Bản án 437/2024/HC-PT — Hành chính

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa người khởi kiện ông Lê Văn H trình bày:

Nhà và đất của ông Lê Văn H tại số nhà A N, thuộc phường Đ, quận N có nguồn gốc là tự sử dụng từ trước năm 1990. Từ năm 1990, ông Lê Văn H cùng vợ là bà Phạm Thu H1 nhận chuyển nhượng nhà và đất trên từ ông Nguyễn Văn T1 bằng giấy viết tay (Giấy mua bán viết tay ông Lê Văn H đã nộp cho UBND phường Đ từ năm 2001 khi thực hiện dự án mở rộng đường Q). Năm 2020, ông Lê Văn H và bà Phạm Thu H1 ly hôn theo Quyết định số 403/2020/QĐST-HNGĐ ngày 02/11/2020 của Toà án nhân dân Quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng. Ông Lê Văn H và bà Phạm Thu H1 thỏa thuận về tài sản là ông Lê Văn H và con trai Lê Công Đ, sinh năm 1990 sử dụng phần phía sau số nhà A N có diện tích 4,5m x 5,7m = 25.65m², trên đất có căn nhà 02 (hai) tầng mái bằng. Tuy không có giấy tờ hợp pháp theo quy định tại Điều 100 của Luật Đất đai nhưng có giấy tờ mua bán viết tay, được xác nhận trong Báo cáo số 02/BC-UB ngày 27/03/2001 của Ủy ban nhân dân phường Đ. Từ khi xây nhà để ở trên đất trước năm 1990, không có Biên bản xử phạt vi phạm hành chính nào được lập.

Các văn bản trong hồ sơ Xử phạt vi phạm hành chính đối với gia đình ông Lê Văn H là trái pháp luật ở những nội dung như sau:

Việc sử dụng đất và xây nhà để ở có từ trước năm 1990. Vì vậy việc lập Biên bản xác minh, Quyết định số 2511/QĐ-KPHQ ngày 06/10/2022; Quyết định số 2804/QĐ-SĐBSHB ngày 31/10/2022; Quyết định số 3031/QĐ-ĐC ngày 10/11/2022 và Quyết định số 3591/QĐ-CCXP ngày 12/12/2022 của Chủ tịch UBND Quận N là trái pháp luật quy định tại Điều 6 của Luật Xử lý vi phạm hành chính về thời hiệu. Các văn bản pháp luật mà UBND Quận N viện dẫn để áp dụng xử phạt vi phạm hành chính đều có sau khi gia đình ông Lê Văn H sử dụng đất.

Năm 2000, Nhà nước thực hiện dự án mở rộng đường Quốc lộ 5 đoạn Nguyễn Bỉnh K mới xác định hành lang an toàn đường bộ. Nhà, đất của gia đình ông Lê Văn H tự sử dụng từ trước năm 1990 không có quyết định thu hồi đất nên không chiếm đất hành lang an toàn đường bộ (nhà ông Lê Văn H là số thứ tự 47 theo Danh sách kèm theo Báo cáo số 13/TB-UB ngày 06/12/2001 của Ủy ban nhân dân phường Đ).

Năm 2012, Nhà nước thu hồi đất để thực hiện thu hồi đất thực hiện Dự án đầu tư xây dựng cải tạo hệ thống kênh A đoạn từ cầu vượt L đến cống N thuộc Dự án thoát nước mưa, nước thải và quản lý chất thải rắn Hải Phòng, giai đoạn I tại phường Đ - Quận N, nhà và đất của ông Lê Văn H không bị thu hồi và được bồi thường do bị ảnh hưởng khi thi công Dự án kênh A, nên không chiếm đất thuộc phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi.

Ngày 25/09/2017, UBND thành phố H mới ban hành Quyết định số 2481/QĐ-UBND về việc phê duyệt “Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật phục vụ các dự án cải tạo chung cư cũ trên địa bàn phường Đ (giai đoạn 1)” nên không chiếm đất chưa sử dụng.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 101 của Luật Đất đai 2013 thì gia đình ông Lê Văn H có đủ điều kiện để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, vì vậy đủ điều kiện để được bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo quy định tại khoản 1 Điều 75 của Luật Đất đai 2013

Nhận thấy các Quyết định hành chính nêu trên là trái quy định của pháp luật nên ông H khởi kiện yêu cầu Toà án giải quyết:

1. Huỷ Quyết định số 3591/QĐ-CCXP ngày 12/12/2022 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận N về việc cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.

2. Xem xét tính hợp pháp của Quyết định số 2511/QĐ-KPHQ ngày 06/10/2022 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận N về việc buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả và Quyết định số 2779/QĐ-SĐBSHB ngày 31/10/2022 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận N về việc sửa đổi một phần quyết định trong xử phạt vi phạm hành chính.

3. Buộc Ủy ban nhân dân Quận N thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định của pháp luật.

Trong quá trình giải quyết vụ án, người bị kiện là Ủy ban nhân dân quận N và Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận N, thành phố Hải Phòng trình bày:

Về nguồn gốc sử dụng đất của hộ ông Lê Văn H:

Căn cứ Báo cáo số 308/BC-UBND ngày 27/10/2022 của UBND phường Đ thì nguồn gốc sử dụng đất của hộ ông Lê Văn H sử dụng tại số A N, phường Đ cụ thể như sau: Theo bản đồ và sổ đăng ký ruộng đất năm 1986 không thể hiện số thửa, thuộc tờ bản đồ số 01, Loại đất: Đất mương. Theo bản đồ địa chính phường Đ năm 1998, thuộc 01 phần thửa đất số 39/Tờ bản đồ ĐG-30, diện tích đất: 1243,5m2. Loại đất: đất thủy lợi, tên đăng ký sử dụng là: UBND phường Đ.

Ông Lê Văn H quản lý sử dụng diện tích 38,3m2 thuộc 01 phần thửa số 126 Trích lục địa chính số 69/2020-TL lập ngày 13/5/2020 thực hiện Dự án đầu tư xây dựng Hạ tầng kỹ thuật phục vụ các dự án đầu tư cải tạo chung cư cũ trên địa bàn phường Đ (giai đoạn 1) và Bản trích đo hiện trạng tỷ lệ 1/500 khu đất giáp đường N đoạn từ cầu vượt L đến V do Trung tâm K1, Thông tin TNMT lập ngày 08/9/2022; Xây dựng công trình trên diện tích 38,3m2 thuộc 01 phần thửa đất số 39/Tờ bản đồ ĐG-30, loại đất: TL. Hiện trạng là nhà 02 tầng, mái lợp tôn kẽm mạ màu.

Về việc xử phạt vi phạm hành chính:

Để ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính, Quyết định buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, Ủy ban nhân dân Quận N đã căn cứ vào quy định pháp luật và hồ sơ của từng vụ việc. Cụ thể:

Thứ nhất, căn cứ vào các tài liệu, văn bản chứng minh cho việc sử dụng đất không phù hợp quy định pháp luật của các đối tượng vi phạm, gồm: Báo cáo nguồn gốc sử dụng đất, Bản đồ địa chính, Biên bản làm việc, Phiếu lấy ý kiến của khu dân cư về nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất và xây dựng nhà, công trình… Trên cơ sở các tài liệu đó, Ủy ban nhân dân Quận N đã thiết lập hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính bao gồm: Biên bản vi phạm hành chính, Biên bản xác minh tình tiết, Quyết định xử phạt vi phạm hành chính, Quyết định buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.

Thứ hai, căn cứ các quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, gồm: Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2020; Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23/12/2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính. Theo đó, khi có hành vi vi phạm pháp luật thì hành vi đó phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, đối với hồ sơ chỉ ra Quyết định buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả (trường hợp này áp dụng đối với hành vi xây dựng trái phép nhà, công trình trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi vi phạm quy định tại điểm c khoản 5 Điều 12 Nghị định số 140/2005/NĐ-CP ngày 11/11/2005 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi): Do hành vi xây dựng là hành vi đã kết thúc năm 2006, thời điểm kết thúc hành vi vi phạm đó được xác định để tính thời hiệu xử phạt. Vì vậy, Ủy ban nhân dân Quận N căn cứ quy định tại Điều 65 của Luật Xử lý vi phạm hành chính để ban hành Quyết định buộc thực hiện biện pháp khắc phục do hết thời hiệu xử phạt là đúng quy định pháp luật.

Thứ ba, căn cứ quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính lĩnh vực chuyên ngành, cụ thể:

Theo quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính thì chỉ được xử phạt khi có hành vi vi phạm hành chính do pháp luật quy định.

Đối với hành vi lấn chiếm đất hành lang an toàn đường bộ được quy định cụ thể tại điểm c khoản 9 Điều 12 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP ngày 30/12/2019 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt.

Đối với hành vi chiếm đất chưa sử dụng (đối với các hộ thuộc phường Đ) được quy định cụ thể tại điểm a khoản 1, khoản 5 Điều 14 Nghị định số 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Đối với hành vi xây dựng trái phép nhà và công trình khác trên đất thuộc phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi được quy định cụ thể tại điểm c khoản 5 Điều 12 Nghị định số 140/2005/NĐ-CP ngày 11/11/2005 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi.

Vì vậy việc xử lý vi phạm hành chính của UBND Quận N là đảm bảo theo quy định của pháp luật, yêu cầu Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng bác đơn khởi kiện của ông Lê Văn H.

Tại Bản án Hành chính sơ thẩm số 24/2024/HC-ST ngày 09 tháng 4 năm 2024 của Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng quyết định: Căn cứ vào khoản 1 Điều 30; khoản 4 Điều 32; điểm a khoản 2 Điều 116; điểm a khoản 2 Điều 193; Điều 194, Điều 348 của Luật Tố tụng hành chính; Căn cứ vào Điều 18, Điều 28; Điều 38; Điều 65; Điều 85; Điều 86; Điều 87 của Luật xử lý vi phạm hành chính;

Xử: Bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Lê Văn H về việc:

- Huỷ Quyết định số 3591/QĐ-CCXP ngày 12/12/2022 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận N, thành phố Hải Phòng về việc cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.

- Xem xét tính hợp pháp của Quyết định số 2511/QĐ-KPHQ ngày 06/10/2022 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận N, thành phố Hải Phòng về việc buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả và Quyết định số 2779/QĐ-SĐBSHB ngày 31/10/2022 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận N, thành phố Hải Phòng về việc sửa đổi một phần quyết định trong xử phạt vi phạm hành chính.

- Buộc Ủy ban nhân dân Quận N, thành phố Hải Phòng thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định của pháp luật.

- Tuyên hành vi hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận N, thành phố Hải Phòng về việc cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là trái pháp luật.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn quyết định án phí và thông báo quyền kháng cáo theo quy định.

Ngày 19/4/2024, người khởi kiện là ông Lê Văn H kháng cáo toàn bộ Bản án sơ thẩm. Đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết:

- Hủy bản án sơ thẩm

- Hủy quyết định số 3591/QĐ-KPHQ ngày 06/10/2022 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận N, thành phố Hải Phòng về việc buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả

- Hủy Quyết định 2511/QĐ-KPHQ ngày 06/10/2022; Quyết định 2779/QĐ-SĐBSHB ngày 31/10/2022 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận N, thành phố Hải Phòng về việc sửa đổi một phần quyết định trong xử phạt vi phạm hành chính.

Xem xét quyền lợi của người sử dụng đất theo quy định tại Điều 20, khoản 1, điểm h khoản 2 Điều 21, khoản 1 Điều 22 Nghị định 43/2014/NĐ-CP; Điều 1-1 Luật Đất đai 2013

- Buộc UBND quân Ngô Quyền thực hiên việc bồi thường, hỗ trợ và tái đinh cư theo quy định khi nhà nước thu hồi đất.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Ông Lê Văn H yêu cầu Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội hủy bản án sơ thẩm để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Luật sư bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho ông H trình bầy căn cứ yêu cầu hủy bản án sơ thẩm: Bản án sơ thẩm vi phạm thủ tục tố tụng; áp dụng pháp luật để giải quyết vụ án không đúng; ban hành quyết định hành chính không đúng thẩm quyền. Cụ thể: Vi phạm tố tụng do thu thập chứng cứ không đúng vì Quyết định số 107/QĐ-QĐ ngày 10/8/1994 của Ủy ban nhân dân Quận N về việc cưỡng chế phá dỡ nhà, lều, quán làm trái phép tại Kênh A thuộc địa bàn phường Đ, Thông báo số 37/TB-UB này 07/7/1994, số 38/QĐ-UB ngày 02/8/1994 của Ủy ban nhân dân Quận N không thu thập trong hồ sơ nhưng bản án sơ thẩm có nhận định về văn bản này là vi phạm; Biên bản vi phạm hành chính lập ngày 09/9/2022 nhưng hành vi vi phạm đã xảy ra từ năm 2006 là vi phạm Điều 156 của Luật thi hành văn bản quy phạm pháp luật; không xem xét quyền lợi của người sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai là không đảm bảo quyền lợi của ông H do ông H sử dụng đất ổn định trước ngày 01/7/2004 và không có tranh chấp nên khi thu hồi đất phải đền bù, hỗ trợ cho ông H theo quy định tại Điều 101 Luật Đất đai 2013, Điều 20, điểm h khoản 2 Điều 21 và khoản 1 Điều 22 Nghị định số 43; việc lấy ý kiến khu dân cư về thời điểm vi phạm của ông H năm 2006 là không đúng sự thật. Từ các căn cứ này đề nghị Tòa án nhân dân cấp cao tại hà N hủy bản án sơ thẩm.

Quan điểm của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội:

Về việc chấp hành pháp luật: Từ khi thụ lý vụ án ở giai đoạn phúc thẩm tới trước khi nghị án người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ theo quy định của luật tố tụng.

Về nội dung: Báo cáo số 02/BC-UB ngày 27/3/2001 của Ủy ban nhân dân phường Đ không có nội dung công nhận là đất ở của gia đình ông H như lời trình bày của ông H. Diện tích ông H và bà H1 cho rằng đã mua lại của ông T1 không phải là đất ở, đã thuộc diện giải toả, đã có quyết định cưỡng chế thu hồi. Việc ông H sử dụng diện tích đất 38,3m2, trên đất có nhà 2 tầng, mái lợp tôn là đất thuộc phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi, không có giấy phép sử dụng và không được cấp phép xây dựng nên các Quyết định số 2511/QĐ-KPHQ ngày 06/10/2022 về việc buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả và Quyết định số 2779/QĐ-SĐBSHB ngày 31/10/2022 về việc sửa đổi một phần quyết định trong xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận N là hợp pháp.

Đối với Quyết định số 3591/QĐ-CCXP ngày 12/12/2022 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận N về việc cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với ông Lê Văn H được ban hành đúng thẩm quyền quy định tại Điều 38 của Luật xử lý vi phạm hành chính. Sau khi nhận được Quyết định số 2511/QĐ-KPHQ ngày 06/10/2022 về việc buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả và Quyết định số 2779/QĐ-SĐBSHB ngày 31/10/2022 về việc sửa đổi một phần quyết định trong xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận N, ông H không tự nguyện chấp hành thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tháo dỡ công trình xây dựng trái phép” nên Chủ tịch UBND Quận N đã ban hành Quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả số 3591/QĐ-CCXP ngày 12/12/2022 đối với ông Lê Văn H là đúng quy định tại Điều 86, Điều 87 của Luật xử lý vi phạm hành chính.

Đối với yêu cầu Ủy ban nhân dân Quận N bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất cho ông H theo quy định của pháp luật: ông H sử dụng đất, xây dựng các công trình trên đất thuỷ lợi đang thuộc quyền quản lý, sử dụng của Ủy ban nhân dân phường Đ, là trái phép, căn cứ vào Điều 79, Điều 92, Điều 100, Điều 101 của Luật Đất đai, ông H không thuộc trường hợp được bồi thường về đất, công trình, tài sản gắn liền với đất và hỗ trợ tái định cư nên sau khi thu hồi đất, Ủy ban nhân dân Quận N không lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho hộ ông H là đúng quy định của luật.

Từ các căn cứ nêu trên, bản án sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông H là có căn cứ, đảm bảo đúng quy định. Ông H kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm, tại phiên tòa phúc thẩm yêu cầu hủy bản án sơ thẩm không có căn cứ, đề nghị Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội áp dụng khoản 1 Điều 241 của Luật Tố tụng hành chính không chấp nhận kháng cáo của ông H, giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ: khoản 1 Điều 241, khoản 1 Điều 349 Luật Tố tụng hành chính; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Bác toàn bộ kháng cáo của người khởi kiện ông Lê Văn H; Giữ nguyên quyết định của Bản án hành chính sơ thẩm số 24/2024/HC-ST ngày 09 tháng 4 năm 2024 của Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng

2. Về án phí: Ông Lê Văn H là người cao tuổi được miễn án phí hành chính phúc thẩm.

3. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.