Bản án 442/2025/DS-PT — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn – bà Đặng H (chết) có những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng có mặt trình bày:

Bà Từ Ngọc A trình bày:

Nguồn gốc căn nhà 402/15 Trương Minh G (nay là đường L), Phường A, Quận C do nguyên đơn và chồng là ông Từ K tự xây cất khoảng năm 1954 – 1955. Năm 1956, vợ chồng nguyên đơn mua luôn phần đất có căn nhà này.

Năm 1969, vợ chồng nguyên đơn để cho con trai là ông Từ Tô H5 và vợ là bà Đặng S1 sử dụng. Năm 1970, ông Từ Tô H5 chết, nhà vẫn do vợ con ông H5 sử dụng.

Năm 1980, bà Đặng S1 vay mượn tiền không thanh toán được nên đã cấn nợ bằng hình thức bán căn nhà trên bằng giấy tay cho ông Trần Văn T3 mà không cho nguyên đơn biết. Năm 1986, bà Đặng Sôi C4 thì gia đình nguyên đơn mới biết việc bà S1 bán nhà.

Do đó, nguyên đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án xác nhận căn nhà 4 L (Trương Minh G cũ), Phường A, Quận C, thuộc sở hữu của nguyên đơn; Buộc bà Lê Thị T và những người cư trú trong căn nhà phải dọn đi để trả lại toàn bộ nhà đất trên cho nguyên đơn.

Đồng thời, bà Từ Ngọc A yêu cầu Toà án công nhận Biên bản họp Hội đồng gia tộc ngày 20/01/1990 và các Tờ di chúc – thừa kế tài sản gia tộc lập cùng ngày, công nhận quyền sở hữu căn nhà trên cho gia đình bà Từ Ngọc A, Từ L, Từ Quốc H1 (đối với tài sản chung đã được phân chia vào năm 1990).

Bà Từ Ngọc A đồng ý giá trị căn nhà hiện nay là 8.000.000.000 đồng (Tám tỷ đồng), không yêu cầu định giá.

Bà Từ Ngọc A không đồng ý việc mua bán căn nhà 402/15 Lê Văn S2 (Trương Minh G cũ), Phường A, Quận C giữa bà Đặng S1 và ông Trần Văn T3, vì cho rằng bà S1 không đủ tư cách để ký giấy mua bán, đồng thời việc mua bán nhà với ông T3 chưa hoàn tất do ông T3 chưa trả đủ tiền.

Các bà Lương Tiểu L, Lương Tiểu M, Lương Tiểu P có đại diện theo ủy quyền là bà Nguyễn Thị Trà M1:

Nguồn gốc đất tranh chấp là của ông Từ K, bà Đặng H và bà Từ D mua theo Tờ Đoạn mại ngày 19/9/1963 của các thừa kế của ông Carlo A2, theo đó, ông K, bà H, bà D mỗi người được 1/3 trong phần cộng hữu được 256/3.229 phần. Năm 1954, họ có xây dựng lại. Năm 1969, họ để lại căn nhà 4 L, Phường A, Quận C cho vợ chồng ông Từ Tô H5 sử dụng. Năm 1970, ông H5 chết, vợ ông H5 là bà Đặng S1 và các con vẫn tiếp tục sử dụng căn nhà trên. Năm 1980, bà Đặng S1 đã bán căn nhà trên cho ông Trần Văn T3 bằng giấy tay. Việc mua bán giữa bà S1 với ông T3 các bà Lương Tiểu L, Lương Tiểu M, Lương Tiểu P không biết. Năm 1986, bà Đặng Sôi C4 thì gia đình mới biết sự việc và khiếu nại, khởi kiện.

Các bà Lương Tiểu L, Lương Tiểu M, Lương Tiểu P là con ruột của bà Từ D, cháu ngoại của ông Từ K và bà Đặng H. Ông Từ K, bà Đặng H và bà Từ D là đồng sở hữu đối với quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở tại căn nhà số D L. Nay ông K, bà H, bà D đã chết nên các bà L, M, P là người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng trong vụ án này. Do đó, các bà yêu cầu những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bà Lê Thị T có trách nhiệm trả lại căn nhà và quyền sử dụng đất tại địa chỉ 4 L, Phường A, Quận C cho phía nguyên đơn, xác định phần sở hữu và phần thừa kế của bà Từ D đối với căn nhà trên. Đối với phần của bà Lương Tiểu C (đã chết) đề nghị cho bà Lương Tiểu L, Lương Tiểu M, Lương Tiểu P hưởng phần thừa kế này.

Bà Nguyễn Thị Trà M1 đồng ý giá trị căn nhà là 8.000.000.000 đồng (Tám tỷ đồng), không yêu cầu định giá.

Ông Từ Sú H6 trình bày:

Ông H6 hiện đang sống tại căn nhà 4 L, Phường A, Quận C, Thành phố Hồ Chí Minh. Đối với căn nhà 4 L, Phường A, Quận C, Thành phố Hồ Chí Minh theo ông biết căn nhà đã được bà Đặng S1 bán cho ông Trần Văn T3, nay bà Từ Ngọc A tranh chấp lấy lại nhà thì ông không đồng ý, ông xin vắng mặt trong các lần giải quyết vụ án về sau.

Bị đơn – bà Lê Thị T trình bày:

Con bà T là ông Trần Văn T3 có mua căn nhà 4 L, Phường A, Quận C, Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 1980 của bà Đặng Sôi . Đến năm 1998, ông T3 có làm ủy quyền cho bà để hoàn tất hồ sơ hợp thức hóa nhà và xuất cảnh sống tại Mỹ. Ông T3 là người mua căn nhà trên có thủ tục, giấy tờ hợp lệ và đã thanh toán tiền.

Sau khi bà T chết, những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà Lê Thị T gồm: ông Trần Văn T1 (chết) những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông T1 là bà Trần Thị M2, bà Trần Thị T2; bà Trần Thị H3; ông Trần Văn T3 có đại diện theo ủy quyền là ông Trần T4; bà Trần Thị C1; ông Trần Văn C2; ông Trần T4; bà Trần Thị Thu H4 đã được Tòa án triệu tập để giải quyết vụ án nhưng đều vắng mặt.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan - ông Trần Văn T3 trình bày (tại Văn bản ngày 25/9/2007):

Căn nhà 4 L, Phường A, Quận C, Thành phố Hồ Chí Minh do ông T3 mua của bà Đặng S1 năm 1980 với giá 11.000 đồng, có chính quyền địa phương cho phép việc mua bán này, gia đình ông sống ổn định từ lúc mua đến nay, từ lúc bắt đầu mua đến lúc bà S1 bàn giao nhà (từ tháng 6/1980 đến tháng 11/1980) cả xóm đều biết, bà Đặng Hưng C5 ở cách đó 15m nên bà H có biết việc mua bán này. Năm 1998, khi làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu thì Ủy ban nhân dân Phường A3 xác nhận nhà không có tranh chấp. Trước khi đi định cư Hoa Kỳ, ông có làm hợp đồng ủy quyền cho mẹ là bà Lê Thị T được sử dụng và thực hiện tiếp việc xin cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu và quyền sử dụng đất đối với căn nhà 4 L, Phường A, Quận C, đồng thời làm giấy cho đứt căn nhà trên cho em là ông Trần T4 được toàn quyền quyết định mọi vấn đề liên quan đến căn nhà. Việc khởi kiện của nguyên đơn là không có cơ sở chấp nhận.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan - ông Trần T4 trình bày (Tại Văn bản ngày 08/6/2020):

Ông T4 chưa nhận bất cứ ủy quyền nào của bà Lê Thị T liên quan đến căn nhà 4 L, Phường A, Quận C.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Các ông (bà) Trần Thị C1, Trần Thị H3, Trần Minh T5, Lê Thị Cao Phương T6, Trần T7, trẻ Trần Khánh C3 có đại diện theo ủy quyền của ông T3 là ông Trần T4 đã được Tòa án triệu tập để giải quyết vụ án nhưng vắng mặt và vắng mặt tại phiên tòa.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 699/2024/DS-ST ngày 17 tháng 5 năm 2023 của Toà án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh quyết định:

Căn cứ Điều 35, 37, 227, 264, 267, 273, khoản 5 Điều 477, 479 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015;

Căn cứ Điều 12, điểm b khoản 2 Điều 13 Nghị Quyết 1037/2006/NQ-UBTVQH11 ngày 27/7/2006 về giao dịch nhà ở được xác lập trước ngày 01/7/1991 có người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia;

Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội;

Căn cứ Luật Thi hành án dân sự năm 2008 được sửa đổi, bổ sung năm 2014.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn – bà Đặng H (đã chết) có những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn là các ông (bà): Từ Sú Há; Từ De chết có những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bà D là Lương Tiểu L, Lương Tiểu P, Lương Tiểu M, Lương Tiểu C, bà C chết có những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bà C là Lương Tiểu L, Lương Tiểu P, Lương Tiểu M; Từ Ngọc A; Từ L; Từ Q; Từ T; Từ Á; Từ T; Tất Ngành D1 về việc: xác định căn nhà 4 L, Phường A, Quận C, Thành phố Hồ Chí Minh thuộc quyền sở hữu của phía nguyên đơn và buộc bị đơn – bà Lê Thị T (đã chết) có những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bị đơn là các ông (bà): Trần Văn T1 (chết) những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông T1 là bà Trần Thị M2, bà Trần Thị T2; Trần Thị H3; Trần Văn T3; Trần Thị C1; Trần Văn C2; Trần T4; Trần Thị Thu H4 phải trả lại nhà.

2. Buộc ông Trần Văn T3 phải có trách nhiệm hoàn trả tiếp tục số tiền còn thiếu theo hợp đồng sang nhượng nhà với bà Đặng S1 cho những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là các ông (bà) Từ Ngọc A, Từ Q, Từ L số tiền 1.456.000.000 đồng (Một tỷ bốn trăm năm mươi sáu triệu đồng) để hoàn tất hợp đồng.

Thi hành ngay sau khi án có hiệu lực pháp luật.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí và quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 29 tháng 5 năm 2023, bà Từ Ngọc A kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm tuyên buộc ông Trần T4 và các đồng thừa kế của bà T cùng phải có trách nhiệm với ông Trần Văn T3 trả cho các đồng thừa kế của ông Từ Sú H7 và tiền chi phí ủy thác tư pháp.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Luật sư Trần Thu H2 và bà Từ Ngọc A trình bày: Ông Trần Văn T3 có văn bản trả lời ngày 25/9/2007 thì ông T3 khai có làm giấy để lại căn nhà cho ông T4 và bà T là mẹ và anh trai ông T3. Số tiền tòa định giá căn nhà là 8 tỷ. Bản án sơ thẩm chưa nêu về con số 18,2% trong con số 8 tỷ và nếu sau này khi giá thị trường tăng thì bà Từ Ngọc A sẽ được hưởng theo tỷ lệ. Với văn bản ông T3 xác nhận làm giấy cho đất ông T4 và bà T thì coi như đã phát sinh và đã thừa nhận hợp đồng mua bán nhà này nên căn nhà này là tài sản của ông T, bà T4. Bà T4 chết thì các đồng thừa kế của bà T4 được hưởng phần thừa kế của bà T4 trong khối tài sản này. Đề nghị Hội đồng xét xử sửa bản án sơ thẩm theo hướng tuyên ông T3, ông T4 và các đồng thừa kế của bà T có trách nhiệm bồi thường cho bà Từ Ngọc A 18,2% giá trị nhà, đất tranh chấp.

Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh:

- Về tố tụng: Hội đồng xét xử đã thực hiện đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.. Các đương sự thực hiện quyền, nghĩa vụ theo đúng quy định pháp luật.

- Về nội dung: Tòa án cấp sơ thẩm đã xem xét toàn bộ các các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án và xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của người khởi kiện là đúng quy định pháp luật. Bà Từ Ngọc A kháng cáo cung cấp được chứng cứ mới chứng minh cho yêu cầu kháng cáo nên đề nghị Hội đồng xét xử bác kháng cáo, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được kiểm tra tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của Kiểm sát viên. Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy:

Theo biên bản phiên toà sơ thẩm ngày 09/11/2022 và bản án sơ thẩm thể hiện phiên toà khai mạc vào ngày 09/11/2022, do cần phải xác minh, đánh giá về chứng cứ nên Hội đồng xét xử tuyên bố tạm ngưng phiên tòa và phiên tòa được tiếp tục vào ngày 11/5/2023, khi đến phần nghị án thì Hội đồng xét xử nghị án kéo dài và tuyên án vào ngày 17/5/2023.

Toà án cấp sơ thẩm căn cứ vào điểm c khoản 1 Điều 259 Bộ luật Tố tụng dân sự để tạm ngưng phiên toà với lý do cần phải xác minh, thu thập chứng cứ là đúng. Tuy nhiên đến ngày 11/5/2023 phiên toà cấp sơ thẩm mới tiếp tục phiên toà là vi phạm thời hạn tạm ngưng phiên toà (Theo khoản 2 Điều 259 BLTTDS năm 2015). Mặt khác, theo biên bản phiên toà và bản án sơ thẩm thì phiên toà tạm ngưng từ ngày 09/11/2022 đến ngày 11/5/2023, nhưng vào ngày 11/4/2023 Toà án cấp sơ thẩm lại căn cứ vào Điều 203 Bộ luật tố tụng dân sự ban hành quyết định đưa vụ án ra xét xử là lại quay lại giai đoạn chuẩn bị xét xử vụ án, đồng thời người ban hành quyết định này với tư cách là Thẩm phán mà không phải là Hội đồng xét xử là không đúng quy định của pháp luật.

Vì các lẽ trên.

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 3 Điều 308, Điều 310 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Căn cứ ghị Quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án.

1. Chấp nhận một phần kháng cáo của bà Từ Ngọc A. Huỷ toàn bộ bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Toà án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

2. Án phí dân sự phúc thẩm: Bà Từ Ngọc A không phải chịu. Trả lại cho bà Từ Ngọc A số tiền tạm ứng án phí đã nộp 300.000đ theo Biên lai thu số 0002024 ngày 07/9/2023 của Cục Thi hành án Dân sự Thành phố Hồ Chí Minh.

3. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.