Bản án 57/2018/DS-PT — Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH SÓC TRĂNG

Với thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Mai Thiện Kế

Các Thẩm phán: Ông Huỳnh Đức Khải

Ông Phạm Hùng Nuôi

Thư ký Tòa án ghi biên bản phiên tòa: Ông Lê Thanh Lâm, Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng: Bà Tăng Thị Thúy Hằng, Kiểm sát viên tham gia phiên toà.

Trong ngày 20 tháng 4 năm 2018, tại Trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng xét xử phúc thẩm vụ án dân sự thụ lý số 153/2017/TLPT-DS ngày 03 tháng 11 năm 2017 về việc " Tranh chấp thừa kế".

Do bản án dân sự sơ thẩm số 62/2017/DS-ST ngày 19/9/2017 của Tòa án nhân dân huyện K, tỉnh Sóc Trăng bị kháng cáo và kháng nghị.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số: 204/2017/QĐ-PT ngày 12 tháng 12 năm 2017 giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Bà E, sinh năm 1954.(có mặt)

Địa chỉ: ấp M, xã N, huyện K, tỉnh Sóc Trăng.

- Bị đơn: Ông T, sinh năm 1962.(có mặt)

Địa chỉ: ấp A, xã L, huyện K, tỉnh Sóc Trăng.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Bà NLQ 1.(có mặt)

Địa chỉ: ấp A, xã L, huyện K, tỉnh Sóc Trăng

2. Bà NLQ 2 ( có mặt)

Địa chỉ: ấp A, xã L, huyện K, tỉnh Sóc Trăng

3. Ông NLQ 3.(có mặt)

Địa chỉ: ấp A, xã L, huyện K, tỉnh Sóc Trăng

4. Bà NLQ 4.(vắng mặt, có đơn xin xét xử vắng mặt)

5. Anh NLQ 5.(có mặt)

6. Anh NLQ 6. (vắng mặt, có đơn xin xét xử vắng mặt)

7. Chị NLQ 7. (vắng mặt, có đơn xin xét xử vắng mặt)

8. Chị NLQ 8.(có mặt)

9. Chị NLQ 9. (vắng mặt, có đơn xin xét xử vắng mặt)

Cùng địa chỉ: ấp A, xã L, huyện K, tỉnh Sóc Trăng

10. Ông NLQ 10.(vắng mặt)

Địa chỉ: ấp A, xã L, huyện K, tỉnh Sóc Trăng

11. Bà NLQ 11.(vắng mặt)

Địa chỉ: ấp A, xã L, huyện K, tỉnh Sóc Trăng

- Người kháng cáo: Của bị đơn ông T.

- Người kháng nghị: Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ thì nội dung vụ kiện được tóm tắt như sau:

Nguyên đơn E trình bày:

Cha mẹ nguyên đơn tên VT chết năm 2006 và bà C chết năm 2005, VT bà C có 05 người con gồm: NLQ 1, NLQ 2, bà E, NLQ 3 và ông T.

Khi còn sống, VT và bà C đã chia đất NLQ 1 và NLQ 3 và đã được cấp giấy chủ quyền đất. Ngoài ra, VT và bà C có cho bà E làm 01 công ruộng giáp bà NLQ 2 nhưng bà E làm được vài năm thì trả lại cho VT và bà C.

Phần đất VT và cà C được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại các thửa đất 145, 148, 165 và 166 cùng tờ bản đồ số 6, tọa lạc tại ấp A, xã L, huyện K, tỉnh Sóc Trăng, cụ thể là:

- Thửa 148 diện tích 1.721m2, trên đất có căn nhà của ông VT và bà C nhưng đã hư hỏng không còn sử dụng được và nền mộ của ông VT và bà C.

- Thửa số 145 phía sau nhà diện tích 2.810m2, phần đất này đã bán cho ông NLQ 10 diện tích 1.800m2.

- Thửa 165 diện tích 1.945m2.

- Thửa 166 diện tích 2.620m2.

Tổng diện tích: 9.096 m2.

Ông VT và bà C chết không để lại di chúc. Vì vậy, nguyên đơn E khởi kiện yêu cầu Tòa án chia thừa kế theo pháp luật, cụ thể như sau:

- Diện tích đất tại thửa 148 có mồ mả cha mẹ, phần của nguyên đơn được nhận thừa kế thì nguyên đơn đồng ý để cho gia đình ông T hưởng. Đối với căn nhà thì không yêu cầu chia vì không còn giá trị sử dụng.

- Diện tích đất tại thửa số 145 phía sau nhà, đối với phần đã bán cho NLQ 10 thì sang tên cho NLQ 10, phần của nguyên đơn được nhận thừa kế thì nguyên đơn đồng ý để cho gia đình ông T hưởng.

- Diện tích đất tại thửa số 166, phần của nguyên đơn được nhận thừa kế thì nguyên đơn đồng ý để cho gia đình ông T hưởng.

- Diện tích đất tại thửa 165 giáp Lộ Nam Sông Hậu, nguyên đơn yêu cầu chia thành 05 phần bằng nhau, nguyên đơn nhận 01 phần phía đối diện nhà của ông T giáp bên phần đất của NLQ 2, đối với các cây ăn trái do gia đình ông T trồng thì bà E đồng ý trả giá trị bằng tiền.

Bị đơn ông T trình bày:

Cha ông tên VT chết năm 2006 và mẹ tên bà C chết năm 2005, cha mẹ có 05 người con như bà E trình bày là đúng sự thật.

Khi còn sống, cha mẹ đã chia đất cho các con cụ thể như sau:

- NLQ 1 được chia 02 công ruộng, NLQ 1 đã được cấp bằng khoán và đã sang bán cho người khác.

- NLQ 3 được cho 02 công ruộng, NLQ 3 đã được cấp bằng khoán và đã sang bán cho người khác.

Phần đất cha mẹ được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gồm 04 thửa trong đó bán 01 phần cho NLQ 10 như bà E trình bày là đúng, còn lại được chia cụ thể như sau:

- Đất tại nhà chỗ căn nhà của cha mẹ thì chia cho NLQ 2 01 cái nền nhà NLQ 2 đang ở.

- Đất vườn phía sau nhà chỗ mộ cha mẹ thì chia cho gia đình ông T làm từ trước đến nay.

- Đất ruộng chỗ NLQ 2 đang làm và bán cho NLQ 11 một phần, trước đây cha mẹ cho bà E 01 công giáp 01 công đất cha mẹ cho NLQ 2, nhưng bà E chỉ làm ruộng vài năm thì trả lại cho cha mẹ, sau đó cha mẹ bán cho NLQ 2 02 công để lấy tiền mua cho bà E 01 chiếc máy may trị giá bằng khoảng 03 công ruộng lúc bấy giờ. Đối với phần đất này, gia đình ông T chỉ làm một phần nhỏ giáp đê bao.

- Phần đất giáp lộ Nam Sông Hậu, NLQ 2 được cha mẹ 01 liếp vườn đối diện nhà ông T bây giờ, chiều ngang 7,5m từ hướng Cần Thơ về Sóc Trăng chạy dài hết đất do NLQ 2 làm từ trước đến nay, chia cho NLQ 3 01 liếp chiều ngang khoảng 8m và NLQ 3 đã bán cho gia đình ông T phần còn lại thì cho gia đình ông T và gia đình ông T sử dụng liên tục từ trước đến nay.

Khi ông VT và bà C già yếu và đau bệnh có vay của Ngân hàng và nhiều người khác khoảng 35.000.000đ và 50 chỉ vàng, số tiền vay Ngân hàng thì gia đình ông T đã trả xong năm 2007, số vàng cũng đã trả gần hết chỉ còn thiếu lại một phần.

Ông T và vợ tên NLQ 4 cùng các con tên NLQ 5, NLQ 6, NLQ 7, NLQ 8 và NLQ 9 đang sử dụng tên phần đất do ông VT và bà C cho tặng từ trước đến nay, nên không đồng ý chia thừa kế theo yêu cầu khởi kiện của bà E, vì cho rằng: Khi còn sống cha mẹ đã chia tài sản cho các con, bà E chưa được chia đất nhưng đã nhận 01 cái máy may trị giá bằng 03 công ruộng. Ông T yêu cầu được tiếp tục sử dụng trên phần đất do cha mẹ đã cho tặng và làm thủ tục sang tên theo quy định của pháp luật, số nợ thì gia định ông T tự trả, không yêu cầu Tòa án giải quyết. Phần đất của NLQ 2 thì sang tên cho NLQ 2, đối với phần đất sang bán cho NLQ 10 thì sang tên cho NLQ 10.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan NLQ 1 trình bày:

Bà thống nhất với lời trình bày của bà E về cha mẹ và anh chị em. Khi còn sống, cha mẹ đã chia đất cho các con như ông T trình bày là đúng. Các con đều đã được chia tài sản nên không chia nữa. Bà yêu cầu được làm thủ tục sang tên cho ông T và người liên quan NLQ 2 đúng như phần đất mà ông T và người liên quan NLQ 2 đang sử dụng theo ý nguyện của cha mẹ khi còn sống. Bà cũng đống ý làm thủ tục sang tên cho NLQ 10 theo quy định của pháp luật vì phần đất này cha mẹ bà đã bán cho NLQ 10. NLQ 1 thừa nhận khi cha mẹ già yếu, có vay nợ để điều trị bệnh nhưng cụ thể là bao nhiêu thì bà không biết, gia đình ông T đã lo cho cha mẹ thì gia đình ông T được hưởng tài sản của cha mẹ chết để lại.

Nếu theo quy định của pháp luật, phần đất của cha mẹ phải chia thừa kế theo pháp luật, phần bà được hưởng thừa kế thì bà nhận nhưng bà tặng cho lại em trai út là ông T, bà yêu cầu Tòa án xem xét công chăm sóc cha mẹ của ông T theo quy định của pháp luật.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan NLQ 2 trình bày:

Bà thống nhất với lời trình bày của bà E về cha mẹ và anh chị em. Đối với phần tài sản cha mẹ cho NLQ 1, NLQ 3 và ông T là đúng, còn đối với phần cha mẹ cho bà cụ thể như sau:

- Phần đất giáp nhà cha mẹ, bà được cho 01 cái nền nhà hiện nay bà đang ở.

- Phần đất giáp đê bao, cha mẹ cho bà 01 công, cho E 01 công, cho ông T một phần giáp đê bao, còn lại 01 công của cha mẹ, do bà E không quen làm ruộng nên làm được vài năm thì trả lại cho cha mẹ, sau đó cha mẹ bán cho bà 02 công gồm 01 công của cha mẹ và 01 công của bà E và bù thêm tiền để mua cho bà E 01 chiếc máy may trị giá bằng khoảng 03 công ruộng lúc bấy giờ. Như vậy, bà có 03 công ruộng và bà đã bán cho bà NLQ 11 1,5 công còn lại bà đang canh tác sử dụng. Phần đất giáp đê bao thì ông T sử dụng từ trước đến nay.

- Phần đất giáp Lộ Nam Sông Hậu, bà được chia 01 liếp vườn chiều ngang 7,5m dài hết đất hướng Cần Thơ đi Sóc Trăng bà đang làm từ trước đến nay.

Cha mẹ đã chia tài sản cho các con rõ ràng. Vì vậy bà không đồng ý chia thừa kế theo yêu cầu khởi kiện của bà E. Bà yêu cầu được tiếp tục sử dụng phần đất bà được chia và sang tên cho bà, phần của gia đình ông T thì sang tên cho ông T còn phần bán cho NLQ 10 thì sang tên cho NLQ 10.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan NLQ 3 trình bày:

Ông thống nhất với lời trình bày của Bà E về cha mẹ và anh chị em. Khi còn sống, cha mẹ đã chia đất cho con như ông T trình bày là đúng. Phần liếp vườn giáp lộ Nam Sông Hậu thì ông đã bán cho gia đình ông T thì gia đình ông T tiếp tục sử dụng. Các con đều đã được chia tài sản nên không chia nữa. NLQ 3 thừa nhận khi cha mẹ già yếu có vay nợ để điều trị bệnh nhưng cụ thể là bao nhiêu ông không biết, gia đình ông T lo cho cha mẹ thì được hưởng tài sản do cha mẹ chết để lại.

Nếu theo quy định của pháp luật, phần đất của cha mẹ phải chia thừa kế theo pháp luật, phần ông được hưởng thừa kế thì ông nhận nhưng ông tặng cho lại em trai út là ông T, ông yêu cầu Tòa án xem xét công chăm sóc cha mẹ của ông T theo quy định của pháp luật.

Anh NLQ 5 là Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đồng thời là người đại diện theo ủy quyền của các người có liên quan NLQ 4, NLQ 5, NLQ 6, NLQ 7 và NLQ 8 trình bày:

Thống nhất với lời trình bày và yêu cầu của cha ruột là ông T.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan NLQ 10 trình bày:

Năm 2001 ông có mua của ông VT và bà C 1.800m2 đất vườn kế đất gia đình ông, việc mua bán có làm giấy tay nhưng chưa làm thủ tục sang tên theo quy định của pháp luật. Khi nhà nước làm thủ tục cấp giấy mới, ông đã kê khai nhưng chưa được cấp giấy. Ông đang làm thủ sang tên theo quy định của phấp luật, ông không yêu cầu Tòa án giải quyết việc mua bán đất giữa ông và ông VT và bà C trong vụ án này.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan NLQ 11 trình bày:

Năm 2009 bà có mua của NLQ 2 phần đất chiều ngang 12m (4 tầm) chiều dài 162m (54 tàm), việc mua bán có làm giấy tay nhưng chưa làm thủ tục sang tên theo quy định của pháp luật. Khi nhà nước làm thủ tục cấp giấy mới, bà đã kê khai nhưng chưa được cấp giấy. Bà đang làm thủ sang tên theo quy định của phấp luật, bà không yêu cầu Tòa án giải quyết việc mua bán đất giữa bà và NLQ 2 trong vụ án này.

Sự việc được Tòa án nhân dân huyện K thụ lý, giải quyết như sau:

- Căn cứ khoản 5 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 2 Điều 147; Điều 165 và khoản 1 Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự.

- Căn cứ các điều 357, 609, 612, 649, 650, 651 và 660 của Bộ luật dân sự.

- Căn cứ Điều 188 Luật đất đai năm 2013.

- Căn cứ Điều 48 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án.

- Căn cứ khoản 7 Điều 27 Pháp lệnh án phí, lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện chia thừa kế theo pháp luật của nguyên đơn E.

1/. Tuyên bố diện tích đất tại các thửa đất 145, 148, 165 và 166 cùng tờ bản đồ số 6, tọa lạc tại ấp A, xã L, huyện K, tỉnh Sóc Trăng, do UBND huyện K, tỉnh Sóc Trăng cấp cho hộ ông VT là di sản thừa kế của ông VT và vợ là bà bà C.

2/. Chia thừa kế theo pháp luật đối với các thửa đất nêu trên, cụ thể như sau:

* Thửa 148 được chia cụ thể như sau:

+ Bị đơn T được hưởng thừa kế 1.087m2 đất tại thửa 148, (có tứ cận kèm theo)

+ Người có liên quan NLQ 2 được hưởng thừa kế 121m2 tại thửa 148, (có tứ cận kèm theo)

* Thửa 145 được chia như sau:

+ Bị đơn T được hưởng thừa kế 1.482m2 đất tại thửa 145, (có tứ cận kèm theo)

* Thửa 166 được chia như sau:

+ Bị đơn T được hưởng thừa kế 363m2 đất tại thửa 166, (có tứ cận kèm theo)

+ Người có liên quan NLQ 2 được hưởng thừa kế 3.831m2 tại thửa 166 (trong đó bao gồm cả phần đất NLQ 2 đã bán cho bà NLQ 11), (có tứ cận kèm theo)

* Thửa 165 được chia như sau:

+ Bị đơn T được hưởng thừa kế 3.582m2 đất tại thửa 165 phần bên phía nhà ông T, (có tứ cận kèm theo)

+ Bị đơn T được hưởng thừa kế 714m2 đất tại thửa 165 phần đối diện nhà ông T, (có tứ cận kèm theo)

+ Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan NLQ 2 được hưởng thừa kế 734m2 đất tại thửa 165 phần đối diện nhà ông T, (có tứ cận kèm theo)

+ Nguyên đơn E được hưởng thừa kế 983m2 đất tại thửa 165 phần đối diện nhà ông T, trên đất có 04 cây vú sữa lớn đang cho trái, 15 cây nhãn da bà lớn đang cho trái, 05 cây nhãn da bò loại nhỏ, 20 cây chanh loại lớn, 10 cây chanh loại nhỏ, 15 cây xoài trồng khoảng 01 năm và 20 cây ổi mới trồng của ông T, (có tứ cận kèm theo)

Bà E phải trả giá trị bằng tiền đối với các cây trồng cho ông T với số tiền là 21.100.000đ (hai mươi mốt triệu, một trăm ngàn đồng). Khi bản án có hiệu lực pháp luật, kể từ ngày ông T có đơn yêu cầu thi hành án, nếu bà E không trả đủ số tiền nêu trên, thì hàng tháng bà E còn phải trả cho ông T số tiền lãi theo mức lãi suất được quy định tại khoản 2 Điều 468 của bộ luật dân sự đối với số tiền chậm thi hành án.

(Có sơ đồ phân chia đất thừa kế kèm theo bản án)

Ngoài ra cấp sơ thẩm còn tuyên về chi phí định giá và quyền kháng cáo theo quy định.

Ngày 27/9/2017, bị đơn ông T có đơn kháng cáo bản án dân sự sơ thẩm số 62/2017/DS-ST, ngày 19/09/2017 của Tòa án nhân dân huyện K, tỉnh Sóc Trăng. Yêu cầu cấp phúc thẩm giải quyết xét xử lại vụ án theo hướng bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà E.

Ngày 19/10/2017, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng ban hành Quyết định số 14/QĐKNPT-VKS-DS, kháng nghị một phần bản án dân sự sơ thẩm số 62/2017/DS-ST, ngày 19/09/2017 của Tòa án nhân dân huyện K, tỉnh Sóc Trăng. Yêu cầu cấp phúc thẩm xét xử lại vụ án theo hướng:

- Theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Nhà nước cấp đất tại thửa 165 diện tích 1.945m2 nhưng bản án sơ thẩm lại tuyên xử chia thừa kế thửa đất 165 với tổng diện tích 6.013m2, trên lệch 4.068m2 là khó khăn trong giai đoạn thi hành án.

- Nguyên đơn chỉ yêu cầu chia thừa kế thửa đất 165, và đồng ý tặng cho các thửa 148, 145, 166 nhưng bản án sơ thẩm lại chia thừa kế tất cả các thửa đất 148, 145, 166 là chưa phù hợp quy định pháp luật.

- Tổng giá trị cây trồng 22.850.000 đồng nhưng khi tuyên xử thì chỉ buộc nguyên đơn trả số tiền 21.100.000 đồng là thiệt thời cho ông T.

- Bản án sơ thẩm buộc nguyên đơn trả giá trị cây trồng là 21.100.000 đồng nhưng lại không tính án phí.

Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo, Vị đại diện Viện kiểm sát vẫn giữ nguyên quyết định kháng nghị. Các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

Kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát là trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm thì Thẩm phán, Hội đồng xét xử và những người tham gia tố tụng chấp hành pháp luật về tố tụng và đề xuất Hội đồng xét xử áp dụng Khoản 2 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng sửa án sơ thẩm và không chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông T.