Bản án 42/2025/DS-ST — Tranh chấp về hụi, họ, biêu, phường

[1] Về thủ tục tố tụng:

[1.1] Về thủ tục thụ lý việc khởi kiện của nguyên đơn và thẩm quyền giải quyết: Khi nộp đơn khởi kiện, người bị kiện là bà Võ Thị M có nơi cư trú tại ấp A, xã T, huyện C, tỉnh Sóc Trăng (nay là ấp A, xã H, thành phố Cần Thơ). Người khởi kiện bà Nguyễn Thị U có đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân huyện Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng (nay là Tòa án nhân dân khu vực 6 – Cần Thơ) buộc bà Võ Thị M trả cho bà U số tiền góp hụi còn nợ lại tổng cộng 37.100.000 đồng. Tòa án nhân dân huyện Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng đã thụ lý đơn khởi kiện và thông báo cho bà Nguyễn Thị U nộp tiền tạm ứng án phí theo quy định của pháp luật và bà Nguyễn Thị U đã thực hiện việc nộp tiền tạm ứng án phí đúng quy định. Như vậy, Tòa án nhân dân huyện Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng thụ lý đơn khởi kiện của bà Nguyễn Thị U và xác định quan hệ pháp luật tranh chấp là tranh chấp hợp đồng góp hụi là đúng thẩm quyền và đúng theo trình tự thủ tục tố tụng theo quy định tại khoản 3 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; Điều 191 và Điều 195 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[1.3] Tại phiên tòa sơ thẩm, bà Nguyễn Thị U thay đổi một phần yêu cầu khởi kiện như sau: Theo đơn khởi kiện bà U yêu cầu Tòa án buộc bà M trả cho bà U số tiền hụi còn nợ tổng cộng 37.100.000 đồng. Sau khi bà U khởi kiện, thì bà M đã trả cho bà U thêm số tiền 3.000.000 đồng nên bà U thay đổi một phần yêu cầu khởi kiện là yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà M trả cho bà U số tiền hụi còn nợ tổng cộng 34.100.000 đồng. Xét thấy, việc thay đổi yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không vượt quá yêu cầu khởi kiện ban đầu theo quy định tại khoản 1 Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[2] Về nội dung:

[3] Tại phiên tòa sơ thẩm, nguyên đơn bà Nguyễn Thị U yêu cầu bị đơn bà Võ Thị M phải trả cho bà U số tiền góp hụi còn nợ lại tổng cộng 34.100.000 đồng, không yêu cầu tính lãi suất.

[4] Xét yêu cầu của nguyên đơn, Hội đồng xét xử xét thấy:

[4.1] Sau khi thụ lý vụ án, Tòa án đã ban hành thông báo thụ lý vụ án số: 02/TB-TLVA ngày 02 tháng 01 năm 2025, tống đạt hợp lệ cho bị đơn bà Võ Thị M, nhưng bà M không có văn bản trình bày ý kiến của mình đối với yêu cầu khởi kiện của bà U. Bà M không phản đối đối với tài liệu, chứng cứ do bà U đưa ra là “Biên nhận” (tiền hụi) lập ngày 06 tháng 3 năm 2020 Al. Theo khoản 2 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định “Một bên đương sự thừa nhận hoặc không phản đối những tình tiết, sự kiện, tài liệu, văn bản, kết luận của cơ quan chuyên môn mà bên đương sự kia đưa ra thì bên đương sự đó không phải chứng minh” nên căn cứ vào quy định trên, Hội đồng xét xử công nhận “Biên nhận” (tiền hụi) lập ngày 06 tháng 3 năm 2020 A là có thật.

[4.2] Tại biên nhận (tiền hụi) ngày 06/3/2020Al thể hiện nội dung “Tôi tên Võ Thị M có tham gia dây hụi 3.000.000 đồng (ba triệu đồng), tổng cộng có 32 chân hụi do chị Nguyễn Thị U – Sn: 1966, ngụ ấp M, xã T, huyện C, tỉnh Sóc Trăng làm chủ dây hụi. Vào ngày 06 tháng 3 năm 2020Al, vào lần khui hụi thứ 05, tôi ra thăm trị giá 700.000 đồng (bảy trăm nghìn đồng) và được hốt hụi với số tiền 72.600.000 đồng (bảy mươi hai triệu sáu trăm nghìn đồng). Hôm nay tôi đã nhận đủ số tiền trên và cam kết sẽ đóng hụi chết còn lại đúng theo quy định cho đến khi kết thúc dây hụi, nếu không tôi sẽ hoàn toàn chịu trách nhiệm. Thiện Mỹ, ngày 06 tháng 03 năm 2020Al. Người hốt hụi ký tên và ghi họ tên Võ Thị M, chủ dây hụi ký tên ghi họ tên Nguyễn Thị U. Như vậy, Biên nhận (tiền hụi) ngày 06/3/2020Al thể hiện nội dung bà Võ Thị M có tham gia chơi dây hụi tháng, khui lần đầu ngày 06/11/2019 âm lịch, dây hụi có 32 phần (chân), mỗi phần 3.000.000 đồng, bà Võ Thị M tham gia 01 phần do bà Nguyễn Thị U làm chủ hụi. Đến ngày 06/3/2020 âm lịch (lần khui hụi thứ 5), bà M bỏ thăm giá 700.000 đồng, hốt được hụi với số tiền tổng cộng 74.100.000 đồng, trừ tiền đầu thảo (huê hồng) 1.500.000 đồng, bà M nhận được số tiền tổng cộng 72.600.000 đồng là phù hợp với nội dung đơn khởi kiện của bà Nguyễn Thị U. Sau khi hốt được hụi, bà M đã đóng lại hụi cho bà U đến hết lần khui hụi thứ 16 (năm 2020 có nhuần 02 tháng 4 âm lịch). Đến ngày 06/02/2021 âm lịch, bà M không đóng tiền hụi cho bà U nữa. Tính đến ngày mãn hụi (06/3/2022 âm lịch) bà M còn nợ lại 16 lần với số tiền tổng cộng 48.000.000 đồng. Sau đó, bà M có trả thêm tiền hụi nhiều lần cho bà U với số tiền tổng cộng 13.900.000 đồng, bà M còn nợ tiền hụi bà U tổng cộng 34.100.000 đồng. Do đó, bà U khởi kiện yêu cầu bà M trả cho bà U số tiền hụi còn nợ tổng cộng 34.100.000 đồng là có cơ sở. Căn cứ theo quy định tại Điều 24 Nghị định 19/2019/NĐ-CP ngày 19/02/2019 của Chính phủ về họ, hụi, biêu, phường quy định về trách nhiệm của thành viên không góp phần họ thì “Trường hợp đến kỳ mở họ mà có thành viên không góp phần họ hoặc góp phần họ không đầy đủ thì hành viên có trách nhiệm đối với chủ họ như sau: 1. Hoàn trả số tiền mà chủ họ đã góp thay cho thành viên; …”. Do bà M không góp đầy đủ các phần hụi còn lại cho bà U đến khi mãn hụi, bà U đã góp các phần hụi còn lại thay cho bà M nên căn cứ theo quy định này thì bà M có nghĩa vụ phải trả cho bà U số tiền hụi còn nợ 34.100.000 đồng. Do bà U không yêu cầu bà M phải trả lãi đối với số tiền hụi chậm trả nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét.

[5] Từ những nhận định tại các đoạn [4.1], [4.2], Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc bị đơn bà Võ Thị M phải có nghĩa vụ trả cho nguyên đơn bà Nguyễn Thị U số tiền hụi còn nợ 34.100.000 đồng là có cơ sở và đúng quy định của pháp luật.

[6] Xét đề nghị của Kiểm sát viên về nội dung giải quyết vụ án là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[7] Về án phí sơ thẩm:

[7.1] Do chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, căn cứ vào khoản 2 Điều 26 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án nên bị đơn bà Võ Thị M phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch với số tiền 1.705.000 đồng.

[7.2] Nguyên đơn bà Nguyễn Thị U không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm, nguyên đơn được hoàn lại số tiền tạm ứng án phí đã nộp theo quy định của pháp luật.