Bản án 40/2024/DS-PT — Đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản

[1] Về tố tụng: kháng cáo của bị đơn trong hạn luật định, căn cứ Điều 293 Bộ luật Tố tụng dân sự Tòa án cấp phúc thẩm xét xử vụ án theo quy định của pháp luật.

[2] Về nội dung: tại phiên tòa phúc thẩm người đại diện của Công ty T2 đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm với lý do Tòa án cấp sơ thẩm không đưa Công ty Đ vào tham gia tố tụng, vì công ty điện lực là đơn vị bán điện phải có trách nhiệm trong việc ổn định nguồn điện cho khách hàng, việc cháy nổ có thể do nguồn điện tăng giảm; Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật tranh chấp không đúng và thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, đánh giá chứng cứ chưa khách quan.

[3] Tòa án cấp phúc thẩm, nhận thấy việc Tòa án cấp sơ thẩm không đưa Công ty Đ tham gia tố tụng là không vi phạm pháp luật, vì Công ty Đ là đơn vị quản lý, vận hành, sửa chữa nguồn điện, đường dây và trạm biến áp thuộc hệ thống truyền tải điện của Nhà nước, không có nghĩa vụ ổn định nguồn điện đấu nối từ hệ thống truyền tải điện thuộc Nhà nước vào nơi tiêu thụ, mà trách nhiệm ổn định nguồn điện này thuộc bên mua điện. Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật tranh chấp yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là phù hợp quy định tại khoản 6 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[4] Công ty B có tài sản là nhà xưởng, văn phòng, trạm biến áp 630 KVA và công trình phụ trợ khác tại địa chỉ lô A đường số A, cụm C, phường U, thị xã (nay là thành phố ) T, tỉnh Bình Dương. Ngày 28/01/2015, Công ty B ký hợp đồng cho Công ty T2 thuê tài sản là quyền sử dụng đất, nhà xưởng, văn phòng, thời hạn thuê 05 năm kể từ ngày 01/4/2015.

[5] Ngày 21/5/2018, Công ty B tham gia bảo hiểm cháy nổ bắt buộc theo Đơn bảo hiểm số 1838300 tại Công ty B (gọi tắt là Công ty B) cho đối tượng được bảo hiểm là nhà xưởng, văn phòng, trạm biến áp 630 KVA tại địa chỉ lô A đường số A, cụm C, phường U, thị xã (nay là thành phố ) T, tỉnh Bình Dương là tài sản đang cho Công ty T2 thuê với tổng giá trị bảo hiểm là 9.719.600.000 đồng (bút lục 104).

[6] Ngày 10/01/2019, tại nhà xưởng do Công ty T2 thuê của Công ty B xảy ra sự kiện cháy nổ, Công ty B đã chi trả 90% giá trị thiệt hại cho Công ty B tương đương số tiền 6.373.053.359 đồng. Đây là tình tiết, sự kiện không phải chứng minh theo quy định tại Điều 92 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[7] Ngày 19/9/2019, Công ty B ký Thông báo số 09/DK chuyển giao quyền yêu cầu đòi bồi thường trong hợp đồng bảo hiểm tài sản cho Tổng Công ty B để yêu cầu Công ty T2 có lỗi dẫn đến thiệt hại thanh toán số tiền Bảo hiểm B đã chi trả là 6.373.053.359 đồng. Công ty B cho rằng Công ty T2 là chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ nên có trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định tại Điều 601 của Bộ luật Dân sự. Bị đơn không đồng ý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn vì cho rằng sự kiện cháy nổ tại nhà xưởng bị đơn thuê là do nguyên nhân khách quan, bị đơn không phải là chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ nên không có trách nhiệm bồi thường.

[8] Xét kháng cáo, ngày 28/01/2015, Công ty B và Công ty T2 ký kết hợp đồng cho thuê nhà xưởng, văn phòng có nội dung Công ty B cho Công ty T2 thuê tài sản gồm quyền sử dụng đất diện tích 9.565m2, gắn liền nhà xưởng, văn phòng, trạm điện 650KVA, tại lô A 18-A cụm C, phường U, thị xã T, tỉnh Bình Dương.

[9] Năm 2021, sau khi xảy ra cháy nổ tại Công ty B cho Công ty T2 thuê, Công ty T2 khởi kiện Công ty B về việc tranh chấp hợp đồng thuê nhà xưởng. Công ty B có đơn phản tố yêu cầu Công ty T2 thanh toán tiền thuê nhà xưởng, tiền mua bảo hiểm nhà xưởng, tiền thu dọn vệ sinh và tiền bồi thường thiệt hại do sự kiện cháy nổ xảy ra tại nhà xưởng do Công ty T2 thuê tương đương 10% thiệt hại (không được bảo hiểm chi trả) với tổng số tiền 1.276.381.133 đồng. Tại Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 17/2022/KDTM-ST ngày 16/9/2022 của Tòa án nhân dân thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương và Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 14/2023/KDTM-PT ngày 23/3/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương cùng quyết định không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Công ty T2 và chấp nhận một phần yêu cầu phản tố của bị đơn Công ty B, buộc Công ty T2 bồi thường thiệt hại về nhà xưởng cho Công ty B 708.117.040 đồng (là thiệt hại 10% không thuộc bảo hiểm chi trả). Tại các bản án trên xác định số tiền thiệt hại do sự việc cháy nổ gây ra, Công ty T2 có trách nhiệm bồi thường cho Công ty B (bao gồm cả 10% bảo hiểm không chi trả và 90% do bảo hiểm đã chi trả) là đúng quy định của pháp luật.

[10] Công ty B ký hợp đồng mua bán điện với Tổng Công ty Đ1 theo Hợp đồng mua bán điện số 14/001147 để mua điện phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh tại trụ 15-3/I NR đường D8 Cụm C, phường U, thị xã T, tỉnh Bình Dương. Theo thỏa thuận tại mục 5.1 Điều 5 của hợp đồng cho thuê nhà xưởng, văn phòng giữa Công ty T2 và Công ty B thì bên cho thuê là Công ty B có trách nhiệm hoàn thiện việc lắp đặt hệ thống phòng cháy chữa cháy. Tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ thể hiện Công ty B đã thực hiện đầy đủ điều kiện về phòng cháy, chữa cháy.

[11] Tại Kết luận giám định số 02/KLGĐ-PC09 ngày 22/01/2019 của Phòng K - Công an tỉnh B kết luận: “nguyên nhân cháy là do sự cố ngắn mạch (chạm, chập điện) trên dây dẫn tạo ra tia lửa và hạt đồng nóng chảy có nhiệt độ cao (>150000C) văng ra xung quanh rơi vào các vật liệu dễ cháy như mút xốp, ni long…sau đó ngọn lửa bùng phát thành ngọn cháy lớn”. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thị xã C1 đã ban hành Quyết định không khởi tố vụ án hình sự số 90 ngày 18/3/2019. Tại Thông báo số 271 ngày 18/3/2019 của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thị xã C1 và tại Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 14/2023/KDTM-PT ngày 23/3/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương xác định định hệ thống đường dây điện trong nhà xưởng do Công ty T2 thuê của Công ty B là do Công ty T2 tự lắp đặt để phục vụ hoạt động sản xuất.

[12] Tài liệu, chứng cứ tại hồ sơ vụ án tranh chấp hợp đồng cho thuê nhà xưởng giữa Công ty T2 và Công ty B xét xử phúc thẩm tại Bản án kinh doanh thương mại số 14/2023/KDTM-PT ngày 23/3/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương, có Công văn số 130/CATU-PCCC ngày 24/3/2022 của Đội Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và C nạn cứu hộ - Công an thị xã C1, tỉnh Bình Dương cung cấp thông tin (bút lục số 305), như sau trước thời điểm xảy ra vụ cháy ngày 10/01/2019 tại kho của Công ty T2, căn cứ biên bản kiểm tra an toàn phòng cháy chữa cháy của Phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy số 05 của Công an tỉnh B lập ngày 31/7/2018 thì hệ thống điện hoạt động bình thường, không có dấu hiệu chạm chập, dây điện được đi vào ống cách điện, hàng hóa gọn gàng đảm bảo khoảng cách an toàn nhưng không xác định rõ nguyên nhân cháy. Như vậy, thời điểm kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy đối với Công ty T2 là ngày 31/7/2018, cách ngày xảy ra sự kiện cháy là hơn 05 tháng. Như đã nhận định sự cố cháy nổ xuất phát từ hệ thống dây điện do Công ty T2 lắp đặt để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh nhưng tại văn bản trả lời của cơ quan quản lý về phòng cháy, chữa cháy đã xác định hệ thống điện của Công ty T2 đảm bảo tại thời điểm kiểm tra ngày 31/8/2018, không phải là gần thời điểm xảy ra sự kiện cháy. Như vậy, không có căn cứ xác định thời điểm xảy ra sự kiện cháy nổ, Công ty T2 đã đảm bảo an toàn về hệ thống điện. Tại mục [4.2] của Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 14/2023/KDTM-PT ngày 23/3/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương đã nhận định: “Các bên đều thừa nhận dây điện phục vụ sản xuất là Công ty TNHH T2 lắp đặt, chập điện tại dây dẫn điện do Công ty TNHH T2 lắp đặt tại kho chứa mút xốp, vật liệu dễ cháy của Công ty TNHH T2”. Như vậy, có cơ sơ khẳng định, Công ty T2 tự lắp đặt hệ thống dây điện, không đảm bảo an toàn nên xảy ra sự kiện cháy nổ tại nhà xưởng do Công ty TNHH T2 thuê, là do lỗi của Công ty T2.

[13] Với các tài liệu, chứng cứ nêu trên có căn cứ xác định, Công ty T2 thuê nhà xưởng của Công ty B, sau khi thuê Công ty T2 đã tự lắp đặt hệ thống dây dẫn điện để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Sự cố cháy xảy ra ngày 10/01/2019 là do lỗi của Công ty T2 nên Công ty T2 phải có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho Công ty B. Tuy nhiên, Công ty B mua bảo hiểm tài sản gồm nhà xưởng, văn phòng, trạm biến áp tại Công ty B; Công ty B đã chi trả thiệt hại cho Công ty B số tiền 6.373.053.395 đồng. Công ty B chuyển quyền yêu cầu truy đòi bồi thường cho Công ty B đối với Công ty T2. Do đó, Công ty B khởi kiện yêu cầu Công ty T2 bồi thường thiệt hại tài sản đã được Công ty B chi trả cho Công ty B là có căn cứ chấp nhận.

[14] Tòa án cấp sơ thẩm đã thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ và đã đánh giá toàn diện tài liệu, chứng cứ khách quan khi xét xử phù hợp quy định của pháp luật.

[15] Tại cấp phúc thẩm, người kháng cáo không có tài liệu chứng cứ khác làm thay đổi nội dung vụ án. Do đó, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của Công ty T2.

[16] Án phí phúc thẩm: kháng cáo không được chấp nhận nên người kháng cáo phải chịu theo quy định của pháp luật.

[17] Ý kiến của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương là phù hợp.