Bản án 288/2022/HS-PT — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa phúc thẩm thì nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Khoảng 9 giờ 30 phút ngày 15/8/2021, Phạm Thị Th.D điều khiển xe mô tô biển số 60B1-227.62 từ chung cư CBD 1D5 Đ.V.C, phường T.M.L, Thành phố T.Đ, Thành phố Hồ Chí Minh đến bệnh viện L.V.T để xét nghiệm Covid19. Th.D đang lưu thông trên đường N.T.Đ rẽ vào đường N.D.T thì gặp chốt kiểm soát dịch covid 19 do các chiến sỹ công an của phường B.T.T đang trực tại chốt để thực hiện nhiệm vụ.

Tại đây, Th.D được đại úy Phan V.S đang làm nhiệm vụ trực tại chốt yêu cầu dừng xe để quét mã QR Code khai báo y tế. Th.D tỏ thái độ không hợp tác và chửi rồi cho xe máy chạy vượt chốt. Tiếp đó, Trung úy Nguyễn Th.H là chiến sỹ công an phường B.T.T đến hỗ trợ ngăn cản Th.D thì bị Th.D dùng tay giữ tay phải và cắn vào mu bàn tay phải của anh Th.H gây vết thương chảy máu. Th.D tiếp tục dùng tay gạt kính chắn giọt bắn của anh Th.H đang đeo trên mặt, tát vào mặt anh Th.H. Sau đó, Th.D bị khống chế và đưa về trụ sở công an phường B.T.T lập biên bản bắt người phạm tội quả tang.

Tại bản án hình sự sơ thẩm số 92/2022/HSST ngày: 29/03/2022 của Tòa án nhân dân thành phố T.Đ, Thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

Căn cứ khoản 1 Điều 330; Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Tuyên bố bị cáo Phạm Thị Th.D phạm tội “ Chống người thi hành công vụ”

Áp dụng khoản 1 Điều 330; điểm b,i,s,q khoản 1 Điều 51 của Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017

Xử phạt bị cáo Phạm Thị Th.D 07 (bảy) tháng tù. Thời hạn tù tính từ ngày bắt bị cáo thi hành án, nhưng được trừ thời gian bị tạm giữ, tạm giam từ ngày 15/8/2021 đến 04/01/2022)

Ngoài ra bản án còn tuyên về xử lý vật chứng, án phí và quyền kháng cáo của bị cáo và những người tham gia tố tụng khác.

Ngày 27/04/2022 Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ra quyết định kháng nghị số 24/QĐ-VKS ngày 27/4/2022 với nội dung kháng nghị toàn bộ bản án đề nghị Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh hủy bản án hình sự sơ thẩm số 92/2022/HSST ngày 29/3/2022 của tòa án nhân dân thành phố T.Đ, Thành phố Hồ Chí Minh để điều tra lại theo thủ tục chung.

Tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay:

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm đối với vụ án: Tại phiên tòa hôm nay, Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vẫn giữ nguyên quan điểm kháng nghị. Theo kết quả xét hỏi tại phiên tòa hôm nay đã thể hiện rõ, trong suốt quá trình tham gia tố tụng tại cấp sơ thẩm bị cáo hoàn toàn không được giải thích về quyền được có người bào chữa cũng như việc bị cáo phải có người đại diện cho mình trong quá trình tố tụng. Trong vụ án này bị cáo là người có khiếm khuyết về tâm thần mà các cơ quan tiến hành tố tụng trong suốt quá trình điều tra, truy tố, xét xử đã không chỉ định người bào chữa cho bị cáo trong khi bị cáo cũng không có mời người bào chữa là thiếu sót nghiêm trọng về mặt tố tụng. Do đó, đề nghị hội đồng xét xử hủy toàn bộ bản án của tòa án nhân dân Thành phố T.Đ để điều tra, giải quyết lại theo đúng quy định. Người bào chữa cho bị cáo trình bày: Bị cáo trong giai đoạn xét xử sơ thẩm mặc dù thừa nhận hành vi, nhưng đề nghị Hội đồng xét xử xem xét việc cấp sơ thẩm không chỉ định người bào chữa cho bị cáo trong khi bị cáo trong quá trình tố tụng chưa có luật sư là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, ảnh hưởng đến quyền lợi của bị cáo vì bị cáo là người hạn chế về khả năng nhận thức. Theo đó việc chính xác của các lời khai nhận tội của bị cáo trong quá trình điều tra mà không có người bào chữa cũng cần phải xem xét lại. Luật sư đề nghị hội đồng xét xử xem xét chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Bị cáo đề nghị Hội đồng xét xử xem xét cho bị cáo không phải ở tù.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các chứng cứ tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng công khai tại phiên tòa, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định như sau: [1]Về thủ tục tố tụng: Xét kháng nghị Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh là trong hạn luật định nên chấp nhận xem xét giải quyết theo trình tự phúc thẩm. Theo hồ sơ vụ án và quá trình tranh tụng công khai tại phiên tòa thể hiện bị cáo Phạm Thị Th.D không những đã có hành vi không chấp hành yêu cầu dừng xe của các cán bộ tại chốt kiểm soát dịch bệnh Covid để quét mã QR Code khai báo y tế theo quy định trong giai đoạn Thành phố Hồ Chí Minh đang thực hiện giãn cách toàn thành phố mà bị cáo còn chửi các cán bộ cảnh sát giao thông tại chốt rồi cho xe máy chạy vượt chốt kiểm soát. Tiếp đó, khi bị trung úy Nguyễn Th.H đến hỗ trợ ngăn cản thì bị cáo còn dùng tay giữ tay phải của anh Th.H và cắn vào mu bàn tay phải của anh Th.H gây thương tích, bị cáo còn dùng tay gạt kính chắn giọt bắn của anh Th.H đang đeo trên mặt, tát vào mặt anh Th.H. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm đã xét xử bị cáo về tội “ Chống người thi hành công vụ” theo khoản 1 Điều 330 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017. Tuy nhiên, bị cáo Phạm Thị Th.D theo kết luận giám định pháp y về tâm thần đối với bị cáo ( kết luận giám định pháp y tâm thần số 1036/KLGĐ ngày 20/12/2021 của trung tâm pháp y tâm thẩn khu vực Thành phố Hồ Chí Minh) đã xác định tình trạng của bị cáo như sau: “ Về khả năng nhận thức và điều khiển hành vi: Trước, trong và sau khi thực hiện hành vi “ chống người thi hành công vụ” xảy ra ngày 15/8/2021 và hiện tại bị can Phạm Thị Th.D có hạn chế về khả năng nhận thức và điều khiển hành vi”.Như vậy, theo kết luận giám định pháp y tâm thần thì bị cáo thuộc trường hợp là người có nhược điểm về tâm thần, theo quy định của bộ luật tố tụng hình sự 2015 thì trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử đối với bị cáo buộc phải có người bào chữa và người đại diện cho bị cáo, trong trường hợp bị cáo không tự mời người bào chữa thì các cơ quan tiến hành tố tụng phải chỉ định người bào chữa cho bị cáo theo điểm b Khoản 1, Điều 76 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015. Nhưng theo hồ sơ vụ án thể hiện, sau khi có kết luận giám định pháp y tâm thần số 1036/KLGĐ vào ngày 20/12/2021 thì cơ quan cảnh sát điều tra công an quận T.Đ, Thành phố Hồ Chí Minh cũng không có yêu cầu chỉ định người bào chữa cho bị cáo và cũng không tiến hành hỏi cung lại bị cáo có sự tham gia của người bào chữa theo quy định của bộ luật tố tụng hình sự. Tại giai đoạn truy tố, xét xử mặc dù bị cáo hay gia đình bị cáo không tự mời người bào chữa cho bị cáo nhưng các cơ quan tiến hành tố tụng cũng không chỉ định người bào chữa cho bị cáo theo quy định mà chỉ có tại phiên tòa xét xử sơ thẩm thì Hội đồng xét xử cấp sơ thẩm có hỏi bị cáo về việc có yêu cầu chỉ định người bào chữa hay không và bị cáo từ chối luật sư chỉ định, song song đó tại hồ sơ còn thể hiện tại ngày xét xử bị cáo có đơn đánh máy do bị cáo ký về việc từ chối luật sư bào chữa.

Tuy nhiên, Hội đồng xét xử xét bị cáo là người “hạn chế về khả năng nhận thức và điều khiển hành vi”, là người có nhược điểm về tâm thần nhưng việc cấp sơ thẩm chỉ căn cứ trình bày của duy nhất bị cáo tại phiên tòa cũng như đơn (đánh máy) do bị cáo ký mà không có sự tham gia, chứng kiến, đồng ý của thân nhân hay người đại diện của bị cáo để bảo đảm luật sư bào chữa cho bị cáo theo luật định là có phần thiếu sót và không bảo đảm quyền lợi của bị cáo theo quy định tại Điều 77 Bộ luật tố tụng hình sự, dẫn đến xâm hại nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị cáo theo quy định của bộ luật tố tụng hình sự 2015, đây thuộc trường hợp vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng mà cấp phúc thẩm không thể khắc phục được.

Theo đó, từ các nhận định như đã phân tích như trên thì việc điều tra, truy tố, xét xử của cấp sơ thẩm đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng mà cấp phúc thẩm không thể bổ sung được, căn cứ theo điểm c khoản 1 Điều 358 Bộ luật tố tụng hình sự, Hội đồng xét xử xét để việc giải quyết vụ án theo đúng quy định của bộ luật tố tụng hình sự, cũng như làm cơ sở cho việc đánh giá tính chất, mức độ hành vi phạm tội của bị cáo trong vụ án, Hội đồng xét xử xét cần hủy toàn bộ bản án sơ thẩm số 92/2022/HSST Ngày: 29/03/2022 của Tòa án nhân dân thành phố T.Đ, Thành phố Hồ Chí Minh để điều tra, giải quyết lại theo đúng quy định như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và ý kiến của người bào chữa cho bị cáo tại phiên tòa.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ điểm c khoản 1 Điều 355, điểm c khoản 1 Điều 358 của Bộ luật tố tụng hình sự 2015. Hủy toàn bộ bản án hình sự sơ thẩm số 92/2022/HSST Ngày: 29/03/2022 của Tòa án nhân dân thành phố T.Đ, Thành phố Hồ Chí Minh. Chuyển hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát nhân dân Thành phố T.Đ để điều tra, giải quyết lại theo đúng quy định pháp luật. Bị cáo không phải chịu án phí hình sự phúc thẩm. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.