Bản án 537/2026/DS-PT — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, nội dung vụ án, quyết định bản án sơ thẩm và nội dung kháng cáo được tóm tắt như sau:

* Nguyên đơn trình bày: Phần đất tranh chấp thuộc một phần thửa 1137 phía chồng bà L là ông Nguyễn Văn Bé H1 được cấp giấy đất từ năm 1990 cho đến nay, di chúc ông C và bà S lập năm 1995 không phù hợp quy định pháp luật, bởi lẽ thửa đất này thuộc quyền sử dụng của ông Bé H1. Tuy nhiên, cho đến hiện tại thì ông C, bà S tặng cho đất cho các con theo đúng nội dung di chúc năm 1995. Như vậy, cha mẹ cũng chia phần cho các con trong đó có ông Nguyễn Văn D, ông D không nuôi dưỡng cha mẹ mà do ông Bé H1 nuôi dưỡng, chăm sóc. Ông D chỉ nuôi dưỡng cha mẹ già từ năm 2012 cho đến nay. Đối với phần đất hơn 200m2 còn lại theo tờ di chúc năm 1995 thì vợ chồng ông C đã chuyển nhượng đất cho người khác. Riêng phần đất tranh chấp là phần đất của vợ chồng ông Bé H1. Từ đó, bà L nhận thấy yêu cầu độc lập của bà S không phù hợp và nên bà Huỳnh Thị L yêu cầu ông D trả lại nhà và phần đất tranh chấp theo đo đạc thực tế diện tích 292,1m2.

* Bị đơn ông Nguyễn Văn D đồng thời là người kế thừa quyền, nghĩa vụ của bà Trần Thị S có đại diện theo ủy quyền trình bày: Cha mẹ ông Nguyễn Văn D là ông Nguyễn Văn C và bà Trần Thị S có các người con gồm ông Nguyễn Văn D, Nguyễn Văn Bé H1, Nguyễn Thị T2, Nguyễn Thị N2, Nguyễn Văn N1. Lúc sinh thời cha mẹ ông D tạo lập nhiều đất và đến năm 1995 vợ, chồng ông C, bà S lập di chúc cho các con gồm ông Bé H1, ông D, bà T2, bà N2 và ông N1 mỗi người hơn 5 công đất ruộng, phần đất thổ cư nhà ở cũng chia cho 03 người con trai là ông D, ông Bé H1 và ông N1. Riêng phần diện tích còn lại khoảng hơn 200m2 vợ, chồng ông C, bà S sinh sống, sau này ai phụng dưỡng sẽ giao lại cho người đó. Năm 2017, ông Nguyễn Văn Bé H1 chết, năm 2021 ông Nguyễn Văn C chết thì gia đình chôn ông C trên phần đất vợ, chồng ông C sinh sống từ trước cho đến nay thì phía chị dâu là bà Huỳnh Thị L và các con bà L ngăn cản không cho chôn cất trên phần đất hơn 200m2 này, sau khi chính quyền địa phương can thiệp thì ông C mới được chôn cất. Ông Nguyễn Văn D chăm sóc phụng dưỡng cha mẹ từ năm 2007 cho đến nay nên ông khởi kiện yêu cầu công nhận phần đất theo đo đạc thực tế 292,1m2 để làm thủ thờ phụng dưỡng mẹ già. Tuy nhiên, ông D thấy rằng phần đất này của cha, mẹ và bà S còn sống và đang sinh sống trên thửa đất này nên ông rút yêu cầu khởi kiện để bà Trần Thị S có thay đổi, bổ sung yêu cầu độc lập yêu cầu bà Huỳnh Thị L và các con ông Bé H1 gồm Nguyễn Văn Ú, Nguyễn Văn N, Nguyễn Văn M, Nguyễn Thị Thùy T3 trả lại phần đất diện tích 292,1m2 (phần B, phần E) và công nhận lối đi chung diện tích 107,7m2. Ngày 21/9/2024 bà Trần Thị S chết, phía ông D với tư cách kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bà S thống nhất theo yêu cầu độc lập của bà S. Tại phiên toà, có thay đổi, bổ sung cụ thể yêu cầu:

- Yêu cầu bà Huỳnh Thị L và các con ông Bé H1 gồm Nguyễn Văn Ú, Nguyễn Văn N, Nguyễn Văn M, Nguyễn Thị Thùy T3 trả lại phần đất diện tích 217,9m2 (phần diện tích B).

- Yêu cầu công nhận phần đất diện tích 74,2m2 (phần diện tích E) thuộc quyền sử dụng đất chung.

- Yêu cầu công nhận lối đi chung diện tích 107,7m2. (Phần diện tích C, F)

* Người kế thừa quyền, nghĩa vụ của bà Trần Thị S là bà Nguyễn Thị T2, ông Nguyễn Văn N1 trình bày: Hai ông bà là con ruột bà Trần Thị S và ông Nguyễn Văn C, trước năm 1970 cha mẹ có khai hoang phần đất thổ cư diện tích khoảng 1.200m2 trong đó có phần đất tranh chấp. Năm 1989, Nhà nước có chính sách kê khai để cấp giấy đất, tuy nhiên cha mẹ khó khăn đi làm xa nên nhờ ông Nguyễn Văn Bé H1 (chồng bà L) kê khai hộ và sau đó ông Bé H1 đại diện hộ gia đình đứng tên quyền sử dụng đất. Ngày 23/3/1995 cha mẹ có làm di chúc chia mỗi người con đất ruộng để canh tác, còn phần đất thổ cư làm phủ thờ với tâm nguyện khi nào cha mẹ mất thì giao lại cho người nào ở chung và nuôi dưỡng khi qua đời. Năm 2016, khi cha còn sống đã phát hiện phần đất thổ cư do ông Bé H1 đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên cha có đến UBND xã trình báo và ông Bé H1 cam kết giao lại phần đất này cho cha mẹ, khi chưa thực hiện thì năm 2017 ông Bé H1 chết. Bà L là vợ và các con anh B H1 nhiều lần đuổi cha mẹ ra khỏi nhà để chiếm đoạt phần đất cha, mẹ đang ở. Ngày 17/9/2020 cha có đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai với bà L, tuy nhiên thời điểm này cha lâm bệnh nặng nên ông D đi thay, sau đó thì cha mất. Sau này, mẹ là bà Trần Thị S có yêu cầu độc lập yêu cầu bà L và các con trả lại phần đất diện tích 217,9m2 và giao lại cho ông D quản lý, sử dụng là đúng với tâm nguyện của cha, mẹ.

* Người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng bà Nguyễn Thị N2 vắng mặt. Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án bà N2 trình bày: Bà xác định không có ý kiến hay yêu cầu gì trong vụ án và xin miễn tham gia tố tụng.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị Thu M1 trình bày: Thống nhất theo ý kiến trình bày của người đại diện theo uỷ quyền của ông Nguyễn Văn D, không trình bày gì thêm.

* Tại Bản án sơ thẩm số 132/2025/DS-ST, ngày 20 tháng 10 năm 2025 của Tòa án nhân dân khu vực 4 – Cần Thơ đã quyết định:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Huỳnh Thị L về việc yêu cầu bị đơn ông Nguyễn Văn D trả lại phần đất tranh chấp diện tích 292,1m2 và căn nhà trên đất.

2. Đình chỉ giải quyết yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn D do rút yêu cầu.

3. Chấp nhận yêu cầu độc lập của bà Trần Thị S có người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng ông Nguyễn Văn D, ông Nguyễn Văn N1, bà Nguyễn Thị T2, bà Nguyễn Thị N2 đối với bà Huỳnh Thị L và các đồng thừa kế của ông Nguyễn Văn Bé H1 (chết) gồm anh Nguyễn Văn Ú, anh Nguyễn Văn N, anh Nguyễn Văn M, chị Nguyễn Thị Thùy T3.

Buộc bà Huỳnh Thị L và các đồng thừa kế của ông Nguyễn Văn Bé H1 gồm anh Nguyễn Văn Ú, anh Nguyễn Văn N, anh Nguyễn Văn M, chị Nguyễn Thị Thùy T3 trả lại quyền sử dụng đất diện tích 217,9m2 cho bà Trần Thị S có hàng thừa kế gồm ông Nguyễn Văn D, ông Nguyễn Văn N1, bà Nguyễn Thị T2, bà Nguyễn Thị N2 và hàng thừa kế của ông Nguyễn Văn Bé H1. Giao phần đất diện tích 217,9m2 và căn nhà trên đất cho ông D đại diện quản lý, sử dụng.

Công nhận phần đất diện tích 74,2m2 (phần diện tích E) thuộc quyền sử dụng đất chung giữa hàng thừa kế bà Trần Thị S, ông Nguyễn Văn C với hộ gia đình bà Huỳnh Thị Lệ .

Công nhận phần đất diện tích 107,7m2 (gồm phần diện tích C, diện tích F) là lối đi chung.

Kiến nghị Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thu hồi một phần diện tích giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH02244 cấp ngày 03/6/2014 do ông Nguyễn Văn Bé H1 đại diện hộ gia đình đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Vị trí, kích thước phần đất giao cho ông Nguyễn Văn D đại diện quản lý, sử dụng theo bản trích đo địa chính do Trung tâm kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường thành phố C lập ngày 03/02/2023.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí dân sự sơ thẩm, chi phí tố tụng và thông báo quyền kháng cáo của các đương sự theo luật định.

* Ngày 29/10/2025, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn bà Huỳnh Thị L kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm hủy Bản án dân sự sơ thẩm.

* Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và giữ nguyên kháng cáo, bị đơn giữ nguyên ý kiến, người kế thừa quyền và nghĩa vụ của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị S giữ nguyên yêu cầu độc lập. Các đương sự không tự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

* Kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát về việc tuân thủ và chấp hành pháp luật tố tụng của những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm. Đồng thời, phát biểu quan điểm về tính có căn cứ và hợp pháp của kháng cáo và cho rằng kháng cáo của nguyên đơn là không có cơ sở chấp nhận và đề nghị áp dụng khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra các chứng cứ tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng, ý kiến phát biểu và đề nghị của Kiểm sát viên và những người tham gia tố tụng, Hội đồng xét xử nhận định:

[2]. Về sự có mặt, vắng mặt của những người tham gia tố tụng: Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cháu Nguyễn Quốc H, bà Nguyễn Thị N2 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần 2 tham gia phiên toà nhưng vắng mặt. Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vụ án vắng mặt đối với những người trên.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH

- Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;

- Căn khoản 1 Điều 29 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn bà Huỳnh Thị L về việc hủy Bản án dân sự sơ thẩm. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 132/2025/DS-ST, ngày 20 tháng 10 năm 2025 của Tòa án nhân dân khu vực 4 – Cần Thơ.

2. Về án phí dân sự phúc thẩm: Nguyên đơn bà Huỳnh Thị L được miễn án phí theo quy định.

3. Bản án này có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi, bổ sung năm 2014) thì người được thi hành án, người phải thi hành án có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi, bổ sung năm 2014), thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi, bổ sung năm 2014).

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM