Bản án 34/2021/HNGĐ-ST — Tranh chấp về chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, bản tự khai, các biên bản hòa giải và tại phiên tòa nguyên đơn chị Hà Thu Hiền trình bày:

Về quan hệ hôn nhân: Chị Hiền kết hôn với anh Hà Văn Tuân năm 2001, hai bên có đến làm thủ tục đăng ký kết hôn tại UBND xã Võ Miếu, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ (người trực tiếp làm thủ tục đăng ký kết hôn cho anh chị thời điểm đó chị không nhớ), sau khi làm thủ tục xong thì cán bộ xã có đưa giấy chứng nhận kết hôn để hai vợ chồng mang về nhà cất giữ. Tuy nhiên do thời gian đã lâu và quá trình quản lý, chuyển chỗ ở nên vợ chồng làm mất giấy chứng nhận kết hôn, chị có ra UBND xã Võ Miếu xin cấp trích lục kết hôn thì được cán bộ tư pháp xã trả lời sổ lưu đăng ký kết hôn năm 2001 không có tên vợ chồng anh chị, vì vậy chị Hiền không có giấy tờ gì để chứng minh việc vợ chồng đã đăng ký kết hôn với nhau. Sau khi kết hôn thì vợ chồng ở chung với bố mẹ đẻ anh Tuân một thời gian dài, đến năm 2008 vợ chồng được bố mẹ anh Tuân cho mượn đất để làm nhà gỗ ra ở riêng, tự lập về kinh tế. Đến giữa năm 2019 mâu thuẫn vợ chồng phát sinh, nguyên nhân do vợ chồng bất đồng quan điểm trong cuộc sống, trong kinh tế gia đình, trong cách ăn ở, đối xử với nhau hàng ngày không được hòa hợp, tình cảm không được êm ấm từ đó dẫn đến vợ chồng thường xẩy ra cãi nhau, đánh nhau, vợ chồng không còn tin tưởng và tôn trọng nhau, khi mâu thuẫn xẩy ra vợ chồng ngồi lại với nhau để nói chuyện, phân tích đúng sai nhưng mâu thuẫn vẫn trầm trọng, không khắc phục được. Bố mẹ hai bên gia đình nội ngoại, khu dân cư cũng đã khuyên bảo để vợ chồng về đoàn tụ nhưng không có kết quả gì. Vợ chồng sống ly thân từ tháng 11 năm 2020 đến nay mỗi người một nơi, ai cũng có cuộc sống riêng không ai còn quan tâm đến nhau. Nay chị Hiền nhận thấy hôn nhân không hạnh phúc, tình cảm vợ chồng không còn nên chị xin ly hôn để giải phóng cho nhau, ổn định cuộc sống.

Về con chung: Chị Hà Thu Hiền và anh Hà Văn Tuân có 02 con chung là cháu Hà Thị Huyền Chang, sinh ngày 28/11/2002 và cháu Hà Văn Kiên, sinh ngày 02/02/2006. Hiện nay cháu Chang đã thành niên, đi làm tự lo cuộc sống bản thân mình được. Khi ly hôn chị Hiền không có đề nghị gì đối với cháu Chang. Đối với cháu Kiên, khi ly hôn chị đồng ý để anh Tuân là người được trực tiếp nuôi dưỡng đến khi cháu thành niên, vì cháu đang ở với anh Tuân đã quen, việc học hành ổn định, chị không muốn việc vợ chồng ly hôn ảnh hưởng đến tâm lý của cháu.

Về tài sản chung: Vợ chồng chị có 01 ngôi nhà gỗ 3 gian, mái lợp pro xi măng, xây dựng khoảng năm 2007 hoặc 2008, nhà và công trình phụ, chuồng trại chăn nuôi làm trên đất của bố mẹ đẻ anh Tuân cho mượn, hiện nay anh Tuân và con đang ở, quản lý, sử dụng. Khi ly hôn chị Hiền không yêu cầu Tòa án xem xét, giải quyết về tài sản chung của vợ chồng.

Về công sức đóng góp, tư trang riêng: Chị Hà Thu Hiền xác định vợ chồng không có, ly hôn chị không có đề nghị gì.

Về nợ chung: Tại đơn khởi kiện ngày 26/5/2021 chị Hà Thu Hiền trình bày về nợ chung không yêu cầu Tòa án xem xét giải quyết mà để vợ chồng tự thống nhất với nhau. Tuy nhiên trong quá trình giải quyết vụ án thì chị Hiền và anh Tuân không thống nhất được cách giải quyết về công nợ chung, anh Tuân có đơn đề nghị Tòa án giải quyết về phần công nợ chung của vợ chồng khi ly hôn, chị Hiền cũng đồng ý giải quyết công nợ chung của vợ chồng. Chị Hà Thu Hiền xác định vợ chồng có các khoản nợ chung như sau: Nợ tiền mua cám lợn của bà Hà Thị Nhất, sinh năm 1971, địa chỉ: Xóm Rịa 1, xã Võ Miếu, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ số tiền 16.600.000đ (Mười sáu triệu, sáu trăm nghìn đồng). Nợ tiền cám lợn chị Hà Ngọc Anh, sinh năm 1969, địa chỉ: Xóm Hà Biên, xã Võ Miếu, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ số tiền 4.000.000đ (Bốn triệu đồng). Nợ tiền cám lợn ông Bùi Văn Quy, sinh năm 1965, địa chỉ: Xóm Rịa 2, xã Võ Miếu, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ số tiền 1.000.000đ (Một triệu đồng). Nợ anh Đinh Văn Cần, sinh năm 1986, địa chỉ: Xóm Rịa 1, xã Võ Miếu, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ số tiền 45.000.000đ (Bốn mươi lăm triệu đồng), thời gian vay năm 2020, anh Tuân là người trực tiếp vay tiền, mục đích vay tiền là để trả khoản nợ Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Thanh Sơn mà vợ chồng đã vay khi còn ở chung với nhau. Tổng số tiền mà vợ chồng nợ là: 66.600.000đ (Sáu mươi sáu triệu, sáu trăm nghìn đồng). Khi ly hôn quan điểm của chị Hiền là tất cả các khoản nợ trên là nợ chung thì phải chia đôi, vợ chồng cùng có trách nhiệm mỗi người trả một nửa số nợ trên cho từng người, đề nghị Tòa án xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật.

Tại bản tự khai, các biên bản hòa giải và tại phiên tòa bị đơn là anh Hà Văn Tuân trình bày:

Về quan hệ hôn nhân: Thời gian anh Tuân kết hôn với chị Hà Thu Hiền, việc đăng ký kết hôn và quá trình vợ chồng chung sống như chị Hiền trình bày là đúng, anh không có ý kiến gì. Nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn vợ chồng là do vợ chồng không hợp nhau về tính cách, quan điểm sống, không chịu nhường nhịn nhau, tình cảm cũng không được êm ấm từ đó dẫn đến thường xuyên cãi nhau, nhiều lúc nóng giận anh Tuân không kiềm chế được bản thân nên có những lời lẽ xúc phạm chị Hiền. Khi mâu thuẫn xẩy ra thì hai bên cũng nói chuyện, phân tích đúng sai, chỉ ra nguyên nhân để tự sửa chữa, khắc phục nhưng không có kết quả gì, bố mẹ hai bên gia đình và khu dân cư cũng đã khuyên bảo nhưng mâu thuẫn ngày càng trầm trọng, vợ chồng sống ly thân từ tháng 11 năm 2020 đến nay mỗi người một nơi, ai cũng có cuộc sống, kinh tế độc lập không liên quan đến nhau. Nay chị Hiền có đơn xin ly hôn anh Tuân đồng ý ly hôn để giải phóng cho nhau, ổn định cuộc sống.

Về con chung: Vợ chồng anh Tuân có 02 con chung là cháu Hà Thị Huyền Chang, sinh ngày 28/11/2002 và cháu Hà Văn Kiên, sinh ngày 02/02/2006. Hiện nay cháu Chang đã thành niên, khi ly hôn anh Tuân không có đề nghị gì đối với cháu Chang. Đối với cháu Kiên, khi ly hôn anh Tuân xin được trực tiếp nuôi dưỡng đến khi cháu thành niên, anh tự nguyện không yêu cầu chị Hiền cấp dưỡng nuôi con chung.

Về tài sản chung: Anh Hà Văn Tuân xác định vợ chồng có 01 ngôi nhà gỗ 3 gian, mái lợp pro xi măng, xây dựng khoảng năm 2007 hoặc 2008, nhà và công trình phụ, chuồng trại chăn nuôi làm trên đất của bố mẹ đẻ anh Tuân cho mượn, hiện nay anh Tuân và con đang ở, anh cũng là người quản lý, sử dụng. Khi ly hôn anh Tuân không yêu cầu Tòa án xem xét, giải quyết về tài sản chung của vợ chồng.

Về công sức đóng góp, tư trang riêng: Anh Hà Văn Tuân xác định vợ chồng không có, ly hôn anh không có đề nghị gì.

Về nợ chung: Anh Hà Văn Tuân xác định vợ chồng có các khoản nợ chung như nội dung chị Hiền đã trình bày, tổng số nợ là 66.600.000đ (Sáu mươi sáu triệu sáu trăm nghìn đồng). Khi ly hôn quan điểm của anh Tuân là các khoản nợ trên là nợ chung của vợ chồng thì vợ chồng cùng có trách nhiệm mỗi người trả một nửa số nợ trên cho từng người, đề nghị Tòa án xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật.

Những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trình bày:

Bà Hà Thị Nhất trình bày: Vào năm 2016 vợ chồng chị Hiền, anh Tuân có mua cám lợn của gia đình bà về để chăn nuôi, anh chị có nhiều lần đến nhà bà để lấy cám lợn, thức ăn chăn nuôi, khi lấy cám lợn thì có đợt trả tiền ngay, có đợt thì nợ lại, việc nợ tiền cám bà có sổ sách theo dõi (tờ giấy theo dõi nợ bản chính bà đã nộp cho Tòa án), đến ngày 28/12/2016 chị Hiền chốt sổ với bà còn nợ số tiền 16.600.000đ (Mười sáu triệu, sáu trăm nghìn đồng). Nay chị Hiền, anh Tuân ly hôn quan điểm của bà là anh chị đều phải có trách nhiệm trả số tiền còn nợ, bà không yêu cầu anh chị phải trả lãi đối với số tiền trên.

Bà Hà Ngọc Anh trình bày: Vợ chồng chị Hiền, anh Tuân có mua cám lợn của gia đình bà từ năm 2015, anh chị lấy cám lợn vào nhiều đợt khác nhau, có lần trả tiền ngay, có lần thì nợ lại, bà có sổ sách theo dõi (sổ theo dõi nợ của bà rất nhiều khách hàng, vì vậy bà cung cấp bản phô tô cho Tòa án), đến nay vợ chồng chị Hiền, anh Tuân còn nợ số tiền là 4.000.000đ (Bốn triệu đồng). Nay anh chị ly hôn, quan điểm của bà là do vợ chồng anh Tuân khó khăn nên bà cho 2.000.000đ (Hai triệu đồng), bà chỉ yêu cầu vợ chồng chị Hiền, anh Tuân phải trả 2.000.000đ (Hai triệu đồng), bà không yêu cầu trả lãi đối với số tiền trên.

Ông Bùi Văn Quy trình bày: Ông không nhớ rõ năm nào nhưng vợ chồng chị Hiền, anh Tuân có mua cám lợn của gia đình ông về để chăn nuôi, anh chị lấy cám lợn vào nhiều đợt khác nhau, có lần trả tiền ngay, có lần thì nợ lại, ông có sổ sách theo dõi (sổ theo dõi nợ của ông rất nhiều khách hàng, vì vậy ông cung cấp bản phô tô cho Tòa án), đến nay anh chị còn nợ tiền cám của gia đình ông là 1.000.000đ (Một triệu đồng). Nay anh chị ly hôn, quan điểm ông là cho anh chị số tiền trên, ông không yêu cầu anh chị phải trả.

Anh Đinh Văn Cần trình bày: Khoảng năm 2020 anh Tuân có đến nhà anh hỏi vay số tiền 45.000.000đ (Bốn mươi lăm triệu đồng), anh Tuân có nói là vay về để trả nợ Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Thanh Sơn do trước đó vợ chồng vay để chăn nuôi, phát triển kinh tế. Khi anh Tuân vay tiền thì không có giấy tờ, biên nhận gì, vì đều là anh em hàng xóm tin tưởng nhau, từ khi vay đến nay anh Tuân chưa trả được khoản tiền nào cho anh. Nay vợ chồng anh Tuân, chị Hiền ly hôn, quan điểm của anh Cần là vợ chồng anh Tuân cùng phải có trách nhiệm trả khoản nợ đã vay là 45.000.000đ (Bốn mươi lăm triệu đồng), anh không yêu cầu vợ chồng phải trả lãi đối với số tiền trên.

Quan điểm của Đại diện Viện kiểm sát:

Về việc tuân theo pháp luật: Quá trình thụ lý, giải quyết vụ án Thẩm phán đã thực hiện đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Tại phiên tòa Hội đồng xét xử, Thư ký thực hiện đúng quy định của pháp luật, không có vi phạm gì. Các đương sự: Nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đã chấp hành đúng quyền và nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

Về nội dung vụ án: Về quan hệ hôn nhân: Anh Tuân và chị Hiền có xây dựng gia đình với nhau năm 2001, hai bên trình bày có làm thủ tục đăng ký kết hôn, tuy nhiên quá trình giải quyết vụ án thì anh Tuân, chị Hiền không cung cấp được cho Tòa án giấy tờ, tài liệu chứng cứ liên quan đến việc kết hôn theo quy định. Tòa án cũng đã thông báo để anh chị giao nộp các tài liệu chứng cứ liên quan đến việc kết hôn nhưng anh chị cũng không có giao nộp tài liệu chứng cứ gì. Tòa án đã xác minh về việc đăng ký kết hôn của anh Tuân, chị Hiền tại UBND xã Võ Miếu, tuy nhiên theo kết quả xác minh thì năm 2001 anh Tuân, chị Hiền không có tên trong sổ đăng ký kết hôn lưu tại UBND xã Võ Miếu, vì vậy không có căn cứ gì để xác định anh Tuân và chị Hiền có đăng ký kết hôn với nhau. Về mâu thuẫn vợ chồng giữa anh Tuân và chị Hiền thì hai bên cũng đã thừa nhận, xác định không còn tình cảm, mâu thuẫn đã đến mức trầm trọng, thực tế hôn nhân đã không còn, đề nghị Hội đồng xét xử xử không chấp nhận quan hệ vợ chồng giữa chị Hà Thu Hiền và anh Hà Văn Tuân. Về con chung: Cháu Hà Thị Huyền Chang, sinh ngày 28/11/2002 đã thành niên nên không xem xét giải quyết; giao cháu Hà Văn Kiên, sinh ngày 02/02/2006 cho anh Tuân được trực tiếp nuôi dưỡng đến khi cháu thành niên, chị Hiền không phải cấp dưỡng nuôi con chung vì anh Tuân tự nguyện không yêu cầu.

Về tài sản chung: Khi ly hôn chị Hiền và anh Tuân thống nhất đều không yêu cầu Tòa án xem xét, giải quyết về tài sản chung của vợ chồng. Về công sức đóng góp, tư trang riêng: Chị Hà Thu Hiền và anh Hà Văn Tuân đều xác định vợ chồng không có, ly hôn anh chị không có đề nghị gì.

Về nợ chung: Anh Hà Văn Tuân và chị Hà Thu Hiền xác định vợ chồng có các khoản nợ chung như sau: Tổng số tiền mà vợ chồng nợ là: 66.600.000đ (Sáu mươi sáu triệu, sáu trăm nghìn đồng). Tuy nhiên quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã lấy lời khai của những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, theo đó ông Bùi Văn Quy không yêu cầu vợ chồng chị Hiền, anh Tuân phải trả số tiền 1.000.000đ (Một triệu đồng), bà Hà Ngọc Anh chỉ yêu cầu vợ chồng anh Tuân, chị Hiền trả số tiền nợ 2.000.000đ (Hai triệu đồng), còn 2.000.000đ (Hai triệu đồng) bà cho không yêu cầu phải trả. Như vậy tổng số tiền vợ chồng chị Hiền, anh Tuân còn nợ phải trả là 63.600.000đ (Sáu mươi ba triệu, sáu trăm nghìn đồng). Khi ly hôn quan điểm của anh Tuân, chị Hiền là mỗi người phải có trách nhiệm trả một nửa số nợ trên cho từng người, quan điểm của những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà Nhất, bà Anh, anh Cần đều yêu cầu vợ chồng cùng có trách nhiệm trả. Việc thống nhất trả nợ của vợ chồng anh Tuân, chị Hiền là phù hợp với quan điểm của những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, phù hợp với quy định pháp luật nên cần chấp nhận. Chị Hiền, anh Tuân mỗi người phải có trách nhiệm trả 1/2 số tiền nợ cho bà Nhất, chị Anh, anh Cần.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Ngày 21/6/2021 chị Hà Thu Hiền nộp đơn khởi kiện về việc Hôn nhân gia đình với anh Hà Văn Tuân, đây là vụ án tranh chấp không công nhận quan hệ vợ chồng được quy định tại khoản 7 Điều 28 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Tại thời điểm Tòa án thụ lý, giải quyết vụ án bị đơn anh Hà Văn Tuân có đăng ký hộ khẩu thường trú tại: Xóm Rịa 1, xã Võ Miếu, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ nên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào: Khoản 1 Điều 9, Khoản 1 Điều 14, khoản 2 Điều 53, khoản 1 Điều 56, Điều 81, Điều 82, Điều 83 - Luật hôn nhân và gia đình năm 2014;

Căn cứ vào: Khoản 4 Điều 147, khoản 1 Điều 228, Điều 271 và khoản 1 Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ vào: Điểm a khoản 5 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

Xử:

1. Về quan hệ hôn nhân: Không công nhận quan hệ vợ chồng giữa chị Hà Thu Hiền và anh Hà Văn Tuân.

2. Về con chung: Giao cháu Hà Văn Kiên, sinh ngày 02/02/2006 cho anh Hà Văn Tuân được trực tiếp nuôi dưỡng, kể từ tháng 9 năm 2021 đến khi cháu thành niên. Chị Hiền không phải cấp dưỡng nuôi con chung vì anh Tuân tự nguyện không yêu cầu. Sau khi ly hôn chị Hà Thu Hiền không trực tiếp nuôi con chung có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.

3. Về công nợ chung: Chị Hà Thu Hiền, anh Hà Văn Tuân có nghĩa vụ trả nợ như sau:

Chị Hà Thu Hiền phải trả số tiền 8.300.000đ (Tám triệu, ba trăm nghìn đồng) cho bà Hà Thị Nhất; trả số tiền 1.000.000đ (Một triệu đồng) cho bà Hà Ngọc Anh; trả số tiền 22.500.000đ (Hai mươi hai triệu, năm trăm nghìn đồng) cho anh Đinh Văn Cần.

Anh Hà Văn Tuân phải trả số tiền 8.300.000đ (Tám triệu, ba trăm nghìn đồng) cho bà Hà Thị Nhất; trả số tiền 1.000.000đ (Một triệu đồng) cho bà Hà Ngọc Anh; trả số tiền 22.500.000đ (Hai mươi hai triệu, năm trăm nghìn đồng) cho anh Đinh Văn Cần.

4. Về án phí: Chị Hà Thu Hiền phải nộp 300.000đ (Ba trăm nghìn đồng) tiền án phí Hôn nhân và gia đình sơ thẩm. Xác nhận chị Hiền đã nộp 300.000đ (Ba trăm nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí theo Biên lai thu số AA/2020/0003560 ngày 24/6/2021 của Chi cục thi hành án dân sự huyện Thanh Sơn. Nay chuyển thành án phí.

"Trong trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 - luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6,7 và 9 luật thi hành án dân sự. Thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại điều 30 luật thi hành án dân sự."

5. Về quyền kháng cáo: Chị Hiền và anh Tuân và những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan vắng mặt được quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết tại trụ sở UBND xã, phường nơi đương sự cư trú để yêu cầu Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ xét xử phúc thẩm.