Bản án 57/2024/DS-ST — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

[1] Về thủ tục tố tụng

[1.1] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Nguyên đơn ông Nguyễn Văn P có đơn khởi kiện, bị đơn có đơn yêu cầu phản tố cùng nội dung về việc yêu cầu Tòa án xem xét buộc chấm dứt hành vi thu hoa chi chợ trái pháp luật tại phần đất mặt trước và bên hiên Kiốt số 129 nên xác định đây là vụ án dân sự có quan hệ pháp luật tranh chấp là“ yêu cầu chấm dứt hành vi thu hoa chi chợ trái pháp luật ”, hành vi thu hoa chi của các đương sự xảy ra tranh chấp tại phần đất trước mặt trước và bên hiên tại Kiốt số 129 tọa lạc tại ấp V, thị trấn V, huyện V, thành phố Cần Thơ nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ theo quy định tại Điều 27, 35, 39 và Điều 40 của Bộ luật Tố tụng dân sựnăm 2015.

[1.2] Về xác định tư cách tham gia tố tụng: Theo đơn khởi kiện của nguyên đơn có đưa bà Nguyễn Thị T, sinh năm 1982. Đ chỉ: Kv L, phường T, quận T, thành phố Cần Thơ; Bà Lê Thị M, sinh năm 1974. Địa chỉ: Kv T, phường T, quận Ô, thành phố Cần Thơ; Bà Trần Thị K2, sinh năm 1955. Địa chỉ: ấp V, thị trấn V, huyện V, thành phố Cần Thơ là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử xét thấy hiện những người này đã không còn thuê và đóng phí cho nguyên đơn, bị đơn tại vị trí liên quan đến Kiốt số 129 trước thời điểm Tòa án thụ lý giải quyết vụ án nên không cần thiết phải đưa những người này vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo quy định tại khoản 4 Điều 68 của Bộ luật Tố tụng dân sựnăm 2015 là có cơ sở.

[2] Về nội dung vụ án: Nguyên đơn cho rằng mặt trước và bên hiên Kiốt số 129 là thuộc quyền sử dụng của nguyên đơn nên nguyên đơn có quyền cho thuê thu phí. Bị đơn không đồng ý yêu cầu của nguyên đơn lý do là phần đất mặt trước và bên hiên Kiốt số 129 là phần đất công cộng nhưng thuộc quyền quản lý của bị đơn việc nguyên đơn tự ý cho thuê thu tiền khi chưa có sự đồng ý của bị đơn và cơ quan có thẩm quyền là vi phạm pháp luật. Xét thấy lời trình bày của các đương sự cũng như qua kết quả xác minh của Tòa án thì Hội đồng xét xử nhận thấy như sau:

[2.1] Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: Tại các biên bản làm việc ngày 6/3/2024 và ngày 7/3/2024 của Ủy ban nhân dân thị trấn V thì ngay sau đó phía bị đơn đã tiến hành di dời những người bán trước mặt bằng Kiốt số 129 đến vị trí buôn bán khác phù hợp trả lại sự thông thoáng cho lối đi lại của người dân khi đi chợ cũng như vẫn đảm bảo cho ông P trưng bày sản phẩm để mua bán trước Kiốt số 129. Hiện trạng qua biên bản xác minh thực tế của Tòa án ngày 03/7/2024 thì cũng không còn tình trạng những người bán trước K số 129 làm ảnh hưởng đến trật tự an ninh khu chợ. Do đó, có thể khẳng định việc thu hoa chi chợ của cả nguyên đơn và bị đơn đối với những người bán trước mặt bằng Kiốt số 129 đã được các bên nghiêm túc thực hiện việc chấm dứt thu chi chợ không đúng nơi quy định. Do đó, hành vi thu hoa chi chợ của bị đơn đã không còn tồn tại trên thực tế trước khi Tòa án thụ lý giải quyết vụ án thì làm gì còn cơ sở để buộc bị đơn chấm dứt hành vi thu hoa chi chợ trái pháp luật. Mặc dù, Tòa án đã phân tích giải thích rất nhiều lần cho nguyên đơn hiểu việc thu hoa chi là khoản thu để bù lại cho công tác, quản lý sắp xếp trật tự, vệ sinh, phòng chống cháy nổ, chi phí xây dựng chợ, đường, hệ thống cấp thoát nước, điện… nên việc ông P không phải là nhà đầu tư chợ lại tự ý cho thuê thu phí chợ là không hợp pháp và cũng không được cơ quan có thẩm quyền cấp phép cho ông P thực hiện việc đó. Hơn nữa, phía bị đơn chỉ tạo điều kiện cho phép nguyên đơn được phép sử dụng trưng bày sản phẩm hàng hóa của mình để mua bán mà không có bất kì lời hứa hay văn bản nào cho phép nguyên đơn được phép cho thuê thu phí chợ trước mặt và bên hiên Kiốt số 129 nên nguyên đơn cần phải nhận thức rõ quyền được phép sử dụng để trưng bày sản phẩm mua bán và quyền được phép cho thuê thu phí chợ là hai quyền khác nhau. Tuy nhiên, nguyên đơn vẫn cố chấp khởi kiện là không có cơ sở chấp nhận.

[2.2] Đối với yêu cầu phản tố của bị đơn: Xét thấy, việc nguyên đơn cho người thuê trước mặt tiền Kiốt số 129 để thu phí với lý do phần mặt tiền trước Kiot thuộc quyền sử dụng hợp của nguyên đơn. Hội đồng xét xử thấy rằng việc thu phí chợ của nguyên đơn là trái pháp luật vì chưa có bất kì văn bản nào của cơ quan có thẩm quyền cho phép nguyên đơn làm đều đó. Đồng thời, tại hợp đồng góp vốn đầu tư xây dựng hạ tầng số 122 ngày 16/9/2011 giữa các bên ký kết thì tại Điều 6 quy định về trách nhiệm bên B (bên mua) của hợp đồng cũng không có điều khoản thỏa thuận nào ghi nhận cho phép nguyên đơn được quyền cho thuê thu phí chợ trước mặt tiền Kiốt số 129. Các vấn đề này đều được nguyên đơn thừa nhận là không có thỏa thuận trong hợp đồng và cũng chưa từng được cơ quan có thẩm quyền cấp phép cho nguyên đơn được cho thuê và thu phí chợ. Ngược lại, phía bị đơn là Công ty được cơ quan có thẩm quyền chủ trương cấp phép cho thực hiện khai thác xây dựng Trung tâm thương mại huyện V, thực hiện nghĩa vụ đóng thuế và thành lập ban quản lý chợ, thu phí chợ theo đúng quy định. Do đó, bị đơn yêu cầu nguyên đơn chấm dứt hành vi thu hoa chi chợ trái pháp luật trước mặt bằng trước và bên hiên Kiốt số 129 là có cơ sở chấp nhận được quy định tại các Điều 257, 261 và Điều 262 của Bộ luật Dân sự 2015. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử cũng cần đề nghị phía bị đơn cần phải tiếp tục nghiêm chỉnh chấp hành việc thu hoa chi tại chợ đối với các tiểu thương đang buôn bán đúng quy định.

[2.3] Qua xác minh thực tế tại địa phương vị trí các bên tranh chấp mặt bằng trước và bên hiên K số 129 là lối đi của chợ huyện V do Công ty cổ phần Đ1 Mới phụ trách khai thác quản lý, việc tự ý cho những người thuê mua bán trên lối đi này không đúng nơi quy định, không phù hợp gây mất an ninh trật tự tại chợ cũng như sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến công tác thực hiện phòng chống trái nổ khi có rủi ro xảy ra, làm xấu cảnh quan đô thị và gây mất an ninh trật tự tại chợ. Việc Ủy ban nhân dân thị trấn V làm việc với các đương sự có đề nghị các bên chấm dứt ngay hành vi cho thuê và thu hoa chi chợ tại vị trí lối đi là rất cần thiết. Do đó, Tòa án cũng sẽ kiến nghị cơ quan có thẩm quyền tiếp tục kiểm tra, giám sát để xử lý nghiêm các hoạt động vi phạm liên quan đến việc cho thuê mua bán và thu hoa chi chợ không đúng nơi quy định.

[3] Từ những nhận định phân tích tại các mục [2.1], [2.2] và [2.3] nêu trên. Hội đồng xét xử xét thấy yêu cầu khởi kiện nguyên đơn là không có cơ sở để chấp nhận vì hành vi thu hoa chi chợ trái pháp luật của bị đơn đối với phần đất trước mặt bằng trước và bên hiên Kiốt số 129 của nguyên đơn đã bị chấm dứt trước khi nguyên đơn khởi kiện nên không còn lý do căn cứ để buộc bị đơn phải chấm dứt hành vi này. Tuy nhiên, đối với yêu cầu phản tố của bị đơn là có cơ sở chấp nhận vì chưa có bất kì văn bản hay hợp đồng nào thể hiện vị trí phần đất trước mặt bằng và bên hiên Kiốt số 129 là thuộc quyền sử dụng của nguyên đơn và ngay cả nguyên đơn cũng thừa nhận việc thu phí cho thuê tại chợ là chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.

[4] Về án phí: Nguyên đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch đối với yêu cầu không được chấp nhận. Bị đơn được nhận lại tiền tạm ứng án phí do yêu cầu được chấp nhận theo quy định pháp luật.

[5] Xét quan điểm của đại diện Viện kiểm sát là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.