Bản án 409/2022/HC-PT — Hành chính

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo án sơ thẩm và các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

* Người khởi kiện trình bày:

Gia đình ông Lê Đức T quản lý, sử dụng 14.714,4m2 đất tại xã N, huyện C, Hải Phòng, gồm:

- 11.822,6 m2 đất nuôi trồng thủy sản, có nguồn gốc năm 2001 ông T nhận chuyển nhượng của ông Lê Thanh K (ông K khai hoang, phục hóa từ năm 1990 và sử dụng ổn định); được UBND huyện C cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (giấy CNQSD đất) số BU 477252 ngày 11/8/2015, diện tích 11.530 m2, chênh lệch giảm so với với diện tích đo đạc thực tế tại thời điểm thu hồi là 292,6m2 (do phần đê bao chưa được ghi nhận vào giấy CNQSD đất), thửa đất số 101, tờ bản đồ số 15 (sau đây gọi tắt là thửa số 101).

- 1.077,4m2 đất làm muối, tại thửa đất số 203, tờ bản đồ số 15, xã N; là phần đất của bà L (mẹ ông T) sử dụng, có nguồn gốc nhận thừa kế gồm: 728,0m2 được cấp giấy CNQSD đất số E0138804 ngày 24/08/1995 mang tên ông Lê Văn S và 349,4m2 đất tự sử dụng (cùng thời điểm năm 1989 khi Hợp tác xã Đ chia đất cho gia đình ông) chưa được cấp giấy CNQSD đất (sau đây gọi tắt là thửa đất số 203).

- 1.824,4m2 đất trồng cây lâu năm, tại thửa đất số 202, tờ bản đồ số 15, xã N là đất của bà L tự sử dụng ổn định, không có tranh chấp từ năm 1992 đến nay chưa được cấp giấy CNQSD đất (sau đây gọi tắt là thửa đất số 202).

Ngày 11/01/2018, UBND huyện C ban hành Quyết định số 34/QĐ-UBND (sau đây gọi tắt là QĐ số 34) và Quyết định số 35/QĐ-UBND (sau đây gọi tắt là QĐ số 35); về việc thu hồi 11.822,6m2 đất tại thửa số 101 của ông Lê Đức T và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ với số tiền là 1.941.389.000 đồng (bồi thường về đất 244.518.000 đồng; bồi thường, hỗ trợ vật kiến trúc 798.905.000 đồng; bồi thường, hỗ trợ về thủy sản 58.926.000 đồng; hỗ trợ khác 839.040.000 đồng). Cùng ngày, UBND huyện C ban hành Quyết định số 36/QĐ-UBND (sau đây gọi tắt là QĐ số 36) và Quyết định số 37/QĐ-UBND (sau đây gọi tắt là QĐ số 37); về việc thu hồi 2.901,8 m2 đất tại thửa đất số 202, 203 của hộ gia đình bà Nguyễn Thị L và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ với số tiền là 746.755.000 đồng (bồi thường về đất 119.871.000 đồng; bồi thường hỗ trợ vật kiến trúc 95.379.000 đồng; bồi thường hỗ trợ về thủy sản 5.590.000 đồng; chính sách hỗ trợ 525.915.000 đồng). Ngày 20/4/2018, UBND huyện C ra Quyết định số 399/QĐ-UBND phê duyệt bổ sung phương án bồi thường, hỗ trợ đã được phê duyệt tại quyết định số 37/QĐ-UBND/11/01/2018 đối với hộ gia đình bà Nguyễn Thị L (sau đây gọi tắt là QĐ số 399), với số tiền bổ sung thêm là 195.720.000 đồng.

Không đồng ý với các quyết định phê duyệt phương án bồi thường nói trên, ông T đã làm đơn khiếu nại. Ngày 03/5/2018, Chủ tịch UBND huyện C ban hành Quyết định số 444/QĐ-UBND về việc giải quyết khiếu nại của gia đình ông Lê Đức T, với nội dung giữ nguyên các quyết định hành chính của UBND huyện C. Ông T không đồng ý và tiếp tục khiếu nại tới Chủ tịch UBND thành phố P. Ngày 22/5/2020, Chủ tịch UBND thành phố P ban hành Quyết định số 1287/QĐ-UBND về việc giải quyết khiếu nại lần 2 với nội dung chấp nhận một phần khiếu nại của ông T. Ông T vẫn không đồng ý với các quyết định giải quyết khiếu nại, với lý do:

- Quá trình sử dụng thửa đất số 101 gia đình ông T đã được cấp giấy CNQSD đất hợp pháp nên phải được bồi thường về đất khi nhà nước thu hồi đất theo quy định tại Điều 77, điểm b khoản 1 Điều 129 và Điều 130 Luật Đất đai 2013. Hạn mức giao đất nông nghiệp của thành phố P là không quá 02 ha, nên diện tích đất của gia đình ông T đang sử dụng dưới 2 ha phải bồi thường 100% về đất.

- UBND huyện C căn cứ vào Quyết định số 2970/2014/QĐ-UBND ngày 25/12/2014 của UBND thành phố P về việc ban hành giá đất 05 năm. Nhưng theo quy định của Luật Đất đai năm 2013 thì việc bồi thường bằng tiền khi nhà nước thu hồi đất phải theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do UBND cấp tỉnh quyết định, tại thời điểm thu hồi đất.

Ông T khởi kiện đề nghị Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng giải quyết các yêu cầu cụ thể sau:

- Hủy Quyết định số 35/QĐ-UBND và Quyết định số 37/QĐ-UBND ngày 11/01/2018 của UBND huyện C về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất; Quyết định số 399/QĐ-UBND ngày 20/4/2018 của UBND huyện C về việc phê duyệt bổ sung phương án bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất và Quyết định số 735/QĐ-UBND ngày 01/7/2021 về việc điều chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất; khi tiến hành thu hồi đất thực hiện Dự án tổ hợp sản xuất ô tô V tại đảo C.

- Hủy Quyết định số 444/QĐ-UBND ngày 03/5/2018 của Chủ tịch UBND huyện C và Quyết định số 1287/QĐ-UBND ngày 22/5/2020 của Chủ tịch UBND thành phố P về việc giải quyết khiếu nại của hộ ông Lê Đức T.

- Sau khi Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng thụ lý giải quyết vụ án theo thủ tục sơ thẩm, ngày 21/9/2021, ông Lê Đức T có đơn bổ sung với nội dung việc căn cứ vào Công Văn số 3571/UBND-ĐC3 ngày 21/6/2017 của UBND huyện C để xác định hạn mức tính tiền bồi thường và hỗ trợ chuyển đổi nghề và đào tạo việc làm đối với toàn bộ diện tích đất tại các thửa 202, 203 của bà Nguyễn Thị L là không đúng theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 129 và Điều 130 Luật Đất đai năm 2013. Diện tích đất của gia đình bà L sử dụng không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp nên khi UBND huyện C thu hồi phải bồi thường 100% và thực hiện hỗ trợ chuyển đổi nghề đối với toàn bộ diện tích đất bị thu hồi theo quy định của pháp luật.

* Người bị kiện là Chủ tịch UBND huyện C và UBND huyện C thống nhất trình bày:

- Về bồi thường đối với diện tích đất nuôi trồng thủy sản đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông Lê Đức T:

Diện tích đất Nuôi trồng thủy sản (viết tắt là NTTS) ông Lê Đức T đang sử dụng tại thửa số 101 có nguồn gốc: Năm 1990, gia đình ông Lê Thanh K tự khai hoang, sau chuyển nhượng cho ông Lê Đức T năm 2001 tiếp tục sử dụng để NTTS; được cấp giấy CNQSD đất số BU 477252 ngày 11/8/2015 với diện tích 11.530m2 (292,6m2 đê bao nên không đo và ghi nhận vào GCNQSDĐ). Thực hiện Dự án Tổ hợp sản xuất ô tô V tại đảo C, UBND huyện C đã ban hành các quyết định về việc thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, hỗ trợ bổ sung, với số tiền như ông Lê Đức T đã trình bày.

Tuy nhiên, sau đó UBND huyện C thấy tại thời điểm cấp giấy CNQSD đất số BU 477252 ngày 11/8/2015 cho ông T, huyện C chưa có quy hoạch sử dụng đất được cơ quan nhà nước có thẩm quyền duyệt theo qui định tại khoản 2 Điều 51 Luật Đất đai năm 2013; khoản 4 Điều 22 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP. Do đó, ngày 14/5/2020, UBND huyện C đã ban hành Quyết định số 575/QĐ-UBND thu hồi giấy CNQSD đất đã cấp cho ông Lê Đức T.

- Về bồi thường đối với diện tích đất nông nghiệp có nguồn gốc tự khai hoang của ông T và của bà Nguyễn Thị L (đất trồng cây lâu năm và đất làm muối chưa được cấp GCNQSDĐ):

+ Diện tích đất 1.824,4m2 tại thửa đất số 202 của hộ gia đình bà Nguyễn Thị L là đất trồng cây lâu năm (viết tắt là CLN), gia đình bà L tự sử dụng từ năm 1992, chưa được cấp GCNQSDĐ.

+ Diện tích đất của bà Nguyễn Thị L đang sử dụng được nhận thừa kế hợp pháp là 1.077,4m2 tại thửa số 203 là đất làm muối (viết tắt là LMU), có nguồn gốc như người khởi kiện đã trình bày. Trong đó có 728m2 đã được cấp giấy CNQSD đất và 349,4m2 tự sử dụng cùng thời điểm được HTX chia đất năm 1989 nhưng chưa được cấp giấy CNQSD đất.

Ngày 11/01/2018 UBND huyện C đã ban hành QĐ số 36 và QĐ số 37 thu hồi 2 thửa đất số 202 và 203 nói trên và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ; ngày 20/4/2018 ban hành QĐ số 399 phê duyệt bồi thường hỗ trợ bổ sung đối với hộ bà Nguyễn Thị L với tổng số tiền như người khởi kiện đã trình bày.

UBND huyện C cho rằng, phương án bồi thường, hỗ trợ của UBND huyện đối với ông Lê Đức T và hộ gia đình bà Nguyễn Thị L; hỗ trợ bổ sung đối với hộ bà Nguyễn Thị L được tính toán trên cơ sở căn cứ các quy định của pháp luật hiện hành và các văn bản chỉ đạo của UBND thành phố P; đã bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người khởi kiện, phù hợp với quy định của pháp luật.

- Đối với việc giải quyết khiếu nại lần đầu của ông Lê Đức T và hộ gia đình bà Nguyễn Thị L đối với các quyết định thu hồi đất và quyết định duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất do UBND huyện C ban hành: Căn cứ kết quả xác minh cho thấy 02 nội dung khiếu nại đối với các QĐ số 34, 35, 36, 37 là không đúng; 01 nội dung kiến nghị việc Công ty TNHH Sản xuất và Kinh doanh V đã để bùn đất tràn vào đầm của ông Lê Đức T là đúng. Do đó, Chủ tịch UBND huyện C đã ban hành Quyết định số 444/QĐ-UBND ngày 03/5/2018 về việc giải quyết khiếu nại (lần đầu), với nội dung giữ nguyên các QĐ số 34, 35, 36, 37 và 399; yêu cầu Chủ đầu tư và các Nhà thầu thi công bồi thường hỗ trợ cho ông Lê Đức T số tiền 48.834.500 đồng (ông T đã nhận đủ số tiền trên và không còn ý kiến nào khác).

Như vậy, UBND huyện C đã tiến hành việc thu hồi đất và phê duyệt bồi thường cho hộ ông Lê Đức T đúng quy định của pháp luật, quyền lợi của người khởi kiện đã được bảo đảm; đề nghị HĐXX bác yêu cầu của người khởi kiện.

* Người bị kiện là Chủ tịch UBND thành phố P trình bày:

- Quyết định số 1287/QĐ-UBND ngày 22/5/2020 về việc giải quyết khiếu nại lần 2 của ông Lê Đức T, gồm các nội dung:

+ Khiếu nại của ông Lê Đức T đúng một phần về việc UBND huyện C lấy thời điểm xác định diện tích và thời điểm xác định nhân khẩu khác nhau để tính toán hạn mức giao đất bình quân nhân khẩu.

+ Không chấp nhận yêu cầu đòi bồi thường 100% đối với diện tích 11.822,6m2 đất đã thu hồi của ông Lê Đức T; diện tích 1.824,4m2 đất tự sử dụng vào mục đích trồng cây lâu năm chưa được cấp giấy CNQSD đất của bà Nguyễn Thị L.

+ Giao Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phố hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn UBND huyện C thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ theo quy định của pháp luật.

- Giao Chủ tịch UBND huyện C:

+ Sửa đổi một phần Quyết định số 444/QĐ-UBND ngày 03/5/2018 của Chủ tịch UBND huyện C, quyết định số 35/QĐ-UBND, Quyết định số 37/QĐ-UBND ngày 20/4/2018 và quyết định số 399/QĐ-UBND ngày 20/4/2018 của UBND huyện C về việc duyệt điều chỉnh, bổ sung phương án, bồi thường hỗ trợ trên cơ sở việc tính toán hạn mức giao đất tại địa phương theo hướng dẫn của Sở Tài nguyên và Môi trường.

+ Xem xét bồi thường 100% diện tích 1.077,4m2 đất theo thực tế sử dụng đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số E0138804 mang tên ông Lê Văn S từ năm 1995, hiện do bà Nguyễn Thị L quản lý, sử dụng; trong đó diện tích có trong Giấy CNQSD đất là 728m2 và 349,4m2 là diện tích tăng lên trong quá trình sử dụng đất làm muối.

Thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại lần 2, UBND huyện C ban hành quyết định điều chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất số 735/QĐ-UBND ngày 01/7/2021, với nội dung điều chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ cho hộ gia đình bà Nguyễn Thị L có đất phải thu hồi tài sản gắn liền với đất phải di chuyển tại xã N, để giải phóng mặt bằng thực hiện dự án tổ hợp sản xuất ô tô V tại Quyết định số 37/QĐ-UBND.

Như vậy, Chủ tịch UBND thành phố P đã ban hành quyết định giải quyết khiếu nại số 1287/QĐ-UBND ngày 22/5/2020 đúng theo quy định của pháp luật, đảm bảo quyền và lợi ích của người khởi kiện; đề nghị Tòa án bác đơn của người khởi kiện.

Tại Bản án hành chính sơ thẩm số 80/2021/HC-ST ngày 22/12/2021, Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng đã quyết định: Bác yêu cầu khởi kiện của ông Lê Đức T về việc yêu cầu hủy Quyết định số 35/QĐ-UBND và Quyết định số 37/QĐ-UBND cùng ngày 11/01/2018 của UBND huyện C về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất; Quyết định số 399/QĐ-UBND ngày 20/4/2018 duyệt bổ sung phương án bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất; Quyết định số 735/QĐ-UBND ngày 01/7/2021 điều chỉnh phương án bồi thường hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất của UBND huyện C khi tiến hành thu hồi đất thực hiện Dự án tổ hợp sản xuất ô tô V tại đảo C; Quyết định số 444/QĐ-UBND ngày 03/5/2018 của Chủ tịch UBND huyện C về việc giải quyết khiếu nại của hộ ông Lê Đức T và Nguyễn Thị L; Quyết định số 1287/QĐ-UBND ngày 22/5/2020 của Chủ tịch UBND thành phố P về việc giải quyết khiếu nại (lần 2) của hộ ông Lê Đức T.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về án phí, quyền kháng cáo của những người tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 04/01/2022, ông Lê Đức T có đơn kháng cáo toàn bộ nội dung của bản án sơ thẩm; đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết lại vụ án để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của ông.

Tại phiên tòa phúc thẩm, ông Lê Đức T giữ nguyên yêu cầu khởi kiện; giữ nguyên yêu cầu kháng cáo; ông T đề nghị hủy các quyết định hành chính và quyết định giải quyết khiếu nại của UBND huyện C, Chủ tịch UBND huyện C, Chủ tịch UBND thành phố P với lý do diện tích đất của gia đình ông bị thu hồi dưới 2 hecta phải được bồi thường 100% về đất và giá đất phải do UBND thành phố P quyết định tại thời điểm thu hồi.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông Lê Đức T đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện, yêu cầu kháng cáo của ông T và cho rằng việc UBND huyện C căn cứ vào Công văn 3571/UBND-ĐC3 để xác định hạn mức bồi thường, không qua Sở Tài nguyên và Môi trường là không đúng, bỏ qua quyền lợi của gia đình ông T, bỏ qua các quy định của pháp luật về hạn mức bồi thường; Công văn 3571 không thay thế được quy định của Luật Đất đai và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. Việc xác định giá đất căn cứ vào Công văn số 1649/UBND-ĐC1 cũng là không đúng về phương pháp cũng như trình tự, thủ tục xác định giá đất theo quy định của Luật Đất đai.

Đại diện cho người bị kiện và những người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người bị kiện thống nhất đề nghị không chấp nhận kháng cáo, giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội phát biểu quan điểm cho rằng về phương pháp xác định giá đất là chưa phù hợp về hình thức, nhưng về bản chất là có căn cứ. Đại diện Viện kiểm sát kiến nghị UBND huyện C, UBND thành phố P hoàn thiện quy trình, thủ tục xác định giá đất đúng quy định của pháp luật. Về hạn mức bồi thường, quy định về hạn mức bồi thường tại thành phố P là không quá 2 hecta (là diện tích trần); căn cứ vào tình hình cụ thể ở từng địa phương thì hạn mức có thể thấp hơn. Việc xác định hạn mức trung bình để giải quyết bồi thường cho ông T là không đúng, gây bất lợi cho người dân; tuy nhiên, quá trình giải quyết bồi thường, ông T đã được hỗ trợ 80% diện tích đất mà UBND huyện C xác định là ngoài hạn mức, chưa được bồi thường. Mặc dù vậy, khoản tiền hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm đối với hộ ông T và bà L là chưa thỏa đáng, có cơ sở để chấp nhận kháng cáo của ông Lê Đức T.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào kết quả tranh tụng, các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được xem xét tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy:

[3] Về thời hiệu khởi kiện, ngày 22/5/2020, Chủ tịch UBND thành phố P ban hành Quyết định giải quyết khiếu nại (lần 2); ngày 21/5/2021, ông Lê Đức T nộp đơn khởi kiện đến Tòa án. Căn cứ khoản 3 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính năm 2015, Tòa án cấp sơ thẩm xác định đơn khởi kiện vụ án hành chính của ông Lê Đức T bảo đảm yêu cầu về thời hiệu khởi kiện là chính xác.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Căn cứ khoản 1 Điều 241 Luật Tố tụng hành chính, bác kháng cáo của người khởi kiện là ông Lê Đức T, giữ nguyên quyết định của Bản án hành chính sơ thẩm số 80/2021/HC-ST ngày 22/12/2021 của Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng.

2. Căn cứ Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, ông Lê Đức T phải nộp 300.000 đồng án phí hành chính phúc thẩm, được trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai số 0000266 ngày 19/01/2022 tại Cục Thi hành án dân sự thành phố Hải Phòng.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án.