Bản án 569/2024/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, đơn khởi kiện bổ sung và trong quá trình tố tụng, nguyên đơn bà Trần Thúy V trình bày:

Vợ chồng cụ Trần Thiện T1 (còn có tên gọi khác là Trần Triệu H2, chết năm 2013), cụ Trần Thị T2 (chết năm 2022) có 08 người con chung, gồm: bà Trần Thị P1, bà (T), ông Trần Trung D, ông Trần Đức T, ông Trần Thiện H, ông Trần Ri B, bà Trần Thúy H1 và bà Trần Thị P3.

Thửa đất số 311, tờ bản đồ số 13, diện tích 8.665 m2, tọa lạc tại ấp M, xã M, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng Sinh có nguồn gốc là của vợ chồng cụ T1, cụ T2 được thừa hưởng từ cha mẹ đẻ của cụ T1. Năm 1993, cụ T1 đăng ký, kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCN QSDĐ).

Ngoài ra, vợ chồng cụ T1, cụ T2 còn có quyền sử dụng các thửa đất, gồm: thửa số 314, diện tích 8.341 m2; thửa số 581, diện tích 19.890 m2; thửa số 42, diện tích 8.898,8 m2; thửa số 108, diện tích 7.352,7 m2 và phần còn lại của thửa số 154, diện tích 3.012,3 m2, đều tọa lạc tại ấp M, xã M, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng.

Bà P1 sống chung với cha mẹ. Năm 2010, nhân lúc cụ T1 bị bệnh, phải nằm điều trị ở bệnh viện, bà P1 đã hủy toàn bộ các giấy tờ, biên nhận của những người chuyển nhượng đất cho cụ T1, cụ T2, đồng thời làm thủ tục sang tên quyền sử dụng đất thẳng từ chủ đất gốc qua tên bà P1. Cả thửa đất số 311, bà P1 cũng làm thủ tục sang tên cho bà P1. Sau đó, bà P1 thế chấp thửa đất số 311 để vay tiền Ngân hàng. Cụ T2 nhiều lần phải gửi đơn đến Ngân hàng để ngăn chặn thì bà P1 mới không vay tiếp được.

Ngày 27/7/2019, cụ T2 và các con có cuộc họp mặt để phân định quyền sử dụng đối với các thửa đất của vợ chồng cụ T1, cụ T2. Tại cuộc họp, tất cả những người có mặt đã thống nhất:

- Thửa đất số 311 là đất tổ tiên, ông bà để lại nên sẽ được dùng làm nơi chôn cất, đặt mồ mả, nhà thờ, không được chuyển nhượng, tặng cho, cầm cố, thế chấp... Toàn bộ đất và tài sản trên đất do tất cả những người thừa kế hiện nay đứng tên đồng sở hữu, ai ở đây có nghĩa vụ trông coi, gìn giữ, tu bổ đất đai, tài sản;

- Giao cho bà P1 được hưởng toàn bộ quyền sử dụng thửa đất số 581, diện tích 19.890 m2 và thửa đất số 314, diện tích 8.341 m2.

Bà P1 đã sang tên các thửa đất số 581 và số 314 cho con trai là anh Phạm Trung K. Đối với thửa đất số 311 trên có căn nhà thờ và khu mồ mả thân tộc, bà P1 không đồng ý sang tên cho những người thừa kế đồng đứng tên theo thỏa thuận tại biên bản họp gia đình ngày 27/7/2019, đồng thời còn có hành vi chiếm giữ, cản trở không cho bà và một số người em vào thờ cúng, hương khói cho tổ tiên, cha mẹ.

Số tiền cho thuê đất ruộng năm 2022 là 22.000.000 đồng và 1,5 cây vàng 24k đều do bà H1 cất giữ. Phần đất thực tế còn lại của thửa đất số 154 nằm bên kia kênh thủy lợi (trừ phần đất cha mẹ bà đã chuyển nhượng cho bà Trần Thị Kim H3 và bà Nguyễn Thị C) có diện tích 3.012,3 m2 là đất gốc của cha mẹ bà, bà không yêu cầu chia thừa kế mà để cũng dùng vào việc thờ cúng. Đối với hợp đồng tặng cho ngày 13/5/2010 giữa cụ T1 và bà P1: Hợp đồng này cụ T2 không ký tên và tại thời điểm xác lập thì cụ T1 đã 88 tuổi nhưng không có giấy xác nhận sức khỏe y khoa.

Do đó, bà V khởi kiện, đề nghị Tòa án giải quyết các yêu cầu sau:

1/ Công nhận tất cả 06 (sáu) thửa đất, gồm: số 311, 154, 108, 42 (cùng tờ bản đồ số 13) và số 581, 314 (cùng tờ bản đồ số 10), tọa lạc tại ấp M, xã M, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng là di sản của cụ T1, cụ T2 để lại dùng vào việc thờ cúng; kể cả căn nhà thờ trên thửa đất số 311, tờ bản đồ số 13. Bất cứ người con nào cũng được về đây nhang khói cho cha mẹ và chăm sóc nhà cửa.

2/ Giao cho ông Trần Thiện H thay mặt những người thừa kế đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất toàn bộ các thửa đất trên.

3/ Buộc anh Phạm Trung K và chị Phạm Thị Quyền T3 không được ở và quản lý sử dụng di sản thờ cúng nêu trên.

4/ Hủy GCN QSDĐ số BB 967394, do UBND huyện N cấp cho bà Trần Thị P1 ngày 27/7/2010 (đối với thửa đất số 311, tờ bản đồ số 13, diện tích 8.665 m2); GCN QSDĐ số BD 080946, do UBND huyện N cấp cho bà Trần Thị P1 ngày 02/11/2010 (đối với thửa đất số 581, tờ bản đồ số 10, diện tích 19.890 m2); GCN QSDĐ số BD 080947, do UBND huyện N cấp cho bà Trần Thị P1 ngày 02/11/2010 (đối với thửa đất số 314, tờ bản đồ số 10, diện tích 8.341 m2).

Bị đơn bà Trần Thị P1 có “Đơn phản tố” đề ngày 16/6/2022 và quá trình tố tụng trình bày:

Ngày 13/5/2010, cụ T1, cụ T2 đã lập hợp đồng tặng cho bà quyền sử dụng đất tại thửa số 311, tờ bản đồ số 13, tọa lại tại ấp M, xã M, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng; hợp đồng được UBND xã M chứng thực. Đến ngày 27/7/2010, bà được UBND thị xã N cấp GCN QSDĐ. Do đó, việc tặng cho đã hoàn thành, nên bà không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà V đối với thửa đất này.

Đối với các thửa đất số 314 và số 581 do bà nhận chuyển nhượng của người khác và đã được cấp GCN QSDĐ, nên các thửa đất này không phải là di sản thừa kế của cha mẹ để lại, đề nghị Tòa án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc yêu cầu hủy các giấy chứng nhận cấp cho bà đối với các thửa đất số 311, 314 và 581.

Ngoài ra, khi cụ T1, cụ T2 còn sống có tạo lập được khối tài sản như sau: Thửa đất số 42, diện tích 7.800 m2; thửa đất số 108, diện tích 7.000 m2, thửa đất số 154, diện tích 3.000 m2, cùng tờ bản đồ số 13, tọa lạc tại ấp M, xã M, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng. Thửa đất số 42, bà Trần Thúy P2 đang cho ông Nguyễn Văn S thuê. Thửa đất số 108, bà P2 đang cho ông Nguyễn Văn N thuê. Ngoài ra, tiền cho thuê đất trong vụ mùa 2022, 2023 tổng cộng 44 triệu đồng bà P2 đang quản lý và 1,5 lượng vàng 24k mẹ bà chết để lại hiện bà H1 đang quản lý. Nay bà phản tố yêu cầu Tòa án xác định các tài sản nêu trên là di sản thừa kế của cha mẹ bà và chia đều cho 08 người con theo quy định của pháp luật.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thúy P2 trình bày: Bà thống nhất với lời trình bày và yêu cầu của bà Trần Thúy V.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Trần Đức T, ông Trần Ri B, bà Trần Thúy H1 thống nhất trình bày:

Biên bản họp gia đình ngày 27/7/2019 để thỏa thuận quản lý các thửa đất là không có giá trị pháp lý, vì sau khi họp các bên đã thay đổi ý kiến không đồng ý và UBND thị xã N cũng chưa cấp GCN QSDĐ cho đồng sở hữu như nội dung trong biên bản đã lập.

Thửa đất số 311, trên có nhà, mồ mả, cây lâu năm, phần đất này lúc còn sống cha mẹ đã lập hợp đồng ngày 13/5/2010 tại UBND xã M, tặng cho bà P1. Bà P1 đã được cấp GCN QSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất ngày 27/7/2010. Do đó, yêu cầu Tòa án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Các thửa đất số 314, 581 là đất của bà P1 nhận chuyển nhượng của người khác. Đến ngày 02/11/2010, bà P1 đã được cấp GCN QSDĐ. Đây là tài sản riêng của bà P1, không phải di sản thừa kế của cha mẹ, nên đề nghị không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Đối với các thửa đất và tài sản còn lại là di sản thừa kế của cha mẹ, gồm: Thửa đất số 42, thửa đất số 108 và phần đất còn lại của thửa đất số 154; tiền lương của cụ T2; tiền phúng điếu; tiền cho thuê đất và số vàng cụm T2 chết để lại: yêu cầu Tòa án chấp nhận yêu cầu phản tố của bà P1 và chia đều cho 08 người con theo luật thừa kế, ai nhận hiện vật thì trả giá trị lại cho những người khác.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Phạm Trung K trình bày: Anh thống nhất với lời trình bày và yêu cầu của bà P1.

Tại Công văn số 105/TNMT ngày 09/5/2023, UBND thị xã N xác định: Việc cấp cho bà Trần Thị P1 các GCN QSDĐ số BB 967394 ngày 27/7/2010 (thửa đất số 311, tờ bản đồ số 13), số BD 080946 ngày 02/11/2010 (thửa đất số 581, tờ bản đồ số 10), số BD 080947 ngày 02/11/2010 (thửa đất số 314, tờ bản đồ số 10), đất cùng tọa lạc tại ấp M, xã M, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng là căn cứ Luật Đất đai năm 2003 và Nghị định số 181/2004/NĐ-CP của Chính phủ về việc thi hành Luật Đất đai. Việc cấp GCN QSDĐ cho bà P1 tại các thửa đất nêu trên là đúng trình tự, thủ tục theo quy định tại thời điểm cấp giấy chứng nhận.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số: 82/2023/DS-ST ngày 29 tháng 9 năm 2023, Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng quyết định (tóm tắt):

“…

2. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thúy V.

2.1. Công nhận thửa đất số 311, tờ bản đồ số 13 (nay xác định lại là số A), diện tích 8.665 m2 (đo đạc thực tế: 7.750,6 m2), tọa lạc tại ấp M, xã M, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng, hiện nay do bà Trần Thị P1 đứng tên GCN QSDĐ số BB 967394 do UBND huyện N cấp ngày 27/7/2010, kể cả căn nhà trên đất là di sản thừa kế dùng vào việc thờ cúng (trên đất có khu mộ) và thuộc quyền sử dụng, sở hữu của tất cả 08 anh, chị, em gồm: bà Trần Thị P1, bà Trần Thúy V, ông Trần Trung D, ông Trần Thiện H, bà Trần Thúy P2, ông Trần Đức T, ông Trần Ri B và bà Trần Thúy H1 (phần đất có số đo, tứ cận cụ thể).

2.2. Tiếp tục giao cho bà Trần Thị P1 là người quản lý di sản thờ cúng này, bà Trần Thị P1 không được ngăn cản những người thừa kế khác đến viếng thăm, cúng giỗ...

2.3. Kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền thu hồi, điều chỉnh GCN QSDĐ cấp cho bà Trần Thị P1 đối với thửa đất số 311, tờ bản đồ số 13 (nay xác định lại là số 10), tọa lạc tại ấp M, xã M, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng, để xem xét cấp lại giấy chứng nhận cho 08 anh, chị, em đứng tên đồng sử dụng, đồng sở hữu khi có yêu cầu.

Đính kèm 04 Sơ đồ hiện trạng thửa đất cùng ngày 26/10/2022.”

(Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn giải quyết yêu cầu phản tố của bà Trần Thị P1 về việc chia thừa kế di sản của cụ T1, cụ T2; yêu cầu của bà Trần Thúy V về việc hủy GCN QSDĐ; kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi, điều chỉnh một phần GCN QSDĐ của ông Trần Văn T4, của ông Nguyễn Văn Út E và của bà Trần Kim A; về quyền và nghĩa vụ của các đương sự trong giai đoạn thi hành án, án phí, chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và thông báo quyền kháng cáo cho các bên đương sự).

Ngày 10/10/2023, ông Trần Ri B có đơn kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm công nhận thửa đất số 311, tờ bản đồ số 10 là tài sản riêng của bà P1.

Ngày 12/10/2023, bà Trần Thị P1 có đơn kháng cáo cho rằng: Bà đã được cha mẹ tặng cho thửa đất số 311, tờ bản đồ số 10 từ ngày 13/5/2010, đến ngày 27/7/2010 thì được UBND huyện N (cũ) cấp GCN QSDĐ. Hợp đồng tặng cho đã hoàn thành. Đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm, công nhận đây là tài sản riêng của bà.

Cùng ngày 12/10/2023, ông Trần Văn T5, bà Trần Thúy H1 đều có đơn kháng cáo, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm công nhận thửa đất số 311, tờ bản đồ số 10 là tài sản riêng của bà P1.

Ngày 13/10/2023, anh Phạm Trung K có đơn kháng cáo cho rằng: Mẹ của anh đã được cụ T1, cụ T2 tặng cho thửa đất số 311, tờ bản đồ số 10 từ ngày 13/5/2010, sau đó đã được UBND huyện N cấp GCN QSDĐ. Đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm, công nhận thửa đất nêu trên là tài sản riêng của bà P1.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có kháng cáo vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo, đề nghị Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng công nhận thửa đất số 311, tờ bản đồ số 10 và tài sản trên đất là tài sản riêng của bà Trần Thị P1.

Nguyên đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không kháng cáo, nhưng có những lời trình bày về mâu thuẫn nội bộ gia đình, đồng thời có nguyện vọng đề nghị Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm: Tòa án cấp sơ thẩm đã thu thập đầy đủ chứng cứ, xét xử chấp nhận một phàn yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, công nhận thửa đất số 311, tờ bản đồ số 10 và căn nhà của vợ chồng cụ T1, cụ T2 cất trên đất là di sản dùng vào việc thờ cúng là có căn cứ, đúng pháp luật. Đề nghị Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến phát biểu của Viện kiểm sát, sau khi nghị án Hội đồng xét xử nhận định:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 1 Điều 308 của của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015.

Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Trần Ri B, bà Trần Thị P1, ông Trần Văn T5, bà Trần Thúy H1 và anh Phạm Trung K.

Giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 82/2023/DS-ST ngày 29 tháng 9 năm 2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng.

Xử:

1. Công nhận thửa đất số 311, tờ bản đồ số 13 (nay xác định lại là số A), diện tích 8.665 m2 (theo đo đạc thực tế diện tích 7.750,6 m2), tọa lạc tại ấp M, xã M, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng, hiện nay do bà Trần Thị P1 đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BB 967394 do Ủy ban nhân dân huyện N (cũ) cấp ngày 27/7/2010, kể cả căn nhà trên đất là di sản thừa kế dùng vào việc thờ cúng (trên đất có khu mộ) và thuộc quyền sử dụng, sở hữu của tất cả 08 (tám) anh, chị, em gồm: Bà Trần Thị P1, bà Trần Thúy V, ông Trần Trung D, ông Trần Đức T, ông Trần Ri B, ông Trần Thiện H, bà Trần Thúy H1, bà Trần Thúy P2 (Phần đất có số đo, tứ cận cụ thể theo Sơ đồ hiện trạng thửa đất số 311, 314, 581 tờ bản đồ số 10 do Công ty trách nhiệm hữu hạn H4 đo vẽ ngày 26 tháng 10 năm 2022 đính kèm Bản án sơ thẩm).

2. Tiếp tục giao cho bà Trần Thị P1 là người quản lý di sản thờ cúng này, bà Trần Thị P1 không được ngăn cản những người thừa kế khác đến viếng thăm, cúng giỗ...

3. Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi, điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho bà Trần Thị P1 đối với thửa đất số 311, tờ bản đồ số 13 (nay xác định lại là số 10), tọa lạc tại ấp M, xã M, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng, để xem xét cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 08 anh, chị, em đứng tên đồng sử dụng, đồng sở hữu khi có yêu cầu.

4. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật từ thời điểm hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

5. Về án phí dân sự phúc thẩm:

Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Bà Trần Thị P1, ông Trần Văn T5 được miễn toàn bộ án phí dân sự phúc thẩm. Ông Trần Ri B chịu 300.000 (ba trăm nghìn) đồng tiền án phí dân sự phúc thẩm, được khấu trừ 300.000 (ba trăm nghìn) đồng tiền tạm ứng án phí phúc thẩm theo Biên lai thu số 0011689 ngày 20 tháng 10 năm 2023 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Sóc Trăng, ông Trần Ri B đã nộp xong án phí dân sự phúc thẩm. Bà Trần Thúy H1 và anh Phạm Trung K mỗi người chịu 300.000 (ba trăm nghìn) đồng tiền án phí dân sự phúc thẩm, được khấu trừ 300.000 (ba trăm nghìn) đồng tiền tạm ứng án phí phúc thẩm theo Biên lai thu số 0011693 và 0011694 cùng ngày 20 tháng 10 năm 2023 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Sóc Trăng, bà Trần Thúy H1 và anh Phạm Trung K đã nộp xong án phí dân sự phúc thẩm.

6. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.