Bản án 46/2021/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn ông Trần V trình bày:

Ông, bà nội của ông là cố Trần Chất và cố Đặng Thị Nào, đều chết L ông còn nhỏ, không có để lại di chúc. Ông, bà nội sinh được 02 người con là cụ Trần Th (chết năm 1982) và cụ Trần Thôn (chết năm 2003). Mẹ ông là cụ Hà Thị Ức (chết năm 1993). Cha, mẹ ông chết không có để lại di chúc. Cha mẹ ông sinh được 06 người con gồm: Trần V, Trần E, Trần Thị Chẩn, Trần E, Trần Thị Ng và Trần Thị L. Ông E, ông D, bà Ng, bà L đều còn minh mẫn, đi lại được; bà Chẩn bị dị tật bẩm sinh, ở với ông cho đến khi chết năm 1995, không có chồng con. Cụ Thôn có vợ tên Nguyễn Thị B, chết trước cụ Thôn. Vợ chồng cụ Thôn có 05 người con gồm: Trần Qu, Trần Th, Trần L, Trần Thị Ph và Trần Thị Tr.

Nguồn gốc thửa đất đang tranh chấp là đất thổ mộ của dòng tộc phía nội ông để lại cho cha cụ là Trần Th và mẹ ông là cụ Hà Thị Ứ, không có giấy tờ gì. L trước trên đất có 05 ngôi mộ của ông nội, cha, E và 02 người con của ông, ngoài ra còn có 03 ngôi mộ của người khác nhưng họ đã bốc mộ đi từ trước năm 2000. Phần đất đang tranh chấp thuộc thửa đất số 204, tờ bản đồ số 18 (số hiệu mảnh bản đồ gốc 527622-6-B), diện tích 225,8m2, tọa lạc tại tổ 6, khu vực 2, phường T, thành phố Q, tỉnh Bình Định. Năm 2000, vợ chồng ông có chuyển nhượng cho vợ chồng ông T, bà V một ngôi nhà tạm 30m2 gắn liền với 240m2 (chiều dài 20m x chiều ngang 12m) cùng với toàn bộ bạch đàn trồng trên đất thuộc thửa đất thổ mộ nêu trên. Hợp đồng mua bán nhà và chuyển quyền sử dụng đất đã được Ủy ban nhân dân phường T chứng thực ngày 28/8/2000, trong dòng tộc của ông không có ai tranh chấp. Sau khi nhận chuyển nhượng đất, ông T đã lấn về phía Tây của phần đất nhận chuyển nhượng để xây dựng xưởng tái chế nhựa. L đầu, ông T lấn khoảng 7m; sau khi ông di dời 05 ngôi mộ của dòng tộc về nghĩa trang Bùi Thị X năm 2008, ông T đã lấn thêm 6m; phần đất đã bốc mộ được ông T sử dụng làm đường đi vào xưởng. Trong phần đất đang tranh chấp có một phần ít diện tích do ông khai phá thêm (khoảng vài chục m2).

Giữa ông với ông T không có chuyện thỏa thuận di dời mộ và chi trả tiền mà việc này là thỏa thuận giữa ông T với chú của ông là cụ Trần Thôn. Ông T có đưa cho cụ Thôn 5.000.000 đồng, sau đó cụ Thôn đưa lại cho ông và nói ông viết giấy mượn tiền cho ông T. Ông thừa nhận giấy mượn tiền với số tiền 5.000.000 đồng mà ông T cung cấp cho Tòa là giấy do ông viết và ký tên Trần V. Sau này, ông có đem số tiền trên trả cho ông T nhưng ông T không nhận nên ông đã chi trả tiền mua đất nghĩa trang Bùi Thị X để di dời mộ đến đó. Ngoài ra, ông không có nhận thêm đồng nào của ông T trong việc di dời mộ. Giấy giao tiền ghi ngày 17-9-2008 mà ông T cung cấp cho Tòa không phải do ông viết và ký tên, ông cũng không có nhận tiền như nội dung ghi trong giấy đó. Sau khi ông di dời mộ xong, mấy người con của ông Thôn khiếu kiện ông ra Ủy ban nhân dân phường T về việc ông tự ý di dời mộ của ông nội mà không thông báo với anh E dòng tộc và họ yêu cầu đất thổ mộ của dòng tộc không được tự ý bán. Ủy ban nhân dân phường đã hòa giải thành, không ai tranh chấp nữa. Ông không có giấy tờ hay chứng cứ chứng minh đất của dòng tộc ông để lại cho cha, mẹ ông cũng không có giấy tờ hay chứng cứ chứng minh đất do ông khai phá. Số lượng cây bạch đàn mà vợ chồng ông T đã chặt phá khoảng 150 cây, cao khoảng trên 1,5m, nhưng do vợ chồng ông T đã chặt phá hết nên ông không có chứng cứ gì.

Nay ông yêu cầu vợ chồng ông T, bà V tháo dỡ công trình trên đất lấn chiếm để trả lại cho vợ chồng ông diện tích 225,8m2 và bồi thường cho vợ chồng ông Th hại không thể sử dụng đất để khai thác hoa lợi, lợi Tc và bạch đàn với số tiền là 50.000.000 đồng do đất bị chiếm dụng trong 20 năm qua.

Bị đơn ông Lê Ngọc T trình bày:

Từ năm 1999, vợ chồng ông có nhận sang nhượng của vợ chồng ông Trần V, bà Ngô Thị Tuyết Nh 01 lô đất ở có diện tích theo giấy đặt cọc là 350m2, nhưng khi đo đạc lại có giới cận chỉ còn 240m2, trong đó có nhà ở 30m2, thuộc thửa đất số 204, tờ bản đồ số 18, tọa lạc tại tổ 6, khu vực 2, phường T, thành phố Q, tỉnh Bình Định. Việc sang nhượng đất có xác nhận của Ủy ban nhân dân phường T vào ngày 28-8-2000. Sau đó, ông có nhờ ông V giới thiệu mua khu đất vườn của ông Trần Thôn để đủ diện tích xây dựng nhà máy sản xuất tái chế nhựa. Trong năm 2000, ông tiến hành xây tường bao che, làm lại nhà ở và nhà máy trong khuôn viên lô đất nêu trên và đã ở ổn định. Đến năm 2003, do khuôn viên nhà máy thiếu mặt B bỏ hàng nên công nhân có tạm bỏ nhựa trên mộ thì bị ông V thưa kiện và Ủy ban nhân dân phương T đã giải quyết là tạm bao che phần mộ lại, tránh bỏ nhựa khu vực ấy, để thời gian được ngày lành tháng tốt hai bên thương lượng di dời mộ. Năm 2008, ông được ông V thông báo đã coi được ngày tháng tốt và bảo ông hỗ trợ tiền mua đất ở nghĩa trang Bùi Thị X để di dời mộ. Vợ chồng ông thống nhất hỗ trợ cho ông V 30.000.000 đồng để di dời và gửi riêng 20.000.000 đồng để nhang khói. Khi đó, ông V có viết giấy cho ông là di dời xong sẽ giao phần đất trên cho gia đình ông trọn quyền sử dụng. Trước L di dời mộ, vợ chồng ông có đưa cho ông V 04 lần tiền tổng cộng là 24.500.000 đồng và giao hẹn 10 ngày sau sẽ giao số tiền còn lại. Đến ngày thứ 5, em của ông V kiện ông V vì chưa thông báo cho gia tộc, ông cũng bị liên đới. Trong L để anh em ông V thỏa thuận, ông chưa đưa số tiền còn lại. Đến năm 2013, khi mọi việc đã ổn định, ông V đòi số tiền còn lại, vợ chồng ông có nói là “anh viết giấy, anh và vợ anh ký vào để khỏi rắc rối về sau” nhưng ông V nói là “một mình anh được rồi”, nên vợ chồng ông không chịu và chưa đưa số tiền còn lại. Sau này, cứ vài ba tháng ông V lại vào nhà ông buộc ông phải dọn dẹp máy móc để ông V làm trại giữ xe, quá nhiều lần ngang ngược và cản trở việc làm ăn của gia đình ông.

Việc ông V nói vợ chồng ông lần chiếm đất của ông V về phía Tây là không đúng sự thật, vì: Từ năm 2000, ông đã mua đứt bán đoạn khu đất của ông V có T cận rõ ràng, có xác nhận của Ủy ban nhân dân phường T; khi xây dựng bao che có sự chứng kiến của cán bộ địa chính, cán bộ khu vực 2 và bà con có đất lân cận, có mặt ông V chỉ ranh giới đóng cọc để xây. Trong khu đất đó chỉ còn lại 03 ngôi mộ đất (02 lớn, 01 nhỏ), diện tích khoảng 20m2, được ông V chỉ ranh giới để xây bao che chờ ngày di dời chứ không còn đất trống nào cả. Theo Giấy nhận tiền đặt cọc do ông L Trung Quý viết ngày 18-8-2000, diện tích chuyển nhượng là 350m2 nhưng khi đo đạc thực tế chỉ còn 240m2. Việc ông V nói di dời mộ theo di ngôn của cụ Trần Thôn, ông đưa cho cụ Thôn 5.000.000 đồng rồi cụ Thôn đưa lại cho ông V để di dời mộ là không đúng, vì vào thời điểm đó cụ Thôn đã chết. Ông có đưa tiền cho ông V và ông V ký Giấy nhận tiền ngày 19-9-2008 là đúng sự thật. Trong thời gian qua, ông đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng thuế hàng năm cho nhà nước. Bởi vậy, vợ chồng ông không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông V. Tuy nhiên, để thực hiện đúng thỏa thuận trước đây, vợ chồng ông tự nguyện giao trả số tiền còn lại cho ông V gồm 5.500.000đồng tiền di dời mộ và 20.000.000 đồng tiền nhang khói sau khi di dời mộ.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Ngô Thị Tuyết Nh trình bày: Bà thống nhất như lời khai của chồng bà là ông Trần V.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị V trình bày: Bà thống nhất như lời khai của chồng bà là ông Lê Ngọc T.

Đại diện theo ủy quyền của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân phường T, ông Nguyễn Minh B trình bày:

Căn cứ hồ sơ địa chính lưu trữ tại Ủy ban nhân dân phường T,thửa đất số 204, tờ bản đồ số 18, diện tích 1.034m2, tọa lạc tại tổ 6, khu vực 2, phường T, thành phố Q, tỉnh Bình Định thuộc loại đất thổ mộ không thể hiện chủ sử dụng nhưng trong sổ mục kê ghi tên chủ sử dụng là Ủy ban nhân dân phường. Phần diện tích mà ông Trần V đang tranh chấp khoảng 149m2 thuộc một phần thửa đất nêu trên, có nguồn gốc là đất thổ mộ gia tộc của ông V sử dụng chôn mộ từ trước năm 1975 (không phải thổ mộ công cộng do nhà nước quản lý). Trên phần diện tích này, ông Lê Ngọc T đã xây dựng công trình, tường bao từ năm 2000 đến nay, không còn mộ trong khuôn viên đất tranh chấp. Theo giấy giao tiền và giấy mượn tiền giữa ông T và ông V, việc thỏa thuận di dời mồ mả năm 2008 là do hai bên tự thỏa thuận, không có cơ quan chức năng can thiệp.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần D trình bày:

Ông không có quan hệ gì với ông Lê Ngọc T; ông Trần V là anh ruột của ông. Ông, bà nội của ông là cố Trần Ch và Đặng Thị N, đều đã chết từ lâu, không để lại di chúc. Ông, bà nội sinh được 02 người con là cha ông (Trần T) và cụ Trần Thi (chết năm 2003). Cha, mẹ ông sinh được 06 người con và chết không để lại di chúc như ông V khai; còn phía cụ Trần Thô thì ông không nhớ. Nguồn gốc thửa đất số 204, tờ bản đồ số 18, tọa lạc tại tổ 6, khu vực 2, phường T, thành phố Q, tỉnh Bình Định là đất thổ mộ của ông, bà nội để lại cho cha, mẹ ông để làm thổ mộ gia đình, có một phần ông V khai phá thêm. Ông không biết việc chuyển nhượng, tranh chấp một phần thửa đất nêu trên giữa ông V và ông T. Ông cũng không biết giấy giao tiền và giấy mượn tiền giữa ông T và ông V. Ông không có liên quan, không có ý kiến gì và cũng không có yêu cầu gì đối với việc khởi kiện của ông V.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Ng trình bày: Bà thống nhất như lời khai của ông V về các mối quan hệ huyết thống trong gia đình, về nguồn gốc thửa đất đang tranh chấp. Bà không biết việc chuyển nhượng, tranh chấp đất giữa ông V và ông T. Bà không có ý kiến và yêu cầu gì.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Qu trình bày: Ông thống nhất như lời khai của ông V về các mối quan hệ huyết thống trong gia đình, về nguồn gốc thửa đất đang tranh chấp. Ông không biết việc chuyển nhượng, tranh chấp đất giữa ông V và ông T. Ông không có ý kiến và yêu cầu gì.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần L trình bày: Ông không có quan hệ gì với ông Lê Ngọc T, ông Trần V là anh ruột của ông. Ông, bà nội của ông là cố Trần Ch và bà Đặng Thị N, đều đã chết từ lâu, không để lại di chúc. Ông, bà nội sinh được 02 người con là cha ông (Trần Thi) và cụ Trần Thô (chết năm 2003). Cha, mẹ ông sinh được 06 người con và chết không để lại di chúc như ông V khai; còn phía ông Trần Thô thì ông không nhớ. Nguồn gốc thửa đất số 204, tờ bản đồ số 18, tọa lạc tại tổ 6, khu vực 2, phường T, thành phố Q, tỉnh Bình Định là đất thổ mộ của ông, bà nội để lại cho cha, mẹ ông để làm thổ mộ gia đình, có một phần ông V khai phá thêm. Ông không biết việc chuyển nhượng, tranh chấp một phần thửa đất nêu trên giữa ông V và ông T. Ông không có liên quan, không có ý kiến gì và cũng không có yêu cầu gì đối với việc khởi kiện của ông V.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Tr trình bày: Ông, bà nội của bà là cố Trần Ch và bà Đặng Thị N, đều đã chết từ lâu, không để lại di chúc. Ông, bà nội sinh được 02 người con là cụ Trần Thi (chết năm 1982) và ông Trần Thô (chết năm 2003). Cha, mẹ bà là cụ Trần Thô và Nguyễn Thị B; cha mẹ chết không để lại di chúc. Bà thống nhất như lời khai của ông V về các mối quan hệ huyết thống trong gia đình, về nguồn gốc thửa đất đang tranh chấp. Bà không biết việc chuyển nhượng, tranh chấp đất giữa ông V và ông T. Bà không có ý kiến và yêu cầu gì.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Trần E, ông Trần Th, bà Trần Thị Ph, bà Trần Thị L Tòa án không lấy được lời khai.

Bản án dân sự sơ thẩm số: 158/2020/DS-ST ngày 28/9/2020 của Tòa án nhân dân thành phố Q quyết định:

Không chấp nhận đơn khởi kiện của ông Trần V yêu cầu vợ chồng ông Lê Ngọc T, bà Nguyễn Thị V tháo dỡ công trình để trả lại cho vợ chồng ông diện tích 225,8m2 thuộc thửa đất, tờ bản đồ số 18, tọa lạc tại tổ 6, khu vực 2, phường T, thành phố Q, tỉnh Bình Định và bồi thường cho vợ chồng ông thiệt hại do đất bị chiếm dụng trong 20 năm qua, không thể sử dụng đất để khai thác hoa lợi, lợi tức và bạch đàn với số tiền 50.000.000 đồng.

Ghi nhận sự tự nguyện của vợ chồng ông Lê Ngọc T, bà Nguyễn Thị V giao trả cho ông Trần V số tiền di dời mộ còn lại là 25.500.000 đồng.

Ngoài ra, án sơ thẩm còn quyết định về án phí dân sự sơ thẩm về chi phí tố tụng khác và quyền kháng cáo của các bên đương sự.

Ngày 04/10/2020, ông Trần V kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm. Yêu cầu cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm vì xét xử trái pháp luật.

Kiểm sát viên tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến:

- Về Tố tụng: Trong giai đoạn phúc thẩm, người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng thực hiện đúng quy định của pháp luật tố tụng.

- Về việc giải quyết vụ án: Đề nghị Hội đồng xét xử (HĐXX) chấp nhận một phần kháng cáo của ông Trần V. Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số: 158/2020/DS-ST ngày 28 tháng 9 năm 2020 của Toà án nhân dân thành phố Q, tỉnh Bình Định.

NHẬN ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên Tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, HĐXX phúc thẩm nhận định:

[1.4] Về án phí, chi phí tố tụng khác: Cấp sơ thẩm tuyên về phần án phí, chi phí định giá tài sản và xem xét thẩm định tại chỗ là đúng theo quy định tại khoản 1 Điều 147, các Điều 157, 165 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; khoản 2 Điều 26 của Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XIV quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Ông Trần V là người cao tuổi, nhưng tại cấp sơ thẩm ông không có đơn xin miễn án phí nên cấp sơ thẩm không xem xét miễn án phí cho ông là đúng theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, sau khi xét xử sơ thẩm thì ngày 14/10/2020 ông Trần V có đơn xin miễn giảm án phí. Căn cứ vào các quy định tại Điều 2 Luật người cao tuổi; điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 14, Điều 15 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 nêu trên, HĐXX phúc thẩm miễn toàn bộ án phí cho ông Trần V.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào các Điều 147, 148, 157, 165, khoản 2 Điều 308, Điều 309 của Bộ luật Tố tụng dân sự; các Điều 166, 170, 589 của Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 4, khoản 2 Điều 8, Điều 166, điểm b khoản 2 Điều 203của Luật Đất đai năm 2013; Điều 2 Luật người cao tuổi; điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 14, Điều 15 của Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Tuyên xử:

Chấp nhận một phần kháng cáo của ông Trần V. Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số: 158/2020/DS-ST ngày 28 tháng 9 năm 2020 của Toà án nhân dân thành phố Q về phần án phí.

1. Không chấp nhận khởi kiện của ông Trần V yêu cầu vợ chồng ông Lê Ngọc T, bà Nguyễn Thị V tháo dỡ công trình để trả lại cho vợ chồng ông diện tích 225,8m2 thuộc thửa đất số 204, tờ bản đồ số 18, tọa lạc tại tổ 6, khu vực 2, phường T, thành phố Q, tỉnh Bình Định và bồi thường cho vợ chồng ông thiệt hại do đất bị chiếm dụng trong 20 năm qua, không thể sử dụng đất để khai thác hoa lợi, lợi tức và bạch đàn với số tiền là 50.000.000 đồng.

2. Ghi nhận sự tự nguyện của vợ chồng ông Lê Ngọc T, bà Nguyễn Thị V giao trả cho ông Trần V số tiền di dời mộ còn lại là 25.500.000 đồng.

3. Về án phí, chi phí tố tụng khác:

3.1 Về án phí: Ông Trần V được miễn toàn bộ án phí. Hoàn trả lại cho ông Trần V 1.725.000 đồng (một triệu bảy trăm hai mươi lăm nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí đã nộp, theo B lai thu tiền số: 0001747 và 0001748 ngày 30 tháng 7 năm 2019 tại Chi cục thi hành án dân sự thành phố Q, tỉnh Bình Định.

3.2 Về chi phí tố tụng khác: Ông Trần V phải chịu 2.500.000 đồng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản. số tiền này ông V đã nộp và đã chi xong.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.