Bản án 41/2026/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện đề ngày 10/4/2024 và trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn ông Hoàng Ngọc K và đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn trình bày: Bố mẹ ông K là cụ Hoàng Văn T3 (chết năm 2022) và cụ Nguyễn Thị T4 (chết năm 2020) kết hôn với nhau từ năm 1952. Hai cụ sinh được 7 người con là: Hoàng Thị Q, Hoàng Thị S, Hoàng Thị D, Hoàng Thị Minh T1, ông Hoàng Trọng T2, Hoàng Xuân K1 và Hoàng Ngọc K.

Khi còn sống, các cụ có tạo lập được khối tài sản chung là thửa đất số 423, tờ bản đồ 06, diện tích 780m2 (trong đó có 200m2 đất ở và 580m2 đất vườn) tại TDP K, thị trấn Đ, huyện B, tỉnh Vĩnh Phúc. Thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (viết tắt GCNQSDĐ) đứng tên hộ ông Hoàng Văn T3 năm 2001. Quá trình sử dụng đất bố mẹ ông có tách thửa đất để chia cho các con, đồng thời bán 1 phần diện tích để lấy tiền chữa bệnh, cụ thể:

- Năm 2010, bố mẹ tách cho con gái là Hoàng Thị Minh T1 1 phần đất 200m2 (trong đó 50m2 đất ở và 150m2 đất CLN).

- Năm 2011, bố mẹ tách cho con trai là Hoàng Xuân K1 1 phần đất 290m2 (trong đó 50m2 đất ở và 240m2 đất CLN).

- Năm 2017, bố mẹ chuyển nhượng cho bà Nguyễn Thị C 70m2 (trong đó 30m2 đất ở và 40m2 đất CLN) và tách cho ông Hoàng Ngọc K 70m2 (trong đó 30m2 đất ở và 40m2 đất CLN).

Sau khi chuyển nhượng, tặng cho các phần đất trên, đến năm 2020, cụ T3 tiến hành thủ tục cấp đổi GCNQSDĐ và diện tích đất còn lại trong giấy chứng nhận là 138,4m2 (trong đó 40m2 đất ở và 98,4m2 đất CLN) theo GCNQSDĐ do Sở T7 cấp ngày 15/4/2020.

Ngày 19/12/2020, mẹ ông là cụ T4 chết không để lại di chúc. Sau khi cụ T4 chết, cụ T3 cùng vợ chồng ông K vẫn trực tiếp quản lý, sử dụng và ở trên mảnh đất này. Trên đất có 1 ngôi nhà cấp bốn xây dựng năm 1996 đã không còn giá trị sử dụng, 01 gian nhà cấp 4 và 01 gian công trình phụ đều do cụ T3 xây dựng năm 2018.

Từ năm 2021, vợ chồng ông K xây nhà mới và đón cụ T3 sang ở cùng nên ngôi nhà và thửa đất của bố mẹ ông K hiện nay vẫn đang bỏ trống, thỉnh thoảng vợ chồng ông sang dọn dẹp, trông nom.

Khi còn sống, do vợ chồng ông có công chăm sóc bố mẹ, nên bố ông là cụ T3 tặng cho thửa đất này cho ông. Ngày 10/11/2021, cụ T3 đã lập di chúc với nội dung để lại cho ông K được quyền sử dụng toàn bộ phần quyền sử dụng đất của cụ T3 trong thửa đất số 725, tờ bản đồ 23 tại TDP K, thị trấn Đ, huyện B, tỉnh Vĩnh Phúc. Di chúc do bà Nguyễn Thị V (là vợ ông K) viết, theo nguyện vọng của cụ T3. Khi viết có sự chứng kiến của ông Nguyễn Văn S1, ông Nguyễn Văn M và ông Nguyễn Văn H2; đều có địa chỉ tại thị trấn Đ, huyện B, tỉnh Vĩnh Phúc (cũ). Khi lập di chúc, cụ T3 hoàn toàn khỏe mạnh, tỉnh táo và tự ký tên, ghi họ tên và điểm chỉ ngón trỏ trái, ngón trỏ phải vào di chúc. Sau khi lập di chúc xong, ông là người giữ di chúc và không mang di chúc đi chứng thực. Sau đó, để tránh tranh chấp về sau, cụ T3 thông báo cho 7 anh chị em về việc sẽ làm thủ tục phân chia di sản đối với thửa đất trên, nhưng các em của ông K phản đối và không ký giấy tờ cho cụ T3 làm thủ tục; đến ngày 30/11/2022, cụ T3 chết. Đến nay, các anh em ông vẫn không thống nhất được với nhau về phương án giải quyết tranh chấp.

Nay ông K làm đơn khởi kiện đề nghị Tòa án nhân dân huyện Bình Xuyên xem xét, giải quyết các vấn đề sau đây:

- Phân chia di sản thừa kế do cụ Nguyễn Thị T4 để lại là 1/2 quyền sử dụng thửa đất số 725, tờ bản đồ 23, tại T, thị trấn Đ, huyện B, tỉnh Vĩnh Phúc, tương đương 69,2 m2 đất cho ông và các đồng thừa kế còn lại theo pháp luật. Phần di sản ông K đề nghị được chia là 8,6 m2.

- Công nhận di chúc ngày 10/11/2021 của cụ Hoàng Văn T3 về việc giao cho ông được quyền sử dụng ½ thửa đất số 725, tờ bản đồ 23 tại TDP K, thị trấn Đ và kỷ phần thừa kế mà cụ T3 được hưởng trong phần di sản cụ T4 để lại.

Đối với tài sản trên đất, ông không yêu cầu Tòa án giải quyết, nếu Tòa án phân chia cho ai phần diện tích đất có tài sản trên đất thì sẽ được hưởng phần tài sản đó. Ông K đề nghị được hưởng thừa kế bằng hiện vật là đất. Trường hợp các hàng thừa kế khác cho ông phần di sản mà họ được hưởng thì ông xin nhận và ông đồng ý thanh toán cho các hàng thừa kế bằng tiền theo quy định của pháp luật.

Bị đơn ông Hoàng Xuân K1 trình bày: Ông xác nhận về nhân thân, quá trình kết hôn, chung sống của cụ T3, cụ T4 cũng như các con của hai cụ và tài sản chung của hai cụ là thửa đất số 725, tờ bản đồ 23, tại T, thị trấn Đ, huyện B, tỉnh Vĩnh Phúc, diện tích 138,4 m2 (trong đó có 40m2 đất ở và 98,4m2 đất CLN), theo GCNQSDĐ số CV 455300 do Sở TN & MT tỉnh T7 cấp ngày 15/4/2020. Hiện nay thửa đất này do vợ chồng ông K đang quản lý. Trên đất có 01 ngôi nhà cấp bốn xây dựng năm 1996 không còn giá trị sử dụng, 01 gian nhà cấp 4 và 01 gian công trình phụ đều do cụ T3 xây dựng năm 2018.

Đối với di chúc mà bố ông là cụ T3 để lại, ông thừa nhận phần chữ ký, chữ viết dưới phần người lập di chúc T3 - Hoàng Văn T3 đúng là chữ ký, chữ viết của cụ T3, nên ông không đề nghị giám định chữ ký, chữ viết dưới phần người lập di chúc đối với bản di chúc này, tuy nhiên ông đề nghị xem xét tính hợp pháp của di chúc.

Đối với yêu cầu khởi kiện của ông K, ông không đồng ý vì theo ông, di chúc cụ T3 để lại là không đúng. Quan điểm của ông đề nghị chia tài sản của bố mẹ ông để lại là thửa đất nêu trên theo pháp luật. Đối với kỉ phần mà ông được hưởng, ông xin nhận bằng hiện vật là đất, không đồng ý cho ai. Đối với tài sản trên đất, ông không yêu cầu Tòa án giải quyết, nếu Tòa án phân chia cho ai phần diện tích đất có tài sản trên đất thì sẽ được hưởng phần tài sản đó.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Hoàng Thị Q trình bày: Bà thống nhất với lời khai của nguyên đơn, bị đơn về quan hệ hôn nhân, huyết thống, ngày cụ T4 và cụ T3 chết. Di sản của 2 cụ để lại là thửa đất số 423, tờ bản đồ 06 tại TDP K, thị trấn Đ, huyện B; cụ T3, cụ T4 đã sử dụng trước năm 1993, không tranh chấp gì với hộ xung quanh. Năm 1996, hai cụ xây 1 căn nhà cấp 4, tổng diện tích đất nhà 780m2, trong đó có 200m2 đất ở, 580m2 đất vườn. Năm 2010, cụ T3 tách cho bà Hoàng Thị Minh T1 50m2 đất ở và 150m2 đất vườn; năm 2011 tách cho Hoàng Xuân K1 50m2 đất ở và 240m2 đất vườn và năm 2018 tách sổ cho Hoàng Ngọc K 30m2 đất ở và 70m2 đất vườn (K đã bán).

Nay ông K yêu cầu chia thừa kế của cụ T3, cụ T4 để lại, bà đề nghị chia theo pháp luật cho các đồng thừa kế là các anh chị em của bà. Đối với phần thừa kế mà bà được hưởng, bà xin nhận bằng hiện vật là đất để làm nhà thờ bố mẹ. Đối với tài sản trên đất bà không đề nghị chia vì không còn giá trị sử dụng.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Bà Hoàng Thị D và Hoàng Thị S trình bày: Thống nhất lời trình bày của ông K về quan hệ gia đình và tài sản các cụ để lại, đề nghị Tòa án công nhận bản di chúc mà cụ T3 để lại và chia cho ông K phần di sản của cụ T3. Đối với phần di sản của cụ T4, các bà đề nghị chia theo pháp luật, kỷ phần của các bà được hưởng thì các bà xin nhận bằng hiện vật là đất và thống nhất cùng cho lại ông K. Đối với tài sản trên đất, các bà không yêu cầu Tòa án giải quyết, nếu Tòa án phân chia cho ai phần diện tích đất có tài sản trên đất thì sẽ được hưởng phần tài sản đó.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Bà Hoàng Thị Kim T5 trình bày: Thống nhất lời trình bày của nguyên đơn về quan hệ gia đình và tài sản các cụ để lại. Bà không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông K vì di chúc của cụ T3 là không đúng. Bà đề nghị chia thừa kế theo pháp luật, kỷ phần của bà được hưởng thì bà xin nhận bằng hiện vật là đất không đồng ý cho ai. Đối với tài sản trên đất, bà không yêu cầu Tòa án giải quyết, nếu Tòa án phân chia cho ai phần diện tích đất có tài sản trên đất thì sẽ được hưởng phần tài sản đó.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ông Hoàng Trọng T2 trình bày:

Thống nhất lời trình bày của nguyên đơn về quan hệ gia đình và tài sản các cụ để lại. Đối với di chúc cụ T3 để lại thì ông không có ý kiến gì. Đối với yêu cầu khởi kiện của ông K, ông đề nghị giải quyết theo quy định của pháp luật. Trường hợp Tòa án chia thừa kế theo pháp luật, kỷ phần của ông được hưởng thì ông xin nhận bằng hiện vật là đất, không đồng ý cho ai. Đối với tài sản trên đất, ông không yêu cầu Tòa án giải quyết, nếu Tòa án phân chia cho ai phần diện tích đất có tài sản trên đất thì sẽ được hưởng phần tài sản đó.

Người làm chứng là ông Nguyễn Văn S1, ông Nguyễn Văn H2 và ông Nguyễn Văn M trình bày:

Các ông đều là hàng xóm của cụ T3, là bạn học của ông K. Vào khoảng buổi chiều một ngày tháng 8 năm 2021 âm lịch, các ông được ông Hoàng Ngọc K gọi sang nhà ông K có chút việc. Tại đây các ông thấy có bà Nguyễn Thị V là vợ ông K đang viết di chúc, có cụ T3, ông K, bà V, ông S1, ông M, ông H2. Khi viết di chúc bà V tự viết toàn bộ di chúc, cụ T3 đọc cho bà V viết. Sau khi bà V viết xong thì đọc lại cho các ông nghe bản di chúc gồm: ông H2, ông S1, ông M, ông K, cụ T3 nghe. Cụ T3 ký vào bản di chúc trước mặt các ông, sau đó nhờ các ông ký vào phần người làm chứng, cụ T3 có điểm chỉ hay không lâu ngày tôi không nhớ. Thời điểm cụ T3 ký vào bản di chúc tình trạng sức khỏe hoàn toàn tỉnh táo, minh mẫn, tự nguyện và không bị ai ép buộc. Sau đó ai giữ bản di chúc thì các ông không biết.

Với nội dung trên, tại Bản án dân sự sơ thẩm số: 15/2025/DS-ST ngày 06 tháng 6 năm 2025 Tòa án nhân dân huyện Bình Xuyên Tòa án nhân dân huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc (nay là Tòa án nhân dân khu vực 8 – Phú Thọ) đã quyết định:

Căn cứ các Điều 357, 468, 219, 609, 610, 611, 612, 624, 630, 634, 643, 649, 650, 651 của Bộ luật Dân sự năm 2015; khoản 1, 2 Điều 66; các Điều 26, 35 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án, xử:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện chia thừa kế của nguyên đơn ông Hoàng Ngọc K. Công nhận di chúc ngày 10/11/2021 của cụ Hoàng Văn T3 là hợp pháp.

Chia cho ông K 204m2 đất tại thửa số 725, tờ bản đồ số 23 tại TDP K, thị trấn Đ, huyện B, tỉnh Vĩnh Phúc. Thửa đất có các cạnh 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (Có sơ đồ kèm theo).

Ông Hoàng Ngọc K phải thanh toán giá trị quyền sử dụng đất cho bà Hoàng Thị Q, bà Hoàng Thị Minh T1, ông Hoàng Xuân K1, ông Hoàng Trọng T2 mà các ông bà được hưởng thừa kế là 63.070.000 đồng.

Ngoài ra bản án còn tuyên về án phí, quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 22 tháng 6 năm 2025 Ông Hoàng Xuân K1, bà Hoàng Thị Q, bà Hoàng Thị Minh T1 và ông Hoàng Trọng T2 đều có đơn kháng cáo nội dung, đề nghị cấp phúc thẩm hủy Bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Phú Thọ phát biểu quan điểm tại phiên tòa về việc chấp hành pháp luật tố tụng và giải quyết vụ án. Đối với Hội đồng xét xử phúc thẩm, thư ký phiên tòa tuân thủ đầy đủ, đúng các quy định của pháp luật tố tụng dân sự; nguyên đơn chấp hành đúng quy định của pháp luật, bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không chấp hành đúng quy định của pháp luật.

Về đường lối, đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, không chấp nhận kháng cáo của ông K2, bà Q, bà T1 và ông T2, giữ nguyên bản án Dân sự sơ thẩm số: 15/2025/DS-ST ngày 06 tháng 6 năm 2025 của Tòa án nhân dân huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc (nay là Tòa án nhân dân khu vực 8 – Phú Thọ).

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử, nhận định như sau:

Đối với phần di sản do cụ T4 để lại: Năm 2021 cụ T4 chết không để lại di chúc, nên phần di sản của cụ T4 được phân chia thừa kế theo pháp luật. Hàng thừa kế thứ nhất cụ T4 gồm: Cụ T3, bà Q, bà S, bà D, bà T1, ông T2, ông K1 và ông K. Kỷ phần mỗi người được hưởng: 69,2m2/8 = 8,65m2.

Bà D, bà S đồng ý nhận kỷ phần của mình được hưởng, nhưng tự nguyện tặng cho phần thừa kế mà các bà được hưởng cho ông K, phía ông K cũng đồng ý nhận, đây là sự tự nguyện của người được hưởng di sản thừa kế nên được Hội đồng xét xử sơ thẩm chấp nhận, do đó ông K được hưởng 34,6m2 (8,65m2 x 4); kỷ phần của bà Q, bà T1, ông K1, ông T2 mỗi người được hưởng 8,65m2.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự, không chấp nhận kháng cáo của ông Hoàng Xuân K1, bà Hoàng Thị Q, bà Hoàng Thị Minh T1 và ông Hoàng Trọng T2. Giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số: 15/2025/DS-ST ngày 06 tháng 6 năm 2025 của Tòa án nhân dân huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc (nay là Tòa án nhân dân khu vực 8 – Phú Thọ).

Áp dụng các Điều 357, 468, 219, 609, 610, 611, 612, 624, 630, 634, 643, 649, 650 và 651của Bộ luật Dân sự năm 2015; khoản 1, 2 Điều 66, Điều 26, Điều 35 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án, xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện chia thừa kế của nguyên đơn ông Hoàng Ngọc K.

1.1 Công nhận di chúc ngày 10/11/2021 của cụ Hoàng Văn T3 là hợp pháp.

1.2 Chia cho ông Hoàng Ngọc K quyền sử dụng diện tích 204m2 đất, tại thửa số 725, tờ bản đồ số 23; địa chỉ tại TDP K, thị trấn Đ, huyện B, tỉnh Vĩnh Phúc (nay là xã X, tỉnh Phúc Thọ). Diện tích đất ông K được chia được giới hạn bởi các điểm 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (Có sơ đồ kèm theo).

2. Ông Hoàng Ngọc K có trách nhiệm thanh toán cho bà Hoàng Thị Q, bà Hoàng Thị Minh T1, ông Hoàng Xuân K1 và ông Hoàng Trọng T2 mỗi người số tiền 63.070.000 đồng (là giá trị quyền sử dụng đất mà các ông bà được chia).

Kể từ ngày người được yêu cầu thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án số tiền nêu trên, người phải thi hành án không trả được thì hàng tháng còn phải trả tiền lãi đối với số tiền chậm trả theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự, tương ứng với thời gian chậm trả tại thời điểm thanh toán.

Ông Hoàng Ngọc K có quyền, nghĩa vụ liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thực hiện các quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

3. Về án phí:

3.1 Án phí sơ thẩm: Ông Hoàng Ngọc K phải chịu 23.084.250 đồng án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch, nhưng được trừ vào số tiền 1.450.000 đồng tạm ứng án phí đã nộp, theo biên lai số 0002162 ngày 15 tháng 1 năm 2024 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Bình Xuyên; ông K còn phải nộp tiếp số tiền 21.634.250 đồng. Ông Hoàng Xuân K1, bà Hoàng Thị Minh T1, ông Hoàng Trọng T2 mỗi người phải chịu 3.153.500 đồng án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch.

3.2 Án phí phúc thẩm: Miễn án phí phúc thẩm cho bà Hoàng Thị Q; ông Hoàng Xuân K1, bà Hoàng Thị Minh T1 và ông Hoàng Trọng T2 mỗi người phải chịu 300.000 đồng án phí phúc thẩm, được trừ vào số tiền tạm ứng án phí các ông bà đã nộp theo các biên lai thu số 0001829, 0001827 và 0001821 ngày 29/8/2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Phú Thọ.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.

5. Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật thi hành án dân sự, thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.