Bản án 338/2022/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Theo đơn khởi kiện và trong quá trình giải quyết vụ án và tranh tụng tại phiên tòa, các đương sự trình bày và Bà Tô Mỹ T2 là người đại diện hợp pháp cho cho đồng nguyên đơn trình bày: Cha mẹ của bà là cụ Tô Quang Minh và cụ Giang Thị Kiều có 10 người con tên Tô Mỹ T1, Tô Mỹ U, Tô Mỹ T2, Tô Thanh L2, Tô Mỹ L1, Tô Văn Đ (chết năm 1962); Tô Mỹ Th (tên gọi khác là Trương Thị H), Tô Hữu T3, Tô Mỹ V2, Tô Mỹ H1. Cụ Kiều có phần đất diện tích 26.700m2 tọa lạc ấp C, xã H T K, huyện T, tỉnh C. Phần đất này Nhà nước đã cấp quyền sử dụng đất cho cụ Kiều theo quyết định số 71 ngày 24/3/1994 và cấp giấy chứng nhận ngày 10/10/1995 theo tờ bản đồ 04 (trong đó: thửa 0062 diện tích 10.600m2, thửa 0064 diện tích 16.100m2). Phần đất có tứ cận: Phía Đông giáp phần đất của ông Tô Hữu T3 (phần đất ông T3 nhận chuyển nhượng từ ông Nguyễn Chí Công); phía Tây giáp phần đất của ông Tô Hữu T3 (phần đất cụ Kiều cho và mua); phía Bắc giáp kênh công cộng (còn gọi là kênh Rau Cần); phía Nam giáp phần đất của ông Nguyễn Văn Hùng.

Nguồn gốc phần đất ông T3 giáp hướng Đông do chuyển nhượng của ông Nguyễn Chí Công vào năm 2006, khi ông Công chuyển nhượng đã cấp giấy chứng nhận ngày 28/3/1997 diện tích là 9.700m2 nằm liền kề với phần đất của cụ Kiều đã được cấp giấy chứng nhận vào năm 1995. Sau nhiều năm gia đình bà mới phát hiện ông T3 làm thủ tục chuyển tên từ ông Công sang tên Tô Hữu T3, Huỳnh Bạch T4 với diện tích 11.583m2 vào ngày 24/7/2006 nhiều hơn diện tích chuyển nhượng, đã lấn sang phần đất của cụ Kiều với diện tích 1.883m2. Phần đất của cụ Kiều bị lấn là mương ao và bờ tràm hơn 3m giáp ranh với đất của ông Công. Khi chuyển dịch sang nuôi tôm, ông T3 đưa xáng vào cuốc phá mương và bờ tràm để làm vuông tôm như hiện nay.

Nay cha mẹ bà đã chết không có di chúc, để lại phần đất nêu trên cho các anh chị em. Gia đình thống nhất giao cho bà T2, bà V2, bà T1 quản lý, canh tác cho đến nay. Đồng nguyên đơn xác định phần đất trên là tài sản chung của hàng thừa kế thứ nhất còn lại 09 người như đã nêu trên (trừ ông Tô Văn Đoàn chết năm 1962). Nay bà đại diện cho đồng nguyên đơn yêu cầu ông T3 trả lại phần đất theo bản vẽ đo đạc thực tế vào ngày 20/4/2022 của Công ty TNHH Phát Triển Xanh V1 Nam diện tích là 640,2m2 tọa lạc ấp C, xã H T K, huyện T, tỉnh C. Tiếp tục giao phần đất trên cho bà T2, bà V2, bà T1 quản lý và canh tác.

Các đồng nguyên đơn bà T1, bà U, bà T2, ông L2, bà L1 trình bày bổ sung: Trên phần đất có căn nhà của cha mẹ đã xây cất bằng cây gỗ địa phương vào năm 1990 đã bị hư hỏng. Đến năm 2016 các anh chị em bàn bạc mượn tiền của bà Tô Mỹ U, bà Tô Mỹ H1 để tôn tạo, xây cất lại nhà cấp 4 trị giá hơn 400.000.000đ như hiện nay cho bà T2, bà V2, bà T1 ở để trông coi phần đất và làm vuông nuôi tôm kiếm thu nhập lo cho cuộc sống. Đến năm 2019 gia đình đã xây cất nhà mồ cho cha mẹ là cụ Minh, cụ Kiều trị giá khoảng 415.000.000đ. Hiện nay, bà T2, bà V2, bà T1 đang ở trên phần đất đã lớn tuổi, đi lại bằng đường xuồng kinh Rau Cần rất khó khăn, không có lối đi bộ hay xe máy vào phần đất. Gia đình cần có đường đi vào phần đất và chăm sóc nhà mồ cha mẹ, khi bắt cầu qua phần đất của ông T3 thì ông T3 ngăn cản không cho đi, gây bức xúc cho các anh chị em và gia đình. Do đó, yêu cầu ông T3, bà T4 giao phần đất đã lấn chiếm để tạo điều kiện cho chị em làm cầu đi vào phần đất, chăm sóc mộ cụ Kiều.

- Ông Tô Hữu T3 là bị đơn, người đại diện cho bà T4 và người bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp cho ông T3 trình bày: Cha mẹ của ông T3 là cụ Tô Quang Minh và cụ Giang Thị Kiều. Cụ Minh và cụ Kiều có 10 người con, ngoài 09 người tham gia tố tụng tại vụ án còn Tô Văn Đoàn chết vào năm 1962 đúng nguyên đơn trình bày. Cụ Kiều có phần đất được cấp giấy chứng nhận diện tích 26.700m2 theo quyết định số 71 ngày 24/3/1994 tờ bản đồ 04 (trong đó: thửa 0062 diện tích 10.600m2, thửa 0064 diện tích 16.100m2). Ông T3 xác định không lấn chiếm phần đất như trình bày của nguyên đơn nên không đồng ý theo yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Anh Tô Quốc V1 là con của ông T3 đại diện theo ủy quyền của ông T3 trình bày: Anh đại diện cho ông T3 không đồng ý theo khởi kiện đồng nguyên đơn. Bởi lẽ, phần đất mà ông T3 đang quản lý canh tác không liên quan đến phần đất của cụ Kiều. Phần đất có nguồn gốc là do ông T3 và cụ Minh là cha của ông T3 khai phá. Sau đó, ông T3 và cụ Kiều lập vườn, canh tác, gìn giữ cho đến nay. Phần đất ông T3 đã canh tác đã ổn định và có bờ ranh đất rõ ràng, không phát sinh tranh chấp khoảng 40 năm nay.

Theo giấy chứng nhận QSD đất thể hiện ông T3 và cụ Kiều cùng khai phá có 03 dây đất. Sau khi khai phá cụ Kiều đã chia cho ông T3 phần đất khoảng 06 công tầm 3m, (chiều ngang 01 công, chiều dài từ tiền đến hậu đất) đã được cấp giấy chứng nhận C045863 ngày 15/5/1995 thửa 0063 diện tích 7.800m2. Hai phần đất còn lại của cụ Kiều đã có ranh đất rõ ràng cũng giáp ranh với phần đất của ông T3, theo giấy chứng nhận được cấp diện tích là 26.700m2 ngày 10/10/1995 theo tờ bản đồ 04 (trong đó: thửa 0062 diện tích 10.600m2, thửa 0064 diện tích 16.100m2). Hiện phần đất này do bà V2, bà T1 đang ở trong căn nhà cấp 4 do bà U, bà H1 bỏ tiền xây cất để trông coi mồ mã ông bà và sử dụng phần đất làm vuông nuôi tôm, những chị em khác thường hay tới lui. Đối với căn nhà mồ có mộ của cụ Minh, cụ Kiều và nhiều ngôi mộ khác.

Tại phiên tòa anh V1 có thay đổi lời trình bày, xác định ông T3 chuyển nhượng đất của ông Tím, bà Đầm vào năm 1995 diện tích 5.200m2 và của ông Công năm 2006 diện tích 9.700m2 nên ông T3 được cấp giấy chứng nhận thêm thửa đất số 175, tờ bản đồ số 4 diện tích 11.583m2. Anh V1 thừa nhận, trước đây trình bày không có chuyển nhượng đất của ông Công là chưa chính xác. Theo biên bản thẩm định ngày 29/3/2022 đo đạc thực tế và bản vẽ ngày 20/4/2022 của Công ty TNHH Phát triển xanh V1 Nam xác định diện tích tranh chấp là 640,2m2 là phần đất của ông T3, không lấn chiếm đất của cụ Kiều. Bởi vì, diện tích phần đất theo đo đạc của cụ Kiều thực tế lớn hơn diện tích trên giấy chứng nhận là 26.700m2 nên nguyên đơn cho rằng ông T3 lấn chiếm đất diện tích 640,2m2 là không có cơ sở.

Phần đất còn lại của cụ Kiều hiện nay là do bà V2 là người đang quản lý sử dụng. Sau khi cụ Kiều mất không để lại di chúc nên phần đất này là di sản thừa kế chung của các anh chị em của ông T3, các đồng nguyên đơn chưa yêu cầu chia thừa kế nên chưa xác định được của riêng ai mà kiện đòi là chưa có cơ sở nên không chấp nhận yêu của nguyên đơn.

- Bà Tô Mỹ H1 là người có quyền lợi nghĩa vụ và liên quan trình bày: Tại giấy xác nhận ngày 26/12/2021, bà H1 thống nhất theo yêu cầu của đồng nguyên đơn ủy quyền cho bà Tô Mỹ T2 khởi kiện ông T3 lấy lại phần đất lấn chiếm để làm đường đi chung cho gia đình.

- Bà Tô Mỹ Th (tên gọi khác Trương Thị H) là người có quyền lợi nghĩa vụ và liên quan trình bày: Cha mẹ bà là cụ Tô Quang Minh và cụ Giang Thị Kiều có 10 người con tên Tô Mỹ T1, Tô Mỹ U, Tô Mỹ T2, Tô Thanh L2, Tô Mỹ L1, ông Tô Văn Đ chết năm 1962, Tô Mỹ Th (tên gọi khác là Trương Thị H), Tô Hữu T3, Tô Mỹ V2, Tô Mỹ H1 đúng như các nguyên đơn trình bày. Cụ Kiều có phần đất diện tích 26.700m2 tọa lạc ấp C, xã H T K, huyện T, tỉnh C, phần đất này Nhà nước đã cấp quyền sử dụng đất cho cụ Kiều theo quyết định số 71 ngày 24/3/1994. Phần đất có tứ cận: Phía Đông giáp phần đất của ông Tô Hữu T3 (phần đất ông T3 nhận chuyển nhượng từ ông Nguyễn Chí Công); phía Tây giáp phần đất của ông Tô Hữu T3 do cụ Kiều cho và mua; phía Bắc giáp Kênh công cộng (còn gọi là Kênh Rau Cần); phía Nam giáp phần đất của ông Nguyễn Văn Hùng (hậu đất).

Phần đất ông T3 nhận chuyển nhượng từ ông Nguyễn Chí Công có diện tích theo giấy chứng nhận là 9.700m2 nằm liền kề với phần đất của cụ Kiều. Theo bà biết trước đây phần đất của cụ Kiều giáp với phần đất của ông Nguyễn Chí Công có bờ tràm chiều ngang khoảng 3m chạy dài từ kinh Rau Cần đến hậu đất. Sau khi ông T3 chuyển nhượng và làm vuông tôm đã lấn sang bờ tràm của cụ Kiều để ông T3 làm vuông cho đến nay. Bà Thuận xác định bản vẽ đo đạc ngày 20/4/2022 của Công ty TNHH Phát Triển Xanh V1 Nam vị trí tranh chấp diện tích là 640,2m2 là đúng với bờ tràm mà ông T3 đã phá ra làm vuông. Cha mẹ bà đã chết không để lại di chúc nên phần đất trên là tài sản chung của các anh chị em. Bà Thuận thống nhất với đồng nguyên đơn khởi kiện yêu cầu ông T3 phải giao lại phần đất trên cho cụ Kiều là đúng với hiện trạng ban đầu. Theo bản vẽ phần đất chiều ngang 3,33m giáp kinh Rau Cần, chiều dài từ tiền đến hậu ngang 2,5m diện tích là 640,2m2 tọa lạc ấp ấp C, xã H T K, huyện T, tỉnh C.

- Bà Tô Mỹ V2 là người có quyền lợi nghĩa vụ và liên quan trình bày: Theo văn bản trình bày ý kiến đề ngày 16/12/2021 của bà V2 có nội dung: Các đồng nguyên đơn khởi kiện ông T3 là không đúng. Bởi lẽ, phần đất mà bà đang canh tác cùng với bà T1, bà T2 ở chung nhà và trên phần đất đứng tên giấy chứng nhận của mẹ bà là cụ Giang Thị Kiều. Phần đất có nguồn gốc do mẹ của bà cùng với ông T3 lập vườn, canh tác từ những năm chiến tranh, mẹ của bà có cho ông T3 một phần đất làm của riêng khoảng 06 công tầm 3m. Sau đó bán thêm cho ông T3 khoảng 08 công tầm 3m. Phần còn lại khoảng 14 công tầm 3m cụ Kiều giao lại cho bà quản lý, canh tác cho đến nay vẫn còn nguyên vẹn không có dấu hiệu lấn chiếm. Bà là người quản lý, sử dụng từ trước đến nay nên vai trò của bà không phải là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, bà mới có quyền định đoạt. Bà V2 không đồng ý theo yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn về việc yêu cầu ông T3 giao trả phần đất theo bản vẽ là 640,2m2. Bà yêu cầu tất cả anh chị em phải giao phần đất của cụ Kiều cho bà quản lý sử dụng.

Tại bản án sơ thẩm số 78/2022/DS-ST ngày 28/9/2022 Tòa án nhân dân huyện Thới Bình đã quyết định:

Căn cứ Điều 147, Điều 227 Bộ luật tố tụng dân sự; Áp dụng các Điều 609, 616, 617, 618 của Bộ luật Dân sự; Áp dụng Điều 166 của Luật đất đai; Áp dụng Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của đồng nguyên đơn gồm: Tô Mỹ T1, Tô Mỹ U, Tô Mỹ T2, Tô Thanh L2, Tô Mỹ L1. Buộc ông Tô Hữu T3, bà Huỳnh Bạch T4 giao trả phần đất diện tích là 640,2m2 tọa lạc ấp C, xã H T K, huyện T, tỉnh C cho hàng thừa kế thứ nhất của bà Giang Thị Kiều gồm 09 người con: Bà T1, bà U, bà T2, bà L1, ông L2, bà V2, bà H1, bà Thuận, ông T3.

Phần đất có tứ cận: Phía Đông giáp phần đất của ông Tô Hữu T3 cạnh dài 217,38m; phía Tây giáp phần đất của ông Tô Hữu T3 cạnh dài 217,38m; phía Bắc giáp Kênh công cộng (còn gọi là Kênh Rau Cần) cạnh chiều ngang 3,33m; phía Nam giáp phần đất của ông Nguyễn Văn Hùng cạnh hậu đất ngang 2,5m.

(Kèm theo biên bản xem xét thẩm định tại chổ ngày 29/3/2022 và bản vẽ ngày 20/4/2022 của Công ty TNHH Phát Triển Xanh V1 Nam).

Ngoài ra án sơ thẩm còn tuyên về chi phí tố tụng, nghĩa vụ thi hành án, án phí và quyền kháng cáo theo luật định.

Ngày 10/10/2022 ông Tô Hữu T3 kháng cáo với nội dung đề nghị bác yêu cầu của nguyên đơn.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Cà Mau phát biểu quan điểm:

Về thủ tục tố tụng: Thẩm phán, Hội đồng xét xử tiến hành đúng theo quy định của pháp luật tố tụng và các đương sự cũng chấp hành đúng với quyền và nghĩa vụ của các đương sự được pháp luật quy định.

Về nội dung: Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm áp dụng khoản 2 Điều 308 Bộ Luật tố tụng dân sự. Sửa bản án sơ thẩm, chấp nhận kháng cáo của ông Tô Hữu T3, không chấp nhận khởi kiện của đồng Nguyên đơn.

Căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu đã được thẩm tra tại phiên tòa phúc thẩm; căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện chứng cứ, ý kiến của những người tham gia tố tụng.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo được chấp nhận nên ông Tô Hữu T3 không phải chịu, ông T3 là người cao tuổi nên được miễn dự nộp án phí.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 157, 165 Bộ Luật tố tụng dân sự; Các Điều 609, 616, 617, 618 của Bộ luật Dân sự; Điều 166 của Luật đất đai Điều 26, 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án.

Chấp nhận kháng cáo của ông Tô Hữu T3. Sửa bản án sơ thẩm số 78/2022/DS-ST ngày 28 tháng 9 năm 2022 của Tòa án nhân dân huyện Thới Bình.

Bác yêu cầu khởi kiện của bà Tô Mỹ T1, bà Tô Mỹ U, bà Tô Mỹ T2, ông Tô Thanh L2, bà Tô Mỹ L1 về việc buộc ông Tô Hữu T3, bà Huỳnh Bạch T4 giao trả phần đất diện tích là 640,2m2 tọa lạc ấp C, xã H T K, huyện T, tỉnh C cho hàng thừa kế thứ nhất của bà Giang Thị Kiều gồm Bà T1, bà U, bà T2, bà L1, ông L2, bà V2, bà H1, bà Thuận, ông T3.

Phần đất có tứ cận: Phía Đông giáp phần đất của ông Tô Hữu T3 cạnh dài 217,38m; phía Tây giáp phần đất của ông Tô Hữu T3 cạnh dài 217,38m; phía Bắc giáp Kênh công cộng (còn gọi là Kênh Rau Cần) cạnh chiều ngang 3,33m; phía Nam giáp phần đất của ông Nguyễn Văn Hùng cạnh hậu đất ngang 2,5m.

(Kèm theo biên bản xem xét thẩm định tại chổ ngày 29/3/2022 và bản vẽ ngày 20/4/2022 của Công ty TNHH Phát Triển Xanh V1 Nam).

Bà Tô Mỹ T1, Tô Mỹ L1, Tô Mỹ T2, Tô Mỹ U, ông Tô Thanh L2 phải chịu chi phí thẩm định đo đạc 30.818.000 đồng, định giá 6.415.200 đồng, đã nộp xong.

Án phí dân sự sơ thẩm: Buộc bà Tô Mỹ T1, bà Tô Mỹ U, bà Tô Mỹ T2, ông Tô Thanh L2, bà Tô Mỹ L1 phải nộp 1.920.600 đồng. Ngày 16/11/2021 Tô Mỹ T1, Tô Mỹ U, Tô Mỹ T2, Tô Thanh L2, Tô Mỹ L1 đã dự nộp tạm ứng án phí số tiền 1.412.000 đồng theo Biên lai thu số 0014600 tại Chi cục thi hành án dân sự huyện Thới Bình còn phải nộp tiếp 508.600 đồng.

Án phí dân sự phúc thẩm: Ông Tô Hữu T3 không phải chịu.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

Trong trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a và 9 Luật Thi hành án dân sự; Thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.