Bản án 514/2023/HC-PT — Hành chính

NỘI DUNG VỤ ÁN:

1. Theo đơn khởi kiện ngày 07-01-2022 và trong quá trình giải quyết vụ án, người khởi kiện và người đại diện theo ủy quyền trình bày:

Ngày 12-4-2018 Ủy ban nhân dân huyện DG ban hành Quyết định số 701/QĐ-UBND về việc hủy một phần Quyết định số 389/QĐ-UBND ngày 17-02-2012 của Ủy ban nhân dân huyện DG và thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà Từ Thị A và ông Nguyễn Thanh E đối với 04 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (viết tắt là GCNQSDĐ): GCNQSDĐ số BG 932482, thửa đất số 03, tờ bản đồ trích đo, diện tích 39.435m2; GCNQSDĐ số BG 932490, thửa đất số 04, tờ bản đồ trích đo, diện tích 62.937m2; GCNQSDĐ số BG 932489, thửa đất số 05, tờ bản đồ trích đo, diện tích 106.557m2; GCNQSDĐ số BG 932488, thửa đất số 07, tờ bản đồ trích đo, diện tích 74.417m2 (Viết tắt là Quyết định số 701/QĐ-UBND). Lý do thu hồi: GCNQSDĐ cấp cho bà Từ Thị A và ông Nguyễn Thanh E không đúng đối tượng sử dụng đất. Ngày 26-11-2021 Ủy ban nhân dân huyện DG ban hành Quyết định số: 3197/QĐ-UBND về việc thu hồi đất của bà Từ Thị A và ông Nguyễn Thanh E đối với 04 thửa đất đã bị thu hồi GCNQSDĐ nêu trên, tổng diện tích thu hồi 283.346m2 (Viết tắt là Quyết định số 3197/QĐ-UBND). Lý do thu hồi: Theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 64 của Luật Đất đai năm 2013 (Đất được giao không đúng đối tượng). Tuy nhiên, tại thời điểm giao đất năm 1998 ông E, bà A chỉ được giao khoảng 08ha, còn lại 20 ha đất là nhận chuyển nhượng từ ông Lê Đăng Viên có hợp đồng chuyển nhượng giữa bà A với ông Viên làm căn cứ. Quá trình sử dụng đất ông E, bà A đã chuyển nhượng cho 04 hộ dân: Ông Nguyễn Văn R và bà Vũ Thị Thùy T; ông Từ Văn Y và bà Phùng Thị U; ông Nguyễn Văn O và bà Hồ Thị P; ông Nguyễn Văn L và bà Từ Thị K, bằng giấy viết tay và các hộ dân đã tạo lập tài sản, cây trồng trên đất không bị Cơ quan nhà nước có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính. Do đó, việc thu hồi GCNQSDĐ và thu hồi đất của ông E, bà A sẽ xâm phạm đến quyền lợi hợp pháp của các hộ dân đang sinh sống trên đất. Hơn nữa, căn cứ để UBND huyện DG quyết định thu hồi GCNQSDĐ và quyết định thu hồi đất của bà Từ Thị A, ông Nguyễn Thanh E là Kết luận thanh tra số: 72/KL-UBND ngày 07-3-2018 của Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Nông về việc giao dất, giao rừng là không đúng vì bà Từ Thị A, ông Nguyễn Thanh E không thuộc đối tượng phải thanh tra về vi phạm trình tự thủ tục thu hồi đất. Mặt khác, quyết định thu hồi GCNQSDĐ và thu hồi đất của UBND huyện DG đã thu hồi tổng 28ha đất, gồm cả phần đất 20ha ông E, bà A nhận chuyển nhượng của ông Lê Đăng Viên là không phù hợp.

Vì vậy, ngày 27-12-2021 bà Từ Thị A khởi kiện yêu cầu Toà án nhân dân tỉnh Đắk Nông giải quyết các yêu cầu sau: Hủy Quyết định số 701/QĐ-UBND và Quyết định số 3197/QĐ-UBND của UBND huyện DG; buộc Ủy ban nhân dân huyện DG cấp lại GCNQSDĐ cho ông Nguyễn Thanh E và bà Từ Thị A theo đúng quy định pháp luật.

2. Đại diện theo ủy quyền của bị đơn UBND huyện DG: Ông Nguyễn Văn Hợp, chức vụ: Phó Chủ tịch UBND huyện DG trình bày: Nguồn gốc đất của bà Từ Thị A và ông Nguyễn Thanh E là xin giao đất sản xuất nông nghiệp, được Lâm trường Quảng Khê xác nhận vào năm 1998. Trong đơn xin giao đất, bà A và ông E cam kết không chuyển nhượng lại cho người khác. Đến năm 2012 khi làm thủ tục xin cấp GCNQSDĐ với diện tích 28.3346m2 (28,3346ha) thể hiện trong đơn xin cấp GCNQSDĐ nguồn gốc khai hoang năm 1999 là không đúng. Kết luận thanh tra số: 72/KL-UBND ngày 07-3-2018 đã xác định việc giao đất cho bà Từ Thị A và ông Nguyễn Thanh E là sai đối tượng vì bà A, ông E đều là cán bộ công chức không thuộc đối tượng trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Do đó, UBND huyện DG đã ban hành Quyết định số 701/QĐ-UBND và Quyết định số 3197/QĐ-UBND là đúng theo quy định tại Điều 64 của Luật Đất đai. Quá trình thu hồi đất, UBND huyện DG đã kiểm kê toàn bộ tài sản trên đất thu hồi, các hộ dân thực tế sinh sống trên đất chưa hợp tác để xác định ranh giới nên chưa thể tách biệt tài sản của từng hộ dân, Đồng thời, theo các hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa các hộ dân với bà Từ Thị A và ông Nguyễn Thanh E thì chỉ mới là giấy viết tay, chưa có hiệu lực pháp luật. Từ những căn cứ trên, UBND huyện DG đề nghị Toà án bác yêu cầu khởi kiện của bà Từ Thị A.

3. Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trình bày:

3.1. ông Nguyễn Thanh E trình bày: Thời điểm làm thủ tục hồ sơ xin giao đất vào năm 1998 có xác nhận của Lâm trường Quảng Khê thì nguồn gốc đất là do người đồng bào canh tác chứ không phải là đất rừng, ông E, bà A đã liên hệ, đền bù cho các hộ đồng bào. Năm 2012 khi làm thủ tục xin cấp GCNQSDĐ thể hiện nguồn gốc khai hoang là không đúng.

3.2. Các hộ dân nhận chuyển nhượng từ ông E, bà A: Ông Nguyễn Văn R và bà Vũ Thị Thùy T; ông Từ Văn Y và bà Phùng Thị U; ông Nguyễn Văn O và bà Hồ Thị P; ông Nguyễn Văn L và bà Từ Thị K trình bày: Các hộ dân đã nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của bà A và ông E và đã sinh sống, canh tác trên đất. Tuy nhiên, hợp đồng chuyển nhượng chỉ lập giấy viết tay, chưa hoàn tất thủ tục sang tên theo đúng quy định của pháp luật. Việc UBND huyện DG ban hành quyết định thu hồi GCNQSDĐ và thu hồi đất của bà A và ông E đã làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các hộ gia đình. Do đó, đề nghị Tòa án hủy một phần quyết định hủy GCNQSDĐ và một phần quyết định thu hồi đất của UBND huyện DG đối với phần đất mà hộ gia đình nhận chuyển nhượng của bà A, ông E, công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa 04 hộ gia đình với ông E, bà A.

Tại Bản án hành chính sơ thẩm số: 20/2022/HC-ST ngày 17 tháng 8 năm 2022 của Tòa án nhân dân Đắk Nông, quyết định:

1. Căn cứ vào khoản 1 Điều 30; khoản 4 Điều 32; điểm a khoản 2 Điều 116; điểm a khoản 2 Điều 193 Luật Tố tụng hành chính; khoản 5 Điều 1 của Luật Đất đai năm 1998 sửa đổi, bổ sung Điều 22 Luật Đất đai năm 1993; Điều 64; Điều 66 của Luật Đất đai năm 2013; Điều 6 Nghị định 64-CP ngày 27-9-1993 của Chính phủ quy định về việc giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp: Bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Từ Thị A đối với các nội dung:

1.1. Hủy Quyết định số 701/QĐ-UBND ngày 12-4-2018 của Ủy ban nhân dân huyện DG về việc hủy một phần Quyết định số 389/QĐ-UBND ngày 17-02-2012 của Ủy ban nhân dân huyện DG và thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

1.2. Hủy Quyết định số 3197/QĐ-UBND ngày 26-11-2021 của Ủy ban nhân dân huyện DG về việc thu hồi đất của bà Từ Thị A và ông Nguyễn Thanh E.

1.3. Buộc Ủy ban nhân dân huyện DG cấp lại Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất cho ông Nguyễn Thanh E và bà Từ Thị A.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về án phí hành chính sơ thẩm và quyền kháng cáo theo luật định.

Ngày 24/8/2022, Người khởi kiện bà Từ Thị A; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Ông Nguyễn Thanh E, ông Nguyễn Văn R, bà Vũ Thị Thùy T, ông Từ Văn Y, bà Phùng Thị U, ông Nguyễn Văn O, bà Hồ Thị P, ông Nguyễn Văn L, bà Từ Thị K có kháng cáo để nghị hủy án sơ thẩm. Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện theo ủy quyền của người khởi kiện thay đổi yêu cầu kháng cáo đề nghị chấp nhận yêu cầu khởi kiện, sửa toàn bộ bản án sơ thẩm.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm như sau:

Đất thu hồi có nguồn gốc của Lâm trường, vì vậy việc giao đất cho bà A là không đúng thẩm quyền. Cho thấy việc thu hồi đất là đúng. Tuy nhiên, do bà A đã nhận đất sử dụng và đầu tư trên đất (kể cả phần đất nhận chuyển nhượng từ ông Viên), nhưng khi thu hồi không xem xét đến việc bồi thường, hỗ trợ cho người dân khi thu hồi đất là không đúng quy định của pháp luật.

Đề nghị chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo, hủy một phần quyết định thu hồi đất. Buộc Ủy ban nhân dân phải thực hiện nhiệm vụ công vụ theo đúng quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN:

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được kiểm tra, xem xét tại phiên toà, ý kiến của Kiểm sát viên và các quy định của pháp luật, Hội đồng xét xử nhận định:

Quá trình thanh tra, ngày 07-3-2018 Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Nông đã ban hành Kết luận số 72/KL-UBND về việc thanh tra công tác giao đất, giao rừng, cho thuê đất và cấp Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất đối với các trường hợp giao đất, giao rừng, cho thuê đất của Ủy ban nhân dân huyện DG, đã kết luận việc cấp Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất cho bà Từ Thị A và ông Nguyễn Thanh E không đúng đối tượng: Bà A và ông E có hộ khẩu thường trú tại phường Tự An, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, không phải hộ khẩu tại xã Quảng Khê, huyện DG; đồng thời, không phải là nhân khẩu sản xuất nông nghiệp tại địa phương và đều là công chức hưởng lương từ ngân sách Nhà nước nên không thuộc đối tượng được giao đất nông nghiệp.

Tòa án cấp sơ thẩm xác định việc Ủy ban nhân dân huyện DG cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Từ Thị A không đúng đối tượng và không đúng nguồn gốc là đúng.

Theo Điều 64 của Luật Đất đai năm 2013, quy định:

“1. Các trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai bao gồm:

c) Đất được giao, cho thuê không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền;

2. Việc thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai phải căn cứ vào văn bản, quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xác định hành vi vi phạm pháp luật về đất đai.”

Theo điểm a khoản 2 Điều 66 của Luật Đất đai năm 2013, quy định:

“Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

a) Thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư;”

Điểm d khoản 2, khoản 3 Điều 106 của Luật Đất đai năm 2013, quy định:

“2. Nhà nước thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp trong các trường hợp sau đây:

d) Giấy chứng nhận đã cấp không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng sử dụng đất, không đúng diện tích đất, không đủ điều kiện được cấp, không đúng mục đích sử dụng đất hoặc thời hạn sử dụng đất hoặc nguồn gốc sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai...

3. Việc thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp đối với trường hợp quy định tại điểm d khoản 2 Điều này do cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất quy định tại Điều 105 của Luật này quyết định sau khi đã có kết luận của cơ quan thanh tra cùng cấp, văn bản có hiệu lực của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về giải quyết tranh chấp đất đai.”

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Căn cứ vào khoản 2 Điều 241 Luật Tố tụng hành chính;

Chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của người khởi kiện bà Từ Thị A; những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Ông Nguyễn Thanh E, ông Nguyễn Văn R, bà Vũ Thị Thùy T, ông Từ Văn Y, bà Phùng Thị U, ông Nguyễn Văn O, bà Hồ Thị P, ông Nguyễn Văn L, bà Từ Thị K.

Sửa một phần bản án sơ thẩm số 20/2022/HC-ST ngày 17/8/2022 của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông.

Áp dụng khoản 5 Điều 1 của Luật Đất đai năm 1998 sửa đổi, bổ sung Điều 22 Luật Đất đai năm 1993; Điều 64; Điều 66 của Luật Đất đai năm 2013; Điều 6 Nghị định 64-CP ngày 27-9-1993 của Chính phủ quy định về việc giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp:

1.1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Từ Thị A đối với nội dung:

Hủy Quyết định số 3197/QĐ-UBND ngày 26-11-2021 của Ủy ban nhân dân huyện DG về việc thu hồi đất của bà Từ Thị A và ông Nguyễn Thanh E.

Buộc Ủy ban nhân dân huyện DG thực hiện nhiệm vụ công vụ theo đúng quy định của pháp luật.

1.2. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Từ Thị A đối với các nội dung sau:

- Hủy Quyết định số 701/QĐ-UBND ngày 12-4-2018 của Ủy ban nhân dân huyện DG về việc hủy một phần Quyết định số 389/QĐ-UBND ngày 17-02-2012 của Ủy ban nhân dân huyện DG và thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

- Buộc Ủy ban nhân dân huyện DG cấp lại Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất cho ông Nguyễn Thanh E và bà Từ Thị A.

2. Về án phí hành chính phúc thẩm:

- Hoàn trả 300.000đ án phí hành chính sơ thẩm cho bà Từ Thị A theo biên lai thu tiền số 0000061 ngày 24-01-2022 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Đắk Nông.

- Ủy ban nhân dân huyện DG phải chịu 300.000đ án phí hành chính sơ thẩm.

- Hoàn trả cho bà Từ Thị A, ông Nguyễn Thanh E, ông Nguyễn Văn R, bà Vũ Thị Thùy T, ông Từ Văn Y, bà Phùng Thị U, ông Nguyễn Văn O, bà Hồ Thị P, ông Nguyễn Văn L, bà Từ Thị K mỗi đương sự 300.000đ tiền tạm ứng án phí hành chính phúc thẩm đã nộp theo các biên lai thu tiền số: 0000152, 0000153, 0000155, 0000156, 0000154 ngày 12-9-2022 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Đắk Nông.

Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án.