Bản án 50/2026/DS-ST — Đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Ngày 25/9/2017, Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) thị trấn N, huyện N, tỉnh Quảng Nam (cũ) ban hành Quyết định số 264/QĐ-XPVPHC xử phạt vi phạm hành chính đối với ông Nguyễn P (con trai bà Đ) số tiền 4.000.000 đồng, buộc tháo dỡ 0,19m2 nhà và khôi phục lại hiện trạng ban đầu trước khi vi phạm. Ngày 01/11/2017, Chủ tịch UBND thị trấn N, huyện N, tỉnh Quảng Nam (cũ) ban hành Quyết định số 320/QĐ-CCXP về việc cưỡng chế thi hành Quyết định số 264/QĐ-XPVPHC. Không đồng ý với các Quyết định nêu trên, bà Đ khởi kiện. Tại bản án hành chính sơ thẩm số 04/2018/HC-ST ngày 18/10/2018 của Tòa án nhân dân huyện N, tỉnh Quảng Nam (cũ) tuyên xử: chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Đ, hủy Quyết định số 264/QĐ-XPVPHC ngày 25/9/2017 và Quyết định số 320/QĐ-CCXP ngày 01/11/2017. Bản án không bị kháng cáo, kháng nghị và đã có hiệu lực thi hành theo quy định của pháp luật.

Ngày 09/4/2019, bà Đ có đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc UBND thị trấn N khắc phục hậu quả trả lại hiện trạng ban đầu diện tích đất 4,87m2 mà UBND thị trấn N cưỡng chế làm đường bê tông. Tòa án nhân dân huyện N thụ lý vụ án hành chính ngày 22/4/2019. Ngày 22/8/2022, Tòa án nhân dân huyện N thông báo chuyển vụ án từ hành chính sang dân sự. Ngày 12/8/2023, Tòa án nhân dân huyện N đưa vụ án ra xét xử và ban hành bản án dân sự sơ thẩm số 20/2023/DS-ST với nội dung chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc UBND thị trấn N bồi thường cho bà Đ số tiền 22.005.000 đồng, không chấp nhận yêu cầu buộc UBND thị trấn N phải trả lại diện tích đất 7,2m2. Bà Đ có đơn kháng cáo một phần bản án. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện N có quyết định kháng nghị. Ngày 23/4/2024, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam (cũ) xét xử phúc thẩm và ban hành bản án dân sự phúc thẩm số 45/2024/DS-PT với nội dung chấp nhận một phần kháng cáo của nguyên đơn, một phần kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện N, xử hủy bản án dân sự sơ thẩm số 20/2023/DS-ST ngày 12/8/2023 của Tòa án nhân dân huyện N với lý do Tòa án cấp sơ thẩm có vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, chuyển hồ sơ để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Ngày 02/10/2024, Tòa án nhân dân huyện N thụ lý lại vụ án hành chính sơ thẩm số 01/2024/TLST-HC về “khiếu kiện hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai và yêu cầu bồi thường thiệt hại”. Ngày 24/4/2025, Tòa án nhân dân huyện N đưa vụ án ra xét xử và ban hành bản án số 01/2025/HC-ST với nội dung chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của người khởi kiện, buộc UBND thị trấn N bồi thường cho bà Đ số tiền 11.005.000 đồng, bác yêu cầu khởi kiện về việc buộc UBND thị trấn N phải trả lại diện tích đất 7,2m2. Không đồng ý với bản án sơ thẩm, ngày 06/5/2025 bà Đ có đơn kháng cáo. Ngày 15/5/2025, bà Đ chết. Tòa án xác định những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà Đ gồm: ông Nguyễn P, bà Nguyễn Thị K, bà Nguyễn Thị S, bà Nguyễn Thị T (là các con ruột của bà Đ). Ngày 12/8/2025, Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng xét xử phúc thẩm và ban hành bản án hành chính phúc thẩm số 01/2025/HC-PT, chấp nhận một phần kháng cáo của bà Đ, xử hủy bản án số 01/2025/HC-ST ngày 24/4/2025 của Tòa án nhân dân huyện N với lý do Tòa án cấp sơ thẩm có vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng, chuyển hồ sơ để Tòa án nhân dân khu vực 5 – Đà Nẵng giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Ngày 06/11/2025, Tòa án nhân dân khu vực 5 – Đà Nẵng thụ lý lại vụ án, tiến hành mời những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà Đ đến làm việc và giải thích (có ông Nguyễn P và bà Nguyễn Thị K tham gia; bà Nguyễn Thị S, Nguyễn Thị T vắng mặt, tại văn bản xin vắng mặt bà S, bà T thống nhất giao cho anh trai là Nguyễn P toàn quyền quyết định các nội dung liên quan đến việc giải quyết vụ án). Tại buổi làm việc, đại diện người khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết: Buộc Ủy ban nhân dân xã N, thành phố Đà Nẵng bồi thường thiệt hại tổng cộng số tiền: 28.005.000 đồng, trong đó: tiền công tham gia phiên tòa 925.000 đồng, chi phí thuê Luật sư 20.000.000 đồng, 03 trụ sắt và 02 tấm bê tông 80.000 đồng, chi phí thẩm định 7.000.000 đồng.

Quá trình giải quyết vụ án, các bên đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án, nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, đại diện bị đơn cho rằng UBND xã không tự quyết định được việc thỏa thuận bồi thường cho công dân trong vụ án dân sự, nếu có bản án, quyết định có hiệu lực của Tòa án sẽ có văn bản trình Sở Tài chính để được hướng dẫn và cho ý kiến thực hiện.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5 – Đà Nẵng tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến:

Về việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án dân sự ở giai đoạn sơ thẩm: Thẩm phán được phân công trực tiếp giải quyết vụ án đã thực hiện đúng các quy định của pháp luật về việc thụ lý vụ án, về thời hạn giải quyết vụ án, về việc chuyển hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát nghiên cứu để tham gia xét xử. Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa đã thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật. Các đương sự thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình.

Về việc giải quyết vụ án: đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc UBND xã N, thành phố Đà Nẵng bồi thường cho bà Nguyễn Thị Đ số tiền: 11.005.000 đồng, cụ thể: tiền công tham gia phiên tòa: 925.000 đồng, chi phí thuê luật sư: 10.000.000 đồng, thiệt hại về tài sản: 80.000 đồng. Đương sự phải chịu án phí theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

Tại điểm c khoản 2 Điều 28 Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 quy định: “Chi phí thuê người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại được thanh toán theo hợp đồng thực tế nhưng không quá mức thù lao do Chính phủ quy định đối với luật sư tham gia tố tụng theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng và chỉ thanh toán cho một người bào chữa hoặc một người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại tại một thời điểm”.

Điều 2 Thông tư liên tịch số 191/2014/TTLT-BTC-BTP ngày 12/12/2014 quy định mức thù lao và các khoản chi phí cho luật sư trong trường hợp luật sư tham gia tố tụng theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng như sau: “Mức thù lao chi trả cho 01 ngày làm việc của luật sư tham gia tố tụng trong vụ án do cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu là 0,4 lần mức lương cơ sở do Chính phủ quy định”. Thời gian làm việc của luật sư được tính bao gồm: thời gian gặp người bị bắt, tạm giữ…; thời gian thu thập tài liệu, đồ vật, tình tiết; thời gian nghiên cứu hồ sơ, chuẩn bị tài liệu; thời gian tham gia phiên tòa; thời gian hợp lý khác. Mức lương cơ sở hiện nay là 2.340.000 đồng, thù lao chi trả cho một ngày làm việc của luật sư tính theo mức lương cơ sở là 936.000 đồng. Thực tế luật sư Ngô Thanh T có thực hiện đăng ký bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà Đ tại Tòa án, tham gia đối thoại ngày 14/12/2021, tham gia hòa giải ngày 26/10/2022, sao chụp hồ sơ ngày 09/12/2021 (nhân viên của Văn phòng sao chụp), tham gia tại phiên tòa các ngày 09/3/2022, 29/11/2022, 09/01/2023 và 12/8/2023, chưa tính các khoảng thời gian hợp lý khác để tính thù lao cho luật sư. Hợp đồng dịch vụ pháp lý giữa Văn phòng luật sư T với ông Nguyễn P giao kết ngày 05/10/2017 thể hiện thù lao là 20.000.000 đồng, thanh toán trước 10.000.000 đồng, tuy nhiên không có chứng cứ chứng minh Luật sư Ngô Thanh T đã nhận đủ số tiền 20.000.000 đồng, đồng thời chi phí thù lao cho luật sư 10.000.000 đồng trong vụ án này là phù hợp với thời gian làm việc thực tế của luật sư khi tiến hành các hoạt động tham gia bảo vệ cho bà Đ và phù hợp với quy định của Chính phủ nên có căn cứ chấp nhận bồi thường chi phí thuê luật sư cho nguyên đơn với số tiền 10.000.000 đồng.

Bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần yêu cầu của nguyên đơn đối với bị đơn được Tòa án chấp nhận.

- Về số tiền: Đại diện nguyên đơn cho rằng đã nộp tạm ứng chi phí tố tụng 02 lần với tổng số tiền 7.000.000 đồng, tuy nhiên tại hồ sơ vụ án không có tài liệu, chứng cứ thể hiện Tòa án đã thu tạm ứng của nguyên đơn số tiền này (chỉ có Thông báo nộp tạm ứng chi phí tố tụng ngày 25/7/2019 với số tiền 2.000.000 đồng), không có tài liệu hoạch toán chi phí thẩm định định giá là bao nhiêu tiền (chỉ có Hợp đồng kinh tế đo đạc và Biên bản thanh lý với Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai với số tiền 990.310 đồng (hợp đồng, biên bản chỉ có 1 bên ký, không có đóng dấu). Tòa án tiến hành xem xét, thẩm định, định giá tài sản hai lần vào ngày 26/8/2019 và ngày 09/02/2023. Tại các biên bản phiên tòa ngày 12/8/2023, 23/4/2024, 24/4/2025 và 12/8/2025 chưa thể hiện đã làm rõ số tiền này nhưng đại diện của bị đơn (khi giải quyết vụ án dân sự) cũng như người bị kiện (khi giải quyết vụ án hành chính) không có ý kiến phản đối. Tại phiên tòa ngày hôm nay đại diện nguyên đơn khẳng định đã nộp đủ số tiền 7.000.000 đồng, đại diện bị đơn vắng mặt. Xét chi phí tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ, đo đạc thực tế hai lần vào ngày 26/8/2019 và ngày 09/02/2023 với số tiền 7.000.000 đồng là chi phí hợp lý nên Hội đồng xét xử chấp nhận số tiền chi phí tố tụng trong vụ án là 7.000.000 đồng.

- Về nghĩa vụ chịu chi phí tố tụng: Khoản 1 Điều 157 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 quy định: “Trường hợp các bên đương sự không có thỏa thuận khác hoặc pháp luật không có quy định khác thì nghĩa vụ chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ được xác định như sau: 1. Đương sự phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ nếu yêu cầu của họ không được Tòa án chấp nhận”. Các đương sự không thỏa thuận được việc chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ. Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại đối với 03 nội dung, trong đó 02 nội dung được chấp nhận toàn bộ (tiền công tham gia phiên tòa và tài sản bị thiệt hại), 01 nội dung được chấp nhận một phần (tiền thuê luật sư). Vì vậy, bị đơn phải chịu phần lớn chi phí tố tụng là 70% với số tiền 4.900.000 đồng; nguyên đơn phải chịu 30% chi phí tố tụng tương ứng với số tiền 2.100.000 đồng. Chi phí tố tụng nguyên đơn đã nộp đủ nên bị đơn phải có nghĩa vụ hoàn trả lại cho nguyên đơn.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào các Điều 26, 35, 39, 157, 164, 227, 228 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; các Điều 357, 468, 584, 588, 598 Bộ luật dân sự 2015; các Điều 7, 17, 24, 28, 33, 52, 53 Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017; khoản 1 Điều 12, Điều 14, khoản 4 Điều 26 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Xử:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Thị Đ về việc buộc bị đơn Ủy ban nhân dân xã N, thành phố Đà Nẵng bồi thường số tiền: 11.005.000 (mười một triệu, không trăm lẻ năm nghìn) đồng, cụ thể: tiền công tham gia phiên tòa: 925.000 (chín trăm hai lăm nghìn) đồng, chi phí thuê luật sư: 10.000.000 (mười triệu) đồng, thiệt hại về tài sản: 80.000 (tám mươi nghìn) đồng.

2. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn Ủy ban nhân dân xã N, thành phố Đà Nẵng bồi thường chi phí thuê luật sư với số tiền: 10.000.000 (mười triệu) đồng.

Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật và có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Điều 357, Điều 468 của Bộ luật dân sự năm 2015.

3. Về án phí: Nguyên đơn bà Nguyễn Thị Đ được miễn tiền án phí dân sự sơ thẩm.

Bị đơn Ủy ban nhân dân xã N, thành phố Đà Nẵng phải chịu 550.000 (năm trăm năm mươi nghìn) đồng tiền án phí dân sự sơ thẩm.

4. Về chi phí tố tụng: Ủy ban nhân dân xã N, thành phố Đà Nẵng phải chịu 4.900.000 (bốn triệu, chín trăm nghìn) đồng, bà Nguyễn Thị Đ phải chịu 2.100.000 (hai triệu, một trăm nghìn) đồng tiền chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản. Số tiền này bà Nguyễn Thị Đ đã nộp đủ; Ủy ban nhân dân xã N, thành phố Đà Nẵng có nghĩa vụ hoàn trả lại cho bà Nguyễn Thị Đ số tiền: 4.900.000 (bốn triệu, chín trăm nghìn) đồng.

5. Về quyền kháng cáo: Đương sự có mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày tuyên án sơ thẩm (27/01/2026); đương sự vắng mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án sơ thẩm hoặc bản án được tống đạt hợp lệ.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.