Bản án 42/2024/HNGĐ-PT — Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Theo đơn khởi kiện và các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn anh Trần Bảo L trình bày:

Anh và chị QA quen biết có tình cảm và chung sống cùng nhau tại Canada sau đó về Việt Nam tổ chức cưới, không có đăng ký kết hôn. Ngày 09/8/2019, anh chị sinh con gái Trần Joy Ngọc H. Do bất đồng quan điểm nên tháng 11/2020 chị QA về Việt Nam khi đang có bầu con thứ 2 và đưa cháu H về cùng. Đến ngày 3/5/2021, chị QA sinh con thứ 2 là con trai Trần Mạnh Q. Năm 2023, anh khởi kiện yêu cầu xác nhận là cha đẻ của 02 con. Tòa án tỉnh Hòa Bình đã xử xác nhận 2 cháu Trần Joy Ngọc H và Trần Mạnh Q do chị QA sinh là con đẻ của anh L.

Hiện cháu H và cháu Q đang sống với chị QA tại Hòa Bình. Anh nhận thấy chị QA thường xuyên đi chơi gặp gỡ bạn bè, không dành nhiều thời gian chăm sóc con mà phó mặc cho người giúp việc; để con chơi điện thoại trong khi con gái lớn bị bệnh tim bẩm sinh, con thứ 2 còn nhỏ cần nhiều thời gian chăm sóc đặc biệt. Vì vậy, anh đề nghị thay đổi người trực tiếp nuôi con, xin được nuôi 2 con vì anh có điều kiện, khả năng chăm sóc nuôi dưỡng con chung tốt hơn. Cụ thể: Anh định cư ở Canada từ 1994 đến nay, có Quốc tịch Canada, hiện đang làm công nhân lợp mái tôn của công ty Mack Kirk Roofing & Sheet Metal Ltd, thu nhập là 5.000CAD/tháng tương đương 90 triệu VNĐ. Em gái anh L là Trần Thị Th có nhà đất tại Canada đồng ý để anh L ở cùng lâu dài. Nhà em gái ở gần trung tâm, gần trường học, bệnh viện, khu vui chơi đảm bảo phát triển cho các con, có nhiều người thân sống ở Canada sẽ hỗ trợ anh trong việc chăm sóc con. Chế độ chăm sóc cho trẻ em tại Canada tốt, nhà nước hỗ trợ về kinh tế và chế độ đối với trẻ em ở Canada (mỗi cháu là 10.000CAD/năm tương đương với 180.000.000 đồng cháu/năm). Hiện nay chị QA đã kết hôn và sống cùng chồng, còn anh L chưa kết hôn và trong thời gian tới chưa có ý định kết hôn.

Trong thời gian chị QA ở Việt Nam, anh vẫn thường xuyên quan tâm gọi điện nói chuyện với các con qua mạng xã hội và hàng tháng vẫn gửi tiền chăm sóc con thông qua tài khoản của chị QA tại Canada với số tiền 10.000.000đồng/tháng. Đầu năm 2024 anh chuyển bằng tiền Việt Nam vào tài khoản Việt Nam của chị QA với số tiền 1.800.000đồng/tháng để nuôi 2 con.

* Bị đơn chị Trần Thị Quỳnh A trình bày:

Chị QA xác nhận có thời gian ở Canada chung sống cùng anh L, có tổ cưới theo phong tục nhưng không đăng ký kết hôn. Ngày 09/8/2019 sinh con gái Trần Joy Ngọc H tại Canada (CND). Do có mâu thuẫn với anh L nên tháng 11/2020 chị đưa con gái Ngọc H về Việt Nam khi đó chị đang mang thai con thứ 2 được 4 tháng và cháu H được 16 tháng tuổi. Ngày 03/5/2021, chị sinh con thứ 2 là con trai Trần Mạnh Q tại Việt Nam. Sau khi sinh con, anh L bảo chị sang Canada nhưng chị không sang vì đang dịch bệnh Covid, các con còn nhỏ và sang đó không ai hỗ trợ trông con, cộng với việc chị và anh L vẫn đang mâu thuẫn. Năm 2022 anh L về Việt Nam thăm con, chị vẫn tạo điều kiện để thăm con và chơi với các con. Năm 2023 anh L khởi kiện đề nghị Tòa án xác nhận là cha đẻ của 02 con do chị QA sinh ra, chị công nhận 02 con là con của anh L và Tòa án đã công nhận. Nay anh L lại tiếp tục khởi kiện đề nghị thay đổi nuôi 02 con chị QA không đồng ý với những lý do sau:

Hiện nay chị đang chăm sóc các con rất tốt, đảm bảo cả về điều kiện vật chất cũng như tinh thần cho các con phát triển toàn diện, các con được quan tâm, chăm sóc, học tập, vui chơi trong điều kiện tốt nhất. 02 con đang học tại trường Mầm non Hoa Dạ Hợp, thành phố HB. Đây là ngôi trường đạt tiêu chuẩn quốc tế. Học phí của 02 con mỗi tháng khoảng 8 triệu. Tại đây con được tham gia học tập vui chơi, tham gia các hoạt động ngoại khóa, được hướng dẫn về kỹ năng sống. Chị có chỗ ở và có thu nhập ổn định. Có đất, có nhà rộng rãi tại thành phố HB, có căn hộ cho thuê tại thành phố Hồ Chí Minh, có cửa hàng kinh doanh tại chợ PL, thành phố HB. Thu nhập mỗi tháng khoảng 50.000.000đ. Công việc cửa chị kinh doanh tại cửa hàng nên chị có thời gian đưa đón con đi học. Chồng chị là anh Đinh Hà T5 hiện đang kinh doanh cửa hàng xăng dầu nên chủ động được thời gian nên hàng ngày cùng chị đưa đón con đi học và chăm sóc các con. Phía anh L đề nghị được thay đổi nuôi con nhưng thực tế việc nuôi dưỡng chăm sóc con không tốt, vì:

Trong quá trình chung sống tại Canada, khi chị sinh con Ngọc H, anh L không quan tâm, hỗ trợ trong việc chăm sóc con, không đưa các chi phí sinh hoạt cho chị để trang trải cuộc sống, mọi chi phí do chị QA chi trả. Nhà mà anh chị ở cũng là nhà của chị tự bỏ tiền ra mua. Thời gian này chị phát hiện anh L đã từng vi phạm pháp luật trồng cây cần sa và đã bị Tòa án Canada xử đi tù. Do đó chị lo sợ nên đưa con về Việt Nam. Sau khi chị về Việt Nam anh L đã bán nhà để sang nhà em gái ở nhờ. Tiền bán nhà anh L vẫn chưa trả cho chị.

Anh L hiện nay là công nhân lợp mái tôn, sống nhờ nhà của em gái nên thời gian và điều kiện không đảm bảo việc chăm sóc nuôi dạy con. Mặc dù em gái anh L đồng ý để anh L sống lâu dài tại nhà mình tuy nhiên việc chăm sóc con là nhiệm vụ của bố mẹ, em gái anh L không có công việc ổn định còn phải chăm con của mình, không thể phó mặc cho em gái được.

Anh L rất ít quan tâm đến con. Khi chị và con về Việt Nam, anh L chỉ gọi hỏi thăm qua mạng xã hội, từ khi chị sinh con thứ hai thì anh L tự cắt liên lạc với chị. Khi anh L về Việt Nam thăm con cũng chỉ chơi với con một lúc rồi lại để cho người giúp việc chăm con.

Về tiền nuôi con anh L cho rằng có gửi nhưng thực tế chị không nhận được vì anh L nói gửi vào tài khoản Canada trong khi chị ở Việt Nam không dùng tài khoản Canada. Từ kháng 1/2024 sau buổi hòa giải thì anh L có gửi tiền vào tài khoản Việt Nam của chị mỗi tháng 1.800.000đ để nuôi 2 con. Số tiền này không đủ đóng tiền học cho 1 cháu.

Anh L cho rằng cháu Ngọc H bị bệnh tim bẩm sinh là không đúng. Từ khi cháu sinh ra tại Canada cháu không có bệnh tật gì, về Việt Nam sức khỏe của cháu tốt, năm 2022 anh L về Việt Nam, anh L chơi với con và giật tóc con để đi giám định dẫn đến các cháu sợ. Năm 2023 anh L thăm con, khi đang chơi cùng anh L bên ông bà ngoại thì cháu chạy về hốt hoảng, chị hỏi thì con nói bị đau tim và con sợ bị bố bắt đi. Chị QA đưa con xuống bệnh viện đa khoa tỉnh Hòa Bình, tại đây bác sỹ chuẩn đoán tim đập nhanh cần theo dõi. Từ đó đến nay cháu Ngọc H ổn định, tim không đập nhanh nữa.

Vì vậy chị QA không đồng ý với yêu cầu thay đổi nuôi con của anh L.

- Kết quả xác minh tại gia đình chị QA: ông Trần Đăng N (bố đẻ của chị QA) cho biết: Tháng 11/2020 chị QA đang có bầu cùng cháu thứ nhất trở về Việt Nam sinh sống cạnh nhà ông N có địa chỉ: tổ 18, phường PL, TP HB, sau đó chị sinh cháu Trần Mạnh Q ngày 03/5/2021. Việc chăm lo, ăn uống, học hành của các con đều do chị QA thực hiện, gia đình cũng luôn hỗ trợ các cháu cả về thể chất cũng như tinh thần. Anh L về nước thăm các con, gia đình tạo điều kiện, không ngăn cấm anh L. Nay anh L có đơn yêu cầu được nuôi hai cháu, đề nghị Tòa án xem xét và giải quyết theo quy định của pháp luật.

- Kết quả xác minh nơi các cháu đang theo học là Trường mầm non Hoa Dạ Hợp: Các cô giáo trực tiếp quản lý cho biết: Cháu Trần Joy Ngọc H và cháu Trần Mạnh Q là học sinh của Trường Mầm hon Hoa Dạ Hợp. Hàng ngày bố mẹ đưa các cháu đi học đúng giờ và đảm bảo thời gian đón các cháu, không có việc đưa đón muộn. Quá trình học tập các cháu tham gia đầy đủ các hoạt động của trường cũng như hoạt động ngoại khóa, nhận thức của các cháu tốt, ăn đầy đủ các món ăn của trường, ngoài ra phụ huynh còn bổ sung thêm sữa cho các cháu. Sức khỏe cửa các con tốt, không thuộc danh sách học sinh cần lưu tâm.

- Kết quả xác minh tại gia đình chồng của chị QA: Ông Đinh Hồng Q (bố đẻ của anh Đinh Hà T5 - bố chồng của chị QA) cho biết: Chị QA và anh T5 kết hôn tháng 11/2023. Sau kết hôn ông bà để căn nhà tại tổ dân phố Ngọc 2, phường TM, TP HB cho 2 con sử dụng. Hai cháu Trần Joy Ngọc H và Trần Mạnh Q sống cùng với anh T5 và chị QA, hai cháu được gia đình yêu thương, quan tâm cũng như cháu ruột của ông Q. Anh T5 cũng chăm sóc yêu thương các cháu như con đẻ. Các cháu ngoan ngoãn, học tập và phát triển bình thường, Gia đình và hàng xóm tạo điều kiện tốt để cho các cháu phát triển về thể chất và sức khỏe và các hoạt động vui chơi giải trí.

- Kết quả xác minh tại địa phương là tổ dân phố Ngọc 2, TM, ông Tống Văn H7 Tổ trưởng và bà Đinh Thị Vg - hàng xóm cho biết: Chị QA kết hôn và về sống với anh T5 từ cuối năm 2023. Quá trình sinh sống tại địa phương, chị QA và hai con của sống tại đây được yêu thương, chăm sóc đầy đủ, nhà cửa rộng rãi, bố mẹ anh T5 cũng rất quan tâm, yêu thương các cháu và tạo điều kiện tốt nhất cho sự phát triển của các cháu. Không thấy gia đình có xích mích hoặc ngược đãi các cháu, không gây mất trật tự tại địa phương.

- Kết quả xác minh tại tổ 18, phường PL, TP HB: ông Nguyễn Minh T Hg (tổ trưởng) và anh Bùi Đinh H9 (hàng xóm) cho biết: Chị QA và 2 con ở tại số nhà 16 đường CVA, sát cạnh nhà bố mẹ đẻ chị QA. Quá trình chung sống thấy chị QA chăm sóc hai con rất tốt, chọn trường học tốt cho con, quan tâm đến hoạt động vui chơi, giải trí của con. Bố mẹ đẻ chị QA cũng rất quan tâm, hỗ trợ chị QA trong việc chăm sóc các cháu. Hiện chị QA có mở cửa hàng kinh doanh sản phẩm cho mẹ và bé, thu nhập đảm bảo cho việc nuôi dạy các con. Trước đây khi các con còn nhỏ bố mẹ đẻ chị QA có hỗ trợ trông nom các cháu, hiện nay mẹ chị QA sức khỏe yếu, ốm đau bệnh tật, các bé cũng đã lớn nên chị QA tự chăm sóc các con, chọn trường học tốt, dành thời gian cũng như kinh tế để chăm con. Tại địa phương chị QA sống chan hòa, cởi mở không có điều tiếng gì với hàng xóm cũng như trong việc nuôi dạy con. Không có việc chị QA bạo lực hay bỏ bê con cái.

Tại Bản án hôn n H gia đình sơ thẩm số 19/2024/HNGĐ-ST ngày 16 tháng 9 năm 2024, Tòa án n H dân tỉnh HB đã áp dụng: Điều 28, Điều 37, Điều 39, Điều 147, Điều 271, Điều 273, Điều 464 và Điều 479 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 81, Điều 82, Điều 83 và Điều 84 Luật Hôn n H gia đình, xử: Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện thay đổi người trực tiếp nuôi 01 con chung của anh Trần Bảo L.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí và thông báo quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 20/9/2024, nguyên đơn - anh Trần Bảo L kháng cáo đề nghị xét xử phúc thẩm lại vụ án theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh.

Tại phiên toà phúc thẩm,

Anh Trần Bảo L trình bày: Tôi có đủ điều kiện để nuôi dạy con tốt hơn cô QA do điều kiện chăm sóc trẻ em bên Canada tốt hơn Việt Nam; muốn chia sẻ trách nhiệm trong việc nuôi con. Về việc thăm nuôi con: Khi tôi lên HB để thăm con thì cô QA ngăn cản, không cho tôi gặp con. Khi tôi có gửi tiền vào tài khoản Việt Nam của cô QA để đóng góp nuôi con thì cô QA đã chuyển trả tiền với những lời lẽ khó nghe. Do đó, tôi đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo của tôi.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày: Anh L có nguyện vọng và đủ điều kiện để chăm sóc con chung. Anh L vẫn thực hiện việc gửi tiền chăm sóc 02 cháu, anh không làm gì có lỗi với 02 cháu. Thực tế, điều kiện chăm sóc, giáo dục tại Canada sẽ tốt hơn. Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn.

Bị đơn - chị QA và người đại diện theo ủy quyền của chị đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của anh L, giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội phát biểu quan điểm giải quyết vụ án:

- Về tố tụng: Thẩm phán, Thư ký đã chấp hành đúng quy định của pháp luật về thủ tục tố tụng.

- Về nội dung: Sau khi phân tích các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của người khởi kiện, giữ nguyên các quyết định của bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra công khai tại phiên tòa, lời trình bày của các bên đương sự và ý kiến của Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội tham gia phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

* Về tố tụng:

* Xét nội dung kháng cáo của anh L về việc đề nghị được nuôi 01 con chung, Hội đồng xét xử xét thấy:

Vì các lẽ trên,

Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 81, Điều 82, Điều 83 và Điều 84 Luật Hôn n H gia đình; Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn – anh Trần Bảo L, giữ nguyên quyết định của Bản án hôn nhân gia đình sơ thẩm số 19/2024/HNGĐ-ST ngày 16/9/2024 của Tòa án n H dân tỉnh HB về thay đổi quyền nuôi con.

2. Về án phí: Anh Trần Bảo L phải chịu 300.000 đồng án phí phúc thẩm, được đối trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai số 0004046 ngày 02/10/2024 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Hòa Bình.

3. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.