Bản án 44/2024/HNGĐ-ST — Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện và các tài liệu có trong hồ sơ, chị La Thị H trình bày: Chị và anh Nguyễn Văn B kết hôn năm 2017. Trong quá trình chung sống vợ chồng phát sinh nhiều mâu thuẫn. Tháng 7 năm 2021 vợ chồng đã giải quyết ly hôn theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 133/2021/QĐST-HNGĐ ngày 20 tháng 7 năm 2021 của Tòa án nhân dân thị xã Kinh Môn. Về thỏa thuận nuôi dưỡng con chung giao cho anh B được trực tiếp trông nom chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục cháu Nguyễn Thị Kim C, chị H trực tiếp nuôi dưỡng cháu Nguyễn Văn Minh H. Sau khi ly hôn chị thuê nhà và sống cùng cháu H tại khu dân cư Ngư Uyên, phường Long Xuyên, thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương. Anh B cùng cháu C sống tại nhà cũ của hai vợ chồng cùng khu dân cư. Anh B làm lái xe cho công ty thép Hòa Phát có làm ca đêm nên thường xuyên không có mặt ở nhà. Chị phải thường xuyên xuống để nấu ăn và dạy con học. Nhưng anh B lấy quyền nuôi con ra để ngăn cản không cho chị xuống gặp con và còn đánh đập hai mẹ con chị. Bà nội của cháu C ở trong làng cách nhà vợ chồng anh chị khoảng 01 km nhưng rất ít khi chăm sóc và quan tâm đến cháu. Ngày 23-5-2024 anh B dùng móc quần áo đánh vào mặt và đầu của cháu Kim C hậu quả là để lại nhiều vết bầm tím ở hai bên má của cháu. Sau khi được giáo viên chủ nhiệm của cháu C điện thoại và gửi ảnh qua Zalo thông báo chị đã đưa con đi khám tại bệnh viện đa khoa Hà Trung, Thanh Hóa tại quê của chị. Bệnh viện kết luận cháu bị chấn thương phần mềm, thái dương trái và phần má hai bên do bị đánh và cháu phải nhập viện 01 đến 02 ngày và tiếp tục mua thuốc về điều trị tại nhà. Chị đã làm đơn trình báo đến cơ quan công an phường Long Xuyên. Cơ quan công an đã tiến hành xác minh sự việc và lập biên bản răn đe anh Nguyễn Văn B. Sau đó chị đã đón cháu C về sống cùng và trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng. Hiện tại mẹ con chị thuê căn nhà của bà Trọng, điều kiện nhà ở rộng rãi, có sân vườn. Từ khi chị đón cháu C về nuôi dưỡng anh B nhiều lần điện thoại đe dọa yêu cầu chị dẫn cháu C về nhưng chị không đồng ý. Trước khi vợ chồng ly hôn, anh B thường xuyên có hành vi đánh đập các con chung bằng tay, bằng ống nhựa hoặc roi được làm từ cây gỗ. Anh B thường xuyên dẫn bạn gái về nhà và không quan tâm chăm sóc sức khỏe, tâm lý và việc học hành của cháu C. Nay để đảm bảo sự phát triển ổn định, bình thường và tránh làm tổn thương tâm lý của cháu C, chị đề nghị được thay đổi người trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng con chung.

Bị đơn anh Nguyễn Văn B trình bày: Anh chị đã thuận tình ly hôn vào tháng 7-2021. Theo thỏa thuận anh nuôi dưỡng cháu Kim C còn cháu Minh H giao cho chị La Thị H trực tiếp nuôi dưỡng. Sau khi ly hôn anh và chị H thực hiện đúng theo thỏa thuận trên. Anh vẫn để chị H sang nhà thăm và đưa đón cháu C đi học. Tuy nhiên anh không đồng ý cho chị H dẫn cháu C về nhà trọ của chị. Anh thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nuôi dưỡng, dạy dỗ, cho cháu đi học đầy đủ đến nay cháu đã học xong lớp 01. Hiện anh đang sống cùng chị Thoa, chị Thoa hỗ trợ anh trong việc chăm sóc, nuôi dạy cháu C. Anh không ngăn cản chị H chăm sóc và thăm nom con. Thỉnh thoảng chị H vẫn đưa đón cháu C đi học, anh và chị Thoa cũng thay phiên nhau đưa đón cháu. Nếu anh chị đều bận thì sẽ nhờ cô giáo chủ nhiệm để cháu C về cùng bạn Khoa (bạn cùng lớp của cháu C). Bố mẹ cháu Khoa hỗ trợ anh trong việc chăm sóc, lo việc ăn uống, tắm rửa cho cháu C khi anh có việc bận. Ngày 23-5-2024 do anh đi làm không đón dược cháu C, cháu C về cùng bạn Khoa. Do mải chơi nên cháu C để quên cặp sách ở nhà bạn Khoa. Tối khi đi làm về anh qua đón cháu anh hỏi về chiếc cặp cháu không nói. Sáng hôm sau đi học cháu không đeo cặp sách. Chị Thoa và anh hỏi mãi cháu không nói vì vậy anh đã tiện tay lấy móc phơi quần áo vụt cháu 02 cái vào mông, 02 cái vào tay, 02 cái vào má và 01 cái vào đầu. Sau khi biết sự việc chị H đã trình báo công an phường và anh đã bị gọi lên lập biên bản. Hiện nay anh đang là lái xe của công ty thép Hòa Phát tổng thu nhập một tháng từ 10.000.000 đồng đến 11.000.000 đồng. Thời gian làm việc là 12 tiếng một ca và thời gian nghỉ là 24 tiếng mới đến ca tiếp theo. Mẹ đẻ và anh chị em của anh đều ở gần có thể hỗ trợ trong việc chăm sóc nuôi dưỡng cháu C. Nay chị H có đơn đề nghị thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng con chung anh không đồng ý vì anh vẫn đảm bảo đầy đủ điều kiện chăm sóc con chung.

Biên bản xác minh với trưởng khu dân cư X, phường Long Xuyên, thị xã Kinh Môn: Anh B và chị H hiện ly hôn. Anh B và cháu C sống ở khu đất chuyển đổi. Quá trình bố con anh B sinh sống không có thông tin về sự việc anh B đánh cháu C. Anh B hiện là lái xe cho công ty Hòa Phát, có đi làm ca đêm. Hiện nay bố mẹ anh B vẫn sống ở khu chuyển đổi. Ban ngày anh B thường xuyên đi làm. Mẹ con chị B thuê nhà của bà Trọng, nhà cửa rộng rãi đủ điều kiện sinh hoạt. Nay chị H có đơn đề nghị thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng con chung đề nghị tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Biên bản xác minh với công an phường Long Xuyên, thị xã Kinh Môn: Sáng ngày 24-5-2024 chị La Thị H có đơn trình báo gửi công an phường Long Xuyên. Nội dung trình báo anh Nguyễn Văn B dùng móc áo đánh cháu Nguyễn Thị Kim C. Công an phường đã triệu tập anh B lên làm việc và viết bản tường trình về sự việc trên. Qua tường trình anh B xác nhận đã dùng móc áp đánh vào mông, vào tay, vào mồm của cháu Kim C. Đây là lần đầu tiên cơ quan công an phường xử lý sự việc liên quan đến anh B và cháu C ngoài ra chưa xử lý lần nào khác. Anh Nguyễn Văn B là công dân của địa phương và không có tiền án tiền sự.

Biên ghi lời khai của bà Hoàng Thị C (mẹ đẻ của anh Nguyễn Văn B): Năm 2021 anh B và chị H ly hôn. Anh B được tòa án giao nuôi dưỡng, chăm sóc cháu Kim C. Bố con anh B không sinh sống cùng bà mà cùng sống ở khu ngoài bãi. Thỉnh thoảng anh B đưa cháu C về chơi và bà cũng hỗ trợ cho cháu ăn uống. Chị H vẫn qua lại chăm sóc và dạy cháu C học và buổi tối. Sự việc anh B đánh cháu C vào ngày 23-05-2024 bà không được chứng kiến nhưng được nghe người quen kể lại. Từ năm 2021 bà bị tai nạn nên sức khỏe hiện nay rất yếu, không thể đưa đón cháu C đi học. Anh B đưa con về thì cũng chỉ nhờ cô chú của cháu đưa đón. Hiện nay bà không thể hỗ trợ anh trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng con chung. Nay chị H có đơn đề nghị thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng cháu Kim C đề nghị tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Biên ghi lời khai của người làm chứng chị Nguyễn Thị P (giáo viên chủ nhiệm của cháu Nguyễn Thị Kim C): Cháu Nguyễn Thị Kim C là học sinh ngoan, nhanh nhẹn, tích cực tham gia các hoạt động của lớp. Chị có biết việc bố mẹ cháu C hiện đã ly hôn và cháu được giao cho anh B trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng. Hàng ngày chị H đưa cháu C đi học còn đón việc đón cháu về sẽ là anh B hoặc bố mẹ của bạn Khoa (bạn cùng lớp với cháu C) đi đón hộ hoặc cháu tự đi bộ về. Cháu C hiện ăn bán trú ở lớp. Toàn bộ việc đóng học phí, chi phí ăn uống ở lớp của cháu là do anh B đóng góp còn việc học hành của cháu do chị H kèm cặp. Trong suốt năm học, nhiều lần cháu C có kể về việc bị bố đánh. Ngày 23-05-2024 khi đến lớp cháu C khóc trên mặt có rất nhiều vết thương. Chị hỏi và được biết là do bố cháu đánh. Chị đã gọi điện thoại cho anh B để hỏi sự việc, anh B có nói do cháu hư, cháu nói dối nên anh đã dùng móc để đánh cháu. Chị đã gọi điện và buổi chiều cùng ngày chị H đã đến đón cháu C về. Kể từ đó do không liên lạc được với chị H nên anh B đã nhiều lần nhắn tin cho chị để bảo chị H mang con về. Đến chiều ngày 28-05-2024 cháu C đi dự tổng kết lớp nhưng đến ngày 31-05-2024 tổng kết trường cháu không đến. Chị H có nhiều thời gian để chăm sóc và kèm cặp cháu C học tập hơn anh B. Nay chị H có đơn đề nghị thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng cháu Kim C đề nghị tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Biên ghi lời khai của người làm chứng bà Nguyễn Thị T (hàng xóm của anh Nguyễn Văn B): Từ khi ly hôn chị H thuê nhà của bà để ở trọ. Đó là căn nhà trước đây vợ chồng bà ở nhưng sau khi chồng bà mất, bà đã chuyển về cùng sinh sống với con trai. Ngôi nhà chị H đang sinh sống là nhà cấp 4, ba gian, có đầy đủ tiện nghi, đồ dùng sinh hoạt, công trình phụ và điện nước, có sân vườn rộng rãi. Giá thuê nhà là 500.000đ/tháng. Chị H vẫn thường xuyên qua lại để chăm sóc, nấu ăn và dạy con học vào buổi tối mỗi khi anh B đi làm ăn xa. Sự việc anh B đánh cháu C vào ngày 23-05-2024 bà không được chứng kiến nhưng được nghe người quen kể lại.

Tại phiên toà:

Chị H giữ nguyên yêu cầu khởi kiện đề nghị tòa án cho chị được tiếp tục nuôi dưỡng cháu Nguyễn Thị Kim C, chị tự nguyện không yêu cầu anh B cấp dưỡng nuôi con chung. Cháu C là con gái đang trong độ tuổi phát triển để chị chăm sóc sẽ hợp lý hơn. Mặt khác từ sau khi bị anh H đánh cháu rất sợ anh H không muốn về chung sống cùng với anh.

Anh B trình bày anh thừa nhận việc anh đánh cháu Kim C ngày 23-5-2024 là sai. Nhưng anh cũng chỉ muốn dạy dỗ cháu cho nề nếp không được nói dối và mải chơi quên đồ đạc. Xét mọi điều kiện về công việc thu nhập, chỗ ở, thời gian anh đều có điều kiện tốt hơn chị H. Tuy nhiên những hôm làm ca đêm anh thường gửi cháu sang nhà người họ hàng ăn ngủ luôn tại đó. Chỗ anh gủi con đều là chỗ thân thiết, tin tưởng, Chị H là người không chấp hành pháp luật, nuông chiều con cái quá mức nếu để nuôi con cách dạy dỗ làm hư hỏng con cái. Do vậy anh không đồng ý việc thay đổi người trực tiếp nuôi.

Kiểm sát viên phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và của nguời tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý cho đến truớc thời điểm Hội đồng xét xử nghị án và phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án. Đề nghị Hội đồng xét xử: Áp dụng Điều 81, Điều 82, Điều 83, Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình; Điều 147, khoản 1 Điều 227, khoản 1 Điều 228, Điều 238 Bộ Luật tố tụng dân sự; Luật phí và lệ phí; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án xử;

Chấp nhận yêu cầu thay đổi nuôi con chung của chị La Thị H, giao cháu Nguyễn Thị Kim C, sinh ngày 16-11-2017 cho chị La Thị H trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng. Chấp nhận sự tự nguyện của chị H không yêu cầu anh B cấp dưỡng tiền nuôi con chung.

Về án phí: Anh Nguyễn Văn B phải nộp 300.000đ án phí dân sự sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA HỘI ĐỒNG XÉT XỬ

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

2.1. Về tranh chấp thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn: Theo quyết định số 133/2021/HNGĐ-ST ngày 20-7-2021 của Tòa án nhân dân thị xã Kinh Môn có nội dung giao con chung Nguyễn Thị Kim C sinh ngày 16-11-2017 cho anh Nguyễn Văn B được trực tiếp nuôi dưỡng. Do vậy kể từ khi chị H và anh B ly hôn cháu Kim C ở cùng với anh B và được anh trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng. Trong thời gian anh B trực tiếp nuôi dưỡng cháu C, việc chăm sóc và nuôi dưỡng cháu phải có sự giúp đỡ của anh chị em họ hàng và hàng xóm xung quanh. Vì anh B phải làm ca ngày và ca đêm nên việc đưa đón, chăm sóc cháu không thể trực tiếp thực hiện. Khi anh làm ca đêm anh phải gửi cháu C sang nhà họ hàng (đôi khi là hàng xóm) ở nhờ, đưa đón, cho cháu ăn uống, tắm giặt. Đối với việc kèm học tại nhà cho cháu C, cháu C đang chuẩn bị lên lớp 2 cần phải có sự kèm cặp tại nhà của bố mẹ đối với việc học hành của cháu. Tuy nhiên việc này anh B cũng khó thực hiện được mà hoàn toàn do chị H hàng ngày sang nhà anh B để dạy cháu C học. Ngày 23-5-2024 anh B đã dùng móc quần áo đánh vào mặt và đầu của cháu Kim C hậu quả là để lại nhiều vết bầm tím ở hai bên má của cháu và cháu phải điều trị tại bệnh viện.

Xét điều kiện nuôi con chung: Sau khi ly hôn chị H và anh B đều chưa lập gia đình mới. Anh chị đều có việc làm, có thu nhập ổn định. Về chỗ ở anh chị đều có nơi ở ổn định để đảm bảo điều kiện sinh hoạt, học hành của cháu C. Tuy nhiên xét về công việc, chị H làm giờ hành chính, không làm ca đêm. Anh B làm ca đêm tối không có nhà. Việc anh H gửi cháu ăn ngủ nhà người khác không phải nhà mình sẽ không đảm bảo an toàn cho sự phát triển cháu cháu C. Mặt khác hành vi anh B đánh cháu ngày 23-5-2024 khiến cháu C phải điều trị tai bệnh viện gây tâm lý bất an, sự tổn thương và sự sợ sệt đối với bố. Bên cạnh đó, nguyện vọng của cháu C là được ở với mẹ. Do vậy nếu cháu C sống với chị H sẽ thuận lợi cho cháu vì được mẹ chăm sóc, kèm cặp, dạy học, đồng thời cháu sẽ có môi trường học tập và phát triển tốt hơn. Cháu C là con gái nên việc để chị H nuôi dưỡng cháu sẽ phù hợp hơn.

Vì vậy yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con của chị H là có căn cứ, phù hợp với điều kiện thực tế của chị H và anh B, phù hợp với nguyện vọng, đảm bảo quyền lợi về mọi mặt của cháu C và phù hợp quy định tại các Điều 81, 82, 83, 84 của Luật Hôn nhân gia đình nên cần chấp nhận.

2.2.Về cấp dưỡng: Chị H tự nguyện không yêu cầu anh B cấp dưỡng tiền nuôi con chung, nên không đặt ra việc cấp dưỡng nuôi con là phù hợp

2.3.Về án phí: Yêu cầu khởi kiện của chị La Thị H được chấp nhận nên anh Nguyễn Văn B phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự; Luật phí, lệ phí số 97/2015/QH13 ngày 25 tháng 11 năm 2015 và Nghị quyết 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ Điều 81, Điều 82, Điều 83, Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình; khoản 3 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 147, khoản 1 Điều 227, khoản 1 Điều 228, Điều 238, Điều 271, Điều 273 Bộ Luật tố tụng dân sự; Luật phí và lệ phí số 97/2015/QH13 ngày 25 tháng 11 năm 2015; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án:

Chấp nhận yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn của chị La Thị H. Giao con chung là Nguyễn Thị Kim C, sinh ngày 16-11-2017 cho chị La Thị H được trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc cho đến khi trưởng thành đủ 18 tuổi hoặc có sự thay đổi khác.

Anh Nguyễn Văn B có quyền, nghĩa vụ thăm nom con chung không ai được cản trở

Về án phí: Anh Nguyễn Văn B phải nộp 300.000đ án phí dân sự sơ thẩm. Hoàn trả lại cho chị La Thị H số tiền 300.000đ tạm ứng án phí theo biên lai thu số BLTU/23/0002511 ngày 03-06-2024 của C cục Thi hành án dân sự thị xã Kinh Môn.

Về quyền kháng cáo: Chị La Thị H, anh Nguyễn Văn B có quyền kháng cáo bản án trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án.