Bản án 452/2025/DSPT — Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi xem xét các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt nên Tòa án tiến hành phiên tòa phúc thẩm xét xử vắng mặt người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo quy định tại Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Trong quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm bị đơn bà T vắng mặt và không cung cấp ý kiến về yêu cầu khởi kiện của ông H1. Tại phiên tòa phúc thẩm, bà T kháng cáo và khai rằng phần đất tranh chấp diện tích 292m2 có nguồn gốc của cụ K cho bà T, bà T đã kê khai đăng ký và được Ủy ban nhân dân huyện V cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ bà Lâm Thanh T vào ngày 20/5/1999. Nên diện tích 292m2 không phải là di sản của cụ L3 để lại. Bà T không đồng ý chia thừa kế đối với diện tích 292m2 đất hiện do bà đang quản lý sử dụng. Hơn nữa vào ngày 25/8/2020, bà Lâm Thanh T đã tặng cho anh Nguyễn Tấn P1 diện tích 144,3m2 đất. Do đó, bà T đề nghị bác yêu cầu khởi kiện của ông H1.

Cụ Lâm Văn K (chết năm 1986) và cụ Trần Thị L2 (chết năm 2024) chung sống có 09 người con chung gồm các ông, bà: Lâm Thị H3, Lâm Văn N1, Lâm Văn E, Lâm Văn M1, Lâm Thanh T1, Lâm Văn S, Lâm Thị C, Lâm Quang V, Lâm Hữu H4. Sau đó, cụ K sống chung với cụ Nguyễn Thị L3 (chết năm 2012) có 04 người con chung gồm: Bà Lâm Thanh T, ông Lâm Thành H2, ông Lâm Hoài L và ông Lâm Phước H1.

Phần đất tranh chấp là của cụ K và cụ L3 trên đất có căn nhà của cụ L3 sử dụng để ở, bà T có chồng nơi khác, sau đó bà T về ở chung nhà với cụ L3. Năm 2012 cụ L3 chết, bà T tiếp tục quản lý và sử dụng nhà, đất. Sau đó bà T có xây cất lại căn nhà để ở.

Theo Văn bản số: 3254/UBND-NC ngày 06/9/2023 Ủy ban nhân dân huyện V xác định thửa đất 2293 tờ bản đồ số 7 (tương ứng thửa đất số 1100, tờ bản đồ số 07 cũ) được Ủy ban nhân dân huyện V cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ bà Lâm Thanh T thường trú ấp P, xã L, huyện V, tỉnh Bạc Liêu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số M 560479 vào ngày 20/5/1999 với diện tích 292m2, mục đích sử dụng là đất ở.

Xét lời nại ra của bị đơn bà T cho rằng phần đất 292m2 do cụ K đã cho bà T. Nhưng bà T không cung cấp được tài liệu, chứng cứ để chứng minh việc cụ K đã cho đất bà T. Trên thực tế, cụ L3 đã cất nhà và ở trên đất, sau đó bà T mới về ở chung nhà với cụ L3 cho đến khi cụ L3 chết. Vì vậy, có căn cứ xác định diện tích đất tranh chấp 292m2 tại thửa đất số 2293, tờ bản đồ số 07 (tương ứng thửa đất số 1100, tờ bản đồ số 07 cũ), diện tích 292m2, đất tọa lạc tại ấp P, xã L, huyện V, tỉnh Bạc Liêu là di sản của cụ L3 để lại.

Do cụ L3 chết, không để lại di chúc nên ông H1 khởi kiện yêu cầu chia thừa kế đối với di sản là quyền sử dụng đất diện tích 292m2 của cụ L3 để lại theo quy định của pháp luật. Do các con riêng của cụ K và cụ L2 không có tranh chấp đối với phần di sản của cụ L3 để lại là diện tích đất 292m2. Nên diện tích 292m2 được chia thừa kế theo pháp luật cho các con của cụ L3 gồm: Ông Lâm Thành H2, bà Lâm Thanh T, ông Lâm Hoài L, ông Lâm Phước H1 là có căn cứ.

Vì vậy nguyên đơn ông H1 yêu cầu xác định giá trị quyền sử dụng đất được định giá theo Quyết định số 40/QĐ-UB ngày 22/12/2023 của UBND tỉnh B sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu giai đoạn 2020 - 2024 ban hành kèm theo Quyết định số: 28/2021/QĐ-UBND ngày 26/7/2021 của Ủy ban nhân dân tỉnh B ban hành quy định bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu giai đoạn 2020 - 2024 để xác định giá đất đang tranh chấp làm căn cứ xem xét để giải quyết vụ án là có căn cứ. Theo đó, giá đất ở tại khu vực có đất tranh chấp được xác định là 2.700.000 đồng/m2 làm cơ sở để xem xét để giải quyết vụ án là phù hợp.

Xét thấy sau khi cụ L3 chết, bà T là người trực tiếp quản lý giữ gìn di sản của cụ L3 để lại là quyền sử dụng đất đối với diện tích 292m2 cho đến nay. Vì vậy, Bản án sơ thẩm đã chia cho bà T được hưởng thêm kỷ phần thừa kế do có công sức trong việc quản lý, giữ gìn di sản là có căn cứ.

Do đó, quyền sử dụng đất diện tích 292m2 được chia thành 05 kỷ phần thừa kế, ông H1, ông L, ông H2 mỗi người được hưởng 1/5 kỷ phần thừa kế và bà T được hưởng 2/5 kỷ phần thừa kế đối với diện tích 292m2 là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật.

Về giá trị quyền sử dụng đất 292m2 đất được tính: 292m2 đất x 2.700.000 đồng/m2 = 788.400.000 đồng, được chia cho ông L, ông H2, ông H1 mỗi người được nhận giá trị bằng tiền là 157.680.000 đồng; bà T được nhận 315.360.000 đồng.

Xét thấy, tại trang 4 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có thể hiện bà Lâm Thanh T đã tặng cho anh Nguyễn Tấn P1 diện tích 144,3m2 được Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai huyện V xác nhận ngày 25/8/2020, diện tích còn lại là 147,7m2 đất. Do đó, buộc bà T và anh P1 có trách nhiệm liên đới trả giá trị di sản thừa kế quyền sử dụng đất trị giá bằng tiền cho ông H1, ông L, ông H2 mỗi người được nhận số tiền là 157.680.000 đồng là đúng quy định. Tuy nhiên, Bản án sơ thẩm giao cho bà T, anh Đ2 tiếp tục sử dụng đất và buộc bà T và anh Đ2 có trách nhiệm liên đới hoàn trả giá trị di sản thừa kế quyền sử dụng đất trị giá bằng tiền cho ông H1, ông L, ông H2 là chưa chính xác nên cần xác định lại cho đúng như sau: Giao cho bà T, anh P1 được tiếp tục sử dụng đất và buộc bà T và anh P1 có trách nhiệm liên đới trả giá trị di sản thừa kế quyền sử dụng đất bằng tiền cho ông H1, ông L, ông H2 mỗi người được nhận số tiền là 157.680.000 đồng là có căn cứ.

Xét kháng cáo của bị đơn bà Lâm Thanh T cho rằng phần đất diện tích 292m2 là của bà T được cụ Khi tặng cho bà. Nhưng bà T cũng không xuất trình được tài liệu, chứng cứ để chứng minh việc cụ K tặng cho đất nên không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của bà T.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lâm Hoài L tự nguyện giao lại cho bà T được hưởng kỷ phần mà ông L được hưởng thừa kế. Xét việc ông L tự nguyện giao cho bà T kỷ phần thừa kế của ông L được hưởng là phù hợp quy định của pháp luật nên được chấp nhận. Vì vậy, bà T được nhận 3/5 kỷ phần thừa kế trị giá bằng tiền là 157.680.000 đồng x 3 = 473.040.000 đồng; ông H2 và ông H1 mỗi người được nhận 1/5 kỷ phần thừa kế trị giá bằng tiền là 157.680.000 đồng.

Do đó, không chấp nhận kháng cáo của ông H1 và bà T, sửa Bản án sơ thẩm, chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Lâm Phước H1: Giao cho bà Lâm Thanh T được quyền sử dụng diện tích 147,7m2, anh Nguyễn Tấn P1 được quyền sử dụng đất diện tích 144,3m2 (ngày 25/8/2020, bà Lâm Thanh T đã tặng cho anh Nguyễn Tấn P1) thửa đất số 2293, tờ bản đồ số 07 (tương ứng thửa đất số 1100, tờ bản đồ số 07 cũ), đất tọa lạc tại ấp P, xã L, huyện V, tỉnh Bạc Liêu; Buộc bà Lâm Thanh T và anh Nguyễn Tấn P1 có trách nhiệm liên đới trả giá trị di sản thừa kế quyền sử dụng đất cho ông Lâm Phước H1 với số tiền là 157.680.000 đồng (Một trăm năm mươi bảy triệu sáu trăm tám chục ngàn đồng); Buộc bà Lâm Thanh T và anh Nguyễn Tấn P1 có trách nhiệm liên đới trả giá trị di sản thừa kế quyền sử dụng đất cho ông Lâm Thành H2 với số tiền là 157.680.000 đồng (Một trăm năm mươi bảy triệu sáu trăm tám chục ngàn đồng); Không chấp nhận yêu cầu của ông Lâm Phước H1 về yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số M 560479, vào số cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 2053-QSDĐ/486/QĐ-UB, thửa đất số 2293, tờ bản đồ số 07 (tương ứng thửa đất số 1100, tờ bản đồ số 07 cũ), diện tích 292m2, mục đích sử dụng là nhà ở, đã được Ủy ban nhân dân huyện V cấp cho hộ bà Lâm Thanh T vào ngày 20/5/1999 (ngày 25/8/2020, bà Lâm Thanh T đã tặng cho anh Nguyễn Tấn P1 diện tích 144,3m2).

Quan điểm của đại diện Viện công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị không chấp nhận kháng cáo của ông H1 và bà T; sửa một phần án sơ thẩm về việc ông Lâm Hoài L tự nguyện tặng cho bà T kỷ phần thừa kế được hưởng. Buộc bà T và anh P1 có trách nhiệm trả giá trị di sản thừa kế quyền sử dụng đất trị giá bằng tiền cho ông Lâm Thành H2, ông Lâm Phước H1 mỗi người được nhận số tiền là 157.680.000 đồng là có căn cứ, phù hợp với nhận định trên.

- Do sửa án sơ thẩm nên án phí dân sự sơ thẩm được xác định lại: Bà Lâm Thanh T, ông Lâm Thành H2, ông Lâm Phước H1 mỗi người phải chịu án phí tương ứng với phần giá trị di sản được nhận theo quy định tại tại khoản 7 Điều 27 của Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

- Về chi phí tố tụng: Ông H2, ông H1 mỗi người phải chịu 814.000 đồng chi phí tố tụng. Bà T phải chịu 2.442.000 đồng chi phí tố tụng.

Vì những lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

1. Căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; khoản 2 Điều 29 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn ông Lâm Phước H1 và bị đơn bà Lâm Thanh T.

2. Sửa một phần Bản án dân sự sơ thẩm số: 90/2024/DS-ST ngày 23/9/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu (nay là Toà án nhân dân tỉnh Cà Mau):

Tuyên xử:

2.1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Lâm Phước H1 chia di sản thừa kế đối với phần đất tại thửa đất số 2293, tờ bản đồ số 07 (tương ứng thửa đất số 1100, tờ bản đồ số 07 cũ), diện tích 292m2, đất tọa lạc tại ấp P, xã L, huyện V, tỉnh Bạc Liêu (ngày 25/8/2020, bà Lâm Thanh T đã tặng cho anh Nguyễn Tấn P1 diện tích 144,3m2):

- Giao cho bà Lâm Thanh T được quyền sử dụng diện tích 147,7m2; anh Nguyễn Tấn P1 được quyền sử dụng đất diện tích 144,3m2 (ngày 25/8/2020, bà Lâm Thanh T đã tặng cho anh Nguyễn Tấn P1) thửa đất số 2293, tờ bản đồ số 07 (tương ứng thửa đất số 1100, tờ bản đồ số 07 cũ), đất tọa lạc tại ấp P, xã L, huyện V, tỉnh Bạc Liêu.

- Buộc bà Lâm Thanh T và anh Nguyễn Tấn P1 có trách nhiệm liên đới trả giá trị di sản thừa kế quyền sử dụng đất cho ông Lâm Phước H1 với số tiền là 157.680.000 đồng (Một trăm năm mươi bảy triệu sáu trăm tám chục ngàn đồng).

- Buộc bà Lâm Thanh T và anh Nguyễn Tấn P1 có trách nhiệm liên đới trả giá trị di sản thừa kế quyền sử dụng đất cho ông Lâm Thành H2 với số tiền là 157.680.000 đồng (Một trăm năm mươi bảy triệu sáu trăm tám chục ngàn đồng).

2.2. Không chấp nhận yêu cầu của ông Lâm Phước H1 về yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số M 560479, vào số cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 2053-QSDĐ/486/QĐ-UB, thửa đất số 2293, tờ bản đồ số 07 (tương ứng thửa đất số 1100, tờ bản đồ số 07 cũ), diện tích 292m2, mục đích sử dụng là nhà ở, đã được Ủy ban nhân dân huyện V cấp cho hộ bà Lâm Thanh T vào ngày 20/5/1999 (ngày 25/8/2020, bà Lâm Thanh T đã tặng cho anh Nguyễn Tấn P1 diện tích 144,3m2).

2.3. Về án phí sơ thẩm:

- Ông Lâm Phước H1 phải nộp 7.884.000 đồng (bảy triệu tám trăm tám mươi bốn ngàn đồng) án phí dân sự sơ thẩm. Được trừ vào số tiền nộp tạm ứng án phí sơ thẩm theo Biên lai thu số 0001422 ngày 09/02/2023 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Bạc Liêu (nay là Thi hành án dân sự tỉnh Cà Mau), ông Lâm Phước H1 còn phải nộp 2.884.000 đồng (hai triệu tám trăm tám mươi bốn ngàn đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

- Ông Lâm Thành H2 phải nộp 7.884.000 đồng (bảy tiệu tám trăm tám mươi bốn ngàn đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

- Bà Lâm Thanh T phải nộp 22.921.000 đồng (hai mươi hai triệu chín trăm hai mươi mốt ngàn đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

2.4. Về chi phí tố tụng:

- Ông H1 phải chịu 814.000 đồng (tám trăm mười bốn ngàn đồng) chi phí tố tụng, được trừ vào số tiền tạm nộp. Ông H1 đã nộp đủ.

- Ông Lâm Thành H2 phải nộp 814.000 đồng (tám trăm mười bốn ngàn đồng) chi phí tố tụng để hoàn trả lại cho ông Lâm Phước H1;

- Bà Lâm Thanh T phải chịu 2.442.000 đồng (hai triệu bốn trăm bốn mươi mươi hai ngàn đồng) chi phí tố tụng tụng để hoàn trả lại cho ông Lâm Phước H1.

3. Về án phí dân sự phúc thẩm:

- Ông Lâm Phước H1 không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Hoàn trả cho ông Lâm Phước H1 số tiền 300.000 đồng (ba trăm ngàn đồng) đã nộp tạm ứng án phí phúc thẩm theo Biên lai thu số 0000762 ngày 28/4/2025 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Bạc Liêu (nay là Thi hành án dân sự tỉnh C).

- Bà Lâm Thanh T không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Hoàn trả cho bà Lâm Thanh T số tiền 300.000 đồng (ba trăm ngàn đồng) đã nộp tạm ứng án phí phúc thẩm theo Biên lai thu số 0000564 ngày 25/10/2024 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Bạc Liêu (nay là Thi hành án dân sự tỉnh C).

4. Các quyết định khác của Bản án sơ thẩm về đình chỉ giải quyết đối với một phần yêu cầu khởi kiện về việc chia di sản thừa kế đối với diện tích 108m2; về lãi suất chậm thi hành án không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật thi hành kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

5. Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014 thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án; quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014.

6. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.