Bản án 43/2025/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng ủy quyền

[1] Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết hủy hợp đồng ủy quyền và buộc bị đơn trả lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Do đó, HĐXX xác định quan hệ pháp luật tranh chấp là “Tranh chấp hợp đồng ủy quyền và đòi lại giấy chứng quyền sử dụng đất”. Đồng thời, hợp đồng được thực hiện tại thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng theo qui định tại khoản 2, khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm g khoản 1 Điều 40 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Tại phiên tòa vắng mặt nguyên đơn (có đơn xin xét xử vắng mặt), bị đơn ông Lê Văn M và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Văn phòng Công chứng Lê A. Tòa án đã tống đạt hợp lệ lần thứ 2 nhưng bị đơn ông Lê Văn M và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Văn phòng Công chứng Lê A vẫn vắng mặt không lý do. Do đó, HĐXX căn cứ theo quy định tại khoản 1, khoản 3 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự xét xử vắng mặt các đương sự nêu trên.

[3] Tại phiên tòa nguyên đơn rút lại một phần yêu cầu khởi kiện về việc buộc bị đơn trả lại phần đất có diện tích 2.909,9m², thửa đất số 42, tờ bản đồ số 105, đất tọa lạc tại: Khóm Tân C, phường B, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng. Xét thấy, việc nguyên đơn rút lại một phần yêu cầu khởi kiện là hoàn toàn tự nguyện. Căn cứ theo quy định khoản 2 Điều 244 của Bộ luật tố tụng dân sự đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

[4] Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu hủy hợp đồng ủy quyền ngày 06/11/2023 và buộc bị đơn trả lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CI 534776, thuộc thửa 42, tờ bản đồ 105, tọa lạc: Khóm Tân C, phường B, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng. Theo nguyên đơn do cần tiền nên có hỏi vay của bị đơn số tiền 20.000.000 đồng để đảm bảo khoản vay thì giữa nguyên đơn với bị đơn có làm hợp đồng ủy quyền nhận quyền sử dụng đất cho bị đơn và giao bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bị đơn giữ. Nay nguyên đơn liên hệ trả tiền và yêu cầu bị đơn trả giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng bị đơn không đồng ý. Tại biên bản lấy khai ngày 09/8/2024 bị đơn thừa nhận có cho nguyên đơn vay tiền và hiện có giữ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của nguyên đơn. Xét thấy việc nguyên đơn có vay tiền của bị đơn và có thế chấp quyền sử dụng đất thông qua hợp đồng ủy quyền đây là tình tiết sự kiện được các đương sự thừa nhận nên không cần phải chứng minh theo quy định tại khoản 2 Điều 92 của Bộ luật tố tụng dân sự.

[5] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc hủy hợp đồng ủy quyền quyền sử dụng đất lập ngày 06/11/2023. Xét về hình thức hợp đồng được lập thành văn bản và có công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật. Tại thời điểm lập hợp đồng các bên đều đủ năng lực hành vi dân sự và phần đất nguyên đơn cũng được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Về nội nguyên đơn đồng ý ủy quyền cho bị đơn được toàn quyền thay mặt và nhân danh nguyên đơn "quản lý, sử dụng, đo vẽ, trích lục sơ đồ vị trí, tách thửa, hợp thửa, chuyển mục đích sử dụng đất, gia hạn thời gian sử dụng đất, chỉnh lý biến động, nộp các khoản thuế, phí, lệ phí; thực hiện thủ tục đăng ký, xóa đăng ký giao dịch bảo đảm; được toàn quyền quyết định việc đặt cọc, chuyển nhượng, tặng cho, góp vốn, cho thuê, thế chấp đối với quyền sử dụng đất của nguyên đơn". Tuy nhiên, theo nguyên đơn thì giữa nguyên đơn với bị đơn không có quan hệ hay quen biết gì trước việc ủy quyền là để đảm bảo khoản vay tiền giữa nguyên đơn với bị đơn. Phía bị đơn cũng thừa nhận không có quen biết với nguyên đơn mà chỉ thông qua cò. Việc giữ giấy chứng nhận của nguyên đơn là để đảm bảo khoản vay trường hợp nguyên đơn không trả thì bị đơn được quyền xử lý tài sản thế chấp để thu hồi nợ. Xét thấy, mặc dù hợp đồng ủy quyền ngày 06/11/2023 giữa các bên về hình thức và nội dung phù hợp theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, các bên lập hợp đồng ủy quyền là để nhằm che dấu cho một hợp đồng khác cụ thể là hợp đồng vay tiền giữa nguyên đơn với bị nên đây được xem là hợp đồng giả tạo. Do đó, đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc tuyên bố hợp đồng ủy quyền ngày 06/11/2023 giữa nguyên đơn với bị đơn vô hiệu là có cơ sở theo quy định tại Điều 124 của Bộ luật dân sự nên HĐXX chấp nhận.

[6] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn trả lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CI 534776, số vào sổ cấp GCN: CS 09416 do Sở Tài nguyên và Môi trường cấp ngày 13/6/2017, phần đất có diện tích 2.909,9m², thửa đất số 42, tờ bản đồ số 105, đất tọa lạc tại: Khóm Tân C, phường B, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng. Xét thấy, như nhận định tại mục [4] hợp đồng ủy quyền quyền sử dụng đất lập ngày 06/11/2023 là vô hiệu nên không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các bên kể từ thời điểm xác lập và các bên có nghĩa vụ hoàn trả lại cho nhau những gì đã nhận theo quy định tại Điều 131 của Bộ luật dân sự. Từ đó, đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn trả lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CI 534776, số vào sổ cấp GCN: CS 09416 do Sở Tài nguyên và Môi trường cấp ngày 13/6/2017, phần đất có diện tích 2.909,9m², thửa đất số 42, tờ bản đồ số 105, đất tọa lạc tại: Khóm Tân C, phường B, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng là có cơ sở nên HĐXX chấp nhận. Đối với nghĩa vụ nguyên đơn về việc trả tiền vay. Tại phiên tòa nguyên đơn đồng ý trả lại cho bị đơn số tiền vay 20.000.000 đồng. Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết vụ án phía bị đơn không có yêu cầu phản tố nên nghĩa vụ trả tiền của nguyên đơn HĐXX không đặt ra xem xét. Vấn đề này các đương sự sẽ tự thỏa thuận với nhau. Trường hợp không thỏa thuận được mà có yêu cầu sẽ giải quyết thành vụ án khác.

[7] Về án phí: Do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không giá ngạch theo qui định tại khoản 2 Điều 26 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

[8] Từ những phân tích nêu trên, xét lời đề nghị của Kiểm sát viên là có cơ sở và phù hợp với quy định của pháp luật nên Hội đồng xét xử chấp nhận.