Bản án 31/2023/HNGĐ-ST — Vụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình

[1] Về tố tụng: Nguyên đơn chị N khởi kiện anh H để yêu cầu không công nhận vợ chồng và được quyền trực tiếp nuôi con chung, nhưng không yêu cầu giải quyết về tài sản chung và nợ chung nên quan hệ pháp luật được xác định là “Ly hôn và tranh chấp nuôi con khi ly hôn”. Căn cứ vào khoản 1 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án nhân dân huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng thụ lý và giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền. Tại phiên tòa, nguyên đơn chị N có đơn xin xét xử vắng mặt, bị đơn anh H đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vắng mặt không có lý do nên Hội đồng xét xử căn cứ vào điểm a, b khoản 2 Điều 227 và khoản 1, 3 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vụ án vắng mặt các đương sự.

[2] Về quan hệ hôn nhân, trong quá trình giải quyết vụ án, chị N trình bày: giữa chị N và anh H tự nguyện đám cưới và sống chung như vợ chồng không có đăng ký kết hôn. Sau khi đám cưới, chị N và anh H sống chung hạnh phúc được một thời gian thì giữa chị N và anh H phát sinh nhiều mâu thuẫn, thường xuyên cãi nhau do bất đồng quan điểm sống, dẫn đến cuộc sống không còn hạnh phúc, hiện nay chị N và anh H không còn tình cảm và cũng không còn sống chung với nhau. Đối chiếu Đơn xin xác nhận ngày 17-11-2022 của chị Nguyễn Thị N có xác nhận của Ủy ban nhân dân xã m1, huyện M, tỉnh Sóc Trăng xác nhận chị N và anh H không có đăng ký kết hôn. Từ đó, có cơ sở xác định chị N và anh H sống chung như vợ chồng nhưng không có đăng ký kết hôn là sự thật. Theo khoản 1 Điều 14 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định: “Nam, nữ đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng”, đồng thời, tại khoản 2 Điều 53 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định: “Trong trường hợp không đăng ký kết hôn mà có yêu cầu ly hôn thì Tòa án thụ lý và tuyên bố không công nhận quan hệ vợ chồng theo quy định tại khoản 1 Điều 14 của Luật này…”. Như vậy, chị N và anh H sống chung với nhau như vợ chồng, mặc dù đủ điều kiện kết hôn nhưng không có đăng ký kết hôn nên không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Từ đó, chị N yêu cầu không công nhận chị N và anh H là vợ chồng là có cơ sở nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[3] Về con chung, theo chị N trình bày: Trong thời gian sống chung, chị N và anh H có 02 (Hai) con chung tên Phan Thị Bích N2, sinh ngày 19-12-2007 và Phan Trí T, sinh ngày 10-6-2015, hiện tại các con chung đang sống cùng với chị N và do chị N chăm sóc, nuôi dưỡng từ khi chị N và anh H không còn sống chung nên chị N yêu cầu được trực tiếp nuôi dưỡng các con chung cho đến khi đủ 18 (Mười tám) tuổi. Theo khoản 2 Điều 81 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định: “Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, quyền, nghĩa vụ của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án giải quyết giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con”. Trong quá trình giải quyết vụ án, chị N và anh H không có thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con. Mặc khác, từ khi thụ lý vụ án anh H không có văn bản nêu ý kiến về việc yêu cầu nuôi con của chị N và hiện tại các con chung đang sống cùng với chị N và có nguyện vọng sống cùng với chị N. Do vậy, để đảm bảo quyền lợi về mọi mặt, không làm xáo trộn cuộc sống hiện tại của con chung nên Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu của chị N là quyết định giao cho chị N tiếp tục nuôi dưỡng các con chung tên Phan Thị Bích N2, sinh ngày 19-12-2007 và Phan Trí T, sinh ngày 10-6-2015 cho đến khi đủ 18 (Mười tám) tuổi. Anh H có quyền, nghĩa vụ thăm nom con chung mà không ai được cản trở theo quy định tại khoản 3 Điều 82 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014.

[4] Về nghĩa vụ cấp dưỡng, theo khoản 2 Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định: “Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con”. Xét thấy, kể từ khi chị N và anh H không còn sống chung với nhau, các con chung sống cùng với chị N vẫn được chăm sóc, nuôi dưỡng bảo đảm các quyền lợi về mọi mặt. Mặt khác, trong quá trình giải quyết vụ án, chị N không yêu cầu anh H cấp dưỡng nuôi con chung. Từ đó, có căn cứ cho rằng chị N có đầy đủ các điều kiện kinh tế chăm sóc, nuôi dưỡng con chung đảm bảo các quyền lợi về mọi mặt nên Hội đồng xét xử quyết định anh H không phải cấp dưỡng nuôi con chung.

[5] Về tài sản chung, nợ chung: Các đương sự không yêu cầu Tòa án giải quyết nên Hội đồng xét xử không xem xét giải quyết.

[6] Về án phí sơ thẩm, chị N là nguyên đơn nên phải chịu án phí dân sự trong vụ án ly hôn theo quy định tại khoản 4 Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự và điểm a khoản 5 Điều 27 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

[7] Tại phiên tòa, quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng về việc giải quyết vụ án là có căn cứ, nên Hội đồng xét xử chấp nhận.