Bản án 315/2019/HS-PT — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên toà, nội dung vụ án được tóm tắt như sau: Bà Huỳnh Lệ H8 (sinh năm 1971; Quốc tịch Mỹ; nơi ở: Bava OREGON, USA; hộ chiếu số 554997401 là chủ sở hữu thửa đất tại nhà số 298 Đường Tr, Thành phố Q) đã làm thủ tục hợp pháp, ủy quyền cho ông Hàn Phi C (là chồng của bà H8 sinh năm 1968, trú số 07 Đường M1, Thành phố Q) được quyền thay mặt bà Huỳnh Lệ H8 ký hợp đồng quản lý, xây dựng ngôi nhà và thực hiện các nghĩa vụ đóng thuế và đóng góp các khoản tiền khác liên quan đến quyền sở hữu bất động sản là thửa đất có địa chỉ số 298 Đường Tr, Thành phố Q. Ngày 29/11/2016, ông Hàn Phi C ký hợp đồng tư vấn thiết kế với Công ty TNHH Tư vấn & Xây dựng Phúc Lộc Thọ ở 113 Trần Phú, Thành phố Q để lập hồ sơ thiết kế xây dựng công trình nhà ở tại nhà số 298 Đường Tr và làm thủ tục xin cấp Giấy phép xây dựng được Phòng quản lý Đô thị Thành phố Q kiểm tra hồ sơ thiết kế và thủ tục xin cấp giấy phép xây dựng. Ngày 13/01/2017, UBND Thành phố Q đã cấp Giấy phép xây dựng số 60/GPXD cho công trình xây dựng nhà ở tại nhà số 298 Đường Tr. Sau khi hoàn thành các thủ tục, ông Hàn Phi C đã thỏa thuận hợp đồng với ông Hàn Văn A tiến hành thi công xây dựng nhà trên thửa đất 298 Đường Tr. Ông Hàn Văn A không có giấy phép đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng, nhưng ông A đã nhận thầu thi công xây dựng nhà từ năm 2006 đến nay. Hai bên đã thỏa thuận miệng thống nhất nội dung hợp đồng (chưa thể hiện bằng văn bản) đó là: Ông Hàn Văn A nhận thầu thi công xây dựng công trình nhà ở số 298 Đường Tr, giá cả thực hiện hợp đồng là 830.000 đ/m2 (giá trị nhân công). Trong đó, ông Hàn Phi C - đại diện chủ sở hữu chịu trách nhiệm về thủ tục giấy tờ theo quy định để tiến hành xây dựng nhà; cung cấp vật liệu xây dựng theo yêu cầu của nhà thầu thi công; ông Hàn Văn A - chủ thầu thi công xây dựng chịu trách nhiệm công thợ, chỉ đạo thợ thi công xây dựng nhà số 298 và thực hiện công việc dọn dẹp mặt bằng. Từ ngày 16/4/2017, đến sáng ngày 19/4/2017, ông A đã chỉ đạo thợ xây tiến hành làm khung sắt, đào hố móng và đổ bê tông được 4 trụ móng ở phần giáp đường M1. Chiều ngày 19/4/2017, ông A chỉ đạo thợ đào và đổ 1 trụ móng giáp đường Tr, giáp ranh nhà số 296. Khi đào hố móng này, ông A nhận thấy kết cấu nhà 296 Đường Tr không có giằng móng và móng tường, nền đất nhà 296 yếu, nên đã trao đổi với ông C và chỉ đạo thợ đào hố móng cạn hơn so với thiết kế là 20cm. Mặc dù đã phát hiện nền móng phía nhà 296 yếu, nhưng trong quá trình thực hiện việc đào hố móng, nhưng ông A không áp dụng các biện pháp thi công chống vách hố đào, thi công tường chắn đất nhà liền kề mà sáng ngày 20/4/2017, ông Hàn Văn A cho nhóm thợ tiếp tục đào đất để đổ bê tông hai trụ móng sát nhà số 296 Đường Tr, ông Hàn Văn A không lập các phương án thi công móng trụ vách ngăn nhà 296, chống vách hố đào, chống sạt lở, lún, biến dạng công trình ngầm liền kề. Đến khoảng hơn 08 giờ ngày 20/4/2017, nhóm thợ nghỉ giải lao và dừng công việc đào hố móng. Lúc này, anh Nguyễn Tấn P ở nhà số 294 đến báo cho Hàn Phi C biết việc tường nhà mình bị nứt. Hàn Phi C đến xem, sau đó nói anh Trương Văn Đ (là thợ xây nhà 298) đến xem. Anh Đ đến xem xong và bảo anh P tìm thợ khắc phục, sửa chữa rồi về lại khu vực nhà 298. Ngay sau đó, khoảng 8 giờ 30 phút cùng ngày, nhà số 296 Đường Tr của ông Phan Văn T3 bị đổ sập hoàn toàn. Hậu quả: Ông T3 chết trên đường đưa đi cấp cứu, hai thợ xây nhà là anh Bùi Văn N1 và chị Nguyễn Thị T2 bị thương nhẹ. Ngôi nhà số 296 bị sập hoàn toàn, nhà số 294 và hệ thống điện công cộng bị hư hỏng nặng.

Tại Bản Kết luận số 35/TTQHKĐ ngày 29/9/2017 của Trung tâm Quy hoạch và Kiểm định xây dựng, Sở Xây dựng Bình Định, kết luận nguyên nhân sự cố công trình tại nhà số 296-298 Đường Tr như sau:

Đối với nhà số 298: Đơn vị thi công khi đào hố móng nhà số 298 không thực hiện biện pháp thi công chống vách hố đào khi bên cạnh (liền kề) có các kết cấu ngầm (móng tường Nhà số 296) là không đúng các quy định tại tiêu chuẩn TCVN 4447:2012 – Công tác đất - Thi công và Nghiệm thu. Vật liệu đất tại các vị trí đào hố móng là đất cát; bên cạnh (liền kề) hố móng nhà 298 có công trình ngầm (kết cấu móng trụ, móng tường nhà số 296), độ chênh cao giữa đáy hố đào với nền nhà số 296 là 1,07m. Do đó, nhà thầu phải có biện pháp thi công chống vách hố đào khi thi công hố móng nhà số 298. Trong quá trình thi công Chủ đầu tư và các bên liên quan không thực hiện các bước đánh giá, kiểm tra đối với các kết cấu các công trình hiện hữu liền kề, không kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường của Nhà số 296 để có biện pháp xử lý là không phù hợp với quy định tại Điểm b Khoản 1 Điều 6 Thông tư số 05/2015/TT-BXD ngày 30/10/2015 của Bộ Xây dựng quy định về quản lý chất lượng xây dựng và bảo trì nhà ở riêng lẻ.

Đối với Nhà số 296: Khi thi công móng Nhà số 298 với độ sâu đào là 1,07m so với nền Nhà số 296, thấp hơn đáy móng tường, móng cột xây bằng vật liệu hỗn hợp đá ong, đá chẻ của Nhà số 296 là 0,42m nhưng không có biện pháp thi công tường chắn đất, làm cho lớp đất dưới đáy móng tường, móng cột của Nhà số 296 bị trượt sang hố móng Nhà số 298, dẫn đến kết cấu móng tường móng trụ bị chuyển vị trí và gây mất ổn định cho toàn bộ kết cấu bên trên (trụ, tường chịu lực). Việc các kết cấu trụ BTCT và tường chịu lực mất ổn định làm phát sinh các nội lực bất lợi vượt quá trạng thái giới hạn về cường độ và ổn định nên dẫn đến kết cấu Nhà số 296 bị phá hoại và sập đổ hoàn toàn. Việc hồ sơ thiết kế không thể hiện biện pháp chống vách hố móng và nhà thầu thi công không thực hiện các biện pháp chống vách hố móng khi thi công đào móng là chưa thực hiện đầy đủ theo quy định tại tiêu chuẩn TCVN 4447:2012 - Công tác đất - Thi công và Nghiệm thu đã được nêu tại mục 1 văn bản này.” Hậu quả do nhà 296 sập hoàn toàn đã làm chết ông Phan Văn T3 và gây thiệt hại về tài sản cho Nhà 294, 296 Đường Tr và gây hư hỏng hệ thống điện tại khu vực hiện trường xảy ra vụ án.

Tại Bản Kết luận giám định pháp y về tử thi số 126/2017/PY-TT ngày 25/4/2017 của Trung tâm Pháp y tỉnh Bình Định kết luận nguyên nhân chết của ông Phan Văn T3 là: Suy hô hấp, suy tuần hoàn do chấn thương ngực, gãy nhiều xương sườn gây tràn máu, tràn khí màng phổi.

Tại Bản kết luận định giá tài sản số 3632/KL-HĐ ngày 27/12/2017 của Hội đồng định giá, kết luận tổng giá trị thiệt hại là 2.344.626.000; cụ thể: Nhà 296 Đường Tr: Giá trị thiệt hại là 1.993.617.760 đồng, bao gồm: Thiệt hại ngôi nhà 296 (chất lượng còn lại 50%) là 210.745.310 đồng; Máy móc thiết bị, hàng hóa bị thiệt hại là 1.782.872.450 đồng. Nhà 294 Đường Tr: tổng giá trị thiệt hại là 168.100.510 đồng, bao gồm: Thiệt hại ngôi nhà 294 (chất lượng còn lại 55%) là 162.023.510 đồng; Chi phí sửa chữa xe máy là 6.077.000 đồng. Thiệt hại của Điện lực Q khắc phục sự cố sập nhà làm hư hỏng hệ thống lưới điện với tổng số tiền là 182.907.900 đồng. Sau khi vụ án xảy ra các cá nhân và Điện lực Q yêu cầu bồi thường cụ thể như sau:

Đối với nhà số 296 Đường Tr: Đại diện gia đình yêu cầu bồi thường số tiền là: 3.013.611.826 đồng, gồm: Nhà cửa, tài sản bị hư hỏng, thu nhập bị mất, tiền thuê nhà kinh doanh, bồi thường tổn thất tinh thần, mai táng phí. Trong đó có 10,5 cây vàng SJC, 1,5 cây vàng là trang sức và 02 đồng hồ bị mất có tổng giá trị với số tiền là 540.000.000đ, theo lời khai của đại diện Nhà 296 Đường Tr thì đây là số tài sản bị mất do nhà sập, vì trong lúc tang gia bối rối và đống đổ nát là nhiều khối bê tông ngổn ngang nên không thể tìm kiếm được. Tuy nhiên trong quá trình điều tra chủ sở hữu ngôi nhà 296 không có tài liệu chứng minh mình bị mất số vàng trên và 02 chiếc đồng hồ trị giá 540.000.000 đồng. Mặt khác, Cơ quan điều tra cũng không chứng minh, làm rõ được lời khai của bị hại với số tài sản bị mất, nên chưa đủ cơ sở để buộc bị can và chủ sở hữu ngôi nhà 298 bồi thường. Do đó, cần phải tách riêng số vàng, đồng hồ bị mất của chủ nhà 296 để giải quyết bằng một vụ án dân sự khác. Đồng thời cũng không cộng dồn số tiền 540 triệu đồng vào tổng số thiệt hại làm căn cứ định khung hình phạt để xét xử đối với bị can.

Đối với nhà số 294 Đường Tr: Đại diện gia đình yêu cầu bồi thường 269.177.510đ, gồm: Thiệt hại do hư hỏng nặng ngôi nhà số 294; xe máy bị hư hỏng; thiệt hại do phải thuê nhà để ở từ ngày 20/04/2017, giá thuê nhà theo hợp đồng là 5.000.000đ/tháng.

Đối với thiệt hại của Điện lực Q: Chi phí khắc phục sự cố sau khi sập nhà làm hư hỏng hệ thống lưới điện với tổng số tiền là 182.907.900 đồng.

Tại bản cáo trạng số 58/CT-VKS-P1 ngày 16/10/2019 Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Định đã truy tố bị cáo Hàn Văn A về tội “Vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng” theo điểm c khoản 3 Điều 298 BLHS.

Tại Bản án hình sự sơ thẩm số 32/2019/HSST ngày 12/6/2019 Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định đã quyết định:

Tuyên bố: Bị cáo Hàn Văn A phạm tội “Vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng”.

Căn cứ vào: Điểm c khoản 3 Điều 298; điểm b, s khoản 1 Điều 51; khoản 2 Điều 51; khoản 1 Điều 54 BLHS.

Xử phạt: Bị cáo Hàn Văn A 5 (năm) năm tù, thời hạn chấp hành hình phạt tù tính từ ngày bị bắt đi thi hành án.

Ngoài ra Bản án còn tuyên quyết định về án phí, trách nhiệm dân sự và quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 17/6/2019, bị cáo Hàn Văn A kháng cáo toàn bộ bản án.

Ngày 26/6/2019, ông Phan Văn H4 kháng cáo xem xét lại bản án sơ thẩm vì cho rằng có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm là ông Hàn Phi C; yêu cầu ông Hàn Phi C phải bồi thường thiệt hại; yêu cầu cấp phúc thẩm xem xét ra lệnh phong tỏa tài sản là nhà 298 Đường Tr, thành phố Q nhằm đảm bảo thi hành án.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Bị cáo Hàn Văn A vẫn giữ nguyên nội dung kháng cáo, bị cáo cho rằng: Bị cáo là người làm công cho chủ nhà là ông Hàn Phi C với giá tiền 830.000đ/m2 xây dựng, bị cáo không có thỏa thuận nào phải chịu trách nhiệm toàn bộ kỷ thuật, an toàn lao động. Biện pháp thi công là việc của chủ nhà là do chủ nhà không thuê đơn vị có chức năng giám sát thi công, cũng như biện pháp thi công đầy đủ cho bị cáo làm theo. Bị cáo chỉ là tổ trưởng của nhóm thợ thi công nhà và nhận tiền công chứ không phải là nhà thầu thi công có chức năng hoạt động kinh doanh xây dựng công trình, bị cáo không có bất cứ hợp đồng nào nói bị cáo là nhà thầu xây dựng, nên bị cáo không có lỗi để xảy ra sự cố sụp công trình gây chết người.

Người đại diện hợp pháp cho người bị hại, ông Phan Văn H4 vẫn giữ nguyên nội dung kháng cáo cho rằng: Tòa án cấp sơ thẩm không truy cứu trách nhiệm hình sự ông Hàn Phi C là bỏ lọt tội phạm, buộc ông C và bị cáo A bồi thường thiệt hại theo mỗi bên 50% là chưa thỏa đáng, xâm phạm đến quyền lợi của gia đình ông. Do vậy ông yêu cầu xử lý hình sự ông C, buộc ông C, bà H8 bồi thường 100% thiệt hại số tiền như ông yêu cầu, sau đó ông C, bà H8 có quyền yêu cầu bị cáo có nghĩa vụ hoàn lại cho ông bà, buộc ông C bà H8 phải thanh toán tiền thuê nhà cho đến khi thi hành án xong. Yêu cầu Tòa ra lệnh phong tỏa tài sản nhà đất 298 Đường Tr để bảo đảm thi hành án .

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, ông Hàn Phi C (đại diện cho cả bà Huỳnh Lệ H8) không thống nhất với kháng cáo và ý kiến của bị cáo và người đại diện cho bị hại đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm giữ nguyên nội dung bản án sơ thẩm.

Kiểm sát viên đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng phát biểu ý kiến: Về tố tụng: Trong quá trình tố tụng tại Tòa án cấp phúc thẩm, Thẩm phán, Hội đồng xét xử đã thực hiện đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự; bị cáo, đại diện hợp pháp của bị hại và những người tham gia tố tụng khác thực hiện đầy đủ các quyền, nghĩa vụ khi tham gia tố tụng. Về nội dung: Trên cơ sở các chứng cứ, tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa chưa có đủ cơ sở kết luận, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm đã xét xử, kết tội bị cáo Hàn Văn A về tội “Vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng” theo quy định tại điểm c khoản 3 Điều 298 Bộ luật Hình sự 2015 là chưa đảm bảo pháp luật, còn có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm. Do vậy đề nghị HĐXX chấp nhận kháng cáo của bị cáo và kháng cáo của đại diện người bị hại hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ về các cơ quan tố tụng giải quyết lại.

Luật sư bào chữa cho bị cáo Hàn Văn A thống nhất với quan điểm của Kiểm sát viên tại phiên tòa, bị cáo A chỉ là người làm thuê nên không phạm tội “Vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng”, đề nghị HĐXX hủy án sơ thẩm giao hồ sơ về xem xét lại.

Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho đại diện người bị hại thống nhất với quan điểm của Kiểm sát viên tại phiên tòa, việc truy tố bị cáo A để xét xử tội “Vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng” là chưa đầy đủ, còn có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm đối với chủ nhà Hàn Phi C, do đó đề nghị HĐXX hủy án sơ thẩm giao hồ sơ về cấp sơ thẩm điều tra, truy tố, xét xử đối với Hàn Phi C.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Hàn Phi C có ý kiến: Sự việc xảy ra ngoài ý muốn, trước khi xét xử phúc thẩm ông có gọi điện cho ông H4 để khắc phục hậu quả với số tiền 500.000.000đ, nhưng ông H4 không đồng ý nhận. Đồng thời, tóm tắt lại luận cứ bảo vệ của Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông với nội dung không chấp nhận ý kiến của các luật sư bào chữa cho bị cáo và bảo vệ quyền lợi cho đại diện người bị hại. Đề nghị HĐXX giữ nguyên bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 355, Điều 356 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

1/ Không chấp nhận kháng cáo của bị cáo Hàn Văn A và của ông Phan Văn H4 người đại diện hợp pháp cho người bị hại; Giữ nguyên Bả

ẩm số 32/2019/HS-ST ngày 12/6/2019 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định.

Tuyên bố: Bị cáo Hàn Văn A phạm tội “Vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng”.

Căn cứ điểm c khoản 3 Điều 298; điểm b, s khoản 1 Điều 51; khoản 2 Điều 51; khoản 1 Điều 54 BLHS.

Xử phạt: Bị cáo Hàn Văn A 5 (năm) năm tù, thời hạn chấp hành hình phạt tù tính từ ngày bị bắt đi thi hành án.

Áp dụng Điều 48 BLHS; Điều 584; Điều 585; Điều 589; Điều 591; Điều 605; Điều 357 BLDS.

Buộc bị cáo Hàn Văn A và vợ chồng ông Hàn Phi C, bà Huỳnh Lệ H8 liên đới bồi thường thiệt hại cho các bị hại tổng số tiền là 2.889.049.843đ (chia phần mỗi bên là 1.444.525.000đ), trong đó: Các anh Phan Văn V1, anh Phan Văn T4, chị Phan Thị H5, anh Phan Văn H4, chị Phan Thị Phương H6, chị Phan Thị Phương H7 401.825.310 đồng; Vợ chồng anh Phan Văn H4 và chị Phạm Thị H9 2.035.139.143 đồng; Vợ chồng ông Trần Văn H và bà Phạm Thị H1 263.100.510 đồng; Anh Nguyễn Tấn P 6.077.000 đồng; Tổng Công ty Điện lực Miền trung 182.907.900 đồng. (Tiền bồi thường cho ông Trần Văn H, bà Phạm Thị H1 và anh Nguyễn Tấn P do anh Nguyễn Minh H4 đại diện nhận thay).

2/ Án phí phúc thẩm : Bị cáo Hàn Văn A phải chịu án phí hình sự phúc thẩm là 200.000đ. Ông Phan Văn H4 phải chịu án phí dân sự phúc thẩm là 300.000đ.

Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án (28/10/2019).