Bản án 55/2025/DS-PT — Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Nguyên đơn ông Phan Như N trình bày:

Diện tích đất 268,2m², thuộc thửa đất số 50, tờ bản đồ số 18 (thửa 190, tờ bản đồ số 13) tại thôn L, xã T, huyện N là tài sản của cha, mẹ ông là ông Phan G (chết năm 1979) và bà Trần Thị M (chết năm 1989) để lại. Trước khi chết, cha, mẹ ông không để lại di chúc. Ông G, bà M có 07 người con, gồm: Phan Như N, Phan Như L, Phan Như Đ (Đ, chết, có vợ là Đinh Thị L1, con là Phan Như Hải Q), Phan Như Đ (Đ), Phan Thị Thu T4, Phan Thị B, Phan Như Ý (chết, có vợ là Nguyễn Thị Thu T3, các con là Phan Như V, Phan Thị Thu L2, Phan Thị Thu L3). Sau khi cha, mẹ chết, các anh, chị, em trong gia đình thống nhất giao cho ông Phan Như Ý làm nhà ở tạm từ năm 1993, sau này sẽ làm nhà thờ cho cha, mẹ, ông bà. Thời gian sau, xảy ra vụ kiện với ông Phan Hữu T5, lúc này anh, em trong gia đình (trong đó có vợ ông Ý là bà Nguyễn Thị Thu T3) có thỏa thuận giao cho bà T3 tiếp tục sử dụng, sau khi kết thúc vụ kiện sẽ tính chia tài sản chung của anh, em. Trong bản án giải quyết vụ kiện với ông T5, bà T3 đã cam kết đây là tài sản của ông G, bà M để lại cho các anh, chị, em, nếu sau này Tòa án xác định là tài sản của ông G thì sẽ thối trả tiền lại cho anh, em để làm nhà thờ. Năm 2016, bản án phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam xác định diện tích đất trên của ông G, bà M; anh, chị, em trong gia đình yêu cầu bà T3 thối trả tiền nhưng bà T3 không đồng ý mà còn lập thủ tục để cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đối với diện tích đất này. Ông yêu cầu chia diện tích đất này cho 07 anh em, trong đó phần của ông Đ (Đại A) sẽ do vợ, con ông Đ là bà L1 và ông Q nhận, phần của ông Ý sẽ do bà T3 và các con là V, L2, L3 nhận. Ông và bà L1 yêu cầu được nhận giá trị tài sản, giao thửa đất trên cho bà T3 tiếp tục quản lý, sử dụng; buộc bà T3 thối trả tiền lại cho các anh, em còn lại. Hiện toàn bộ tài sản trên đất là của vợ chồng bà T3, ông không yêu cầu giải quyết tài sản trên đất. Ông tự nguyện rút lại một phần yêu cầu khởi kiện về việc chia tài sản chung của 07 anh chị em là 15 cây dừa trị giá 15.000.000đồng.

Ngoài ra, do cơ quan có thẩm quyền đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà T3 nên ông yêu cầu Tòa án hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CX 729855 do Ủy ban nhân dân huyện N cấp ngày 07/6/2022 cho bà Nguyễn Thị Thu T3 đối với thửa đất số 50, tờ bản đồ số 18, diện tích 268,2m² tại thôn L, xã T, huyện N, tỉnh Quảng Nam.

* Bị đơn bà Nguyễn Thị Thu T3 trình bày:

Chồng bà là ông Phan Như Ý (chết năm 2016); vợ, chồng bà kết hôn năm 1992 và có 04 người con là: Phan Như H1 (chết năm 2013, chưa có vợ con), Phan Như V, Phan Thị Thu L2 và Phan Thị Thu L3.

Nguồn gốc đất tranh chấp trước đây là do ông Phan Như N1 quản lý, sử dụng, sau đó đất bỏ trống nên từ năm 1993 vợ, chồng bà sử dụng và làm nhà, hiện nay trên diện tích đất tranh chấp có tài sản của vợ, chồng bà. Bà cho rằng vợ, chồng bà không có khai hoang hay nhận chuyển nhượng, được tặng cho đất này. Khi vợ, chồng bà làm nhà trên đất thì không có ai khiếu nại, khiếu kiện gì. Quá trình bà thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì anh, em trong gia đình chồng bà không có văn bản đồng ý gì, họ cũng không khiếu nại, khởi kiện về việc này. Trường hợp Tòa án xem xét chia tài sản theo yêu cầu của nguyên đơn thì bà đề nghị được nhận phần đất tranh chấp và đề nghị tính công sức tôn tạo, giữ gìn tài sản theo quy định pháp luật, riêng phần đất tăng thêm, bà không đồng ý chia.

Bà T3 cho rằng, trong quá trình quản lý, sử dụng đất tranh chấp và trong vụ án tranh chấp thừa kế trước đây, bà không thỏa thuận xác định đất tranh chấp là tài sản chung, diện tích đất tranh chấp không nằm trong phần di sản thừa kế của phía nguyên đơn. Bà yêu cầu áp dụng thời hiệu chia di sản thừa kế.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

- Bà Đinh Thị L1 thống nhất với quan điểm trình bày của nguyên đơn.

- Ông Phan Như L, bà Phan Thị Thu T4 thống nhất trình bày: nguồn gốc diện tích đất tranh chấp trước năm 1975 là của cha, mẹ là ông Phan G và bà Trần Thị M. Sau đó, do các anh, em trong gia đình đều có nhà ở riêng nên thống nhất cho phần đất hiện tranh chấp giao ông Phan Như Ý làm nhà ở từ năm 1993 đến nay, hiện nay phần đất này đã được cấp Giấy chứng nhận cho bà T3. Ông, bà thống nhất giao phần đất này cho vợ chồng ông Ý, không đề nghị phân chia theo yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Ông Phan Như Đ (Đ) trình bày: nguồn gốc đất tranh chấp là do cha, mẹ ông để lại, các anh, em có họp bàn giao cho vợ, chồng ông Ý làm nhà ở. Vợ, chồng ông Ý có hứa khi nào làm nhà thờ cho cha, mẹ thì sẽ đưa tiền để làm nhà thờ nên các anh, chị, em trong gia đình thống nhất để vợ, chồng ông Ý làm nhà ở.

- Bà Phan Thị Thu L2 trình bày: nguồn gốc diện tích đất tranh chấp là của cha, mẹ bà là ông Phan Như Ý và bà Nguyễn Thị Thu T3. Hiện nay thửa đất này các chị, em bà đã giao cho mẹ bà toàn quyền quản lý, sử dụng và không còn liên quan đến thửa đất này.

- Ông Phan Như Hải Q cho rằng: ông không biết rõ về nguồn gốc đất tranh chấp, ông đề nghị giải quyết theo quy định của pháp luật.

- Ủy ban nhân dân huyện N cho rằng: việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà T3 tại thửa đất số 50, tờ bản đồ số 18, diện tích 268,2m² là trên cơ sở Bản án dân sự phúc thẩm số 36/2016/DS-PT ngày 15/6/2016 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam, đúng theo quy định tại khoản 3 Điều 100 của Luật Đất đai năm 2013.

* Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 14/2025/DS-ST ngày 24/4/2025 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam (nay là Toà án nhân dân thành phố Đà Nẵng) đã quyết định:

Căn cứ các Điều 26, 34, 37, 39, 227, 228, 244 của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015; khoản 4 Điều 32 của Luật Tố tụng Hành chính; các Điều 149, 153, 156, 609, 611, 612, 618, 620, 623, 649, 651, 660 của Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 167 của Luật Đất đai năm 2013; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Tuyên xử:

1. Đình chỉ xét xử một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Phan Như N về việc đòi lại di sản, chia di sản thừa kế đối với 15 cây dừa của ông Phan G, bà Trần Thị M để lại. Quyền khởi kiện lại của các đương sự đối với yêu cầu khởi kiện bị đình chỉ được đảm bảo theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

2. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Phan Như N về việc đòi lại di sản, chia di sản thừa kế của ông Phan G, bà Trần Thị M để lại đối với thửa đất số 50, tờ bản đồ số 8, diện tích 268,2 m2, tại xã T, huyện N, tỉnh Quảng Nam. Xác định giá trị di sản là 970.884.000đồng (chín trăm bảy mươi triệu, tám trăm tám mươi tư nghìn đồng); xác định ông Phan Như Ý, bà Nguyễn Thị Thu T3 nhận công tôn tạo, quản lý di sản là 291.265.200đồng (hai trăm chín mươi mốt triệu, hai trăm sáu mươi lăm nghìn, hai trăm đồng).

3. Chia di sản thừa kế của ông Phan G, bà Trần Thị M để lại theo pháp luật. Giao bà Nguyễn Thị Thu T3 quản lý, sử dụng, đứng tên trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 50, tờ bản đồ số 18, diện tích 268,2m2, tại xã T, huyện N, tỉnh Quảng Nam.

Buộc bà Nguyễn Thị Thu T3 thối trả cho các ông bà Phan Như N, Phan Như L, Phan Thị Thu T4, Phan Thị B, Phan Như Đ (Đ) mỗi người 97.088.400đồng (chín mươi bảy triệu, không trăm tám mươi tám nghìn, bốn trăm đồng), thối trả cho các ông, bà Đinh Thị L1, Phan Như Hải Q, mỗi người 48.544.200đồng (bốn mươi tám triệu, năm trăm bốn mươi bốn nghìn, hai trăm đồng).

4. Không hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của Ủy ban nhân dân huyện N, tỉnh Quảng Nam cấp cho bà Nguyễn Thị Thu T3 ngày 07/6/2022 đối với thửa đất số 50, tờ bản đồ số 18, tại xã T, huyện N, tỉnh Quảng Nam.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, án phí, trách nhiệm thi hành án và thông báo quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 05/5/2025, bị đơn bà Nguyễn Thị Thu T3 kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

- Người đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn ông Phan Như N là ông Phan Như T1 và bà Nguyễn Thị T2 giữ nguyên yêu cầu khởi kiện.

- Bị đơn bà Nguyễn Thị Thu T3 giữ nguyên nội dung kháng cáo.

- Luật sư Phan Văn H2 đề nghị Hội đồng xét xử cho rằng tranh chấp này đã được giải quyết bằng bản án có hiệu lực pháp luật nên đề nghị Hội đồng xét xử huỷ, đình chỉ giải quyết vụ án.

- Đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng cho rằng, về phần thủ tục tố tụng ở giai đoạn xét xử phúc thẩm đảm bảo đúng quy định của pháp luật. Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị Thu T3, giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 14/2025/DS-ST ngày 24/4/2025 của Toà án nhân dân tỉnh Quảng Nam (nay là Toà án nhân dân thành phố Đà Nẵng).

NHẬN ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN:

Căn cứ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên toà; căn cứ kết quả tranh tụng tại phiên toà; Hội đồng xét xử nhận định:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng Dân sự,

Không chấp nhận kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị Thu T3; giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 14/2025/DS-ST ngày 24/4/2025 của Toà án nhân dân tỉnh Quảng Nam (nay là Toà án nhân dân thành phố Đà Nẵng).

Áp dụng Điều 244 của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015; khoản 4 Điều 32 của Luật Tố tụng Hành chính; các Điều 149, 153, 156, 609, 611, 612, 618, 620, 623, 649, 651, 660 của Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 167 của Luật Đất đai năm 2013; khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Đình chỉ xét xử đối với phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Phan Như N về việc đòi lại di sản, chia di sản thừa kế đối với 15 cây dừa của ông Phan G, bà Trần Thị M để lại. Quyền khởi kiện lại của các đương sự đối với yêu cầu khởi kiện bị đình chỉ được đảm bảo theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

2. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Phan Như N về việc đòi lại di sản, chia di sản thừa kế của ông Phan G, bà Trần Thị M để lại đối với thửa đất số 50, tờ bản đồ số 8, diện tích 268,2m2, tại xã T, huyện N, tỉnh Quảng Nam (nay là xã T, thành phố Đà Nẵng). Xác định giá trị di sản là 970.884.000đồng (chín trăm bảy mươi triệu, tám trăm tám mươi tư nghìn đồng).

Ông Phan Như Ý, bà Nguyễn Thị Thu T3 nhận công tôn tạo, quản lý di sản: 291.265.200đồng (hai trăm chín mươi mốt triệu, hai trăm sáu mươi lăm nghìn, hai trăm đồng).

3. Chia di sản thừa kế của ông Phan G, bà Trần Thị M để lại theo pháp luật. Giao bà Nguyễn Thị Thu T3 được quản lý, sử dụng, đứng tên trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 50, tờ bản đồ số 18, diện tích 268,2m2, tại xã T, huyện N, tỉnh Quảng Nam (nay là xã T, thành phố Đà Nẵng).

Buộc bà Nguyễn Thị Thu T3 có trách nhiệm thối trả cho các ông, bà: Phan Như N, Phan Như L, Phan Thị Thu T4, Phan Thị B, Phan Như Đ (Đ) - mỗi người 97.088.400đồng (chín mươi bảy triệu, không trăm tám mươi tám nghìn, bốn trăm đồng); thối trả cho bà Đinh Thị L1, ông Phan Như Hải Q - mỗi người 48.544.200đồng (bốn mươi tám triệu, năm trăm bốn mươi bốn nghìn, hai trăm đồng).

Kể từ ngày người được thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án về khoản tiền phải thi hành án, nếu người phải thi hành án không chịu thi hành án thì hàng tháng còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015 tương ứng với thời gian chưa thi hành án.

4. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Phan Như N về việc yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của Ủy ban nhân dân huyện N, tỉnh Quảng Nam cấp cho bà Nguyễn Thị Thu T3 ngày 07/6/2022 đối với thửa đất số 50, tờ bản đồ số 18, tại xã T, huyện N, tỉnh Quảng Nam.

5. Về án phí phúc thẩm: bà Nguyễn Thị Thu T3 phải chịu 300.000đồng án phí dân sự phúc thẩm, được khấu trừ tại Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Toà án số 0000379 ngày 05/5/2025 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam (nay là Thi hành án dân sự thành phố Đ).

6. Các quyết định khác còn lại của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Trường hợp Bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 của Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b, 9 của Luật Thi hành án dân sự, thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 của Luật Thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.