Bản án 57/2019/DS-PT — Dân sự

[1] Về thủ tục tố tụng:

[1.1] Sau khi xét xử sơ thẩm, bị đơn Công ty TNHH Mía đường cồn LM Phát kháng cáo trong thời hạn luật định nên được chấp nhận xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[1.2] Về xác định quan hệ tranh chấp: Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn bồi Th thiệt hại do không thực hiện hợp đồng xuất phát từ hợp đồng đầu tư trồng và mua bán mía nguyên liệu. Cấp sơ thẩm xác định quan hệ tranh chấp là “Đòi bồi Th thiệt hại ngoài hợp đồng” là chưa chính xác. Do đó, Hội đồng xét xử xác định lại quan hệ tranh chấp là “Tranh chấp hợp đồng mua bán tài sản (Mía)”.

[2] Xét nội dung vụ án: Nguyên đơn Nguyễn Thị Thu Tr và đại diện theo ủy Qền của bị đơn bà Lê Phi Th đều thừa nhận, vào ngày 25/6/2014, nguyên đơn và bị đơn đều thống nhất các bên đã thỏa thuận ký hợp đồng đầu tư trồng và mua bán mía nguyên liệu, nội dung cụ thể đã được thể hiện trong hợp đồng đầu tư trồng và mua bán mía nguyên liệu số 101MT/HĐĐT-MNL, ngày 25 tháng 6 năm 2014; Do đó căn cứ vào sự thừa nhận của hai bên Hội đồng xét xử căn cứ nội dung hợp đồng để giải Qết.

[3] Xét kháng cáo của bị đơn, không đồng ý bồi Th chênh lệch giá trị mía cho nguyên đơn: Hội đồng xét xử xét thấy; Theo nội dung của hợp đồng các bên thỏa thuận, bà Tr có diện tích đất 7ha trồng mía, sản lượng 700 tấn, giá mua mía tại mũi ghe là 700.000 đồng/tấn mía sạch, trong quá trình thu mua, nếu thị trường có biến động về giá, thì bên A (bị đơn) sẽ điều chỉnh kịp thời, phù hợp với thị trường tại từng thời điểm, nhưng không thấp hơn giá trị bảo hiểm nói trên là 700.000 đồng/tấn mía sạch. Chất lượng mía không được dưới 8ccs. Nếu mía dưới 8ccs thì bên A (bị đơn) sẽ thông báo cho bên B (bà Tr) ngưng đốn mía đến khi nào mía đủ chất lượng. Trong quá trình thực hiện hợp đồng, bà Tr không được chuyển nhượng đất hoặc mía, không chuyển nhượng hợp đồng, không ký hợp đồng và nhận đầu tư của đại lý thu mua và các nhà máy đường khác khi chưa có sự đồng ý của bị đơn. Nếu bán mía ra ngoài cho nhà máy đường, đơn vị và cá nhân khác hoặc vi phạm hợp đồng thì phải chịu trách nhiệm bồi Th, ngoài ra các bên còn thỏa thuận một số nội dung khác.

[3.1] Trong quá thực hiện hợp đồng, các bên phát sinh tranh chấp. Bị đơn cho rằng, từ ngày 01-03/12/2014 đã thu mua mía của nguyên đơn được 59 tấn 331kg mía, thanh toán với giá 700.000 đồng/tấn mía, sau khi thu mua mía và đem về Công ty phân tích thì chữ lượng đường không đạt chất lượng như thỏa thuận ban đầu, nên ngưng thu mua mía và có thông báo (bằng điện thoại) cho bà Tr biết là chữ đường không đạt 8ccs, để mía chín vụ, khoảng 9ccs trở lên rồi mới thu hoạch bán cho Nhà máy đường Sóc Trăng (bl 97). Tuy nhiên, bà Tr bán mía cho người khác nhưng không thông báo cho bị đơn biết. Bị đơn cho rằng nguyên đơn là người có lỗi nên kháng cáo không đồng ý bồi Th cho nguyên đơn.

[3.2] Nguyên đơn không thừa nhận lời trình bày của đại diện ủy Qền của bị đơn và cho rằng bị đơn chủ động ngưng không mua mía và cũng không thông báo về chữ đường cũng như lý do ngưng mua mía, nguyên đơn yêu cầu bị đơn nhiều lần nhưng bị đơn trì hoãn và kêu nguyên đơn bán mía cho người khác. Do bị đơn không thu mua mía, nên nguyên đơn đã bán mía cho người khác giá thấp gây thiệt hại đến kinh tế của nguyên đơn nên bị đơn phải có trách nhiệm bồi Th giá trị chênh lệch cho bị đơn.

[4] Xét về lỗi của các bên: Xét về việc phân tích chữ đường, quá trình giải Qết vụ án, bị đơn cho rằng chữ đường mía của nguyên đơn không đạt, nhưng bị đơn không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh cho việc xác định chữ đường không đạt. Theo hồ sơ và nội dung đơn kháng cáo (bl 97), bị đơn cũng cho rằng đã thông báo cho nguyên đơn biết chữ đường không đạt và thông báo việc ngưng thu mía bằng điện thoại cho nguyên đơn biết; Nguyên đơn cho rằng không nhận được thông báo mà bị đơn đơn phương không tiếp tục thực hiện hợp đồng nên nguyên đơn phải bán mía cho người khác; Nguyên dơn không thừa nhận bị đơn cũng không cung cấp tài liệu chứng cứ chứng minh cho việc đã thông báo chữ đường không đạt và việc ngưng mua mía của nguyên. Căn cứ nội dung hợp đồng thể hiện nếu mía dưới 8ccs thì bên A (bị đơn) sẽ thông báo cho bên B (bà Tr) ngưng đốn mía đến khi nào mía đủ chất lượng. Như đã phân tích trên bị đơn chưa thông báo cho nguyên đơn biết nhưng không mua mía của nguyên đơn là lỗi của bị đơn. Tại phiên tòa, bị đơn cho rằng nguyên đơn bán mía cho người khác là lỗi của nguyên đơn. Hội đồng xét xử xét thấy; theo thừa nhận của bị đơn do chữ đường mía của nguyên đơn không đạt, vùng mía Phụng Hiệp hết vụ, vùng mía Sóc Trăng chữ đường thấp, lượng mía cung cấp không đủ ép nên công ty ngưng thu mua mía các hộ dân ở huyện MT, tỉnh Sóc Trăng, trong đó có bà Tr, giai đoạn này công ty cũng làm ăn thua lỗ. Phía bị đơn cho rằng có thông báo (bằng điện thoại) cho bà Tr biết là chữ đường không đạt 8ccs, để mía chín vụ, khoảng 9ccs trở lên rồi mới thu hoạch bán cho Nhà máy đường Sóc Trăng (bl 97) và theo biên bản lấy lời khai ông Hà Minh Thái là người đại diện theo ủy Qền của bị đơn khi vụ án đang được Tòa án nhân dân huyện MT, tỉnh Sóc Trăng giải Qết (bl 15) thì cho rằng bị đơn có thông báo cho các người dân, đồng thời công ty yêu cầu các người dân bán mía cho người khác,...Như vậy, việc ngưng thu mía ngoài việc bị đơn cho rằng chữ đường không đạt còn có lý do khác là công ty làm ăn thua lỗ và cũng theo nội dung của biên bản lấy lời khai công ty đã yêu cầu các hộ dân bán mía cho người khác; Như vậy, việc nguyên đơn bán mía cho người khác đã được sự đồng ý của công ty, nên công ty cho rằng nguyên đơn bán mía không thông báo cho bị đơn để xác định lỗi của nguyên đơn là không có cơ sở.

[5] Xét thiệt hại của nguyên đơn: Về số lượng bị thiệt hại: Khi ký hợp đồng ngày 25 tháng 6 năm 2014 sản lượng mía được các bên dự tính là 700 tấn. Khi bị đơn thu mua mía từ ngày 01-03/12/2014 của nguyên đơn được 59 tấn 331kg mía như vậy số lượng mía còn lại dự tính còn 700 tấn – 59 tấn 331kg = 640 tấn 669kg. Nguyên đơn khai khi bán số mía còn lại cho ông Võ Văn Th1 được 595 tấn 200kg; Như vậy, số lượng mà nguyên đơn bán lượng mía còn lại cho ông Võ Văn Th1 là nhỏ hơn 45 tấn 469kg so với số lượng đã được dự tính trong hợp đồng. Quá trình giải Qết vụ án, bị đơn không cung cấp được các tài liệu, chứng cứ chứng minh để xác định số lượng mía còn lại là bao nhiêu; Do đó, Hội đồng xét xử căn cứ vào lời khai của nguyên đơn cũng như người làm chứng ông Võ Văn Th1 để làm căn cứ xác định số lượng bị thiệt hại là 595 tấn 200kg và việc xác định này là có lợi cho bị đơn nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[6] Về giá bán mía chênh lệch: Theo hợp đồng thì giá mía không được thấp hơn 700.000 đồng/tấn và từ ngày 01 đến ngày 03/12/2014, bị đơn thu mua mía của nguyên đơn với giá là 700.000 đồng/tấn mía. Sau đó, bị đơn ngưng thu mua mía nên nguyên đơn bán mía cho ông Võ Văn Th1 với giá 600.000 đồng/tấn; Do đó, nguyên đơn yêu cầu bị đơn bồi Th thiệt hại 100.000 đồng/tấn mía. Bị đơn cho rằng nguyên đơn bán mía cho ông Võ Văn Th1 với giá 600.000 đồng/tấn là không phù hợp, giá dao động phải từ 700.000 đồng/tấn mía – 800.000 đồng/tấn mía mới phù hợp. Do các bên không thống nhất giá mía cùng thời điểm, Tòa án đã có công văn tham khảo của các nhà máy đường lân cận khác thì giá thu mua mía vụ mùa 2014-2015 căn cứ vào chữ đường trong mía như mía đúng chữ đường 10CCS thì giá trung bình là 892.500 đồng/tấn, nếu mía có chữ đường thấp hơn 10CCS thì giảm 7 đồng/kg/0,1CCS, tức nếu chữ đường trong mía đạt 8CCS như các bên thỏa thuận thì giá thu mua trung bình là 892.500 đồng/tấn – (7 đồng x 20) = 752.500 đồng/tấn. Và nếu mía thấp hơn 7,0CCS thì không mua hoặc nếu có mua thì giá cố định là 600 đồng/kg (tương đương 600.000 đồng/tấn), nếu thấp hơn 6,0CCS thì không mua hoặc nếu có mua thì giá cố định là 500 đồng/kg (tương đương 500.000 đồng/tấn). Trong vụ án này, không có cơ sở để xác định chữ lượng đường trong mía là bao nhiêu; Do đó, Hội đồng xét xử căn cứ vào giá trung bình của giá mía thu mua. Cụ thể, giá mía được xác định là (752,5 đồng/kg + 600 đồng/kg + 500 đồng/kg) : 3 = 617,5 đồng/kg (tương đương 617.500 đồng/tấn). Như vậy, giá thiệt hại của nguyên đơn được xác định là 700 đồng/kg – 617,5 đồng/kg = 82,5 đồng/kg, tương đương 82.500 đồng/tấn. Do đó, tổng thiệt hại của nguyên đơn được xác định là:

[7] Từ những phân tích nêu trên, xét thấy quan điểm của đại diện Viện kiểm sát đề nghị chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của bị đơn là phù hợp, nên được chấp nhận.