Bản án 44/2020/DS-PT — Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét tại phiên tòa; Hội đồng xét xử nhận định:

Trong quá trình tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm không lấy lời khai của Ông L và Ông L cũng không có bản tự khai nộp cho tòa án, cấp sơ thẩm nhận định Ông L có đơn xin xét xử vắng mặt nhưng trong hồ sơ vụ án không có đơn xin xét xử vắng mặt của Ông L là thiếu sót. Tại phiên tòa phúc thẩm, ông L có đơn xin xét xử vắng mặt căn cứ khoản 2 Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt Ông L.

Đối với kháng cáo của Ông H và Bà N cho rằng cấp sơ thẩm tuyên đình chỉ về việc “tiếp tục thực hiện hợp đồng CNQSD đất” của nguyên đơn, hủy hợp đồng CNQSD đất giữa bị đơn với nguyên đơn ký ngày 19/7/2017, bị đơn trả lại cho nguyên đơn 500.000.000 đồng mà không bồi thường cho nguyên đơn ảnh hưởng đến quyền lợi của nguyên đơn nên đề nghị sửa án sơ thẩm. Xét kháng cáo của Ông H-Bà N là đúng quy định của pháp luật nên Hội đồng xét xử ghi nhận.

Đối với kháng nghị của Viện trưởng viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai cho rằng: Tòa cấp sơ thẩm tuyên hủy hợp đồng mua bán chuyển nhượng quyền sử dụng đất ký ngày 19/7/2017 giữa Ông H, Bà N với Bà L, Ông L được thể hiện và phân tích tại phần nhận định “ Về lỗi trong hợp đồng được xác định như sau:” nhưng sau khi nhận định, phân tích xong thì Hội đồng xét xử không xác định, nhận định lỗi cụ thể thuộc về ai mà nhận định luôn “không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ông H......”. Hơn nửa Tòa sơ thẩm cần xác định, đánh giá chứng cứ khách quan xác định lỗi dẫn đến hợp đồng vô hiệu, nội dung của hợp đồng mâu thuẫn giữa phương thức thanh toán và trách nhiệm của các bên. Cấp sơ thẩm cần làm rõ thời hạn thanh toán vì trong hợp đồng ngày 19/7/2017 không ghi thời hạn trả số tiền còn lại 300.000.000đ. Do các bên không thỏa thuận về thời hạn thanh toán và hợp đồng không thỏa thuận đặt cọc nhưng phần trách nhiệm của các bên lại thỏa thuận phạt cọc. Do đó phải xác định hai bên cùng có lỗi dấn đến hợp đồng không thể thực hiện được do vô hiệu. Đồng thời cấp sơ thẩm không giải quyết hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu theo quy định tại Điều 131 Bộ Luật dân sự 2015.

Tại phần nhận định của Bản án cấp sơ thẩm cho rằng số tiền 500.000.000đ mà Ông H, Bà N thanh toán cho Bà L, Ông L là số tiền đặt cọc là không đúng. Bởi lẽ, cần phải xác định rõ bản chất của Hợp đồng cả về hình thức và nội dung; Hợp đồng ngày 19/7/2017 (Bút lục 16,17) thể hiện Hợp đồng mua bán chuyển nhượng quyền sử dụng đất có các Điều, Khoản quy định về giá mua bán, phương thức thanh toán qua các đợt 1, đợt 2 và trách nhiệm của các bên cho nên việc Bà L viết trong hợp đồng “..... nhận đủ số tiền cọc là 500.000.000đ thì không thể coi đây là tiền cọc vì hợp đồng không có ghi số tiền cọc mà do Bà L ghi tiền cọc. Thực chất là số tiền mà bên B - ông Nguyễn Huy H, bà N thanh toán theo từng đợt cho bên A - ông L, bà L.

Phiên tòa sơ thẩm được xét xử 02 ngày, kể từ ngày 19 và ngày 20/8/2019, ngày 20/8/2019 Bà N vắng mặt Tòa cấp sơ thẩm vẫn nhận định và tuyên đình chỉ yêu cầu tiếp tục thực hiện hợp đồng mua bán chuyển nhượng quyền sử dụng đất ký ngày 19/7/2017 giữa Ông H, Bà N với Bà L, Ông L là không đúng. Bởi lẽ, tại phiên tòa chỉ có Ông H là người yêu cầu không tiếp tục thực hiện hợp đồng mà Tòa án cấp sơ thẩm chưa lấy ý kiến hỏi Bà N về việc có yêu cầu tiếp tục hợp đồng hay không mà đã tuyên đình chỉ về phần nội dung yêu cầu này là chưa đầy đủ và không đúng (được thể hiện tại trang 4 của Bản án phần nhận định) cho nên kéo theo hậu quả không giải quyết triệt để đầy đủ, đúng yêu cầu khởi kiện đương sự. Nguyên đơn khởi kiện giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, yêu cầu tiếp tục thực hiện hợp đồng, trường hợp không thực hiện được hợp đồng thì phải bồi thường. Tuy nhiên cấp sơ thẩm đình chỉ về nội dung yêu cầu này mà không xem xét yêu cầu bồi thường là ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của nguyên đơn.

Tại bản án sơ thẩm thể hiện Tòa cấp sơ thẩm thống nhất với quan điểm của Kiểm sát viên tại phiên tòa không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn nhưng phần tuyên án lại chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, tuyên buộc Bà L, Ông L có trách nhiệm trả lại cho Ông H, Bà N số tiền 500.000.000đ là mâu thuẫn vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, không giải quyết triệt để vụ án.

Tại hồ sơ vụ án thể hiện Tòa cấp sơ thẩm chưa tiến hành thu thập, xác minh làm rõ điều kiện để chuyển nhượng quyền sử dụng đất, để tách thửa đất tại văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất là một thiếu sót. Ngoài ra cấp sơ thẩm còn vi phạm về thủ tục nghị án như tại biên bản nghị án Bút lục số 140, 141, 142 không ghi phần Quyết định của Hội đồng xét xử vào biên bản nghị án theo Khoản 3, Điều 264 Bộ Luật tố tụng dân sự, theo nghị quyết số 01/2017 ngày 13/01/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; Đồng thời tại phần nhận định Hội đồng xét xử có nhận định về chi phí tố tụng nhưng đến phần Quyết định không tuyên về phần chi phí tố tụng của các bên đương sự là vi phạm nghiệm trọng thủ tục tố tụng. Từ những vi phạm trên của cấp sơ thẩm đề nghị Hội đồng xét xử hủy án sơ thẩm.

Xét kháng nghị của Viện trưởng viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai là có cơ sở, đúng quy định của pháp luật nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

Tại phiên tòa phúc thẩm các đương sự thừa nhận số tiền nguyên đơn trả 500.000.000 đồng là tiền thanh toán lần 1 của hợp đồng CNQSD đất như vậy quan hệ pháp luật là tranh chấp hợp đồng CNQSD đất do đó tòa án cần xem xét hợp đồng này có hiệu lực hay vô hiệu nếu vô hiệu thì sẽ giải quyết hậu quả của vô hiệu. Tại phiên tòa phúc thẩm nguyên đơn và bị đơn đề nghị nếu tòa án tuyên vô hiệu thì đề nghị tòa án giải quyết hợp đồng vô hiệu. Do sự thừa nhận của nguyên đơn và bị đơn đã làm thay đổi bản chất của sự việc liên quan đến đường lối giải quyết của vụ án mà chưa được tòa án cấp sơ thẩm xem xét giải quyết nên cần phải hủy án sơ thẩm để chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

Từ những nhận định trên, do Tòa án cấp sơ thẩm chưa thu thập đầy đủ tài liệu chứng cứ trong vụ án, đồng thời vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, Tòa án cấp phúc thẩm không khắc phục được. Do đó, Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo cuả ông Nguyễn Huy H, bà N, chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai, hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm;

Ông H, Bà N nên không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm và hoàn trả tạm ứng án phí phúc thẩm cho Ông H, Bà N.

Về án phí sơ thẩm sẽ được quyết định khi vụ án được giải quyết lại.

Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 3 Điều 308 và Điều 310 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai: kháng cáo của ông Nguyễn Huy H, bà N.

Hủy bản án sơ thẩm số 38/2019/DS-ST ngày 20/8/2019 của Tòa án nhân dân thành phố B. Chuyển hồ sơ về cho Tòa án nhân dân thành phố B giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

Về án phí: Ông Nguyễn Huy H, bà N không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Hoàn trả cho Ông H, Bà N mỗi người 300.000đ tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm theo biên lai thu số 0000309; 0000310 ngày 27/8/2019; của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Biê Hòa, tỉnh Đồng Nai.

Về án phí sơ thẩm sẽ được quyết định khi vụ án được giải quyết lại.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM