Bản án 28/2019/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất

[1] Về thủ tục tố tụng:

[1.1] Về thủ tục thụ lý việc khởi kiện của nguyên đơn và thẩm quyền giải quyết: Khi ông Nguyễn Văn T1 và bà Huỳnh Thị B1 nộp đơn khởi kiện, thì người bị kiện là ông Nguyễn Út N và bà Nguyễn Út M1 cùng cư trú tại ấp M, xã M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng. Ông T1, bà B1 có đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc ông N, bà M1 phải trả số vàng và tiền đã cố đất là 40 chỉ vàng 24K, số tiền 90.000.000 đồng và số tiền thuê đất còn nợ 11.000.000 đồng. Ông T1, bà B1 đã nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân huyện M, tỉnh Sóc Trăng và các tài liệu, chứng cứ kèm theo. Tòa án nhân dân huyện M đã thụ lý đơn và thông báo cho ông T1, bà B1 nộp tiền tạm ứng án phí theo quy định của pháp luật và ông T1, bà B1 đã thực hiện việc nộp tiền tạm ứng án phí đúng quy định. Như vậy, việc Tòa án nhân dân huyện M, tỉnh Sóc Trăng thụ lý việc khởi kiện của ông Nguyễn Văn T1 và bà Huỳnh Thị B1 là đúng thẩm quyền và đúng theo trình tự thủ tục tố tụng theo quy định tại khoản 3 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; Điều 191 và Điều 195 của Bộ luật tố tụng dân sự.

[1.2] Về xác định tư cách tham gia tố tụng trong vụ án: Trong quá trình giải quyết vụ án, ông Nguyễn Út N khai có thế chấp quyền sử dụng đất đối với phần đất đang tranh chấp để vay tiền tại Ngân hàng N (say đây gọi tắt là Ngân hàng). Tòa án đã đưa Ngân hàng vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án, sau đó, Tòa án nhận được văn bản số 08 ngày 16/10/2019 của Ngân hàng với nội dung: Ngày 18/02/2019, ông Nguyễn Út N đã tất toán nợ với Ngân hàng và ông N đã nhận lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và Ngân hàng đã từ chối tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Hội đồng xét xử xét thấy, đến nay Ngân hàng không có quyền, lợi ích hợp pháp và nghĩa vụ trong vụ án được quy định tại khoản 4 Điều 68 của bộ luật tố tụng dân sự nên Hội đồng xét xử quyết định không đưa Ngân hàng tiếp tục tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án.

[1.3] Đối với người làm chứng bà Nguyễn Thị M3 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ và có đơn yêu cầu Tòa án xét xử vắng mặt tại phiên tòa. Căn cứ vào khoản 2 Điều 229 của Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử quyết định tiến hành xét xử vắng mặt bà Nguyễn Thị M3.

[2] Về nội dung:

[3] Trong quá trình giải quyết vụ án, cũng như tại phiên tòa sơ thẩm, nguyên đơn bà Huỳnh Thị B1 và người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn ông Nguyễn Văn T1 là bà Nguyễn Thị Diễm T2 trình bày và yêu cầu: Vào ngày 26 tháng 4 năm 2014, ông Nguyễn Út N và bà Nguyễn Út M1 có cố cho vợ chồng ông Nguyễn Văn T1 và bà Huỳnh Thị B1 phần đất 07 công đất ruộng diện tích 8.400m2 thuộc thửa đất số 558, tờ bản đồ số 07, tọa lạc ấp M, xã M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng do ông Nguyễn Văn S đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ông S là cha của ông N, hiện nay ông S đã chết, với giá cố đất là 40 chỉ vàng 24K và 90.000.000 đồng, hai bên có làm giấy cố đất nhưng không thỏa thuận thời gian chuộc lại đất. Sau khi nhận cố đất của ông N và bà M1 thì hai bên thỏa thuận ông T1, bà B1 cho ông N, bà M1 thuê lại toàn bộ phần đất này với giá 9.000.000 đồng/năm. Sau khi thuê đất ông N, bà M1 đã trả cho ông T1, bà B1 được 25.000.000 đồng, tính đến ngày 17/5/2018 ông N, bà M1 còn nợ lại số tiền thuê đất là 11.000.000 đồng. Ông Nguyễn Văn T1 và bà Huỳnh Thị B1 yêu cầu Tòa án giải quyết buộc ông Nguyễn Út N và bà Nguyễn Út M1 trả lại cho ông T1, bà B1 số vàng và tiền cố đất là 40 chỉ vàng 24K và 90.000.000 đồng. Ông T1, bà B1 đồng ý trả lại phần đất này cho ông N và bà M1 đồng thời yêu cầu ông N và bà M1 trả lại cho ông T1, bà B1 số tiền thuê đất còn nợ là 11.000.000 đồng.

[4] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, Hội đồng xét xử xét thấy tại “Giấy cố đất” lập ngày 26 tháng 4 năm 2014, có nội dung “Vào ngày 26/4/2014, tôi có cố 07 công đất ruộng (8400 mét vuông) của ông Nguyễn Út N với số vàng là 4 cây (tức 40 chỉ vàng 24K, vàng tại Cần Thơ) và 90 triệu Việt Nam đồng … khi nào ông Nguyễn Út N có đủ số vàng là 40 chỉ vàng 24K (vàng mua tại Cần Thơ) và 90 triệu Việt Nam đồng để chuộc lại đất thì tôi sẽ trả lại đất”. Trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa sơ thẩm, các bị đơn đều thừa nhận chữ ký và chữ viết tại bên cố đất là của các bị đơn ký và viết họ tên vào giấy cố đất, không bị ai ép buộc nên căn cứ vào khoản 2 Điều 92 Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử công nhận giấy cố đất lập ngày 26/4/2014 là có thật.

[5] Về nguồn gốc diện tích đất cầm cố: Trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa sơ thẩm, các nguyên đơn và người đại diện theo ủy quyền của các nguyên đơn và các bị đơn đều thừa nhận nguồn gốc toàn bộ diện tích đất cố theo kết quả đo đạc thực tế có diện tích 10.038,2m2 thuộc thửa đất số 558, tờ bản đồ số 07 tọa lạc ấp M, xã M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng là của ông Nguyễn Văn S là cha ruột của bị đơn ông Nguyễn Út N (ông Nguyễn Văn S đã chết năm 2012). Ông Nguyễn Văn T1 và bà Huỳnh Thị B1 biết rõ toàn bộ diện tích đất 10.038,2m2 thuộc thửa đất số 558, tờ bản đồ số 07 nêu trên là thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ông Nguyễn Văn S là cha của ông N, ông S chết và chưa chuyển toàn bộ quyền sử dụng đất nêu trên cho ông N đứng tên quyền sử dụng đất hợp pháp nên ông N không có quyền quyết định đối với toàn bộ thửa đất số 558, tờ bản đồ số 07 nêu trên và giao dịch dân sự là cầm cố đất cũng không được pháp luật cho phép nên việc ông N, bà M1 cố đất nêu trên cho ông T1, bà B1 vô hiệu. Do đó, Hội đồng xét xử tuyên bố hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất ngày 26/4/2014 giữa ông N, bà M1 với ông T1, bà B1 là vô hiệu.

[6] Về việc giải quyết hậu quả của việc vô hiệu, căn cứ vào Điều 137 của Bộ luật dân sự năm 2005 về xử lý hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu, các bên phải hoàn trả lại cho nhau những gì đã nhận.

[7] Xét về số vàng và tiền cố đất: Các nguyên đơn đều cho rằng theo nội dung giấy cố đất thì các nguyên đơn đã giao đủ cho các bị đơn số vàng 40 chỉ vàng 24K và 90.000.000 đồng tại nhà của các nguyên đơn tại Cần Thơ và có người làm chứng là bà Trương Thị Hồng L3 là người lập giấy cố đất giùm và có bà Nguyễn Thị M3 là chị ruột của ông T1 và là chị bà con chú bác với ông N chứng kiến việc giao nhận vàng và tiền tại nhà của ông T1. Tuy nhiên, các bị đơn thừa nhận ngày ký giấy cố đất là ngày 26/4/2014 nhưng không có nhận 40 chỉ vàng 24K và 90.000.000 đồng mà các bị đơn cho rằng chỉ có vay của các nguyên đơn 40 chỉ vàng 24K vào năm 2012, lãi suất là 4.000.000 đồng/tháng, các bị đơn đã đóng lãi cho các nguyên đơn đến năm 2014, vào ngày 26/4/2014, các nguyên đơn kêu các bị đơn ký vào giấy cố đất để không phải đóng lãi nữa. Tuy nhiên các nguyên đơn không thừa nhận có cho các bị đơn vay 40 chỉ vàng 24K, các bị đơn cũng không có tài liệu, chứng cứ nào chứng minh 40 chỉ vàng 24K nhận từ các nguyên đơn là số vàng vay và cũng không chứng minh được đã trả tiền lãi cho các nguyên đơn là bao nhiêu tiền nên không có cơ sở để Hội đồng xét xử khẳng định 40 chỉ vàng 24K là vàng vay. Xét yêu cầu của các nguyên đơn yêu cầu các bị đơn phải trả số vàng cố đất là 40 chỉ vàng 24K và số tiền 90.000.000 đồng, Hội đồng xét xử xét thấy các nguyên đơn đưa ra chứng cứ là giấy cố đất lập ngày 26/4/2014, các bị đơn đã thừa nhận đã ký tên và ghi họ tên vào giấy cố đất này. Tuy nhiên cho rằng không nhận vàng và tiền nhưng người làm chứng là bà L3, bà M3 không có mâu thuẫn gì với các bị đơn lại khẳng định là có chứng kiến ông T1, bà B1 giao nhận vàng, tiền cho ông N, bà M1 nhận ngay tại nhà của ông T1, bà B1 sau khi lập giấy cố đất nên Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn. Buộc các bị đơn ông N, bà M1 phải trả cho các nguyên đơn số vàng và tiền cố đất là 40 chỉ vàng 24K và 90.000.000 đồng là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật.

[8] Về việc giao trả đất đã cầm cố: Diện tích đất 10.038,2m2 thuộc thửa đất số 558, tờ bản đồ số 07 tọa lạc ấp M, xã M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng là do ông Nguyễn Văn S đứng tên quyền sử dụng đất hợp pháp nhưng ông S đã chết, không để lại di chúc nên Hội đồng xét xử cần phải giao lại cho những người thừa kế theo theo pháp luật của ông S là những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông S gồm: Ông Nguyễn Văn T4, ông Nguyễn Văn B2, bà Nguyễn Thị R, ông Nguyễn Văn M2, bà Nguyễn Thị L1, ông Nguyễn Văn C, ông Nguyễn Út N nhận. Ông Nguyễn Út N là người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông S đồng thời cũng là người đại diện theo ủy quyền của những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông S và ông N là người đang trực tiếp quản lý, canh tác toàn bộ diện tích đất này nên Hội đồng xét xử tạm giao cho ông Nguyễn Út N tiếp tục quản lý, sử dụng.

[9] Do hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất lập ngày 26/4/2014 giữa các nguyên đơn và các bị đơn vô hiệu nên hợp đồng thuê quyền sử dụng đất giữa các nguyên đơn và các bị đơn cũng vô hiệu.

[10] Đối với số tiền thuê đất còn nợ là 11.000.000 đồng, các bị đơn thừa nhận còn nợ các nguyên đơn số tiền 11.000.000 đồng là tiền của một năm thuê lại đất với số tiền 9.000.000 đồng và số tiền đã mượn 2.000.000 đồng, thời gian mượn sau khi đã cố đất cho các nguyên đơn. Tại phiên tòa, người đại diện theo ủy quyền của các nguyên đơn và nguyên đơn bà Huỳnh Thị B1 đều trình bày là các bị đơn còn nợ tiền thuê đất 01 năm (năm 2017) với số tiền 9.000.000 đồng và tiền còn nợ thuê đất trước đó là 2.000.000 đồng, các nguyên đơn không có cho các bị đơn mượn số tiền 2.000.000 đồng như các bị đơn trình bày, các bị đơn cũng không đưa ra được chứng cứ chứng minh là số tiền nợ 2.000.000 đồng là tiền mượn và các bị đơn thống nhất còn nợ nguyên đơn số tiền 11.000.000 đồng nên Hội đồng xét xử xét thấy lời trình bày của các nguyên đơn là có cơ sở nên Hội đồng xét xử xác định các bị đơn còn nợ tiền thuê lại đất từ các nguyên đơn với số tiền 11.000.000 đồng. Tại phiên tòa, các bị đơn đồng ý trả cho các nguyên đơn số tiền 11.000.000 đồng nên Hội đồng xét xử ghi nhận sự thỏa thuận của các bên. Buộc các bị đơn trả cho các nguyên đơn số tiền thuê lại đất còn nợ 11.000.000 đồng.

[11] Từ những nhận định nêu trên, Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn, buộc các bị đơn phải trả cho các nguyên đơn 40 vàng 24K, quy đổi ra tiền Việt Nam đồng theo giá bán ra của tiệm vàng tại địa phương tại thời điểm xét xử vụ án là 4.130.000 đồng/01 chỉ vàng 24K x 40 chỉ vàng 24K = 165.200.000 đồng và 90.000.000 đồng tiền cố đất và số tiền nợ tiền thuê đất 11.000.000 đồng. Tổng cộng 266.200.000 đồng.

[12] Xét đề nghị của Kiểm sát viên về nội dung giải quyết vụ án là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[13] Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ: Căn cứ vào khoản 1 Điều 157; khoản 1 Điều 158 của Bộ luật tố tụng dân sự các bị đơn ông Nguyễn Út N, bà Nguyễn Thị M1 phải nộp 1.200.000 đồng để hoàn trả lại cho các nguyên đơn vì các nguyên đơn đã nộp tạm ứng trước.

[14] Về án phí dân sự sơ thẩm: Do chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn, căn cứ vào khoản 2 Điều 26 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án nên các bị đơn ông Nguyễn Út N, bà Nguyễn Thị M1 phải chịu toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch là 5% x 266.200.000 đồng = 13.310.000 đồng.

[15] Các nguyên đơn ông Nguyễn Văn T1 và bà Huỳnh Thị B1 không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm, các nguyên đơn được hoàn lại số tiền tạm ứng án phí, lệ phí đã nộp theo quy định của pháp luật.