Bản án 31/2025/HC-PT — Hành chính

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa: Ông Ngô Đức Thọ.

Các Thẩm phán:

Bà Trần Thị Thúy Hồng.

Ông Nguyễn Đắc Minh.

- Thư ký phiên tòa: Bà Phạm Minh Trang - Thư ký Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Ông Nguyễn Văn Phượng - Kiểm sát viên.

Ngày 08 tháng 01 năm 2025, tại Trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm công khai vụ án hành chính thụ lý số 896/2024/TLPT-HC ngày 22 tháng 10 năm 2024 về việc“Khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai”.

Do Bản án hành chính sơ thẩm số 36/2024/HC-ST ngày 14 tháng 8 năm 2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 3385/2024/QĐPT-HC ngày 29 tháng 11 năm 2024, giữa các đương sự:

1. Người khởi kiện: Bà Nguyễn Thị P, sinh năm 1959.

Thường trú: V, xã V, huyện H, tỉnh Bạc Liêu. Địa chỉ liên hệ: Hẻm 384, đường N, khu phố B 4, phường A, thành phố D, tỉnh Bình Dương, có mặt.

Người đại diện theo ủy quyền của người khởi kiện: Ông Hoàng Mạnh H, sinh năm 1976. Địa chỉ: xóm L, xã N, huyện N, tỉnh Hà Tĩnh (văn bản ủy quyền ngày 24/01/2024), vắng mặt.

2. Người bị kiện: Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố D, tỉnh Bình Dương.

Địa chỉ: Đường số 10, khu trung tâm hành chính thành phố D, tỉnh Bình Dương.

Người đại diện hợp pháp của người bị kiện: Ông Võ Trọng T, chức vụ: Phó Chủ tịch UBND thành phố D (văn bản ủy quyền ngày 24/4/2024), vắng mặt (có đề nghị xin vắng mặt).

Người kháng cáo: Người khởi kiện bà Nguyễn Thị P.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện ngày 15/01/2024 và đơn sửa đổi bổ sung đơn khởi kiện ngày 11/3/2024, người khởi kiện, người đại diện hợp pháp cho người khởi kiện trình bày:

Năm 2009, bà P nhận chuyển nhượng của ông Quách Trường S và ông Lâm Tiến L phần đất diện tích 42,8m2, nay thuộc khu phố B 4, phường A, thành phố D, tỉnh Bình Dương. Thời điểm chuyển nhượng hai bên chỉ lập giấy tờ tay, không ra chính quyền lập thủ tục. Hiện nay, ông L đã chết, gia đình ông L ở đâu thì bà P không biết. Ông S đang ở tại địa chỉ: 142, khu phố 4, phường T, Quận X, thành phố T, Thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 2010, bà P cất nhà ở đến nay; quá trình sử dụng bà P không có đăng ký quyền sử dụng đất, cất nhà ở không có giấy phép.

Ngày 07/4/2023, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố D, tỉnh Bình Dương ban hành Quyết định số 1322/QĐ-KPHQ yêu cầu bà P phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là “khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm và buộc trả lại đất đã chiếm” với diện tích đất 42,8m2, tức là đất nhà bà P đã mua năm 2009 và đang có nhà ở của bà P.

Không chấp nhận với Quyết định số 1322/QĐ-KPHQ, ngày 01/11/2023, bà P đã làm đơn khiếu nại Quyết định số 1322/QĐ-KPHQ của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố D, tỉnh Bình Dương; đến nay bà P vẫn chưa nhận được quyết định giải quyết khiếu nại.

Ngày 13/11/2023, Ủy ban nhân dân (sau đây viết tắt là UBND) thành phố D lại tiếp tục ra Quyết định số 5136/QĐ-CCXP về việc “cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả” để thực hiện Quyết định số 1322/QĐ-KPHQ ngày 07/4/2023.

Ngày 28/12/2023, UBND thành phố thành phố D, tỉnh Bình Dương lại quyết định thành lập Đoàn cưỡng chế theo Quyết định số 5834/QĐ-CCKPHQ ngày 07/12/2023, yêu cầu bà P phải bàn giao đất trước ngày 15/01/2024.

Quy định của Luật Đất đai tại các Điều: 89, 90, 91 thì người bị Nhà nước thu hồi đất có đủ điều kiện quy định của pháp luật về đất đai thì được bồi thường (bao gồm: nhà, công trình xây dựng trên đất, cây trồng, vật nuôi, chi phi di chuyển...). Trong trường hợp không đủ điều kiện được bồi thường thì UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là UBND cấp tỉnh) xem xét để hỗ trợ cho người dân. Thế nhưng, chính quyền lại không ghi nhận ý kiến của người dân, suốt một thời gian dài, bà P đã có công sức bảo quản, giữ gìn, tôn tạo, làm tăng giá trị của đất nhưng cơ quan có thẩm quyền thu hồi đất không có bất cứ chính sách hỗ trợ, bồi thường nào cho và bà P là xâm phạm đến quyền lợi của bà P.

Người đại diện hợp pháp của bà P xác định nguồn gốc đất của cha ông S, ông S là người thừa kế ở hàng thứ nhất nên việc ông S chuyển nhượng đất cho bà P là hợp lý. Do đó, bà P khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết: Hủy Quyết định số 5136/QĐ-CCXP ngày 13/11/2023 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố D, tỉnh Bình Dương về việc cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả và bồi thường tài sản trên đất của bà P với số tiền 400.000.000 đồng.

Người đại diện hợp pháp của người bị kiện Chủ tịch UBND thành phố D là ông Võ Trọng T, chức vụ Phó Chủ tịch UBND thành phố D trình bày ý kiến đối với vụ án tại Văn bản ngày 27/4/2024 như sau:

- Nguồn gốc khu đất có diện tích 30.612,2m2 là đất công, trước đây UBND tỉnh Sông Bé (nay là UBND tỉnh Bình Dương) giao cho các tổ chức kinh tế Nhà nước cấp tỉnh quản lý, sử dụng (Công ty ESACOLtd, Công ty Sản xuất kinh doanh – Tư vấn - Đầu tư Bình Dương, Công ty Cổ phần Dịch vụ Đầu tư Phát triển Kinh tế Miền Núi, Công ty Cổ phần Thương mại Đầu tư Xây dựng Phú Cường).

Ngày 11/4/2017, UBND tỉnh Bình Dương ban hành Quyết định số 923/QĐ-UBND về việc thu hồi đất đã cấp cho Công ty Dịch vụ Đầu tư Phát triển kinh tế Miền Núi (nay là Công ty Cổ phần Thương mại - Đầu tư - Xây dựng Phú Cường) giao Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Bình Dương quản lý; lý do thu hồi: Công ty Cổ phần Thương mại - Đầu tư - Xây dựng Phú Cường do thiếu trách nhiệm để bị lấn chiếm theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 64 của Luật Đất đai năm 2013.

Ngày 02/10/2020, UBND tỉnh Bình Dương ban hành Quyết định số 2944/QĐ-UBND về việc thu hồi khu đất có diện tích 30.612,2m2 do Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Bình Dương quản lý và giao khu đất cho Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Dĩ An quản lý.

- Căn cứ ban hành Quyết định số 5136/QĐ-CCXP ngày 13/11/2023 của UBND thành phố D: Ngày 28/3/2023, UBND phường An Bình kiểm tra, lập biên bản vi phạm hành chính đối với bà Nguyễn Thị P do có hành vi chiếm đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất tại khu vực đô thị với diện tích 42,8m2 thuộc đất công do Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Dĩ An quản lý theo Quyết định số 2944/QĐ-UBND ngày 02/10/2020 của UBND tỉnh Bình Dương.

Ngày 30/3/2023, UBND phường An Bình có Tờ trình số 52/TTr-UBND đề nghị UBND thành phố D ban hành Quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực đất đai đối với bà Nguyễn Thị P. Ngày 07/4/2023, UBND thành phố D ban hành Quyết định số 1322/QĐ-KPHQ buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với bà Nguyễn Thị P.

Như vậy, việc UBND thành phố D không ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với bà Nguyễn Thị P là phù hợp theo quy định tại điểm c, khoản 1 Điều 65 của Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi, bổ sung năm 2020) và khoản 1, khoản 2 Điều 4 Nghị định số 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai (quá 02 năm tính từ thời điểm người có thẩm quyền thi hành công vụ phát hiện hành vi vi phạm). Đồng thời, việc UBND thành phố D ban hành Quyết định số 1322/QĐ-KPHQ ngày 07/4/2023 buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với bà Nguyễn Thị P là phù hợp quy định tại Điều 28 của Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi, bổ sung năm 2020) và điểm a, khoản 7 Điều 14 của Nghị định số 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Do bà Nguyễn Thị P chưa tự nguyện chấp hành biện pháp khắc phục hậu quả theo Quyết định số 1322/QĐ-KPHQ ngày 04/4/2023; ngày 01/11/2023, UBND phường An Bình có Tờ trình số 190/TTr-UBND đề nghị UBND thành phố D ban hành quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực đất đai đối với bà Nguyễn Thị P.

Ngày 13/11/2023, UBND thành phố D ban hành Quyết định số 5136/QĐ-CCXP cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với bà Nguyễn Thị P.

Như vậy, việc UBND thành phố D ban hành Quyết định số 5136/QĐ-CCXP cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với bà Nguyễn Thị P là phù hợp theo quy định tại Điều 29 của Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi, bổ sung năm 2020) và Điều 33 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Tại Bản án hành chính sơ thẩm số 36/2024/HC-ST ngày 14 tháng 8 năm 2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương, quyết định:

Áp dụng Điều 30, Điều 32, điểm a khoản 2 Điều 116, khoản 1 Điều 157, khoản 1 Điều 158, Điều 164, Điều 193, Điều 194, Điều 204, Điều 206 và khoản 1 Điều 348 của Luật Tố tụng hành chính năm 2015; các Điều: 74, 76, 82, 166, 206, 208 của Luật Đất đai năm 2013 và các Điều: 28, 29, 30, 38, 87 của Luật xử lý vi phạm hành chính.

Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

Bác yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị P về việc hủy Quyết định số 5136/QĐ-CCXP ngày 13/11/2023 của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân thành phố D, tỉnh Bình Dương.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí sơ thẩm, quyền kháng cáo.

Ngày 26/8/2024, người khởi kiện bà Nguyễn Thị P kháng cáo toàn bộ bản án hành chính sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Người khởi kiện bà Nguyễn Thị P vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận đơn kháng cáo, sửa bản án hành chính sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của người khởi kiện, hủy Quyết định số 5136/QĐ-CCXP ngày 13/11/2023 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố D, tỉnh Bình Dương.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh phát

biểu quan điểm giải quyết vụ án như sau:

+ Về việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm, những người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng các quy định của Luật tố tụng hành chính. Đơn kháng cáo của bà Nguyễn Thị P là người khởi kiện hợp lệ, trong thời hạn luật định, đủ điều kiện để xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

+ Về nội dung: Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị P là có căn cứ. Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bà Nguyễn Thị P, giữ nguyên bản án sơ thẩm