Bản án 33/2023/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng hợp tác

[1] Về quan hệ tranh chấp và thẩm quyền giải quyết: Nguyên đơn đã nộp đơn và các chứng cứ theo quy định, khởi kiện ông Phan Văn H, có địa chỉ tại thôn T, xã A, huyện N, tỉnh Q. Tranh chấp của vụ án là tranh chấp hợp đồng hợp tác theo quy định tại Điều 504 Bộ luật dân sự năm 2015. Theo quy định tại Điều 30, khoản 1 Điều 35, khoản 1 Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự thì vụ án này thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam.

[2] Về tố tụng: Tại phiên tòa vắng mặt bị đơn ông H và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà S, tuy nhiên ông H có đơn đề nghị xét xử vắng mặt, bà S vắng mặt lần thứ hai không có lý do mặc dù đã được tống đạt hợp lệ giấy triệu tập tham gia phiên tòa nên vụ án vẫn thuộc trường hợp xét xử vắng mặt đương sự quy định tại Điều 227 Bộ luật tố tụng dân sự.

[3] Về nội dung: Tháng 2/2022, ông H và ông Nh có thỏa thuận góp vốn nuôi tôm. Thỏa thuận cụ thể như sau: Ông Nh góp ao nuôi, ông H bỏ vốn mua tôm cua giống 4.500.000 đồng; Tiền thức ăn nuôi tôm mỗi bên cùng bỏ ra, gồm ông H bỏ 2.320.000 đồng, ông Nh góp 12.060.000 đồng tiền thức ăn nuôi tôm. Số lượng tôm ông H thả là 20 vạn tôm đất (tôm bột); 06 vạn tôm sú (tôm bột); 4 vỉ cua giống, mỗi vỉ 500 con. Diện tích ao nuôi tôm 3.600m2, diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản là 2.500m2; Tháng 5/2022, ông H thu tôm. Sau khi thu xong, cả hai không chăm sóc cho ao tôm, cua nữa. Tháng Giêng năm 2023, ông Nh đã cho người khác thuê ao nuôi tôm. Đây là nội dung các đương sự thừa nhận, theo quy định tại khoản 2 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự, là tình tiết, sự kiện không cần phải chứng minh.

[3.1] Theo quy định tại Điều 504 Bộ luật tố tụng dân sự, hợp đồng hợp tác phải được lập thành văn bản. Do ông Nh và ông H chỉ thỏa thuận miệng, không lập thành văn bản nên đã vi phạm quy định tại khoản 2 Điều 504 Bộ luật dân sự năm 2015, thuộc trường hợp giao dịch dân sự vô hiệu do không tuân thủ quy định về hình thức quy định tại Điều 129 Bộ luật dân sự năm 2015. Do giao dịch giữa ông Nh và ông H vô hiệu nên không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền và nghĩa vụ dân sự giữa hai bên kể từ thời điểm xác lập giao dịch. Tuy nhiên, các bên không yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu nên Hội đồng xét xử không đặt vấn đề giải quyết, chỉ xem xét giải quyết hậu quả của giao dịch vô hiệu theo yêu cầu của nguyên đơn.

[3.2] Xét yêu cầu của ông Nh về việc buộc vợ chồng ông H phải hoàn trả cho ông chi phí thức ăn nuôi tôm ông đã bỏ ra thì thấy: Giao dịch dân sự về việc góp vốn, góp tài sản nuôi tôm, cua của hai bên vô hiệu, theo quy định tại Điều 131 Bộ luật dân sự, hai bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, không hoàn trả được bằng tài sản thì hoàn trả bằng giá trị. Đồng thời người có lỗi phải bồi thường thiệt hại nếu có.

[3.3] Hiện tại ao nuôi ông Nhựt đã thu hồi. Đối với tôm cua ông H thả xuống ao nuôi ông H thu hoạch vào tháng 5/2022 (nhưng không đạt năng suất như ông H trình bày). Mặc khác, ông Nh cho rằng khi thu hoạch ao nuôi, ông H không báo cho ông Nhựt nên ông Nh không biết thu như thế nào, thu được bao nhiêu, thu còn hay hết. Ông H không có chứng cứ chứng minh đã thông báo cho ông Nh về việc thu tôm, cua. Sau khi ông H thu hoạch, cả hai đều bỏ ao không xuống chăm sóc nữa, các bên đều không có chứng cứ chứng minh bên còn lại có tiếp tục chăm sóc ao nuôi không. Do vậy, mặc nhiên xem như ông H đã thu hồi đối với con giống mình bỏ ra.

[3.4] Xét lỗi của các bên: Do thỏa thuận của hai bên không rõ ràng, chỉ thỏa thuận miệng về việc chung nuôi, lời lỗ chia đôi, cùng nhau chăm sóc, không lập thành văn bản theo quy định của pháp luật nên hai bên cùng có lỗi dẫn đến việc hợp đồng vô hiệu. Do hai bên cùng có lỗi nên mỗi bên phải chịu 1/2 thiệt hại là phù hợp với quy định của pháp luật cũng như tình hình thực tế.

[3.5] Tổng chi phí phát sinh trong việc chung vốn nuôi tôm, cua được các bên thừa nhận 2.320.000 đồng +12.060.000 đồng = 14.380.000 đồng là thiệt hại các bên phải chịu. Hai bên đều có lỗi nên mỗi bên phải chịu ½ thiệt hại tương ứng với số tiền 7.190.000 đồng. Ông H đã bỏ ra 2.320.000 đồng, ông Nh đã bỏ ra 12.060.000 đồng, như vậy ông H có nghĩa vụ hoàn trả phần chênh lệch ông Nh đã bỏ ra là 4.870.000 đồng. Ông H và bà S thừa nhận tại hồ sơ vợ chồng cùng bỏ vốn ra chung nuôi tôm với ông Nh nên cần buộc cả bà S và ông H có trách nhiệm trả cho ông Nh tiền thiệt hại 4.870.000 đồng. Tại phiên tòa, ông Nh chỉ yêu cầu ông H, bà S bồi thường số tiền 4.385.000 đồng, số còn lại ông không yêu cầu. Xét thấy yêu cầu của ông Nh là có căn cứ, việc giảm số tiền yêu cầu bồi thường là tự nguyện nên Hội đồng xét xử chấp nhận, cần buộc ông H, bà S phải trả cho ông Nh số tiền 4.385.000 đồng.

[4] Ông H khai nại rằng sau khi thu hoạch tôm xong dưới ao vẫn còn cua. Tuy nhiên sau khi thu hoạch tôm, ông H dỡ bỏ lều trại, không xuống chăm sóc ao nuôi cũng không thỏa thuận gì khác với ông Nhựt về việc kéo dài thời gian hợp tác, không chứng minh được ông Nh có xuống ao nuôi thu hoạch cua hay không. Mặc khác, theo công văn của phòng Nông nghiệp phát triển nông thôn huyện Núi Thành xác định: Vụ nuôi tôm từ tháng 2/2022 và kết thúc vào tháng 8/2022, nên ao nuôi không kéo dài đến tháng Giêng năm 2023. Do vậy việc ông Nhựt cho ông Võ Văn L thuê ao vào tháng Giêng năm 2023 được các bên thừa nhận, không làm phát sinh thiệt hại đối với ông H. Ông H bà S không có chứng cứ khác chứng minh cho lời trình bày của mình nên Hội đồng xét xử không có cơ sở để xem xét. Ngoài ra ông H và bà S chỉ đồng ý chia đôi số tiền thu hoạch tôm 1.090.000 đồng, tuy nhiên ông Nh không yêu cầu chia số tiền này cũng không đồng ý chỉ nhận số tiền 545.000 đồng nên không có cơ sở để xem xét.

[5] Về án phí dân sự sơ thẩm: Ông H, bà S phải chịu án phí đối với số tiền buộc bồi thường 4.385.000 đồng, tương đương số tiền 300.000 đồng.