Bản án 26/2026/HS-ST — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Ngày 04/10/2025, Đỗ Việt A thấy trên mạng xã hội Facebook có tài khoản tên “Toàn Nguyễn” đăng tải bài viết bán rắn, sau đó Đỗ Việt A liên lạc qua messenger với tài khoản “Toàn Nguyễn” trao đổi, thống nhất mua của người đàn ông này 01 con Rắn hổ chúa nặng 1,6 kg và 01 con Rắn ráo trâu nặng 1,4 kg với tổng số tiền 1.000.000 đồng và hẹn đến khu vực nhà văn hóa thôn Làng Sen, xã Thái Hòa, tỉnh Phú Thọ để trao đổi mua bán. Khoảng 11 giờ 40 phút cùng ngày, Đỗ Việt Anh một mình đi taxi đến điểm hẹn. Tại đây, Anh gặp 01 người đàn ông (không biết rõ tên tuổi, địa chỉ); người này giao cho Đỗ Việt Anh 01 hộp bìa cát tông nhiều màu sắc có chữ “VIKODA”, Đỗ Việt Anh kiểm tra thấy bên trong hộp có 01 con Rắn hổ chúa và 01 con Rắn ráo trâu được đựng bên trong 02 túi cước màu trắng nên Anh đưa cho người đàn ông này 1.000.000 đồng, người đàn ông này cầm tiền rồi đi, còn Anh bê hộp bìa cát tông đựng rắn đi ra về đến khu vực ngã ba xã Thái Hòa để bắt xe taxi về nhà. Khi đi ra khỏi nhà văn hóa được khoảng 100 mét, lúc này khoảng 12 giờ 10 phút cùng ngày thì bị Công an xã Thái Hòa kiểm tra, phát hiện.

Vật chứng thu giữ: 01 hộp bìa cát tông bên trong có chứa 02 cá thể rắn còn sống được đựng trong 02 túi lưới cước (niêm phong ký hiệu A1). Anh khai nhận là 02 cá thể rắn (01 cá thể là Rắn hổ chúa và 01 cá thể là Rắn ráo trâu) của Anh mua về để ngâm rượu; 01 (một) điện thoại di động nhãn hiệu OPPO, màu ghi xám có số Ime 865487062016533, bên trong lắp sim số 0983.426.044.

Tại Kết luận giám định hình thái động vật số 195/SH ngày 09/10/2025 của Viện sinh học - Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam, kết luận:

“Xác định tên loài cho mẫu vật:

- 01 (một) cá thể động vật còn sống là loài Rắn hổ chúa có tên khoa học là Ophiophagus hannah, thuộc lớp Bò sát (Reptilia).

- 01 (một) cá thể động vật còn sống là loài Rắn ráo trâu có tên khoa học là Ptyas mucosa, thuộc lớp Bò sát (Reptilia).

Xác định tình trạng bảo tồn theo quy định của pháp luật:

Loài Rắn hổ chúa là loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ và loài thuộc Nhóm IB, loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm trong Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm ban hành kèm theo Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT, ngày 24 tháng 6 năm 2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Loài Rắn ráo trâu là loài thuộc Nhóm IIB, loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm trong Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm ban hành kèm theo Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT, ngày 24 tháng 6 năm 2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Kết luận định giá tài sản: Tại kết luận định giá tài sản số 03/KL-HĐĐGTS ngày 12/11/2025 của Hội đồng định giá tài sản UBND xã Thái Hòa, kết luận: 01 (một) cá thể Rắn ráo trâu còn sống, có trọng lượng 1,4kg (Loài thuộc nhóm IIB, danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm) trị giá 600.000 đồng.

Tại Cáo trạng số 48/CT-VKS11 ngày 23/01/2026, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11- Phú Thọ truy tố Đỗ Việt Anh về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp quý hiếm” theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 244 Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2025.

Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11- Phú Thọ giữ nguyên quan điểm truy tố bị cáo theo tội danh và điều luật như Cáo trạng truy tố và đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng điểm b khoản 1 Điều 244, điểm s khoản 1 Điều 51; khoản 2 Điều 51, khoản 1, 2, 5 Điều 65 của Bộ luật Hình sự, đề nghị xử phạt bị cáo Đỗ Việt Anh từ 01 năm 03 tháng đến 01 năm 06 tháng tù cho hưởng án treo, thử thách gấp đôi; đề nghị xử lý vật chứng: Tuyên tịch thu bán phát mại sung quỹ nhà nước 01 điện thoại di động nhãn hiệu OPPO của Đỗ Việt Anh; tịch thu tiêu hủy 01 hộp bìa cát tông, bên trong có 02 túi cước.

Tại phiên tòa bị cáo nói lời sau cùng thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình và đề nghị Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo được hưởng mức án nhẹ nhất và đề nghị xin được hưởng án treo cải tạo tại địa phương.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Xét lời nhận tội của bị cáo tại phiên toà phù hợp với lời khai của bị cáo tại Cơ quan điều tra, phù hợp kết luận giám định của Viện sinh học-Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam; phù hợp lời khai của người làm chứng, người chứng kiến và các tài liệu chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án, phù hợp với nội dung Cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11- Phú Thọ. Như vậy có đủ cơ sở để kết luận bị cáo Đỗ Việt Anh phạm tội: “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”.

Tội phạm và hình phạt được quy định tại điểm b khoản 1 Điều 244 Bộ luật hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2025, điều luật quy định:

“1. Người nào vi phạm quy định về bảo vệ động vật thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ hoặc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IB hoặc Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

…

b) Tàng trữ … trái phép cá thể”.

Xét tính chất vụ án là nghiêm trọng, hành vi phạm tội của bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, hành vi đó đã trực tiếp xâm phạm đến chính sách của nhà nước về bảo vệ môi trường sinh thái và hệ động vật, thực vật hoang dã được pháp luật bảo vệ. Vì vậy cần có hình phạt thật nghiêm khắc đối với bị cáo.

Xét nhân thân bị cáo Đỗ Việt Anh là người có sức khoẻ, phát triển bình thường về thể chất và tinh thần nhận thức được những việc pháp luật cấm nhưng vẫn thực hiện. Lẽ ra phải phạt bị cáo mức án cao xong xét thấy bị cáo là người có nhân thân tốt, phạm tội lần đầu, quá trình điều tra và tại phiên tòa bị cáo thành khẩn khai báo, thực sự ăn năn hối cải về hành vi phạm tội của mình đó là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự bị cáo được hưởng theo quy định tại điểm s khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự. Bị cáo luôn chấp hành tốt các chủ trương đường lối chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước năm 2025 tích cực ủng hộ qũy ngày vì người nghèo và ủng hộ đồng bào bão lụt miền Trung, bị cáo có bác ruột là Đỗ Đức Thăng là liệt sỹ chống quân Trung Quốc xâm lược; được tặng huân chương kháng chiến hạng ba và huân chương chiến công hạng ba, Hội đồng xét xử xem xét cho bị cáo được hưởng tình tiết giảm nhẹ theo quy định tại khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự. Trong vụ án này bị cáo không phải chịu tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 52 Bộ luật hình sự. Do vậy, Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ phần nào hình phạt cho bị cáo. Bị cáo có nơi cư trú ổn định, lần đầu bị đưa ra xét xử, nên Hội đồng xét xử xem xét áp dụng hình phạt tù cho bị cáo hưởng án treo ấn định thời gian thử thách, giao bị cáo cho Uỷ ban nhân dân xã Lập Thạch, tỉnh Phú Thọ quản lý, giám sát, giáo dục trong thời gian thử thách cũng đủ điều kiện để bị cáo cải tạo trở thành người công dân tốt có ích cho gia đình và xã hội.

Về hình phạt bổ sung: Khoản 4 Điều 244 Bộ luật hình sự quy định: “Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng....”; Xét thấy bị cáo là người không có tài sản nên Hội đồng xét xử không áp dụng hình phạt bổ sung đối với bị cáo.

Về xử lý vật chứng: 01 điện thoại di động nhãn hiệu OPPO bị cáo sử dụng để thực hiện hành vi phạm tội nên cần tịch thu bán sung vào ngân sách nhà nước. 01 hộp bìa cát tông bên trong có 02 túi lưới cước màu trắng không còn giá trị sử dụng nên tịch thu tiêu hủy.

Ngoài hành vi tàng trữ trái phép 01 cá thể Rắn hổ chúa là loài thuộc nhóm IB, loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm. Bị cáo Đỗ Việt Anh còn có hành vi tàng trữ trái phép 01 cá thể Rắn ráo trâu trị giá 600.000 đồng là loài thuộc Nhóm IIB, loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm. Do trị giá cá thể Rắn ráo trâu nhỏ, bị cáo chưa có tiền án, tiền sự gì nên hành vi này của bị cáo Đỗ Việt Anh không cấu thành tội Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp quý hiếm. Công an xã Thái Hoà đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính là có căn cứ.

Đối với người nam giới có tài khoản facebook tên “Toàn Nguyễn”. Cơ quan điều tra đã tiến hành xác minh nhưng không xác định được tên người sử dụng tài khoản. Bị cáo Đỗ Việt Anh không xác định được tên tuổi, địa chỉ và không nhận dạng được người này nên Cơ quan điều tra không có căn cứ xác minh làm rõ để xử lý.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Tuyên bố: Bị cáo Đỗ Việt Anh phạm tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”.

Căn cứ vào điểm b khoản 1 Điều 244; điểm s khoản 1 Điều 51; khoản 2 Điều 51; Điều 38; khoản 1, 2, 5 Điều 65 của Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2025.

Xử phạt: Bị cáo Đỗ Việt Anh 01 (Một) năm 05 (Năm) tháng tù cho hưởng án treo, thời gian thử thách 02 (Hai) năm 10 (Mười) tháng, thời hạn thử thách tính từ ngày tuyên án sơ thẩm. Giao bị cáo Đỗ Việt Anh cho Uỷ ban nhân dân xã Lập Thạch, tỉnh Phú Thọ quản lý, giám sát, giáo dục trong thời gian thử thách.

Trường hợp người được hưởng án treo thay đổi nơi cư trú thì thực hiện theo quy định của pháp luật về thi hành án hình sự.

Trong thời gian thử thách, nếu người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ theo quy định của Luật thi hành án hình sự 02 lần trở lên, thì Tòa án có thể quyết định buộc người đó phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo.

Căn cứ vào khoản 1 Điều 47 của Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2025; Điều 106 của Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2025:

Tịch thu bán phát mại sung vào ngân sách nhà nước: 01 điện thoại di động nhãn hiệu OPPO màu ghi xám có số Imei:865487062016533, bên trong lắp sim 0983.426.044.

Tịch thu tiêu hủy 01 hộp bìa cát tông nhiều màu sắc có chữ “VIKODA” bên trong có 02 túi lưới cước màu trắng (Các vật chứng có đặc điểm như biên bản giao nhận vật chứng ngày 27 tháng 01 năm 2026 giữa Cơ quan điều tra Công an tỉnh Phú Thọ và Phòng Thi hành án dân sự khu vực 11, tỉnh Phú Thọ).

Về án phí: Căn cứ khoản 2 Điều 135 và khoản 2 Điều 136 của Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2025; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án buộc bị cáo Đỗ Việt Anh phải chịu 200.000 đồng (Hai trăm nghìn đồng) án phí hình sự sơ thẩm.

Về quyền kháng cáo: Trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án bị cáo có mặt có quyền kháng cáo bản án.