Bản án 402/2023/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Thúy Hòa

Các Thẩm phán:

Bà Trần Thị Thu Thủy

Ông Lê Văn An

- Thư ký phiên tòa: Nguyễn Văn Cường - Thư ký Toà án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Ông Đoàn Văn Vâng - Kiểm sát viên.

Ngày 27 tháng 6 năm 2023, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh, xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số 72/2023/TLPT-DS ngày 22 tháng 2 năm 2023, về “Tranh chấp quyền sử dụng đất”. Do Bản án dân sự sơ thẩm 35/2022/DS-ST ngày 25 tháng 7 năm 2022 của Toà án nhân dân tỉnh Lâm Đồng, bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 1470/2023/QĐ-PT ngày 12 tháng 6 năm 2023, giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Ông Mai Hùng C, sinh năm 1966; cư trú tại số I, đường số C, Phường F, quận G, Thành phố Hồ Chí Minh; (có mặt).

Địa chỉ liên lạc: Số B B, đường P, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông Mai Hùng C: Luật sư Nguyễn Ngọc L thuộc Văn phòng L2, Đoàn Luật sư tỉnh Q, (có mặt).

- Bị đơn:

1. Ông Trần Văn Đ, sinh năm 1970; cư trú tại tổ dân phố B, thị trấn L, huyện L, tỉnh Lâm Đồng; (vắng mặt).

2. Ông Nguyễn Quốc U, sinh năm 1972; cư trú tại số B, đường L, thị trấn L, huyện L, tỉnh Lâm Đồng; (vắng mặt).

3. Ông Cao Viết D, sinh năm 1988; cư trú tại tổ dân phố B, thị trấn L, huyện L, tỉnh Lâm Đồng; (có mặt).

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Ông Vũ Văn T, sinh năm 1975; cư trú tại số A, tổ dân phố Đ, thị trấn L, huyện L, tỉnh Lâm Đồng; (vắng mặt).

2. Bà Trần Thị T1, sinh năm 1989; cư trú tại tổ dân phố B, thị trấn L, huyện L, tỉnh Lâm Đồng; (có mặt).

3. Ủy ban nhân dân huyện L, tỉnh Lâm Đồng; Địa chỉ: Số C, đường B, thị trấn L, huyện L, tỉnh Lâm Đồng; (có đơn đề nghị xét xử vắng mặt).

- Người kháng cáo: Nguyên đơn ông Mai Hùng C.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện ghi ngày 10/12/2018, các bản tự khai và quá trình tham gia tố tụng, nguyên đơn ông Mai Hùng C trình bày:

Lô đất thuộc các thửa đất số 673 và số 135 tờ bản đồ số 6A; tọa lạc tại thị trấn L, huyện L có nguồn gốc do ông C nhận chuyển nhượng của bà Liêng Hót H, vào năm 2007. Ngày 27/02/2008, ông được Ủy ban nhân dân huyện L cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hai thửa đất nói trên; cụ thể thửa 135 có diện tích 1.612m2; thửa 673 có diện tích 1.179m2.

Năm 2007, ông U làm dàn bông, ông Đ mở đường đất, ông D mở đường đi, có lấn chiếm đất của ông, nên các bên xảy ra tranh chấp. Theo kết quả đo vẽ ngày 13/5/2022 của Công ty trách nhiệm hữu hạn A, thì ông khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết:

- Buộc ông Nguyễn Quốc U phải trả cho ông 95,3m2, thuộc một phần thửa đất 135, 673, tờ bản đồ số 6, 6A, tại thị trấn L, huyện L.

- Buộc ông Trần Văn Đ phải trả cho ông 101,7m2, thuộc một phần thửa đất 135, 673, tờ bản số 6, 6A, tại thị trấn L, huyện L.

- Buộc ông Cao Viết D phải trả cho ông 192,7m2, thuộc một phần thửa đất 135, 673 tờ bản đồ số 6, 6A, tại thị trấn L, huyện L.

Đối với phần diện tích tranh chấp của ông với ông U có liên quan đến một phần diện tích nhà kính trên đất có chiều rộng 01m, chiều dài hết đất của ông U, thì ông thống nhất sử dụng giá theo quy định của Ủy ban nhân dân tỉnh L, để làm căn cứ giải quyết vụ án.

Bị đơn ông Trần Văn Đ trình bày:

Ông hiện đang canh tác tại lô đất liền kề với ông Mai Hùng C, tại tổ dân phố B, thị trấn L, huyện L; lô đất này có nguồn gốc do ông nhận chuyển nhượng của vợ chồng ông Cil O và Cil L1 (cùng cư trú tại tổ dân phố B, thị trấn L, huyện L). Ông nhận chuyển nhượng diện tích đất này sau khi ông C đã nhận chuyển nhượng đất của người khác, tuy nhiên ông C lại không thường xuyên ở tại địa phương, khi sử dụng phần đất này thì ông có để lại đường mương nước trước đây làm ranh giới giữa lô đất với các chủ trước.

Khoảng năm 2012, 2013, để làm lối đi từ đường 19/5 vào các lô đất phía trong, ông Đ đã kêu gọi các hộ dân liên quan gồm ông Cao Viết D, ông Nguyễn Quốc U và ông C cùng đóng góp xây cầu bắc ngang qua suối, tuy nhiên khi liên lạc thì ông C không đồng ý cùng đóng góp để làm cầu. Do vậy, ông Đ, ông D và ông U đã tự đóng góp để làm cây cầu bê tông bắc qua suối. Sau khi làm xong cầu cho đến nay ông C không đóng góp và cũng không sử dụng lối đi này.

Theo kết quả đo vẽ của Công ty trách nhiệm hữu hạn A thực hiện ngày 13/5/2022 thì có một phần đất của ông, ông C đang sử dụng, phần đường đi vẫn thuộc quyền sử dụng của ông. Tuy nhiên, ông không có yêu cầu gì đề nghị tôn trọng hiện trạng sử dụng giữa các bên. Đối với việc ông C đề nghị được đi trên phần cầu, đường đi do ông làm thì đối với phần cầu này không nằm trong phần diện tích đất tranh chấp mà do ông bỏ tiền ra mua và xây dựng nên ông sẽ suy nghĩ lại đối với phương án hòa giải này.

Nay ông C khởi kiện và cho rằng ông lấn chiếm đất của ông C thì ông không đồng ý, bởi vì ông vẫn sử dụng theo ranh giới đất từ trước đến nay, không có việc ông lấn chiếm đất của ông C.

Bị đơn ông Cao Viết D trình bày:

Ông hiện đang canh tác tại lô đất liền kề với ông Mai Hùng C tại tổ dân phố B, thị trấn L, huyện L; diện tích đất này do ông nhận chuyển nhượng lại của ông Đ sau thời điểm ông C nhận chuyển nhượng đất của người khác, tuy nhiên ông C lại không thường xuyên ở tại địa phương.

Trên lô đất ông đang sử dụng có cây cà phê và các cột mốc bê tông phân định ranh giới đất giữa đất của ông với đất ông C; việc ai là người cắm mốc bê tông thì ông không biết. Khi nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của ông Đ, do không có đường đi vào lô đất này, nên ông Đ đã mở một con đường đi trên đất của ông Đ, để thuận tiện canh tác trên diện tích các thửa 756, 757, tờ bản đồ số 6A, tọa lạc tại thị trấn L, huyện L. Bên cạnh con đường đi này, có 01 con mương nước nhỏ, giáp đất của ông C, đã tồn tại từ trước, đến nay. Hiện, con đường đi vào thửa đất của ông đã được ông Đ mở rộng hơn như hiện tại để đi lại cho thuận tiện và đây là con đường đi mở trên đất của ông Đ.

Việc tranh chấp giữa ông C với ông, ông Đ, ông U được phát sinh khoảng 06 năm nay. Ranh giới đất giữa các bên được tồn tại từ khi ông nhận chuyển nhượng đất của ông Đ đến nay không có thay đổi, ông chỉ sửa chữa, cải tạo lại đường đi, để phục vụ canh tác. Nguyên nhân ông C phát sinh tranh chấp đất với các hộ như thế nào thì ông không biết. Tuy nhiên, ông xác định hiện trạng ranh giới đất từ trước đến nay không thay đổi gì nên ông không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Bị đơn ông Nguyễn Quốc U trình bày:

Ông hiện đang canh tác tại lô đất liền kề với ông Mai Hùng C tại tổ dân phố B, thị trấn L, huyện L. Nguồn gốc đất này được ông nhận chuyển nhượng lại của người đồng bào, vào năm 1998. Ông nhận chuyển nhượng diện tích đất này trước khi ông C đã nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của người khác. Tuy nhiên, ông C lại không thường xuyên ở tại địa phương.

Khoảng năm 2014, ông trồng cây bông hồng trên đất. Đến năm 2015, ông làm nhà kính trên diện tích đất này và làm cầu sắt bên cạnh suối nước. Hiện trạng đường đi trước đây để đi vào đất nhà ông thì phải đi nhờ qua đất nhà ông Đ, bằng một con đường mòn nhỏ, bên cạnh có một mương nước nhỏ giáp đất của ông C, tồn tại từ trước đến nay. Hiện nay, đường mòn nhỏ này đã được ông Đ mở rộng hơn như hiện tại (đường đi lên nhà ông D), để đi lại cho thuận lợi và đây là đường ông Đ mở trên diện tích đất của ông Đ.

Đối với đất của ông thì cao hơn đất của ông C khoảng 01m và có độ dốc cao từ phía giáp đất của ông Dương đ xuống.

Việc tranh chấp quyền sử dụng đất giữa ông C với ông Đ, ông D, ông U được phát sinh khoảng 06 năm nay. Ranh giới đất giữa các bên được tồn tại từ khi ông nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của người đồng bào, cho đến nay. Nguyên nhân ông C phát sinh tranh chấp quyền sử dụng đất với các hộ là từ khi ông làm cầu sắt để đi vào nhà của ông như hiện tại, thì ông C không đồng ý và cho rằng ông đã làm cản trở việc canh tác của ông C. Tuy nhiên, ông xác định việc ông làm cầu sắt không nằm trên đất của ông C, mà nằm trên lòng suối. Do đó, ông không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông C.

Đối với phần diện tích tranh chấp của ông C với ông có liên quan đến một phần diện tích nhà kính trên đất có chiều rộng 01m, chiều dài hết đất của ông thì ông thống nhất sử dụng giá theo quy định của Ủy ban nhân dân tỉnh L, để làm căn cứ giải quyết vụ án.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 35/2022/DS-ST ngày 25/7/2022, Tòa án nhân tỉnh Lâm Đồng quyết định:

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Mai Hùng C về việc “Tranh chấp quyền sử dụng đất” đối với ông Nguyễn Quốc U, ông Trần Văn Đ và ông Cao Viết D:

1. Ghi nhận sự thỏa thuận của ông Mai Hùng C và ông Nguyễn Quốc U về việc giữ nguyên hiện trạng ranh giới sử dụng giữa đất của ông C và đất của ông U (trong đó ông C đang sử dụng 4,2m2 thuộc một phần thửa 660 và 15,5m2 thuộc một phần thửa 136, tờ bản đồ số 6A, tọa lạc tại thị trấn L, huyện L, tỉnh Lâm Đồng).

2. Ghi nhận sự tự nguyện của ông Mai Hùng C về việc trả lại diện tích 98,1m2, thuộc một phần thửa đất số 812, tờ bản đồ số 6A; tọa lạc tại thị trấn L, huyện L, tỉnh Lâm Đồng cho ông Trần Văn Đ.

3. Ghi nhận sự tự nguyện của ông Trần Văn Đ về việc trả lại phần diện tích 29,2m2 thuộc một phần thửa 673, tờ bản đồ số 6A, tọa lạc tại thị trấn L, huyện L, tỉnh Lâm Đồng thuộc đường đi cho ông Mai Hùng C.

4. Buộc ông Cao Viết D trả lại cho ông Mai Hùng C phần đất có diện tích 16,4m2 thuộc một phần thửa đất số 673, tờ bản đồ số 6A, tọa lạc tại thị trấn L, huyện L, tỉnh Lâm Đồng.

Tạm giao cho ông Mai Hùng C sử dụng phần đất có diện tích 30,4m2 thuộc tờ bản đồ số 6A; tọa lạc tại thị trấn L, huyện L, tỉnh Lâm Đồng (phần đất tiếp giáp với phần trước của thửa 135, tờ bản đồ số 6A); ông C phải thực hiện đúng các quy định của Luật đất đai năm 2013 trong quá trình sử dụng phần đất trên.

5. Hủy một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AM004064 do Ủy ban nhân dân huyện L cấp cho ông Mai Hùng C ngày 27/02/2008 với diện tích là 267,7m2, thuộc thửa 673, tờ bản đồ số 6A và một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AM004065 do Ủy ban nhân dân huyện L cấp cho ông Mai Hùng C ngày 27/02/2008 với diện tích là 1,1m2, thuộc thửa 135, tờ bản đồ số 6A; tọa lạc tại thị trấn L, huyện L, tỉnh Lâm Đồng.

(Có họa đồ đo đạc hiện trạng sử dụng đất do Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện L và Công ty trách nhiệm hữu hạn A thực hiện ngày 13/7/2022 kèm theo).

Các đương sự được quyền liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục kê khai, đăng kí biến động quyền sử dụng đất của mình phù hợp với thực tế sử dụng, theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, án phí, trách nhiệm chậm thi hành án và quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 09/12/2022, nguyên đơn ông Mai Hùng C kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xét xử lại theo họa đồ đo vẽ hiện trạng sử dụng đất của công ty trách nhiệm hữu hạn A phối hợp cùng Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh L thực hiện.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Nguyên đơn ông Mai Hùng C giữ nguyên yêu cầu kháng cáo, cụ thể, ông C yêu cầu xét xử lại theo họa đồ đo vẽ hiện trạng sử dụng đất của công ty trách nhiệm hữu hạn A phối hợp cùng Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh L thực hiện.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn, Luật sư Nguyễn Ngọc L trình bày quan điểm: Đề nghị Hội đồng xét xử xem xét lại diễn biến phiên tòa sơ thẩm xem các đương sự thỏa thuận sử dụng họa đồ do Công ty A đo vẽ, hay họa đồ do Công ty A phối hợp với Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện L vẽ; Bản án sơ thẩm ghi nhận không đúng thỏa thuận của các đương sự vì theo ông C trình bày ông yêu cầu sử dụng họa đồ do Công ty A đo vẽ, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm lại căn cứ vào họa đồ do Công ty A phối hợp với Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện L vẽ, để ghi nhận sự thỏa thuận của các đương sự, là không đúng. Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm để trưng cầu đơn vị có thẩm quyền cao hơn là Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Lâm Đồng đo vẽ.

Bị đơn ông Cao Viết Dương trinh b: Không kháng cáo, đề nghị Tòa án giữ nguyên bản án sơ thẩm. Ông D có ý kiến tranh luận, tại phiên tòa sơ thẩm, các đương sự (trong đó có ông C) đồng ý lấy họa đồ do Công ty A phối hợp với Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện L vẽ ngày 13/7/2022, để làm căn cứ giải quyết vụ án. Tòa án cấp sơ thẩm đã ghi nhận đúng thỏa thuận của các đương sự theo diễn biến phiên tòa.

Các đương sự không tự thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ án.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa, phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án:

- Về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và những người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án: đã tuân thủ đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

- Về việc giải quyết vụ án: Căn cứ sự thống nhất của các đương sự tại phiên tòa sơ thẩm về việc sử dụng họa đồ đo vẽ hiện trạng lồng ghép bản đồ địa chính do Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện L và Công ty trách nhiệm hữu hạn A thực hiện ngày 13/7/2022, và các chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm đã ghi nhận sự thỏa thuận của các đương sự, xác định lại hiện trạng đất của các đương sự, hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông C và tuyên các đương sự được quyền liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục kê khai, đăng ký biến động quyền sử dụng đất của mình, phù hợp với thực tế sử dụng, là có căn cứ. Sau khi xét xử sơ thẩm, các đương sự khác cũng không kháng cáo, chỉ có một mình ông Mai Hùng C kháng cáo, nhưng ông C không cung cấp được chứng cứ nào mới làm thay đổi nội dung bản án dân sự sơ thẩm nêu trên. Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của ông Mai Hùng C, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm.