Bản án 340/2018/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Phạm Thị Duyên.

Các Thẩm phán: Ông Hoàng Thanh Dũng.

Bà Trần Thị Hòa Hiệp.

- Thư ký phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Bích Phượng - Thư ký Tòa án, Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh:. Ông Bùi Minh Nghĩa - Kiểm sát viên tham gia phiên toà.

Ngày 15 tháng 11 năm 2018 tại trụ sở, Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số: 291/2017/TLPT-DS ngày 31 tháng 10 năm 2017 về việc "tranh chấp quyền sử dụng đất".

Do bản án dân sự sơ thẩm số 62/2017/DS-ST ngày 26 tháng 7 năm 2017 của Toà án nhân dân tỉnh Tiền Giang bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số: 1569/2018/QĐ-PT ngày 29 tháng 10 năm 2018 giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Bà Lưu Thị A1, sinh năm 1937 (vắng mặt).

Địa chỉ: Xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang.

Người đại diện hợp pháp của nguyên đơn: Bà Nguyễn Thị Thu H, sinh năm 1952; địa chỉ: xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang; là người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn (văn bản ủy quyền ngày 02/10/2012) (có mặt).

Bị đơn: Ông Lưu Ngọc T1, sinh năm 1972 (có mặt).

Địa chỉ: Xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Ủy ban nhân dân thành phố M, tỉnh Tiền Giang (có đơn xin vắng mặt).

Địa chỉ: Phường X, TP.M, tỉnh Tiền Giang.

2. Ông Lưu Ngọc T, sinh năm: 1965 (có mặt).

Địa chỉ: xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang.

3. Bà Nguyễn Thị N, sinh năm 1943 (vắng mặt).

4. Ông Lưu Minh T2, sinh năm 1976 (vắng mặt).

5. Ông Lưu Phước Đ, sinh năm 1978 (vắng mặt).

6. Ông Lưu Tấn P1, sinh năm 1981 (vắng mặt).

7. Bà Lưu Thị Thu C, sinh năm 1974 (có mặt).

8. Ông Lưu Tấn Đ, sinh năm 1970(có mặt).

Cùng địa chỉ: xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang.

9. Bà Nguyễn Thị T3, sinh năm 1966 (vắng mặt).

Địa chỉ: USA.

10. Bà Nguyễn Thị Kim Y, sinh năm 1979 (vắng mặt).

Địa chỉ: xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang.

Người đại diện hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

- Ông Lưu Ngọc T, sinh năm: 1965; địa chỉ: xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang; là người đại diện theo ủy quyền của bà Nguyễn Thị N, ông Lưu Minh T2, ông Lưu Phước Đ, ông Lưu Tấn P1, bà Lưu Thị Thu C, ông Lưu Tấn Đ, bà Nguyễn Thị T3 (văn bản ủy quyền ngày 19/10/2012 và ngày 13/7/2012) (có mặt).

- Bà Phạm Thị Thu T4, sinh năm 1977; địa chỉ: thành phố M, tỉnh Tiền Giang; là người đại diện theo ủy quyền của bà Nguyễn Thị Kim Y (văn bản ủy quyền ngày 19/3/2013) (vắng mặt).

- Người kháng cáo: bị đơn ông Lưu Ngọc T1

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo Bản án sơ thẩm thì nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Theo đơn khởi kiện,trình bày trong quá trình tố tụng nguyên đơn bà Lưu Thị A1 và đại diện ủy quyền là bà Nguyễn Thị Thu H trình bày:

Nguồn gốc phần đất đang tranh chấp là của cha mẹ bà A1 là ông Lưu Văn H1 và bà Nguyễn Thị Đ2 để lại khi cha mẹ bà A1 còn sống. Khi cha mẹ bà A1 còn sống canh tác hơn 10.000m2. Vào năm 1989, ông H1 và bà Đ2 có cho bà A1 3.199m2 đất ruộng, tờ bản đồ 299 có số thửa là 889, theo trích lục hồ sơ địa chính năm 1997 chuyển thành số thửa 1315, gia đình bà A1 vô tập đoàn hợp tác xã khoảng năm 1983. Sau đó, tập đoàn hợp tác xã giao lại cho bà A1 được toàn quyền canh tác và sử dụng theo giấy giao đất ngày 04/12/1989 Ủy ban nhân dân xã giao cho bà A1 diện tích 3.199m2. Vào năm 1990 ông Lưu Văn X1 (là em bà A1) có mượn diện tích 1.699m2 để canh tác. Năm 1996, bà A1 yêu cầu ông X1 trả lại đất nhưng ông X1 không trả. Nên khoản tháng 9/1996, bà A1 có làm đơn khiếu nại tại xã P và Ủy ban nhân dân xã P có hòa giải buộc ông Lưu Văn X1 trả lại 1.699m2 cho bà A1 nhưng không T1. Ngày 24/3/1998 Ủy ban nhân dân huyện C1 cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông X1 khi bà A1 đang tranh chấp. Tháng 8/2009, ông Lưu Văn X1 chết thì con ông X1 là Lưu Ngọc T1 canh tác đất.

Nay bà A1 yêu cầu thu hồi hủy bỏ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 0019693 QSDĐ/PT ngày 24/3/1998 do Ủy ban nhân dân huyện C1, tỉnh Tiền Giang cấp cho ông Lưu Văn X1; buộc vợ chồng ông Lưu Ngọc T1, bà Nguyễn Thị Kim Y và các đồng thừa kế của ông X1 trả lại cho bà A1 phần đất diện tích 1.609,8m2 theo biên bản đo đạc ngày 19/8/2013. Đối với cây trồng trên đất bà A1 không đồng ý bồi thường.

Theo các bản tự khai, biên bản hòa giải và quá trình tố tụng bị đơn Lưu Ngọc T1 và đại diện theo ủy quyền ông Nguyễn Tuấn T5 trình bày:

Phần đất đang tranh chấp trước đây do ông X1 và ông T1 canh tác. Đến năm 2009, ông X1 mất nên anh T1 tiếp tục canh tác trên phần đất có tổng diện tích là 11.660m2 tọa lạc tại ấp P2, xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang (trước đây là huyện C1), tỉnh Tiền Giang. Phần đất này ông X1 cũng đã được Ủy ban nhân dân huyện C1, tỉnh Tiền Giang cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 001993 QSDĐ/PT ngày 24/3/1998. Toàn bộ phần diện tích đất trên hiện nay ông T1 đang canh tác. Trước đây do cha mẹ và anh em ông T1 trực tiếp quản lý, sử dụng và hưởng lợi trên phần đất. Việc tranh chấp phần diện tích đất 1.699m2 giữa bà A1 và ông X1 như thế nào thì ông T1 không biết. Ông X1 không có mượn hay thuê phần đất nào của bà A1. Nay bà A1 khởi kiện không nói rõ yêu cầu như thế nào vì nếu tranh chấp quyền sử dụng đất thì bà A1 phải cung cấp giấy tờ chứng minh. Bà A1 có cung cấp phần đất 3.199m2 nhưng không nói rõ ngang, dài bao nhiêu. Đồng thời năm 1996 tiến hành hòa giải thửa 849 mà không phải là thửa 899, và bà A1 cũng không cung cấp được thửa 899 có diện tích bao nhiêu. Đối với yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng và yêu cầu trả đất của bà A1, anh T1 không đồng ý.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Lưu Ngọc T đồng thời là đại diện theo ủy quyền của bà Nguyễn Thị N, ông Lưu Minh T2, ông Lưu Phước Đ, ông Lưu Tấn P1, bà Lưu Thị Thu C, ông Lưu Tấn Đ, bà Nguyễn Thị T3 trình bày: Ông thống nhất với lời trình bày của ông Lưu Ngọc T1 không đồng ý theo yêu cầu của bà A1.

Đại diện theo ủy quyền của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà Phạm Thị Thu T4 trình bày: Bà thống nhất với lời trình bày của ông Lưu Ngọc T1 không đồng ý theo yêu cầu của bà A1.

Theo Công văn số 6457 ngày 02/10/2015 người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân thành phố M, tỉnh Tiền Giang trình bày:

Đối với trường hợp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông Lưu Văn X1, Ủy ban nhân dân thành phố M có ý kiến như sau:

Qua kiểm tra hồ sơ, phần đất tọa lạc tại ấp P2, xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang có nguồn gốc do ông Lưu Văn X1 sử dụng, ngày 13/6/1997 ông Lưu Văn X1 có đơn đăng ký giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gồm 05 thửa với thổng diện tích 11.660m2. Cụ thể như sau:

- Thửa số 1054 diện tích 3.240m2, loại đất 3L. Nguồn gốc mua của ông Lê Quang T6 năm 1976.

- Thửa số 1080 diện tích 910m2, loại đất Q. Nguồn gốc mua của Trần Mạnh T7 năm 1978.

- Thửa 1314 diện tích 5.810m2, loại đất 2L. Nguồn gốc cha mẹ cho.

- Thửa 1313 diện tích 170m2, loại đất Gò. Nguồn gốc cha mẹ cho.

- Thửa 1318 diện tích 1.530m2, loại đất Q. Nguồn gốc cha mẹ cho.

Đơn đăng ký của ông Lưu Văn X1 có ý kiến xét duyệt của Hội đồng tư vấn cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nội dung: “Xét cấp 04 thửa; thửa số 1314 tranh chấp”. Tuy nhiên đến ngày 24/3/1998 Ủy ban nhân dân huyện C1 phê duyệt giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 0019693QSDĐ/PT cho ông Lưu Văn X1 sử dụng gồm 5 thửa với tổng diện tích 11.660m2 như đơn đăng ký của ông Lưu Văn X1. Do có sự tranh chấp của bà Lưu Thị A1 đối với một phần trong tổng diện tích đất theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do Ủy ban nhân dân huyện C1 duyệt cho ông Lưu Văn X1 sử dụng, nên Ủy ban nhân dân xã P chưa trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nêu trên cho ông Lưu Văn X1.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số: 26/2013/DS-ST ngày 03 tháng 09 năm 2013, Tòa án nhân dân tỉnh Tiền Giang, đã quyết định:

Chấp nhận yêu cầu của bà Lưu Thị A1.

Buộc ông Lưu Ngọc T1 và bà Nguyễn Thị Kim Y trả cho bà Lưu Thị A1 phần đất 01 diện tích 642,7m2 + phần 03 diện tích 967,1m2 = 1.609,8m2 thuộc thửa 1314, tở bản đồ số 02, tọa lạc tại ấp P2, xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang (có sơ đồ kèm theo) thửa cũ 899, tờ bản đồ IR theo giấy giao đất cho bà Lưu Thị A1 của Ủy ban nhân dân xã P.

Buộc bà Lưu Thị A1 trả cho những người thừa kế của ông Lưu Văn X1 trị giá cây trồng trên đất số tiền là 18.720.000 đồng (mười tám triệu bảy trăm hai mươi ngàn đồng).

Ngoài ra bản án sơ thẩm còn quy định về phần án phí và quyền kháng cáo theo luật định.

Ngày 05/9/2013 ông Lưu Ngọc T1, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị Kim Y, ông Lưu Ngọc T làm đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Tại bản án phúc thẩm số 186/2014/DS-PT ngày 05 tháng 08 năm 2014 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh, đã quyết định: Hủy bản án dân sự sơ thẩm số 26/2013/DS-ST ngày 03 tháng 09 năm 2013, Tòa án nhân dân tỉnh Tiền Giang. Chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Tiền Giang giải quyết lại vụ án.

Tại phiên tòa sơ thẩm lần 2, đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn bà Nguyễn Thị Thu H vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc vợ chồng ông Lưu Ngọc T1, bà Nguyễn Thị Kim Y và các đồng thừa kế của ông X1 trả lại cho bà A1 phần đất diện tích 1.609,9m2 thửa 1314, tờ bản đồ số 02 (nay là thửa số 13, tờ bản đồ số 33), tọa lạc tại ấp P2, xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang theo Mảnh trích đo địa chính khu đất ngày 17/8/2015; thu hồi hủy bỏ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 0019693 QSDĐ/PT ngày 24/3/1998 do Ủy ban nhân dân huyện C1, tỉnh Tiền Giang cấp cho ông Lưu Văn X1. Phía bị đơn ông Lưu Ngọc T1 không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà Lưu Thị A1, phần đất tranh chấp có nguồn gốc là của ông nội ông là cụ H1 cho ba ông là ông Lưu Văn X1 canh tác, về sau ông Lưu Văn X1 đã được Ủy ban nhân dân huyện C1 cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 0019693 QSDĐ/PT ngày 24/3/1998. Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Lưu Ngọc T, bà Phạm Thị Thu T4 thống nhất với trình bày của ông Lưu Ngọc T1, không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà Lưu Thị A1.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 62/2017/DS-ST ngày 26 tháng 7 năm 2017 của Tòa án nhân dân Tỉnh Tiền Giang đã quyết định:

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Lưu Thị A1 về yêu cầu buộc anh Lưu Ngọc T1, bà Nguyễn Thị Kim Y và các đồng thừa kế của ông Lưu Văn X1 là bà Nguyễn Thị N, ông Lưu Ngọc T, ông Lưu Tấn Đ, bà Lưu Minh T2, ông Lưu Phước Đ, ông Lưu Tấn P1, bà Nguyễn Thị T3, bà Lưu Thị Thu C trả cho bà Lưu Thị A1 diện tích 1.609,9m2 thuộc thửa 1314, tờ bản đồ số 02 (số thửa mới 13, tờ bản đồ số 33; số thửa cũ 899, tờ bản đồ 1R) tọa lạc tại ấp P2, xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang (có sơ đồ kèm theo).

Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Lưu Thị A1 về yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 0019693 QSDĐ/PT ngày 24/3/1998 do Ủy ban nhân dân huyện C1, tỉnh Tiền Giang cấp cho ông Lưu Văn X1.

Bà Lưu Thị A1 được quyền liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về án phí, trách nhiệm thi hành án và thông báo quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 31/7/2017, bị đơn ông Lưu Ngọc T1 và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là ông Nguyễn Ngọc T, bà Nguyễn Thị Kim Y kháng cáo toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm nêu trên.

Tại phiên tòa phúc thẩm,

Những người kháng cáo vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo và trình bày: Đề nghị Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn. Các chứng cứ chứng minh cho yêu cầu kháng cáo của bị đơn nêu đã được nộp trong quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án cấp sơ thẩm. Các ông bà không nộp bổ sung thêm chứng cứ gì mới, nhưng bà cho rằng Tòa cấp sơ thẩm đã đánh giá chứng cứ một cách không đúng dẫn đến việc phán quyết sai, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn. Ngoài ra, những người kháng cáo trình bày tranh luận cho rằng:

- Phần đất đang tranh chấp theo bị đơn thuộc diện tích đất của ông nội cho bố bị đơn sử dụng lâu dài và chứng cứ là có đóng thuế cho nhà nước hàng năm.

- Nếu bà A1 cho rằng đất này là của bà A1 thì buộc bà A1 phải nêu rõ được tứ cận của phần đất dài bao nhiêu, rộng bao nhiêu.

- Bản vẽ Tòa sơ thẩm tiến hành đo vẽ để làm căn cứ thi hành án không rõ ràng nên sẽ gây khó khăn cho việc thi hành án.

Ngoài ra, các ông bà có đơn kháng cáo xác định không yêu cầu bà A1 phải bồi thường về tài sản cũng như cây trồng có trên đất đang tranh chấp mà đề nghị Tòa xử chấp nhận đơn kháng cáo của các ông bà.

Phía bị đơn xác định phần cây trồng và tài sản trên đất đã được Tòa án sơ thẩm thẩm định, định giá trước đây, các ông bà không có ý kiến.

Nguyên đơn Bà Lưu Thị A1 trình bày không đồng ý với yêu cầu kháng cáo của bị đơn vì :

- Đất đang tranh chấp được xác định là đất của bà A1, bà A1 đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau khi ra khỏi tập đoàn (giấy giao đất của tập đoàn có trong hồ sơ vụ án).

- Về sơ đồ tứ cận, chiều dài, chiều rộng của thửa đất đang tranh chấp đã có trong bản đồ địa chính của xã và cũng đã được đo vẽ lại khi giải quyết vụ án tại Tòa nên bà không phải cung cấp.

- Đối với bản vẽ của Tòa án sơ thẩm là do bị đơn yêu cầu thuê đo vẽ, bà không có ý kiến.

Bà đề nghị Tòa phúc thẩm bác yêu cầu kháng cáo của bị đơn, những người liên quan và giữ nguyên bản án sơ thẩm, buộc bị đơn phải sớm tháo dỡ cây trồng và tài sản trên đất, trả lại đất cho gia đình bà ổn định chỗ ở.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh nêu quan điểm giải quyết vụ án:

Về thủ tục tố tụng, Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm đã tiến hành đúng theo qui định của luật tố tụng hiện hành, không làm ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự. Xét về nội dung vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm đã căn cứ các chứng cứ thu thập trong quá trình tiến hành tố tụng để phán xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ, đúng pháp luật. Tuy nhiên, phần tài sản và cây trồng trên đất, Tòa án cấp sơ thẩm không giải quyết luôn trong vụ án mà tách ra khi bị đơn có yêu cầu mới giải quyết, sẽ gây khó khăn cho việc thi hành án. Vì lẽ đó, vị đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị hủy án sơ thẩm để về xét xử lại vụ án giải quyết luôn phần tài sản và cây trồng trên đất.