Bản án 463/2021/HSST — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Do đam mê nuôi rùa, coi rùa như thú cưng nên khoảng năm 2013, Th đã bắt đầu nuôi nhốt 01 cá thể rùa Srilanka (tên khoa học Geochelone Elegans) do 01 người bạn học tên Nguyễn Văn N tặng, cùng năm 2013 Th tìm mua trên mạng xã hội được 02 cá thể rùa Ấn Độ (tên khoa học Geochelone Elegans) để về nuôi để phối giống cho rùa sinh sản, Th không nhớ giá mua. Ngày 07/02/2018, Th mua thêm 02 cá thể rùa da báo (tên khoa học Stigmochelys Padalis) của Công ty TNHH TM DV Vận tải Phù Giao (nay là Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Vườn thú KKF)với giá 2.000.000 đồng/con và tìm mua trên trang mạng xã hội 04 cá thể rùa phóng xạ (tên khoa học Astrochelys Radiata) với giá 7.000.000 đồng/con. Năm 2019, có người tên Cường, không rõ lai lịch (xem trên kênh Youtube Th Sport) đặt grap giao đến nhà tặng cho Th 02 cá thể rùa sao Myanmar (tên khoa học Geochelone Platynota). Tháng 3/2020, Th đặt mua trên trang mạng xã hội 04 cá thể rùa sao Myanmar (tên khoa học Geochelone Platynota) với giá 5.000.000 đồng. Đối với 39 cá thể rùa cựa Châu Phi (tên khoa học Centrochelys sulcata), Th được người tên Lộc nhà ở quận Tân Phú (không rõ địa chỉ) quen qua mạng xã hội Facebook cho 02 cá thể, 01 cá thể do bé Mai quen qua mạng xã hội Facebook (không rõ địa chỉ) cho và 36 cá thể còn lại do người khác cho, không rõ họ tên, địa chỉ của người cho. Khi có các cá thể rùa từ việc Th được tặng cho và tự mua, Th là người trực tiếp nuôi nhốt số rùa trên ở sân thượng của nhà mình, tại địa chỉ: 22A đường 882, phường Phú Hữu, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh. Quá trình Th nuôi nhốt số rùa trên, trong khoảng thời gian từ tháng 11/2017 đến tháng 3/2019 đã có 06 cá thể rùa con được sinh ra: 05 cá thể rùa sao thuộc Phụ lục 1 (tên khoa học Geochelone Elegans) và 01 cá thể rùa da báo thuộc Phụ lục II (tên khoa học Stigmochelys Padalis). Mục đích nuôi nhốt rùa là do đam mê và quay clip đăng lên trang mạng xã hội Youtube về quá trình nuôi rùa của mình nhằm câu like. Việc nuôi nhốt các loài rùa trên là do một mình Th tự ý nuôi, không có ai phụ giúp và không có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền. Khoảng 10 giờ 00 phút ngày 18/8/2020, Đội cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và chức vụ Công an thành phố Thủ Đức (trước đây là Quận 9), tiến hành kiểm tra phát hiện Th đang nuôi nhốt 64 cá thể rùa trên nên lập biên bản thu giữ toàn bộ cá thể rùa trên bàn giao cho Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn để quản lý và tiến hành lập hồ sơ xử lý theo quy định pháp luật.

Căn cứ Kết luận giám định Động vật số 26/STTNSV ngày 11/01/2021 của Viện sinh thái Tài nguyên sinh vật, kết luận:

- 04 cá thể rùa phóng xạ có tên khoa học Astrochelys Radiata, 06 cá thể rùa loại rùa sao Myanmar có tên khoa học Geochelone Platynota, 12 cá thể rùa loại rùa sao có tên khoa học Geochelone Elegans có tên trong Phụ lục I Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp CITES (ban hành kèm theo Thông báo số 296/TB-CTVN-HTQT ngày 27/11/2019 của cơ quan quản lý CITES Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn).

Đối với 03 cá thể là loài rùa có tên khoa học Stigmochelys Padalis, 39 cá thể rùa loài rùa có tên khoa học Centrochelys sulcata có tên trong Phụ lục II Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp CITES (ban hành kèm theo Thông báo số 296/TB-CTVN-HTQT ngày 27/11/2019 của cơ quan quản lý CITES Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn). Căn cứ Kết luận định giá tài sản số 208/2020/KL-HĐĐGTS ngày 16/12/2020 của Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự Ủy ban nhân dân thành phố Thủ Đức (trước đây là Quận 9), kết luận: 03 cá thể rùa là loài rùa có tên khoa học Stigmochelys Padalis, 39 cá thể rùa là loài rùa có tên khoa học Centrochelys sulcata có giá trị là 31.400.000 đồng, không đủ yếu tố cấu thành tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã quy định tại Điều 234 Bộ luật Hình sự năm 2015, đã sửa đổi bổ sung năm 2017 nên Cơ quan cảnh sát điều tra thành phố Thủ Đức không xử lý hình sự đối với Nguyễn Anh Th về hành vi nuôi nhốt 42 cá thể rùa trên mà tách hồ sơ để xử lý hành chính theo quy định.

Tại cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Thủ Đức (trước đây là Quận 9), Nguyễn Anh Th đã thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình như Cáo trạng đã nêu.

Vật chứng vụ án: 64 cá thể rùa nêu trên đã được lập biên bản bàn giao cho Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn quản lý theo quy định.

Đối với Nguyễn Văn N chỉ cho Nguyễn Anh Th 01 cá thế rùa Srilanka (tên khoa học Geochelone Elegans) có tên trong trong Phụ lục I Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp CITES (ban hành kèm theo Thông báo số 296/TB-CTVN-HTQT ngày 27/11/2019 của cơ quan quản lý CITES Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) nên Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh không xử lý hình sự.

Đối với Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ V, có chức năng kinh doanh đối với 02 cá thể rùa da báo có tên khoa học Stigmochelys Padalis đã bán cho Nguyễn Anh Th nên không có cơ sở xử lý hình sự.

Đối với người tên Cường và những người khác, không rõ lai lịch đã tặng cho, bán các cá thể rùa thuộc Phụ lục I cho Th, Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục điều tra xác minh và xử lý sau theo quy định.

Cáo trạng số 105/CT-VKS ngày 05/4/2021, Viện kiểm sát nhân thành phố Thủ Đức truy tố bị cáo Nguyễn Anh Th về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm” theo Điểm b Khoản 3 Điều 244 Bộ luật hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Tại phiên tòa:

- Đại diện Viện kiểm sát giữ quan điểm như Cáo trạng đã truy tố và đề nghị Hội đồng xét xử xem xét các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với bị cáo: thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, gây thiệt hại không lớn (quá trình nuôi nhốt đã có 05 cá thể rùa thuộc Phụ lục I được sinh ra, khi bàn giao các cá thể rùa cho Cơ quan Cảnh sát điều tra thì các cá thể rùa này đều đang còn sống), có nơi cư trú rõ ràng, tích cực tham gia đóng góp công sức trong công tác phòng chống dịch bệnh Covid 19 tại địa phương, trước khi phạm tội bị cáo là người có nhân thân tốt; bị cáo không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. Đề nghị áp dụng điểm h, s khoản 1, khoản 2 Điều 51, Điều 54, điểm b khoản 3 Điều 244 của Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, xử phạt bị cáo dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nằm trong khung hình phạt liền kề với mức án từ 07 năm đến 08 năm tù đối với bị cáo Nguyễn Anh Th. Đề nghị Hội đồng xét xử không áp dụng hình phạt bổ sung theo khoản 4 Điều 244 vì bị cáo không có nghề nghiệp, không có thu nhập, không có tài sản riêng và không có khoản thu lợi bất chính nào từ hành vi phạm tội.

Về xử lý vật chứng: Tiếp tục giao các cá thể rùa là vật chứng trong vụ án cho Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn để cứu hộ, nuôi dưỡng và bảo quản theo quy định theo Biên bản bàn giao, tiếp nhận tài sản để bảo quản ngày 18/8/2021 giữa Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Thủ Đức (trước đây là Quận 9) và Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn.

Ngoài ra, do tình hình hiện nay, sự hiểu biết của người dân về các quy định của pháp luật về bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm còn rất hạn chế nên khi người dân đang thực hiện hành vi vi phạm pháp luật bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm mà họ không biết. Đề nghị Hội đồng xét xử ghi nhận trong Bản án: Kiến nghị các cơ quan chức năng, có thẩm quyền tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến người dân trong lĩnh vực bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm nhằm nâng cao ý thức pháp luật của người dân và hạn chế các vi phạm về bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm trong xã hội.

- Bị cáo thừa nhận hành vi phạm tội như Cáo trạng đã nêu, khai báo đầy đủ và có thái độ ăn năn, hối cải, xin xem xét giảm nhẹ hình phạt đề nghị Hội đồng xét xử xem xét cho bị cáo được hưởng mức hình phạt thấp nhất để bị cáo sớm trở về cùng gia đình và xã hội.

- Người đại diện theo ủy quyền của Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn ông Trương Ngọc Đ trình bày: Thực trạng hiện nay giới trẻ thường nuôi nhốt một số cá thể động vật quý hiếm, nguy cấp tại gia đình, coi những con vật này như thú cưng mà không tìm hiểu các quy định của pháp luật liên quan. Do đó, khi họ có hành vi nuôi nhốt động vật quý hiếm, nguy cấp mà không biết mình đang vi phạm pháp luật, nếu có biết thì cũng không biết vi phạm ở mức độ nào thì xử phạt hành chính, mức độ nào thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Vì vậy, đề nghị Hội đồng xét xử kiến nghị trong Bản án với nội dung: Kiến nghị các cơ quan chức năng, có thẩm quyền tổ chức tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm đến người dân nói chung và thế hệ trẻ nói riêng để hạn chế được những vi phạm pháp luật đáng tiếc xảy ra. Đối với trường hợp của bị cáo Nguyễn Anh Th cũng là một trong trường hợp không tìm hiểu quy định của pháp luật nên bị cáo đã vi phạm pháp luật và bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn không có ý kiến gì thêm, đề nghị Hội đồng xét xử giải quyết theo quy định của pháp luật.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Anh Tài trình bày: Ông là cha đẻ của bị cáo Th. Việc Th nuôi nhốt rùa trên sân thượng của nhà mình tại địa chỉ: đường X, phường Phú Hữu, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh ông có biết nhưng bản thân ông không biết việc Th nuôi rùa là vi phạm pháp luật, ông nghĩ là nuôi thú cưng, nếu biết nuôi rùa là vi phạm pháp luật thì ông đã ngăn cản không cho nuôi. Việc nuôi rùa do một mình Th làm, ông và các thành viên trong gia đình không tham gia. Ông đề nghị Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ hình phạt cho Th do không hiểu biết quy định của pháp luật nên đã phạm tội.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Bị cáo không có tình tiết tặng nặng trách nhiệm hình sự;

Về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Có nhiều tình tiết giảm nhẹ quy định tại điểm h, s khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017: Quá trình điều tra cũng như tại phiên tòa, bị cáo thành khẩn khai báo ăn năn hối cải; trên thực tế, hành vi của bị cáo gây thiệt hại không lớn, quá trình nuôi nhốt rùa chưa gây tổn hại cho cá thể rùa nào (khi giao nộp các cá thể Rùa cho Cơ quan Cảng sát điều tra – Công an thành phố Thủ Đức thì tất cả các cá thể rùa còn sống) và trong suốt thời gian bị cáo nuôi các cá thể rùa đã có 05 cá thể rùa Srilanka (nằm trong Phụ lục I) được sinh ra; việc bị cáo thực hiện hành vi nuôi nhốt các cá thể rùa vì đam mê không nhằm mục đích khác, sau khi bị khởi tố, bị cáo vẫn thường xuyên liên lạc với cán bộ trực tiếp cứu hộ rùa của Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn để hỏi thăm về tình trạng của rùa. Điều đó thể hiện sự nghiên cứu, đam mê về rùa của bị cáo. Lẽ ra bị cáo phải liên hệ với các cơ quan chứng năng có thẩm quyền về bảo vệ động vật quý hiếm, nguy cấp để được thực hiện đam mê theo đúng quy định pháp luật thì bị cáo không phải chịu trách nhiệm hình sự vì sự thiếu hiểu biết của mình. Ngoài ra, trước khi phạm tội, bị cáo là người có nhân thân tốt, chưa có tiền án, tiền sự; bản thân bị cáo và gia đình luôn chấp hành tốt chính sách tại địa phương. Trong tình hình dịch bệnh Covid 19 diễn ra phức tạp, bị cáo cũng đã tích cực tham gia đóng góp, hỗ trợ chăm lo, trao tặng quà, nhu yếu phẩm cho lực lượng phòng chống dịch và các hộ dân nghèo, khó khăn bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid 19 năm 2021 tại địa phương nơi bị cáo sinh sống và bị cáo đã nhận được Thư cảm ơn của Ủy ban nhân dân phường Phú Hữu, thành phố Thủ Đức. Do bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ như đã nhận định nên khi quyết định hình phạt cần áp dụng Điều 54 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017 để xử phạt bị cáo dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nằm trong khung hình phạt liền kề đối với bị cáo.

Đối với Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ V, có chức năng kinh doanh đối với 02 cá thể rùa da báo có tên khoa học Stigmochelys Padalis (Phụ lục II) đã bán cho Nguyễn Anh Th nên không có cơ sở xử lý hình sự.

Đối với người tên Cường và một số đối tượng khác, không rõ lai lịch đã tặng và bán cho Th các cá thể rùa có tên trong Phụ lục I, Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục điều tra xác minh và xử lý sau theo quy định.

Việc bị cáo Th nuôi nhốt Rùa trên sân thượng nhà của bị cáo (bị cáo sống chung cùng gia đình) tại địa chỉ: Đường X, phường Phú Hữu, Quận 9 (cũ), Thành phố Hồ Chí Minh do một mình bị cáo thực hiện, các thành viên trong gia đình như cha mẹ, anh chị em của bị cáo không tham gia vào việc nuôi nhốt rùa cùng với bị cáo Th nên Cơ quan Cảnh sát Điều tra không xử lý hình sự là phù hợp.

Đối với 42 cá thể rùa, gồm: (03 cá thể rùa là loài rùa có tên khoa học Stigmochelys Padalis và 39 cá thể rùa có tên khoa học Centrochelys sulcata) có tên trong Phụ lục II Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp CITES (ban hành kèm theo Thông báo số 296/TB-CTVN-HTQT ngày 27/11/2019 của cơ quan quản lý CITES Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn), có giá trị là 31.400.000 đồng. Hành vi Nguyễn Anh Th đã nuôi nhốt 42 cá thể rùa nêu trên, không đủ định lượng để truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã” quy định tại Điều 234 Bộ luật Hình sự nên Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Thủ Đức, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh đã tách hồ sơ và xử lý hành chính theo quy định là phù hợp.

Nhận thấy việc kiến nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Thủ Đức và đại diện Công ty TNHH MTV Thảo Cầm viên là cần thiết nên Hội đồng xét xử ghi nhận: Kiến nghị các cơ quan chức năng, có thẩm quyền tổ chức tuyên truyền, phổ biến rộng rãi những quy định của pháp luật liên quan đến việc bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm cho người dân nói chung và đặc biệt thế hệ trẻ nói riêng nhằm nâng cao ý thức pháp luật và hạn chế những vi phạm pháp luật đáng tiếc xảy ra trong lĩnh vực bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

1. Căn cứ vào điểm b Khoản 3 Điều 244; điểm h, s khoản 1 và khoản 2 Điều

51; Điều 38, Điều 54 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017:

- Tuyên bố: Bị cáo Nguyễn Anh Th phạm tội: “Vi phạm quy định về bảo

vệ động vật nguy cấp, quý hiếm”.

- Xử phạt: Bị cáo Nguyễn Anh Th 06 (sáu) năm 06 (sáu) tháng tù. Thời

hạn tù tính từ ngày bắt để thi hành án.

2. Xử lý vật chứng: Căn cứ vào khoản 1 Điều 47 Bộ luật hình sự năm 2015

(đã sửa đổi, bổ sung năm 2017); Điều 106 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm

2015:

Tiếp tục giao Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn cứu hộ, nuôi

dưỡng và bảo quản các cá thể Rùa theo Biên bản bàn giao, tiếp nhận tài sản để

bảo quản ngày 18/8/2020 giữa Cơ quan Cảnh sát điều tra – Công an thành phố

Thủ Đức (trước đây là Quận 9) và Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn.

3. Căn cứ vào khoản 2 Điều 136 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015; Điều

23 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ

Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án:

Buộc bị cáo Nguyễn Anh Th phải chịu 200.000 đồng (Hai trăm nghìn đồng) án phí hình sự sơ thẩm.

4. Căn cứ vào Điều 331; Điều 333 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015,

được sửa đổi, bổ sung năm 2017:

Trong thời hạn 15 (mười lăm) ngày kể từ ngày tuyên án, bị cáo, người tham gia tố tụng được quyền kháng cáo bản án. Trường hợp những người tham gia tố tụng vắng mặt tại phiên tòa được kháng cáo bản án trong thời hạn 15 (mười lăm) ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết theo quy định của pháp luật.