Bản án 46/2021/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH KHÁNH HÒA

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa: Bà Lê Thị Hiền

Các thẩm phán:

Ông Phạm Đình Thanh

Ông Nguyễn Hồng Tuấn

- Thư ký phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Ngọc Ánh - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Khánh Hòa

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Khánh Hòa tham gia phiên tòa: Bà Huỳnh Thiên Hương - Kiểm sát viên.

Trong các ngày 12 và 15 tháng 8 năm 2022, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Khánh Hòa, xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số 05/2021/TLPT-DS ngày 25 tháng 02 năm 2021 về tranh chấp quyền sử dụng đất

Do Bản án dân sự sơ thẩm số 27/2020/DS-ST ngày 04 tháng 9 năm 2020 của Tòa án nhân dân thị xã N, tỉnh Khánh Hòa bị kháng cáo và kháng nghị

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 23/2021/QĐ-PT ngày 29/3/2021, Quyết định hoãn phiên tòa số 31/2021/QĐ-PT ngày 23/4/2021, Quyết định tạm ngừng phiên tòa số 07/2021/QĐPT-DS ngày 20/5/2021, Thông báo về việc mở lại phiên tòa số 05/2022/TB-DS ngày 01/7/2022 và Quyết định hoãn phiên tòa số 41/2022/QĐ-PT ngày 22/7/2022, giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Ông Nguyễn Văn V, sinh năm 1959

Nơi cư trú: xã P, thị xã N, Khánh Hòa. Có mặt.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Luật sư Lê Văn T, Văn phòng Luật sư Văn T thuộc Đoàn luật sư tỉnh Khánh Hòa. Vắng mặt.

- Bị đơn: Ông Nguyễn L, sinh năm 1968; vắng mặt.

Bà Nguyễn Thị D, sinh năm 1931; vắng mặt.

Cùng nơi cư trú: xã P, thị xã N, tỉnh Khánh Hòa.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ L quan:

1/ Bà Nguyễn Thị Ph, sinh năm 1971; vắng mặt.

2/ Bà Nguyễn Thị G, sinh năm 1968; vắng mặt.

3/ Bà Nguyễn Thị PH L, sinh năm 1990; vắng mặt.

4/ Ông Nguyễn Thành Q, sinh năm 1992; vắng mặt.

5/ Bà Nguyễn Thị PH Th, sinh năm 1994; vắng mặt.

6/ Ông Nguyễn Văn B, sinh năm 1930; vắng mặt.

Cùng cư trú tại: xã P, thị xã N, Khánh Hòa.

7/ Ủy ban nhân dân thị xã N, tỉnh Khánh Hòa; địa chỉ: Số 999 đường Trần Quý Cáp, phường Ninh Hiệp, thị xã N, tỉnh Khánh Hòa.

Người đại diện theo ủy quyền: Ông Nguyễn Sơn V - Trưởng phòng Phòng Tài nguyên và môi trườngthị xã N. Vắng mặt.

- Người kháng cáo, kháng nghị: Nguyên đơn ông Nguyễn Văn V kháng cáo, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thị xã N kháng nghị.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện và trong quá trình tố tụng tại Tòa án, nguyên đơn ông Nguyễn Văn V trình bày:

Vào năm 1986, ông V khai hoang trên 1.000m2 đất thuộc thửa đất số 7 bản đồ địa chính xã P, tọa lạc tại xã P, thị xã N, tỉnh Khánh Hòa với tứ cận: phía Đông giáp đất của ông Nguyễn Văn B, phía Tây giáp đất của ông Bùi Văn L, phía Nam giáp rừng, phía Bắc giáp ranh với ruộng nhà C. Đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đất do cha ông V là ông Nguyễn Văn B khai hoang, cho ông V vào năm 1986, cho không làm giấy tờ gì, nhưng nay cha ông V mới làm giấy xác nhận việc cho. Ông V canh tác đến cuối năm 2001 thì không làm nữa vì bận đi làm công nhân tại nhà máy Huyndai. Khoảng tháng 4 năm 2002, ông V cho ông L mượn đất để canh tác, cho mượn đất không làm giấy tờ vì ông L là em vợ ông V. Việc ông V cho ông L mượn đất canh tác chỉ có mình ông V và ông L biết. Thời gian gần đây, ông V về hỏi ông L xin lấy đất lại nhưng ông L không trả và nói đất này là của ông L và đã làm sổ đỏ rồi. Ông V làm đơn nhờ Ban nhân dân thôn và Tổ hòa giải thôn để giải quyết. Tại buổi hòa giải, ông L đồng ý trả lại đất cho ông V nhưng cuối cùng không trả. Sau đó, Ủy ban nhân dân xã P tiến hành hòa giải, mời ông L lên làm việc nhưng ông L không có mặt theo giấy mời. Việc làm của ông L là xâm phạm lợi ích của ông V.

Gia đình ông V đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất một số thửa đất tại xã P do ông V là người đi kê khai. Ông V cũng là người trực tiếp đến Ủy ban nhân dân thị xã N để nhận 03 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với đất viên gia và đất canh tác của gia đình ông. Sau khi nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ông V có đọc và thấy không có phần đất là thửa đất số 68 tờ bản đồ số 29 xã P trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng ông không thắc mắc vì từ trước đến nay, ông không kê khai đất và từ năm 1999 đến nay là hơn 20 năm, ông cũng không canh tác trên thửa đất này.

Ngày 03/10/2019, ông V có đơn khởi kiện bổ sung yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ cấp giấy chứng nhận số 00323 ngày 26/4/2001 do Ủy ban nhân dân huyện N cấp cho hộ bà Nguyễn Thị D. Nay, ông V xác nhận lại ông chỉ yêu cầu hủy việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên đối với thửa đất số 68 tờ bản đồ số 29 bản đồ địa chính xã P diện tích 1430m2.

Nay, ông V yêu cầu ông Nguyễn L và bà Nguyễn Thị D trả lại cho ông diện tích đất này, ông không có ý kiến gì đối với việc Nhà nước thu hồi đất mở rộng đường.

Theo các biên bản lấy lời khai và trong quá trình tố tụng tại Tòa án, bị đơn ông Nguyễn L trình bày:

Nguồn gốc thửa đất số 68 tờ bản đồ số 29 tại xã P, thị xã N, tỉnh Khánh Hòa là của mẹ ông Nguyễn L là bà Nguyễn Thị D và ông L bắt đầu canh tác thửa đất nói trên từ năm 1988. Từ đó đến nay, gia đình ông L vẫn quản lý, sử dụng đất ổn định. Năm 1999, hộ gia đình ông Nguyễn L thực hiện việc kê khai cấp đất theo Nghị định 64/CP của Chính phủ và năm 2001 được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ bà Nguyễn Thị D; lúc đó, bà D là chủ hộ. Năm 2012, bà Nguyễn Thị D đã tặng cho vợ chồng ông L, bà Gái thửa đất này nhưng thủ tục chưa đảm bảo nên chưa làm thủ tục sang tên cho vợ chồng ông được. Năm 2017, vợ chồng ông L đã thế chấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Ngân hàng A để vay 50.000.000đ; nay, đã trả hết nợ cho Ngân hàng và đã nhận lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Ông L không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông V. Biên bản hòa giải ở thôn ghi ông trình bày đồng ý trả lại đất cho ông V là không đúng ý kiến trình bày của ông tại buổi hòa giải; lúc đó, ông thừa nhận là trước đây, ông có mượn khoảng vài trăm mét đất của ông B để canh tác vì đất ông B cạnh đất của ông nhưng khi Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông B thì ông L đã trả lại đất cho ông B, ông L không sử dụng đất của ông B và ông B đã chuyển nhượng đất của mình cho người khác từ lâu. Cũng tại buổi hòa giải ở thôn, thôn vận động tình nghĩa với nhau nên ông L nói sẽ xem xét bàn với gia đình cho ông V vài trăm mét đất vì ông V là anh rể của ông L chứ không phải ông đồng ý trả đất cho ông V.

Theo các biên bản lấy lời khai và trong quá trình tố tụng tại Tòa án, bị đơn bà Nguyễn Thị D trình bày:

Bà D không đồng ý với yêu cầu của nguyên đơn vì đất là của gia đình bà D canh tác, được Nhà nước cấp giấy chứng nhận đúng theo qui định của pháp luật, thuộc quyền sử dụng đất của gia đình bà D.

Nguồn gốc thửa đất tranh chấp là do gia đình bà D canh tác từ lâu. Năm 1999, địa pH thông báo kê khai đất đang canh tác, đất nhà ở và đất được cấp theo Nghị định 64/CP nên bà D tiến hành kê khai. Hội đồng xã họp xét duyệt đồng ý cấp đất, sau đó, chuyển lên Ủy ban nhân dân huyện N (nay là thị xã N) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ của bà D ngày 26/4/2001; trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho hộ của bà D, ngoài thửa đất số 68 tờ bản đồ 29 được cấp theo Nghị định 64/CP còn có các thửa đất khác nữa. Gia đình bà D sử dụng đất ổn định từ trước cho đến nay, không lấn chiếm đất của ai.

Năm 2012, bà D lập hợp đồng tặng cho con trai và con dâu của bà là ông Nguyễn L và bà Nguyễn Thị G thửa đất số 68 tờ bản đồ số 29 cùng nhiều thửa đất khác. Hợp đồng tặng cho được Văn phòng Công chứng V chứng thực. Tuy nhiên, hợp đồng tặng cho này không được Uỷ ban nhân dân thị xã N chấp thuận với lý do đất này được cấp theo Nghị định 64/CP cho hộ gia đình nhưng chưa có đầy đủ các thành viên trong hộ gia đình tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ký tặng cho. Do đó, đất này vẫn còn thuộc quyền sử dụng của hộ gia đình bà D.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ L quan trình bày:

Bà Nguyễn Thị G trình bày: Bà kết hôn với ông Nguyễn L năm 1989. Bà thống nhất với trình bày của ông Nguyễn L và bà Nguyễn Thị D.

Bà Nguyễn Thị Ph trình bày: Gia đình bà Phiến đang canh tác thửa đất này và được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2001 và gia đình bà Phiến canh tác cho đến nay là thuộc quyền sử dụng đất của gia đình bà Phiến không L quan gì đến ông Nguyễn Văn V. Vì vậy, bà Phiến không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông V.

Ông Nguyễn Thành Q và bà Nguyễn Thị PH Th thống nhất trình bày: Tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất đang tranh chấp, ông Q và bà Th còn nhỏ, không biết rõ. Nay, khi đã trưởng thành và hiểu được những quy định của pháp luật, ông Q và bà Th không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông V vì đất này của gia đình ông, bà, đã được Nhà nước cấp giấy chứng nhận vào năm 2001. Ông V khai cha ông Q là ông L xin ông sử dụng đất này vào năm 2002 là mâu thuẫn và không có căn cứ.

Ông Nguyễn Văn B trình bày: Nguồn gốc thửa đất tranh chấp là do ông B khai hoang từ năm 1980 đến năm 1985. Khoảng năm 1985-1986, khi con trai ông B là Nguyễn Văn V lập gia đình, ông B đã tặng cho ông V toàn bộ thửa đất này với diện tích hơn 01 sào đất, cho không lập giấy tờ vì là cha con. Sau khi được cho đất, ông V đã trực tiếp canh tác đất. Lúc đó, ông B khai hoang nhiều và chính quyền địa pH không yêu cầu kê khai đất với chính quyền địa pH.

Sau khi cho đất, ông B không quan tâm ông V sử dụng đất thế nào, không biết ông V có đi kê khai đất hay không. Tuy nhiên, thời gian trước ông B không nhớ cụ thể năm, ông có nghe ông V nói với ông là ông V cho ông L (em vợ ông V) mượn đất để sản xuất vì ông L ít đất. Ông B không biết ông L sử dụng đất từ thời gian nào. Ông B được biết hiện nay ông L đang là người trực tiếp sản xuất tại thửa đất đang tranh chấp nhưng không biết hộ gia đình nhà bà D được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Nghị định 64/CP đối với thửa đất này vào năm 2001 vì khi đó, ông B không biết và cũng không thấy địa pH thông báo, niêm yết về việc cấp đất.

Tại Công văn số 806/TNMT ngày 29/5/2020, Ủy ban nhân dân thị xã N trình bày:

Về yêu cầu của nguyên đơn hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00323 QSDĐ ngày 26/4/2001 đối với thửa đất số 68, tờ bản đồ 29, diện tích 1430m2 đã được UBND huyện Ninh Hòa (nay là UBND thị xã Ninh Hòa) cấp cho hộ bà Nguyễn Thị D, qua kiểm tra hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Phòng Tài nguyên và môi trường có ý kiến như sau:

Ngày 17/9/1999, bà Nguyễn Thị D có đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với 24 thửa đất, trong đó có thửa số 68, tờ bản đồ 29, bản đồ địa chính xã Ninh Phước, nguồn gốc đất kê khai là đất cấp theo Nghị định 64/CP.

Sau khi thông qua Hội đồng xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại xã và được Hội đồng thống nhất cấp, ký duyệt ngày 27/4/2000, ngày 26/4/2001, hộ bà Nguyễn Thị D được UBND huyện Ninh Hòa (nay là thị xã Ninh Hòa) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00323 QSDĐ/NP-NH đối với thửa đất nêu trên.

Như vậy, trình tự cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ bà Nguyễn Thị D đúng với quy định của pháp luật.

Người làm chứng ông Bùi Văn L trình bày (bút lục 198): khi được hỏi ông L có canh tác gần đất của ông Nguyễn Văn V hay không, ông L trả lời ông L có đất canh tác ở thôn Ninh Tịnh, xã Ninh Phước, nhưng ông L không biết đất nào là của ông V, đất nào là của ông B vì ông L thấy ông B và ông V cùng canh tác chung trên một đám đất. Đã lâu rồi, ông không thấy ông V canh tác chung với ông B. Đất ông B và ông V canh tác trước đây đã bán, không còn đất canh tác gần đất của ông L nữa. Đất ông V tranh chấp thì ông L thấy ông L là người canh tác.

Bản án sơ thẩm số 27/2020/DS-ST ngày 04/9/2020 của Tòa án nhân dân thị xã N, tỉnh Khánh Hòa đã căn cứ khoản 2 Điều 690 Bộ luật Dân sự năm 1995; Điều 160, Điều 688 Bộ luật Dân sự năm 2005; Điều 155 Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 18, Điều 23, Điều 24 Luật Đất đai năm 1987; Điều 2, Điều 4 Luật Đất đai năm 1993; Điều 10 Luật Đất đai năm 2003; Điều 100 Luật Đất đai năm 2013; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án; quyết định:

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Nguyễn Văn V về tranh chấp quyền sử dụng đất và hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 68, tờ bản đồ 29 xã Ninh Phước đã được cấp cho hộ bà Nguyễn Thị D vào năm 2001.

2. Về chi phí tố tụng: Ông V phải chịu 3.531.000đ chi phí tố tụng và đã nộp đủ.

Ngoài ra, bản án còn tuyên về án phí và quyền kháng cáo.

Ngày 04/9/2020, nguyên đơn ông Nguyễn Văn V có đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Ngày 19/9/2020, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thị xã N có Quyết định kháng nghị số 48/QĐKNPT-VKS-DS kháng nghị phúc thẩm đối với bản án sơ thẩm theo hướng hủy bản án để giải quyết lại sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn đề nghị Hội đồng xét xử hủy bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm để giải quyết lại vụ án.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Khánh Hòa phát biểu tại phiên tòa phúc thẩm:

Tòa án cấp cấp phúc thẩm đã thực hiện đúng các qui định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Việc thu thập chứng cứ và định giá tài sản của Tòa án cấp sơ thẩm có thiếu sót nhưng trong giai đoạn phúc thẩm, Tòa án cấp phúc thẩm đã thu thập thêm chứng cứ, khắc phục những sai sót của Tòa án cấp sơ thẩm và đã đủ căn cứ để giải quyết vụ án. Vì vậy, đại điện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Khánh Hòa rút kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thị xã N.

Về nội dung giải quyết vụ án: Tòa án sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn là có căn cứ nên đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, giữ nguyên bản án sơ thẩm.