Bản án 34/2025/DS-ST — Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Về thủ tục tố tụng:

Tại đơn khởi kiện nguyên đơn gửi cho Tòa án nêu hàng thừa kế thứ nhất ông Nguyễn Tấn T1 không có nên Tòa án đưa hàng thừa kế thứ hai của ông T1 vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan. Quá trình giải quyết vụ án các đương sự xác nhận hàng thừa kế thứ nhất của ông T1 là chị Nguyễn Thị Diễm Q1 là con gái của ông T1 nên được chấp nhận. Ông Nguyễn Văn L1 hàng thừa kế thứ hai của ông T1 chết, thấy rằng việc giải quyết vụ án tại thời điểm xét xử thì ông L1 không còn quyền lợi hay nghĩa vụ liên quan nên Tòa án không đưa hàng thừa kế ông L1 tham gia vụ án với tư cách là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng là có cơ sở.

Bà Nguyễn Thị Ngọc T, anh Nguyễn Văn B, bà Nguyễn Tuyết L, chị Nguyễn Thị Diễm Q1 có đơn xin xét xử vắng mặt, yêu cầu của đương sự phù hợp với quy định tại khoản 1 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự nên được chấp nhận.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Tấn Đ được Tòa án triệu tập hợp lệ 02 lần nhưng đương sự vẫn vắng mặt, áp dụng vào điểm b khoản 2 Điều 227 của Bộ luật Tố tụng dân sự xử vắng mặt ông Đ là có căn cứ.

Xác định quan hệ pháp luật tranh chấp: Bà M yêu cầu công nhận di chúc do ông Nguyễn Tấn T1 lập ngày ngày 01/3/2019 là hợp pháp và buộc bà P giao trả giấy chứng nhận QSD đất của ông T1 để bà sang tên; bà N yêu cầu công nhận hợp đồng chuyển nhượng QSD đất giữa bà với ông T1; chị Q1 yêu cầu được chia thừa kế theo pháp luật và yêu cầu bà M hoàn trả tiền gửi Ngân hàng của ông T1 bà M đang giữ, tranh chấp của các đương sự cũng xuất phát từ tranh chấp di sản thừa kế nên xác định quan hệ pháp luật là: “Tranh chấp về thừa kế tài sản, tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng QSD đất”.

Về nội dung:

[1] Xác định thời điểm mở thừa kế: Theo quy định tại khoản 1 Điều 611 Bộ luật dân sự thì: Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết; ông Nguyễn Tấn T1 chết ngày 12/02/2022 nên thừa kế mở.

Theo hồ sơ thể hiện, sinh thời ông T1 có phần đất nuôi thủy sản thuộc thửa số 218, tờ bản đồ 01, diện tích 36.021m2 tọa lạc tại ấp K, xã H, huyện N, tỉnh Cà Mau, phần đất ông T1 đã được cấp giấy chứng nhận QSD đất số SC00407 do sở T2 cấp ngày 27/11/2018.

Ngày 01/3/2019 ông T1 lập di chúc để lại toàn bộ diện tích đất cho bà Nguyễn Tuyết M; tuy nhiên, đến ngày 06/8/2019 ông T1 có thay đổi một phần di chúc, nên ông đã ký hợp đồng chuyển nhượng một phần QSD đất cho bà Nguyễn Tuyết N diện tích chuyển nhượng 18.000m2 với giá một tỷ đồng (vừa bán vừa cho), bà N đã trả đủ tiền. Như vậy, di sản của ông T1 thời điểm mở thừa kế chỉ còn lại một nữa diện tích đất, theo đo đạc thực tế phần đất ông T1 diện tích 36.921,8m2 trừ 18.000m2 còn lại 18.921,8m2 là di sản thừa kế.

Bà M và Luật sư cho rằng bà M có công chăm sóc ông T1 khi ốm đau là không có cơ sở. Bởi lẽ: Bà M sinh sống ở Thành phố Hồ Chí Minh còn ông T1 sinh sống ở H, huyện N, tỉnh Cà Mau; khi ông T1 bệnh không chỉ một mình bà M chăm sóc mà ngoài ra còn có anh chị em khác và anh B cũng có chăm sóc. Do bà M có quan tâm chăm sóc nên ông T1 mới lập di chúc tặng cho bà M và bà M đã được hưởng một phần theo di chúc, vì vậy yêu cầu chia đôi di sản còn lại không được chấp nhận.

Phần bà M được hưởng theo di chúc 6.307,1m2 do bà M đã có đất và nhà ở nên phần này bà M được hưởng là đất nuôi trồng thủy sản.

Chị Q1 yêu cầu buộc bà M hoàn trả tiền 50.000.000 đồng tiền gửi Ngân hàng của ông T1, bà M thừa nhận và đồng ý thanh toán. Thấy rằng tiền gửi Ngân hàng của ông T1 thuộc di sản thừa kế, chị Q1 là hàng thừa kế thứ nhất và cũng là duy nhất của ông T1 nên chị được hưởng toàn bộ số tiền gửi tiết kiệm của ông T1. Tuy nhiên, khoản tiền gửi có 450.000.000 đồng đã chi đám tang và xây mồ mả cho ông T1 200.000.000 đồng, phần còn lại chia cho bà N, bà M, ông L1, ông Đ, bà Tuyết A mỗi người 50.000.000 đồng; chị Q1 không đặt ra yêu cầu số tiền đã chi đám tang, xây mồ mả ông T1 và chia cho những người khác, chỉ yêu cầu bà M trả lại phần bà M đã nhận. Do đây là di sản của ông T1 và chị Q1 là người duy nhất được hưởng nên buộc bà M hoàn trả 50.000.000 đồng cho chị Q1 là phù hợp.

Tại phiên tòa, bà M và Luật sư cũng đồng ý công nhận có hợp đồng chuyển nhượng QSD đất nói trên.

Căn cứ khoản 1 Điều 129 Bộ luật dân sự và khoản 1 Điều 188 Luật đất đai năm 2013 công nhận hợp đồng chuyển nhượng QSD đất lập ngày 06/8/2019 giữa bà N với ông T1 là hợp pháp. Tuy nhiên theo bảng vẽ thì không thể tách thửa cho bà N với diện tích trên mà có số dư, do số dư không đáng kể nên không buộc bà N trả giá trị mà được nhận toàn bộ diện tích theo bảng vẽ thuộc thửa số 01 và số 02 có diện tích 18.000,4m2 trong đó 150m2 đất ở.

Khi chuyển nhượng thì bà N nhận chuyển nhượng QSD đất của ông T1 có vị trí: Mặt tiền Sông B, hậu là lộ xi măng 03m, mặt tiền nhìn vào vách phải giáp phần đất bà M, vách trái giáp phần đất còn lại của ông T1. Tuy nhiên, để thuận tiện cho việc quản lý canh tác đất và liền canh liền cư thì phần đất của các đương sự được xác định từ vách cặp ranh bà M là bà M được hưởng 6.307,1m2; đến chị Q1 diện tích 12.614,3m2; bà N diện tích 18.000,4m2; phần đất đo thẳng từ tiền đến hậu phải được đều nhau.

Trên phần đất bà M được hưởng theo di chúc có cống xổ vuông do bà M mới xây nên bà M được quản lý.

Phần đất của bà N có cống xổ vuông của ông T1, các đương sự thống nhất giá trị 10.000.000 đồng, đây là di sản thừa kế mà chị Q1 được hưởng, chị không yêu cầu bà N trả lại giá trị mà tặng cho nên bà N được sở hữu.

(kèm theo là bảng trích đo hiện trạng của Công ty trách nhiệm hữu hạn P1)

Về thu nhập xổ vuông từ thời điểm mở thừa kế đến nay, các đương sự xác định không có thu nhập nên không đặt ra yêu cầu, do đó Hội đồng xét xử không xem xét.

Kể từ ngày người có quyền, có đơn yêu cầu thi hành án, người có nghĩa vụ chậm thực hiện thì chịu lãi suất tương ứng với số tiền chậm thi hành án, mức lãi suất theo quy định khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự.

- Bà M: Do ban đầu bà M không đồng ý tách thửa đối với phần đất của bà N nhận sang nhượng, bà N yêu cầu công nhận hợp đồng chuyển nhượng QSD đất được chấp nhận nên án phí dân sự sơ thẩm không giá ngạch bà M phải chịu 300.000 đồng; phần di sản được hưởng thừa kế diện tích 6.307,1m2 x 80.000.000 đồng/1.000m2 (80.000đ/m2) thành tiền 504.568.000 đồng án phí phải chịu là 24.182.000 đồng; đối với phần thực hiện nghĩa vụ cho chị Q1 án phí phải chịu là 2.500.000 đồng. Tổng cộng án phí bà M phải chịu là 26.982.000 đồng; được trừ tạm ứng án phí đã nộp thiếu nộp thêm.

- Chị Q1: Phần được hưởng thừa kế diện tích 12.614,3m2 x 80.000 đồng/m2 thành tiền 1.009.144.000 đồng nên án phí có giá ngạch phải chịu là 42.274.000 đồng (lấy tròn); được trừ tạm ứng án phí đã nộp thiếu nộp thêm.

- Bà N: Yêu cầu của bà N được chấp nhận nên bà không phải chịu án phí, có nộp tạm ứng án phí được nhận lại toàn bộ.

Ý kiến của Kiểm sát viên là có cơ sở được chấp nhận toàn bộ.

Các đương sự có quyền kháng cáo bản án theo quy định pháp luật.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227; khoản 1 Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự; khoản 1 Điều 129, Điều 500, Điều 503, khoản 1 Điều 630, điểm a khoản 1 Điều 644 của Bộ luật dân sự; khoản 1 Điều 188 Luật đất đai năm 2013; khoản 6 Điều 26 và khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

- Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Tuyết M về việc yêu cầu công nhận di chúc của ông Nguyễn Tấn T1 là hợp pháp.

Tuyên bố di chúc của ông Nguyễn Tấn T1 lập ngày 01/3/2019 về việc để lại di sản thừa kế cho bà Nguyễn Tuyết M có chứng thực của Ủy ban nhân dân xã H có hiệu lực một phần.

Bà M được hưởng thừa kế theo di chúc diện tích 6.307,1m2 và cống xổ vuông trị giá 25.000.000 đồng. Vị trí tứ cận: Mặt tiền sông B, hậu đất là lộ xi măng 03m; mặt tiền nhìn vào vách phải là M7, M6, M5 hướng qua vách trái giáp với vách phải đất chị Q1; đo tiền hậu phải đều nhau.

Không chấp nhận một phần yêu cầu của bà M là hưởng ½ di sản thừa kế của ông T1, phần diện tích đất không chấp nhận là 3.153.8m2.

- Chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Tuyết N, công nhận hợp đồng chuyển nhượng QSD đất giữa bà Nguyết Tuyết N1 với ông Nguyễn Tấn T1 ký ngày 06/8/2019 là hợp pháp. Bà N1 được quyền sử dụng diện tích 18.000,4m2 và sở hữu 01 cống xổ vuông bằng bê tông. Trong đó có 150m2 đất ở. Vị trí tứ cận: Mặt tiền từ M1 qua M8; hậu đất M3 qua M4; mặt tiền nhìn vào vách trái từ điểm M1, M2 đến M3; mặt tiền nhìn vào vách phải tính từ điểm M8, M9 đến M4.

- Chấp nhận một phần yêu cầu của chị Nguyễn Thị Diễm Q1 về việc chia thừa kế theo pháp luật đối với toàn bộ di sản thừa kế của ông T1. Chị Q1 được hưởng diện tích 12.614,3m2 trong đó có 150m2 đất ở. Vị trí tứ cận: Mặt tiền là sông B, mặt tiền nhìn vào vách trái giáp với bà N1 từ vị trí M8, M9 đến M4 đo qua đất bà M lấy đủ diện tích được hưởng; tiền hậu được chia đều nhau.

Chấp nhận yêu cầu của chị Q1 về việc yêu cầu bà M hoàn trả lại tiền của ông T1 mà bà M đang quản lý.

Buộc bà M có trách nhiệm trả cho chị Q1 50.000.000 đồng.

Phần không chấp nhận yêu cầu của chị Q1 hưởng thừa kế toàn bộ phần diện tích đất của ông T1, phần không chấp nhận là 6.307,1m2.

- Buộc bà Nguyễn Tuyết P giao trả lại giấy chứng nhận QSD đất của ông T1 để bà N1, bà M, chị Q1 tách thửa theo quy định Luật đất đai. Các đương sự có quyền liên hệ với cơ quan có thẩm quyền để cấp giấy chứng nhận QSD đất theo quy định.

- Về chi phí tố tụng: Chi phí đo đạc 11.000.000 đồng, bà M chịu 3.000.000 đồng; chị Q1 chịu 4.000.000 đồng, bà N1 chịu 4.000.000 đồng; bà M đã nộp tạm ứng, nên buộc bà N1 nộp 4.000.000 đồng để trả cho bà M.

Chị Q1 nộp để trả cho bà M, nhưng chị Q1 được đối trừ phần nghĩa vụ bà M phải thực hiện cho chị Q1, sau khi đối trừ buộc bà M trả cho chị Q1 là 46.000.000 đồng (50.000.000 đồng trừ 4.000.000 đồng).

Chi phí tố tụng các đương sự đã nộp đủ.

Kể từ ngày người có quyền có đơn yêu cầu thi hành án, người phải thực hiện nghĩa vụ chậm trả tiền thì còn phải chịu trả lãi đối với số tiền chậm trả, lãi suất theo quy định khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự.

- Về án phí:

+ Bà M chịu án phí dân sự sơ thẩm không giá ngạch, án phí thực hiện nghĩa vụ cho chị Q1, án phí nhận di sản thừa kế tổng cộng 26.982.000 đồng; bà M được khấu trừ tạm ứng án đã nộp 300.000 đồng theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0014313 ngày 07/02/2025 và 3.250.000 đồng theo Biên lai thu tạm ứng án phí lệ phí Tòa án số 0014319 ngày 07/02/2025 của chi Cục thi hành án dân sự huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau, sau khi đối trừ bà M còn nộp thêm 23.432.000 đồng.

+ Chị Q1 phải chịu là 42.274.000 đồng, được trừ tạm ứng án phí đã nộp 9.075.000 đồng theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0014345 ngày 28/02/2025 và 1.250.000 đồng theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0014392 ngày 08/4/2025 2025 của chi Cục thi hành án dân sự huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau, sau khi đối trừ chị Q1 phải nộp thêm 31.949.000 đồng.

Bà N1 không phải chịu án phí có nộp tạm ứng án phí 300.000 đồng theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0014346 ngày 28/02/2025 của Chi cục thi hành án dân sự huyện Năm Căn được nhận lại toàn bộ.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành theo quy định tại các điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 của Luật thi hành án dân sự.

Án xử sơ thẩm, các đương sự có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Vắng mặt tính từ ngày nhận bản án hoặc bản án được tống đạt hợp lệ.