Bản án 462/2026/DS-PT — Đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo bản án sơ thẩm và các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

- Theo đơn khởi kiện, bản tự khai, biên bản hòa giải nguyên đơn ông Tô Văn L có đại diện theo ủy quyền trình bày như sau:

Căn cứ vào Hợp đồng ủy quyền số: 3719, quyển số: 01/2020/TP/SCC-HĐGD, ngày 18/7/2020, được Văn phòng Công chứng O công chứng, nội dung bà Nguyễn Thị G ủy quyền cho bà Nguyễn Thị Thanh N, được ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất gắn liền với tài sản trên đất tại thửa đất số 44, tờ bản đồ số 08, diện tích 55,30m2, gắn liền với căn nhà cấp 02, tọa lạc số 59B, đường 30/4, phường A, quận N, thành phố Cần Thơ (cũ). Căn cứ hợp đồng ủy quyền này, vào ngày 21/7/2020, bà N với tư cách đại diện cho bà G đã ký hợp đồng chuyển nhượng nhà, đất tại thửa đất nêu trên cho ông Tô Văn L, Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất được Văn phòng Công chứng O công chứng số: 3781, quyển số: 01/2020/TP/CC-SCC/HĐGD. Việc chuyển nhượng này sau đó có tranh chấp và phát hiện bà N đã nhờ người khác đến Văn phòng Công chứng ký thay cho bà G, chứ bà G không có ký ủy quyền và tại các bản án sơ thẩm và phúc thẩm giải quyết tranh chấp trước đây đã nhận định “Việc công chứng hợp đồng ủy quyền không đúng trình tự, thủ tục dẫn đến hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất ngày 21/7/2020, số công chứng 3781, quyển số 01/2020/TP/CC-SCC/HĐGD bị vô hiệu. Do đó, Văn phòng Công chứng O có lỗi dẫn đến hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất ngày 21/7/2020, số công chứng 3781, quyển số 01/2020/TP/CC-SCC/HĐGD vô hiệu…”

Do Văn phòng Công chứng O có lỗi, dẫn đến thiệt hại đã xảy ra rất lớn với ông Tô Văn L vì số tiền chuyển nhượng nhà, đất không thể thu hồi được; nhà, đất nêu trên khi nhận chuyển nhượng ông L đã được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất, gắn liền với nhà ở, ông L đã giao cho bà A toàn quyền sử dụng trong thời hạn 20 năm, đổi lại bà A cho ông L vay số tiền 6.000.000.000 đồng, do Tòa án đã xử hợp đồng vô hiệu, bà A phải trả lại nhà, đất cho các thừa kế của bà G nên ông L phải có trách nhiệm trả lại cho bà A số tiền 6.000.000.000 đồng, thiệt hại này xuất phát từ lỗi của Văn phòng Công chứng O.

Nay ông Tô Văn L yêu cầu Văn phòng Công chứng O phải có trách nhiệm bồi thường cho ông L số tiền bị thiệt hại là 6.000.000.000 đồng.

- Tại bản tự khai, biên bản hòa giải bị đơn Văn phòng Công chứng O có đại diện theo ủy quyền trình bày:

Giữ nguyên văn bản trình bày ý kiến ngày 04/12/2024, không đồng ý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Tô Văn L; lỗi chính trong hợp đồng ủy quyền và hợp đồng chuyển nhượng là lỗi của bà Nguyễn Thị Thanh N, do bà N kêu người giả bà Nguyễn Thị G để ký hợp đồng ủy quyền; bà N là người trực tiếp nhận tiền từ ông L, phía Văn phòng Công chứng O và Công chứng viên không liên quan hay được lợi gì từ việc bà N sử dụng số tiền này.

+ Hợp đồng chuyển nhượng giá ghi chỉ 1.500.000.000 đồng, ông L đã thực hiện nghĩa vụ thuế, nên có căn cứ xác định giá chuyển nhượng là 1.500.000.000 đồng.

+ Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà N đại diện cho bà G ký với ông L là hợp đồng vay, tại thời điểm công chứng ông L biết rõ, nên không yêu cầu Văn phòng Công chứng xác minh; đề nghị Tòa án làm rõ hợp đồng chuyển nhượng này có phải là hợp đồng giả cách hay không?

+ Phía ông Tô Văn L từ khi ký hợp đồng chuyển nhượng đã nhận tài sản và đã khai thác sử dụng, nên cần xác định lại thiệt hại của ông L có phải là 6.000.000.000 đồng hay không?

- Tại bản tự khai, biên bản hòa giải người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị Thanh N trình bày:

Bà N thừa nhận có cho bà Nguyễn Thị H đóng giả bà Nguyễn Thị G là mẹ ruột của bà N để ký hợp đồng ủy quyền cho bà N, bà N đã căn cứ hợp đồng ủy quyền nêu trên để ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và nhà ở gắn liền cho ông Tô Văn L; bà N đã nhận tiền của ông L tổng cộng là 5.000.000.000 đồng. Hiện vụ việc đã được Tòa án nhân dân hai cấp xét xử, tuyên các hợp đồng vô hiệu, còn hậu quả thì chưa giải quyết, nay bà N cũng chưa trả cho ông L số tiền 5.000.000.000 đồng. Hợp đồng chuyển nhượng giữa bà N và ông L thực sự là vay tiền mà làm hợp đồng chuyển nhượng.

Nay bà N cũng đồng ý trả cho ông Tô Văn L số tiền 5.000.000.000 đồng, nhưng hiện tại bà N không còn tài sản gì, nên xin được trả từ từ.

- Đối với bà Nguyễn Thị H, mặc dù đã được Tòa án tống đạt hợp lệ, nhưng trong suốt quá trình Tòa án giải quyết đều vắng mặt, nên không thu thập được lời khai.

- Tại phiên tòa:

+ Đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn trình bày: Vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện.

Về lỗi của Văn phòng Công chứng O đã được nhận định trong Bản án dân sự sơ thẩm và phúc thẩm nêu trên, đây là những chứng cứ không phải chứng minh theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Về thiệt hại tài sản là ông L đã trả tiền cho bà N để mua nhà, đất này với giá 5.000.000.000 đồng, nhưng nay hợp đồng ủy quyền và chuyển nhượng đã bị tuyên vô hiệu, nên tài sản không còn. Bà N có lỗi với Văn phòng Công chứng O là lỗi ở hợp đồng ủy quyền, còn Văn phòng Công chứng O có lỗi với ông L là hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất gắn liền với nhà ở, chứ không phải lỗi của bà N. tiền để mua nhà, đất này là ông L vay mượn của người khác, sau đó khi nhận chuyển nhượng của bà N xong, mới cho bà Lương Kim A thuê 20 năm để mượn số tiền 6.000.000.000 đồng trả lại tiền vay mượn mua nhà, đất, hiện nay bà N không có khả năng hoàn trả lại tiền cho ông L, nên thiệt hại này xuất phát từ hợp đồng ủy quyền do Văn phòng Công chứng O ký công chứng, ông L đã tin vào đây mà giao dịch với bà N.

Từ những căn cứ nêu trên, theo quy định tại Điều 38 và Điều 40 của Luật Công chứng, đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, buộc Văn phòng Công chứng O phải bồi thường số tiền 6.000.000.000 đồng cho nguyên đơn ông Tô Văn L.

+ Đại diện theo ủy quyền của bị đơn trình bày: Về lỗi dẫn đến các hợp đồng vô hiệu như các bản án đã tuyên thì gồm có lỗi của bà N, bà H và Văn phòng Công chứng O, đây là những tình tiết, sự kiện, không phải chứng minh, nhưng bà N là lỗi chính.

Về thiệt hại: Văn phòng Công chứng không nhận bất cứ lợi ích vật chất nào từ bà N, việc ông L cho bà A thuê nhà, đất để lấy số tiền 6.000.000.000 đồng không xuất phát từ hành vi công chứng của Văn phòng Công chứng, không có mối quan hệ nhân quả, nếu có thiệt hại là từ bà N nhận của ông L số tiền 5.000.000.000 đồng, mà theo quy định tại Điều 131 của Bộ luật Dân sự, khi giải quyết hậu quả giao dịch dân sự vô hiệu thì trả cho nhau những gì đã nhận, do đó bà N phải có trách nhiệm trả cho ông L số tiền đã nhận nêu trên. Vì vậy, đề nghị Hội đồng xét xử bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

+ Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị Thanh N trình bày: Bà N thừa nhận các tình tiết như nội dung vụ án, bà N có làm tờ cớ mất Căn cước công dân của mẹ ruột của bà là bà Nguyễn Thị G, nhờ Công an phường xác nhận. Sau đó, bà N nhờ bà H giả chữ ký của bà G để đến Văn phòng Công chứng O ký hợp đồng ủy quyền cho bà N. Sau đó, bà N ký hợp đồng chuyển nhượng cho ông L và đã nhận của ông L số tiền là 5.000.000.000 đồng. Nay bà N đồng ý trả lại cho ông L số tiền đã nhận nêu trên nhưng xin được trả từ từ.

+ Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lương Kim A tại Đơn đề nghị ngày 19/8/2025, do đại diện nguyên đơn giao nộp trình bày:

Căn nhà mà ông L nhận chuyển nhượng, sau khi được Nhà nước công nhận quyền sở hữu thì ông L đã giao toàn quyền cho bà A sử dụng trong thời hạn 20 năm. Đổi lại, bà A cho ông L vay số tiền 6.000.000.000 đồng để trả tiền vay mượn trước đó để mua căn nhà này. Do hợp đồng chuyển nhượng nói trên bị Tòa án tuyên bố vô hiệu, nên Tòa án đã buộc bà A giao trả lại căn nhà nêu trên. Đối với số tiền 6.000.000.000 đồng mà bà A cho ông L vay trước đó, giữa bà A và ông L đã thỏa thuận giải quyết xong. Vì thế bà A đề nghị Tòa án xem xét cho bà A được vắng mặt, không tham gia tố tụng tại các phiên xét xử của Tòa án.

Sự việc đã được Tòa án nhân dân khu vực 1 – Cần Thơ thụ lý, giải quyết tại Bản án dân sự sơ thẩm số 124/2025/DS-ST ngày 05 tháng 9 năm 2025 đã quyết định: Căn cứ vào khoản 14 Điều 26; Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; Điều 147; Điều 227; Điều 228; Điều 271, Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 584; Điều 585; Điều 589 của Bộ luật Dân sự; Điều 40; Điều 74 của Luật Công chứng năm 2024; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa 14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên án: Bác yêu cầu của nguyên đơn ông Tô Văn L về việc yêu cầu bị đơn Văn phòng Công chứng O phải bồi thường thiệt hại với số tiền là 6.000.000.000 đồng (Sáu tỷ đồng).

Ngoài ra, bản án dân sự sơ thẩm còn tuyên về án phí dân sự sơ thẩm và quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 16/9/2025, nguyên đơn (thông qua người đại diện theo ủy quyền) có đơn kháng cáo Bản án dân sự sơ thẩm số 124/2025/DS-ST ngày 05 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân khu vực 1 – Cần Thơ và được Tòa án cấp sơ thẩm nhận cùng ngày. Yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xem xét lại toàn bộ bản án sơ thẩm.

- Tại phiên tòa phúc thẩm:

+ Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn không rút đơn khởi kiện, không thay đổi, bổ sung hoặc rút đơn kháng cáo và cho rằng: Căn cứ nội dung bản án sơ thẩm và phúc thẩm trước đây đều xác định Văn phòng Công chứng O có lỗi, vì trên cơ sở giấy ủy quyền của mẹ bà N (là bà G) ủy quyền cho bà N chuyển nhượng đất cho ông L, nhưng bà N nhờ bà H ký giả chữ ký của bà G, nên dẫn đến vô hiệu hợp đồng ủy quyền và hợp đồng chuyển nhượng, gây thiệt hại cho ông L số tiền 6.000.000.000 đồng, vì để nhận chuyển nhượng nhà, đất nêu trên ông L phải vay tiền bên ngoài, nên sau khi nhận chuyển nhượng ông L cho bà A thuê nhà 20 năm để lấy số tiền 6.000.000.000 đồng trả nợ vay. Còn về lỗi thì bà N có lỗi với Văn phòng Công chứng, không có lỗi với ông L, vì hợp đồng ủy quyền do Văn phòng Công chứng công chứng, từ đó bà N ký hợp đồng chuyển nhượng cho ông L, nên Văn phòng công chứng có lỗi trực tiếp với ông L. Tuy hợp đồng chuyển nhượng ghi số tiền 1.500.000.000 đồng, nhưng bà N thừa nhận chuyển nhượng số tiền 5.000.000.000 đồng. Do đó, đề nghị sửa bản án dân sự sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông L, buộc Văn phòng Công chứng O phải bồi thường thiệt hại cho ông L với số tiền là 6.000.000.000 đồng hoặc số tiền 5.000.000.000 đồng theo hợp đồng chuyển nhượng.

+ Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn cho rằng: Hậu quả xuất phát từ hợp đồng vô hiệu gồm hợp đồng ủy quyền và hợp đồng chuyển nhượng nhà, đất giữa bà N với ông L. Khi vô hiệu thì thực hiện theo Điều 131 của Bộ luật Dân sự. Do bà N gian dối giả chữ ký của bà G để ký ủy quyền cho bà N, từ đó bà N ký chuyển nhượng nhà, đất cho ông L. Việc ông L cho bà A thuê nhà không có mối quan hệ nhân quả với hợp đồng ủy quyền và hợp đồng chuyển nhượng nêu trên. Ngoài ra, bà N đồng ý trả cho ông L số tiền 5.000.000.000 đồng, nên đề nghị không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn.

+ Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà N cho rằng: Bà đồng ý trả cho ông L số tiền 5.000.000.000 đồng, nhưng hiện nay bà đi làm thuê chưa có tiền trả một lần, bà xin trả từ từ.

+ Các đương sự không tự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết toàn bộ nội dung vụ án.

- Kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Cần Thơ về việc tuân theo pháp luật của những người tiến hành tố tụng, những người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm. Về nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, kết quả tranh tụng tại phiên tòa và các quy định pháp luật có liên quan đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn ông L và đề nghị áp dụng khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) – viết tắt là Bộ luật TTDS, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực 1 – Cần Thơ.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308, khoản 6 Điều 313, khoản 1 Điều 148 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025); căn cứ khoản 1 Điều 29 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn ông Tô Văn L.

2. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 124/2025/DS-ST ngày 09 tháng 5 năm 2025 về việc tranh chấp bồi thường thiệt hại của Tòa án nhân dân khu vực 1 – Cần Thơ. Án tuyên như sau:

2.1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Tô Văn L về việc yêu cầu bị đơn Văn phòng Công chứng O phải bồi thường thiệt hại với số tiền là 6.000.000.000 đồng (Sáu tỷ đồng).

2.2. Về án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn ông Tô Văn L phải chịu án phí sơ thẩm số tiền 114.000.000 đồng (Một trăm mười bốn triệu đồng), nhưng được khấu trừ vào số tiền 57.000.000 đồng (Năm mươi bảy triệu đồng) đã nộp tạm ứng án phí theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0001689, ngày 30/7/2024 của Chi cục Thi hành án dân sự quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ (nay là Phòng Thi hành án dân sự khu vực 1 – Cần Thơ). Sau khi khấu trừ ông Tô Văn L còn phải nộp thêm số tiền 57.000.000 đồng (Năm mươi bảy triệu đồng).

3. Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Tô Văn L phải chịu án phí phúc thẩm số tiền 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng), nhưng được khấu trừ vào số tiền 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) do ông Nguyễn Kỳ Việt C nộp tạm ứng thay theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0003343 ngày 22/9/2025 của Thi hành án dân sự thành phố Cần Thơ; xem như ông Tô Văn L đã thực hiện xong nghĩa vụ chịu án phí phúc thẩm.

4. Bản án phúc thẩm này có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

5. Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (được sửa đổi, bổ sung năm 2014), thì những người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự. Thời hiệu yêu cầu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.