến 4,5 mét do nguyên đơn xây dựng kiên cố hơn 20 năm trước, bức tường không có lối đi qua lại giữa hai phần đất và hai gia đình ông T, ông T1 lấy bức tường này làm ranh giới đất sử dụng ổn định nhiều năm nay. Như vậy, trong trường hợp này nguyên đơn tranh chấp ranh giới giữa các bất động sản liền kề với bị đơn theo quy định tại Điều 175 và Điều 176 của Bộ luật Dân sự nên quan hệ pháp luật tranh chấp được xác định là “Tranh chấp quyền sử dụng đất (ranh đất)”.

[2.1] Thửa đất số 63, diện tích 390,18m2, tờ bản đồ số 15 tại ấp C, xã T, huyện D, tỉnh Bình Dương theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 00462 QSDĐ/QĐ-UB ngày 28/12/2001 do Ủy ban nhân dân huyện D, tỉnh Bình Dương cấp cho nguyên đơn ông Nguyễn Hữu T ngày 28/12/2001. Theo hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nguyên đơn ông Nguyễn Hữu T do Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện D cấp thì thửa đất không thể hiện tọa độ, ranh giới đất, không có xác nhận của các chủ sử dụng đất liền kề. Quyền sử dụng đất thửa đất 63, tờ bản đồ số 15 có nguồn gốc theo ông T khai được Nông trường cao su B - Công ty C1 cấp cho ông T là công nhân để xây dựng nhà ở, theo đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất do ông T kê khai đất và nộp Hội đồng đăng ký đất đai xã T, huyện D ngày 15/5/2000 và ông T xác định nguồn gốc đất do tự khai phá năm 1989 và Hội đồng xét duyệt cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất xã T đã đề nghị Ủy ban nhân dân huyện D cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích 465m2 theo đăng ký của ông T. Ngày 28/12/2001, ông T được Ủy ban nhân dân huyện D cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 000462 QSDĐ/QĐ-UB, diện tích 465m2. Tại Văn bản số 933/CNVPĐKĐĐ-ĐK&GCN ngày 13/6/2024 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện D (búc lụt 80) xác định Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 00462 QSDĐ/QĐ-UB cấp ngày 28/12/2001 cho ông Nguyễn Hữu T và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 02504 QSDĐ/QĐ-UB cấp ngày 27/6/2003 cho ông Nguyễn Minh T1 được cấp theo bản đồ địa chính chính quy năm 1995, không qua đo đạc thực địa nên có sự chênh lệch về diện tích theo thực tế.

[2.2] Theo hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bị đơn Nguyễn Minh T1 thể hiện: ông Nguyễn Minh T1 đã được Ủy ban nhân dân huyện D cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 02504 QSDĐ/QĐ-UB ngày 27/6/2003 đối với thửa đất số 64, tờ bản đồ số 15 trên cơ sở đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất của ông T1 gửi Ủy ban nhân dân xã T, huyện D ngày 12/6/2003, ông T1 đăng ký xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 64 tờ bản đồ 15 diện tích 713,8m2, nguồn gốc đất do tự khai phá năm 1976. Ngày 27/6/2003, Ủy ban nhân dân huyện D đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 02504 QSDĐ/QĐ-UB cấp ngày 27/6/2003 cho ông Nguyễn Minh T1. Thửa đất số 64, tờ bản đồ số 15 tại xã T, huyện D đã cấp cho ông T1, không thể hiện tọa độ, ranh giới đất, số đo cụ thể các cạnh của khu đất, không có xác nhận của các chủ sử dụng đất liền kề. Liền ranh với thửa đất số 64 của ông T1 ở cạnh hướng Tây là thửa đất số 63 do ông Nguyễn Hữu T đã được Ủy ban nhân dân huyện D cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 00462 QSDĐ/QĐ-UB cấp ngày 28/12/2001. Tại Văn bản số 933/CNVPĐKĐĐ-ĐK&GCN ngày 13/6/2024 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện D (bút lục 80) xác định Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 00462 QSDĐ/QĐ-UB cấp ngày 28/12/2001 cho ông Nguyễn Hữu T và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 02504 QSDĐ/QĐ-UB cấp ngày 27/6/2003 cho ông Nguyễn Minh T1 được cấp theo bản đồ địa chính chính quy năm 1995, không qua đo đạc thực tế. Theo trích lục bản đồ bản đồ địa chính có trong hồ sơ cấp đất cũng như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa 64 giáp thửa 63 ranh là một đường thẳng.

[2.3] Tại Mảnh trích lục địa chính có đo đạc chỉnh lý số 132-2023 ngày 05/01/2023 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện D thể hiện diện tích đo đạc thực tế như sau: thửa 63 diện tích 372,1m2 (chưa tính diện tích đất tranh chấp); thửa 64 diện tích 655,3m2 (chưa tính diện tích đất tranh chấp); diện tích đất tranh chấp giữa nguyên đơn với bị đơn Nguyễn Minh T1 là 39,1m2 (có 1,1m2 thuộc hành lang an toàn đường bộ) và xác định diện tích đất tranh chấp thuộc thửa 63. Như vậy, so với diện tích được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì nguyên đơn sử dụng thiếu 18,08m2; bị đơn Nguyễn Minh T1 sử dụng thửa 64 thiếu 58,7m2.

[2.4] Theo diễn giải của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện D (bút lục 80) nguyên nhân các bên thiếu đất do khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nguyên đơn, bị đơn không đo đạc thực tế, chỉ căn cứ theo bản đồ địa chính chính quy năm 1995. Qua kết quả đối chiếu số liệu đo đạc thực tế và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất các đương sự được cấp thì xác định diện tích đất tranh chấp thuộc một phần diện tích của thửa đất số 63, tờ bản đồ 15. Do đó, trong trường hợp này Tòa án căn cứ vào hiện trạng đất thực tế của các bên đang sử dụng để xem xét, đánh giá toàn diện vụ án.

[2.5] Căn cứ vào lời khai của nguyên đơn, bị đơn và những người làm chứng đã xác định: bị đơn Nguyễn Minh T1 khai, nơi vị trí giáp ranh với đất nguyên đơn Nguyễn Hữu T, chính gia đình ông T đã xây tường nhà ngăn cách giữa đất của ông T1 và gia đình ông T từ hơn 20 năm trước và không có lối đi ra phía sau đất tranh chấp, hai bên gia đình đã sử dụng đất ổn định theo ranh giới này từ xưa đến nay. Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn thừa nhận: “Phía sau nhà ông T, ông T có xây bức tường rào ngăn cách với phần đất còn lại phía sau (đất tranh chấp diện tích 39,1m2), bức tường ngăn cách nhà của ông T với diện tích đất tranh chấp, không có lối đi qua lại, ông T muốn đi ra phần đất tranh chấp thì phải đi sang đất của người khác”. Lời khai của nguyên đơn, bị đơn về vị trí hàng rào do chính nguyên đơn xây dựng là ranh giới phân định phần đất giữa hai bên đã tồn tại từ lâu không đúng như lời khai của những người làm chứng khai phần đất tranh chấp ông T sử dụng xây chuồng heo và đã sập nên còn đất trống. Do đó lời khai của người làm chứng bà Nguyễn Thị H2, bà Nguyễn Thị M, bà Nguyễn Thị Đ, ông Phạm Văn L1, bà Trần Thị L2, bà Nguyễn Thị Đ1 không có căn cứ để xác định ông T là người đang trực tiếp quản lý, sử dụng diện tích đất tranh chấp 39,1m2 nói trên.

[2.6] Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ ngày 25/12/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương: tại vị trí điểm 11 đến điểm 6 trên sơ đồ mảnh trích lục địa chính có đo đạc chỉnh lý số 132-2023 ngày 05/01/2023 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện D là bức tường gạch xây tô (tường nhà) do ông Trọng T4 xây dựng từ năm 2012 ngăn cách hẳn với phần đất có tranh chấp phía sau là 39,1m2 đang là đất trống gắn liền với phần đất bị đơn ông Nguyễn Minh T1 đang sử dụng, tại vị trí số 6 là tường nhà của chủ liền ranh (Phạm Văn L1) xây dựng nối liền bức tường nhà của ông T. Trên phần đất tranh chấp 39,1m2 là đất trống không có tài sản gì trên đất. Bị đơn ông Nguyễn Minh T1 xác định ranh giới đất giữa nguyên đơn, bị đơn là bức tường nhà nói trên do chính nguyên đơn ông Nguyễn Hữu T đã xây dựng các đây gần 20 năm để xác định ranh giới giữa đất ông T và đất ông T1. Từ khi xây bức tường nhà nói trên gia đình ông T cũng không chừa lối đi ra phần đất tranh chấp, ông T muốn đi ra phần đất tranh chấp 39,1m2 phải đi sang đất của bị đơn hoặc đất người khác. Theo ranh giới là bức tường nhà xây tô nói trên thì ranh giới giữa thửa đất số 63 và thửa đất số 64 là một đường thẳng, phù hợp với hình thể trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp cho nguyên đơn. Do đó, có căn cứ xác định nguyên đơn đã xác lập ranh giới bất động sản là bức tường xây tô kiên cố trên 20 năm theo sự thừa nhận của cả nguyên đơn và bị đơn trên cơ sở đúng ranh giới đất với bị đơn đã có từ trước, bị đơn không lấn chiếm quyền sử dụng đất của nguyên đơn.

[3] Từ những phân tích trên, xét thấy Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không có căn cứ, không phù hợp với quá trình sử dụng đất của các đương sự đang tranh chấp.

[4] Kháng cáo của bị đơn Nguyễn Minh T1 là có cơ sở chấp nhận.

[5] Do tranh chấp giữa nguyên đơn và bị đơn là tranh chấp ranh giới giữa các bất động sản liền kề nên trong trường hợp này khi không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn cần xác định ranh giới, mốc giới giữa đất nguyên đơn và bị đơn theo quy định tại Điều 175, 176 của Bộ luật Dân sự.

[6] Quyết định kháng nghị số 04/QĐ-VKS-DS, ngày 10/9/2024 của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương và ý kiến của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương tại phiên tòa là phù hợp với nhận định của Tòa án nên chấp nhận.

[7] Án phí dân sự phúc thẩm: do yêu cầu kháng cáo được chấp nhận nên bị đơn ông Nguyễn Minh T1 không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.