Bản án 36/2023/HSST — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Khoảng hơn 14 giờ ngày 23/02/2023, Ngô Văn Th đi xe đạp từ nhà ở Thôn T.O, xã THĐ, huyện LN, tỉnh Hà Nam đến nhà ông Lê Văn H, sinh năm 1964 ở cùng thôn chơi. Đến nơi thấy ông H đang ở nhà một mình, Th nói “Sang nhà tôi uống rượu”, ông H nói “Trong nhà tao đầy đồ nhậu cần gì sang đấy”, ông H đưa cho Th 50.000 đồng cùng 01 vỏ chai nhựa màu xanh loại 1,5 lít và nói “Đi mua rượu đi”, Th cầm tiền và vỏ chai nhựa đi xe đạp đến nhà bà Trần T,Th, sinh năm 1962 ở cùng thôn mua rượu, khi đến nhà bà T,Th, ông Trần Văn Ch, sinh năm 1961 là chồng bà T,Th từ trong nhà đi ra nói “Tôi không biết bán rượu”, Th hỏi “bà T,Th đâu”, ông Ch nói “Bà đang ngoài vườn”. Cùng lúc này, bà T,Th đi về thì Th nói “Bán cho đầy chai này” và đưa cho bà T,Th 50.000 đồng, bà T,Th cầm tiền cùng vỏ chai nhựa đi vào trong nhà, rót đầy rượu mang ra đưa cho Th cùng 5.000 đồng tiền thừa.

Khi Th đi về đến nhà ông H, Th đưa chai rượu cùng 5.000 đồng tiền thừa lại cho ông H rồi cùng ông H chế biến đồ ăn. Sau đó, Th và ông H cùng ngồi uống rượu bằng cốc thủy tinh có quai màu trắng trên chiếc chiếu đã trải sẵn dưới nền nhà trong gian bếp. Khi cả hai uống hết cốc rượu (rót lần thứ hai) thì ông H chửi “Đ.m mày”, nghĩ ông H chửi mình nên Th nói “Mẹ cái thằng này, uống rượu giả chén, giả say à”, ông H nói “Tôi nhỡ mồm, tôi chửi vợ con quen rồi”, thấy ông H nói vậy nên Th bỏ qua và hai người tiếp tục uống rượu. Khi cả hai uống hết cốc rượu (rót lần thứ ba) thì ông H bị ngã ngửa về phía sau, đầu đập xuống nền nhà. Thấy vậy, Th liền bế ông H đi ra phòng khách mục đích để đặt ông H nằm nghỉ trên ghế, khi Th bế ông H đi đến gần vị trí chiếc ghế trong phòng khách thì ông H nói “Còn rượu không uống tiếp”, Th nói “Còn” đồng thời đặt ông H ngồi xuống nền nhà làm ông H ngã ngửa về phía sau. Tiếp theo Th quay lại, đi vào trong gian bếp rót hết rượu ở trong chai nhựa vào 02 chiếc cốc rồi Th tự uống hết một cốc và cầm một cốc đi ra phòng khách để đưa cho ông H. Lúc này, thấy ông H đang nằm dưới nền nhà, Th nói “Cốc của tao uống hết rồi còn cốc của mày” nhưng không thấy ông H trả lời. Nghĩ ông H không muốn uống cốc rượu còn lại nên Th đặt cốc rượu xuống nền nhà rồi ngồi lên người ông H, dùng 2 đầu gối tỳ, kẹp mạnh vào 2 bên mạn sườn của ông H, tay phải Th bóp vào cổ ông H kéo về phía Th trong tư thế ông H đang nằm ngửa trên nền nhà thì thấy ông H giẫy, Th nói “Mẹ, càng giẫy càng gãy xương sườn”. Khi thấy miệng ông H hơi mở ra, Th liền dùng tay trái cầm cốc rượu từ từ đổ vào miệng ông H. Khoảng 1 phút sau, khi đã đổ hết rượu vào miệng thì Th mới bỏ tay ra khỏi cổ ông H, thấy ông H không phản ứng gì, nghĩ là ông H say nên Th lại bế ông H đi đến vị trí chiếc ghế nhưng do trượt tay làm đầu ông H đập xuống nền nhà, Th tiếp tục bế và đặt ông H nằm lên ghế. Lúc này, thấy ông H nằm im không có phản ứng gì nên Th đi vào gian bếp để dọn dẹp. Sau khi dọn dẹp xong, Th đi xe đạp đến nhà ông Trần Văn.T, sinh năm 1969 là Trưởng thôn Thổ Ốc để tìm anh Lê Văn T, sinh năm 1991 (con trai ông H) ở cùng thôn để báo việc ông H say rượu đang nằm ở nhà nhưng không gặp được anh Văn T. Th tiếp tục đi xe đạp về nhà mình dọn dẹp được một lúc rồi đạp xe quay lại nhà ông H. Đến trước cửa nhà ông H thì Th gặp anh Văn T đang đi từ hướng ngoài đường vào, Th nói to: “Bố mày say rượu nằm ở ghế đấy”, anh Văn T vẫy tay ra hiệu bảo Th đi về nhà. Khoảng 30 phút sau, anh Ngô V.TH, sinh năm 1994 (là con trai Th) đi làm về nói: “Ông uống rượu như nào với ông H mà ông H chết rồi kìa”, lúc này, Th mới biết ông H bị tử vong.

Kết quả khám nghiệm hiện trường xác định:

Hiện trường phát hiện tử thi xảy ra ngày 23/02/2023 tại gia đình anh Lê Văn T, sinh năm 1991, trú tại thôn T.Ô, xã THĐ, huyện LN. Bên trong phòng khách giáp tường phía Tây có 01 ghế gỗ băng dài có kích thước (1,3 x 2,55)m; bên trên ghế gỗ có 01 tấm thảm bằng vải màu vàng nâu có hoa văn nhiều màu kích thước (1,7x0,5)m; bên trên ghế gỗ trải thảm màu vàng phát hiện 01 tử thi là nam giới trong tư thế nằm ngửa tay chân duỗi thẳng. Đỉnh đầu tử thi cách tường phía Nam 1,9m, cách tường phía Tây 0,54m; gót chân phải cách tường phía Bắc 1,5m, cách tường phía Tây 0,5m. Tiếp đến từ phòng khách đi vào trong giáp tường phía Tây là cầu thang bộ đi lên tầng 2 có chiều rộng 0,9m. Đối diện cầu thang giáp tường phía Đông có 01 cửa ra vào loại 02 cánh mở ra ngoài bằng kim loại có kích thước (1,2x2,4)m. Tiếp đến là phòng bếp có kích thước (5,5 x 4)m. Tại vị trí phòng bếp giáp tường phía Bắc có 01 kê bàn đá bên trái có để nhiều chai lọ, đồ vật, phát hiện 01 chai nhựa màu xanh, nắp đóng màu đỏ, miệng chai có vòng đai màu trắng, chai có thể tích 1,5lít, bên trong có dung dịch màu trắng đục. Tại vị trí nền nhà dưới bếp phát hiện 01 chiếc chiếu nhựa có nhiều màu khác nhau.

Quá trình khám nghiệm đã thu giữ: 01 chai nhựa màu xanh bên trong còn bám dích dung dịch màu trắng đục khoảng 1ml được niêm phong theo quy định và 01 chiếc chiếu nhựa có nhiều màu khác nhau đã qua sử dụng.

Kết quả khám nghiệm tử thi Lê Văn H:

Khám ngoài: Vùng đỉnh trái cách đường chân tóc gáy 13cm, cách đỉnh vành tai trái 8cm có vết xây xát da kích thước (2x1)cm, xung quanh sưng nề trên diện (5x3)cm; hai mắt nhắm, kết mạc nhợt, đồng tử giãn, nhãn cầu không tổn thương; miệng, tai khô; hai lỗ mũi có dịch nâu đỏ chảy ra khi thay đổi tư thế, miệng ngậm, niêm mạc miệng không có tổn thương, mất cũ nhiều răng hàm trên và hàm dưới hai bên (chỉ còn lại răng số 2 và số 4 hàm dưới bên trái). Kiểm tra các xương hàm mặt không phát hiện dấu vết tổn thương; vùng cằm có vết sây sát da, bầm tím kích thước (8x2)cm, không rõ hướng, vùng góc hàm phải có diện sưng nề kích thước (7x5)cm; cột sống cổ vững, vùng cổ trước và cổ bên hai bên có vết sây sát da, bầm tím, tụ máu kích thước (17x7)cm, không rõ hướng; lồng ngực vững, da vùng ngực, bụng, lưng không có dấu vết, tổn thương; khung chậu vững, da vùng chậu hông - sinh dục không có dấu vết, tổn thương, miệng sáo có ít dịch màu trắng đục, bên ngoài hậu môn có dích ít phân màu vàng; mu bàn tay phải tại vùng giữa xương bàn I và II có vết sây sát da, sưng nề kích thước (3x2)cm, hướng từ trên xuống dưới; mặt trước 1/3 giữa cẳng chân phải có các vết sây sát, tím da, bong lớp thượng bì kích thước bên phải (2,5x2,5)cm, bên trái(1x0,7)cm, hướng từ dưới lên trên, từ phải sang trái; kiểm tra lòng bàn tay, lòng bàn chân và các kẽ móng tay hai bên không phát hiện dấu vết nghi vấn, kiểm tra hai tay, hai chân không gãy xương.

Khám trong:

- Giải phẫu vùng đầu: Cơ và tổ chức dưới da đầu không có tổn thương. Xương hộp sọ vàng đều, không có dấu hiệu lún, vỡ. Cơ thái dương hai bên sắc màu thuần nhất, không tụ máu.

- Mở hộp sọ: Màng não cứng không rách, không có máu tụ ngoài và dưới màng cứng. Hai bán cầu đại não hình dạng bình thường, các rãnh cuộn não rõ, không phù, không có dấu hiệu xuất huyết dưới nhện. Cắt não với các lát cắt dày 2cm thấy ranh giới chất trắn và chất xám rõ, không có máu tụ trong nhu mô nào và các não thất.

- Giải phẫu vùng cổ, ngực, bụng:

+ Cơ và tổ chức dước da vùng cổ trước và cổ bên hai bên tụ máu diện rộng, tập trung nhiều tại vùng cổ bên trái. Tụ máu tổ chức xung quanh khí quản, kiểm tra xương móng không phát hiện tổn thương. Gãy rạn kiểu gãy cành xanh cung trước và cung bên các xương sườn V, VI bên trái và các xương sườn từ V đến XI bên phải, hướng gãy từ ngoài vào trong, tổ chức xung quanh các ổ gãy tụ máu diện rộng. Tụ máu không liên tục tổ chức dưới da vùng bụng từ vùng thượng vị đến quanh rốn trên diện (11x5)cm.

+ Niêm mạc lưỡi màu trắng đục, diện cắt qua màu sắt thuần nhất, không phát hiện dấu vết, tổn thương. Tụ máu tổ chức xung quanh vùng hầu họng, sụn giáp, sụn nhẫn và khí quản. Tụ máu xung quanh đầu trên thực quản. Mở khí quản thấy tụ máu niêm mạc nửa trên khí quản và mặt trong sụn giáp, sụn nhẫn; phần niêm mạc khí quản còn lại và phế quản gốc hai bên sung huyết, xuất huyết nhẹ. Trong lòng khí, phế quản có ít dịch nhày màu trắng.

+ Hai phổi màu sắc bình thường không phát hiện tổn thương đại thể.

- Mở ổ bụng: Khoang phúc mạc không có dịch. Gan màu nâu nhạt, kích thước bình thường, diện cắt qua có nhiều máu, không phát hiện tổn thương trên đại thể. Lách kích thước màu sắc bình thường, diện cắt qua thuần nhất. Hai thận màu nâu nhạt, kích thước bình thường, diện cắt qua ranh giới vùng vỏ và vùng tủy rõ, không phát hiện tổn thương đại thể. Dạ dày căng, niêm mạc dạ dày sung huyết, xuất huyết khu trú, trong lòng dạ dày chứa khoảng 500g thức ăn chưa tiêu hóa. Các tạng còn lại trong ổ bụng không phát hiện tổn thương.

- Quá trình khám nghiệm đã thu giữ: Mẫu máu, các mẫu phủ tạng và chất chứa trong dạ dày để làm xét nghiệm độc chất và vi thể và được niêm phong theo quy định.

Ngày 24/02/2023, Cơ quan CSĐT - Công an tỉnh Hà Nam ra lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, lệnh khám xét khẩn cấp chỗ ở đối với Ngô Văn Th. Quá trình thi hành lệnh không thu giữ được đồ vật, tài liệu gì liên quan đến vụ án.

Tiến hành xem xét dấu vết trên thân thể Ngô Văn Th xác định: Vùng đầu có tóc che phủ, không có tổn thương; vùng mặt, cổ, ngực, bụng, lưng không có dấu vết tổn thương; 2 tay, 2 chân không có tổn thương; kiểm tra chức năng vận động, cảm giác các bộ phận trên cơ thể bình thường.

Ngày 24/02/2023, Cơ quan CSĐT - Công an tỉnh Hà Nam còn thu giữ: Mẫu máu của Ngô Văn Th để giám định nồng độ cồn.

Tại bản Kết luận giám định tử thi số 119/KL-KTHS ngày 03/3/2023 của Phòng Kỹ thuật hình sự - Công an tỉnh Hà Nam kết luận: “Không tìm thấy Ethanol (cồn) trong mẫu máu ghi thu của Ngô Văn Th gửi giám định”.

Tại Bản kết luận giám định mô bệnh học và độc chất phủ tạng số 1408/KL-KTHS ngày 17/3/2023 của Viện khoa học hình sự - Bộ Công an kết luận:

“ - Mô bệnh học: Hình ảnh phổi sung huyết, xuất huyết, phù phế nang rải rác; các tạng còn lại sung huyết.

- Độc chất, cồn:

+ Trong mẫu máu ghi thu của tử thi Lê Văn H gửi giám định có tìm thấy Ethanol (cồn), nồng độ 427mg/100ml máu.

+ Trong mẫu phủ tạng, máu, dịch và chất chứa trong dạ dày ghi thu của tử thi Lê Văn H gửi giám định không tìm thấy các chất độc thường gặp: Cyanide (CN), Methanol, thuốc diệt chuột (các muối phốt phua, Fluoroacetat, Tetramin, nhóm chống đông máu), hóa chất bảo vệ thực vật (Phospho hữu cơ, Clo hữu cơ, Carbamat, Pyrethroid, Acetenid, Sulfonyl urea, Triazin, Paraquat và Diquat, Glyphosate, Nereistoxin), alkaloid độc của lá ngón, mã tiền, cà độc dược, quinin, ô đầu - phụ tử, các chất an thần gây ngủ, kim loại nặng độc.”.

Tại bản Kết luận giám định tử thi số 170/KL-KTHS ngày 29/3/2023 của Phòng Kỹ thuật hình sự - Công an tỉnh Hà Nam kết luận:

“Nguyên nhân tử vong của ông Lê Văn H: Ngạt cơ học do bóp cổ.”.

Tại Công văn số 79/PC09 ngày 23/5/2023 của Phòng Kỹ thuật hình sự - Công an tỉnh Hà Nam thể hiện:

“1. Thời gian tử vong của nạn nhân Lê Văn H: Căn cứ vào những biến đổi trên tử thi và thức ăn có trong dạ dày của nạn nhân, nhận định thời điểm tử vong của nạn nhân có thể là sau bữa ăn cuối cùng 1 - 2 giờ.

2. Vật gây thương tích, cơ chế hình Th dấu vết trên tử thi và tư thế của nạn nhân khi tạo nên các tổn thương tại vùng ngực:

- Các tổn thương sây sát da, bầm tím, tụ máu tại vùng cằm, vùng cổ trước, cổ bên hai bên và gãy xương sườn, tụ máu vùng ngực hình Th do vật tày tác động theo cơ chế đè ép gây nên.

- Tư thế của nạn nhân khi tạo nên các dấu vết, tổn thương tại vùng ngực: Có thể xảy ra các khả năng sau:

+ Tư thế nạn nhân nửa nằm nửa ngồi: Lực tác động hướng từ ngoài vào trong, từ trước về sau, chếch từ trên xuống dưới. Điều kiện: Phải có vật cứng, cố định phía sau nạn nhân để giữ cố định cơ thể.

+ Tư thế nạn nhân nằm ngửa trên nền cứng: Lực tác động hướng từ trên xuống dưới, từ ngoài vào trong. Lúc này, nền cứng đã cố định phần lưng nạn nhân.”

Về trách nhiệm dân sự: Anh Lê Văn T là đại diện của người bị hại yêu cầu Ngô Văn Th phải bồi thường số tiền 150 triệu đồng. Đến nay, gia đình Ngô Văn Th đã bồi thường được 50 triệu đồng. Anh Văn T đã nhận 50 triệu đồng và xin giảm nhẹ hình phạt cho Ngô Văn Th.

Bản Cáo trạng số 38/CT-VSK- P2 ngày 30/5/2023 của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Nam đã truy tố Ngô Văn Th về tội “Giết người” theo quy định tại điểm n khoản 1 Điều 123 Bộ luật Hình sự.

Tại phiên toà, đại diện Viện kiểm sát giữ nguyên quan điểm truy tố và đề nghị Hội đồng xét xử: Áp dụng điểm n khoản 1 Điều 123; điểm b, o, s khoản 1, khoản 2 Điều 51; Điều 38 và Điều 50 Bộ luật Hình sự; căn cứ Điều 584, 585, 586, 590 và Điều 591 Bộ luật dân sự. Tuyên bố bị cáo Ngô Văn Th phạm tội “Giết người”. Xử phạt bị cáo Ngô Văn Th 14 đến 15 năm tù. Về trách nhiệm dân sự, đại diện gia đình bị hại anh Lê Văn T đề nghị bị cáo phải bồi thường 150 triệu đồng. Bị cáo nhất trí với mức bồi thường gia đình bị hại yêu cầu. Gia đình bị cáo anh Ngô Văn Đ đã bồi thường 50 triệu cho gia đình bị hại. Buộc bị cáo phải bồi thường tiếp cho gia đình bị hại 100 triệu đồng. Về xử lý vật chứng: Áp dụng điều 47 Bộ luật Hình sự, Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự tịch thu tiêu hủy các vật chứng không còn giá trị sử dụng. Về án phí, bị cáo phải chịu án phí hình sự sơ thẩm.

Người bào chữa cho bị cáo Ngô Văn Th vắng mặt và có gửi bản bào chữa bảo vệ quyền lợi cho bị cáo thể hiện: Nhất trí với quan điểm của đại diện Viện kiểm sát tỉnh Hà Nam về tội danh và các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự áp dụng đối với bị cáo. Bị cáo được hưởng nhiều tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự; đại diện của người bị hại xin giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo, vì vậy, đề nghị Hội đồng xét xử xử phạt bị cáo mức hình phạt thấp để bị cáo cải tạo giáo dục sớm trở về với gia đình và xã hội.

Tại phiên tòa, bị cáo Ngô Văn Th khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình đúng như nội dung bản Cáo trạng; nhất trí với quan điểm của người bào chữa, không bổ sung gì và không có ý kiến tranh luận gì với Kiểm sát viên.

Quan điểm của đại diện cho người bị hại: Về hình phạt, đề nghị Tòa án xem xét giảm nhẹ hình phạt đối với bị cáo. Về trách nhiệm dân sự đề nghị bị cáo phải có trách nhiệm bồi thường 150 triệu đồng. Gia đình bị cáo đã bồi thường 50 triệu còn lại buộc bị cáo phải bồi thường tiếp số tiền 100 triệu đồng cho gia đình bị hại.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Hành vi nêu trên của Ngô Văn Th đã phạm tội “Giết người” theo quy định tại điểm n khoản 1 Điều 123 Bộ luật Hình sự. Như vậy, Cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Nam truy tố Ngô Văn Th là có căn cứ, đúng người, đúng tội và đúng pháp luật.

Hành vi phạm tội của bị cáo Ngô Văn Th đã trực tiếp xâm phạm đến tính mạng của ông Lê Văn H, gây đau thương không gì bù đắp được cho gia đình bị hại, gây hoang mang trong nhân dân, ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự địa phương. Vì vậy, cần phải xử lý nghiêm minh đối với bị cáo nhằm trừng trị bị cáo đồng thời có tác dụng răn đe, phòng ngừa tội phạm chung.

Về nhân thân: Bị cáo khi phạm tội đã 74 tuổi là người già phạm tội, bản thân bị cáo có nhân thân tốt.

Về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: Bị cáo không phải chịu tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự nào theo quy định tại khoản 1 Điều 52 Bộ luật Hình sự.

Về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Quá trình điều tra và tại phiên tòa, bị cáo Ngô Văn Th đã Th khẩn khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình; bị cáo đã tác động gia đình bồi thường cho gia đình bị hại số tiền 50 triệu đồng; tại phiên tòa đại diện gia đình bị hại đề nghị giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo, bản thân bị cáo là bộ đội xuất ngũ về địa phương sinh sống hòa thuận cùng hàng xóm láng giềng. Đây là các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự bị cáo được hưởng, được quy định tại các điểm b, o, s khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

Án phí hình sự sơ thẩm: Bị cáo phải chịu án phí hình sự sơ thẩm.

Án phí dân sự: Bị cáo là người cao tuổi nên được miễn.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào điểm n khoản 1 Điều 123; điểm b, o, s khoản 1, khoản 2 Điều 51; Điều 38; Điều 47 và Điều 50 Bộ luật Hình sự; căn cứ Điều 584, 585, 586, 590 và Điều 591 Bộ luật dân sự; Điều 106, Điều 135 và Điều 136 Bộ luật Tố tụng hình sự; Điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Tuyên bố bị cáo Ngô Văn Th phạm tội “Giết người”.

2. Xử phạt bị cáo Ngô Văn Th 14 (Mười bốn) năm tù; thời hạn tù tính từ ngày 24/2/2023.

3. Về trách nhiệm dân sự: Buộc bị cáo phải bồi thường cho gia đình bị hại số tiền 150.000.000 đồng. Gia đình bị cáo đã bồi thường được 50.000.000 đồng. Bị cáo phải bồi thường tiếp cho gia đình bị hại số tiền 100.000.000 đồng.

4. Về xử lý vật chứng:

- Tịch thu tiêu hủy:

+ 01 (Một) chiếc chiếu nhựa có nhiều màu sắc khác nhau có kích thước (1,6 x2) m, chiếu cũ đã qua sử dụng.

+ 01(Một) chai nhựa màu xanh, nắp màu đỏ, miệng chai có vòng đai nhựa màu trắng, chai có thể tích 1,5 lít, bên trong có dung dịch màu trắng đục.

(Tình trạng vật chứng như Biên bản giao nhận vật chứng ngày 01/6/2023 giữa Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hà Nam và Cục thi hành án dân sự tỉnh Hà Nam).

5. Về án phí: Bị cáo Ngô Văn Th phải chịu 200.000 đồng (Hai trăm nghìn đồng) án phí hình sự sơ thẩm. Án phí dân sự sơ thẩm: Bị cáo Ngô Văn Th không phải chịu.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành, có quyền yêu cầu thi hành, tự nguyện thi hành án hoặc cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bị cáo, người đại diện hợp pháp của bị hại và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan được quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày tuyên án./.