Bản án 26/2022/DS-ST — Tranh chấp về hụi, họ, biêu, phường

[1] Theo nội dung yêu cầu khởi kiện, ông T và bà L yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà D và ông P cùng có nghĩa vụ trả cho ông T và bà L số tiền nợ hụi; TAND huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng thụ lý vụ án, xác định quan hệ pháp luật tranh chấp hợp đồng góp hụi là đúng theo quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[2] Các bị đơn bà D và ông P có địa chỉ cư trú tại ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng; TAND huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng thụ lý, giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[3] Tại phiên tòa sơ thẩm, các bị đơn bà D và ông P đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai để tham gia phiên tòa nhưng vắng mặt không lý do và không thuộc trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan; việc vắng mặt cũng không ảnh hưởng đến việc xét xử; Hội đồng xét xử căn cứ các Điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 tiến hành xét xử vụ án.

[4] Theo đơn khởi kiện ban đầu, ông T và bà L yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà D và ông P cùng có nghĩa vụ trả cho ông T và bà L số tiền nợ hụi là 123.819.000đồng, không yêu cầu tính lãi; tuy nhiên, tại phiên tòa sơ thẩm ông T và bà L thay đổi yêu cầu khởi kiện, theo đó yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà D và ông P cùng có nghĩa vụ trả cho ông T và bà L số tiền nợ hụi là 123.100.000đồng theo sự thừa nhận của bà D tại Biên bản hòa giải ngày 15/01/2022, không yêu cầu tính lãi. Xét thấy, việc thay đổi yêu cầu khởi kiện này của ông T và bà L là không vượt quá phạm vi yêu cầu khởi kiện ban đầu và phù hợp theo quy định tại khoản 1 Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[5] Trong quá trình giải quyết vụ án, ông T và bà L cho rằng bà D làm chủ hụi, ông T và bà L là hụi viên có tham gia chơi hụi ở 02 dây hụi và hiện nay bà D còn nợ ông T và bà L tiền hụi với tổng số tiền là 123.819.000đồng, cụ thể: Dây hụi thứ nhất 5.000.000đồng, mở ngày 20/8/2014, 03 tháng mở 01 lần, có 22 phần, ông T và bà L tham gia 01 phần, đã đóng được 21 lần theo thỏa thuận và là người hốt cuối cùng theo quy định được lãnh 102.500.000đồng, nhưng bà D không giao tiền hụi cho ông T và bà L trong khi đã gom tiền hụi của các hụi viên khác; Dây hụi thứ hai 5.000.000đồng, mở ngày 29/7/2018, 03 tháng mở 01 lần, có 21 phần, ông T và bà L tham gia 01 phần, đã đóng được 09 lần đến ngày 29/7/2021 thì bà D ngưng mở hụi cho đến nay, nhưng bà D cũng không trả lại số tiền hụi mà ông T và bà L đã đóng là 21.319.000đồng. Tại Biên bản hòa giải ngày 15/01/2022 tại ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng có sự tham gia của ông T và bà D (Bút lục số 25, 26), bà D thừa nhận hiện nay còn nợ tiền hụi của ông T và bà L ở 02 dây hụi với tổng số tiền là 123.100.000đồng như trên là đúng sự thật, bà D cũng đồng ý trả nợ cho ông T và bà L nhưng xin được trả dần mỗi vụ lúa là 5.000.000đồng, nếu có dư sẽ trả thêm cho đến khi nào hết nợ. Sự thừa nhận của bà D nêu trên là các tình tiết, sự kiện mà các bên đương sự không phải chứng minh theo quy định tại khoản 2 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Từ đó, Hội đồng xét xử xác định việc bà D có nợ của ông T và bà L số tiền hụi là 123.100.000đồng là sự thật. Do bà D đã vi phạm thỏa thuận về góp hụi, vi phạm nghĩa vụ của chủ hụi trong việc giao tiền hụi cho hụi viên, nên việc ông T và bà L khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà D phải có nghĩa vụ trả số tiền nợ hụi là phù hợp theo quy định tại Điều 479 Bộ luật Dân sự năm 2005; Điều 471 Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 29 Nghị định số 144/2006/NĐ-CP ngày 27/11/2006 của Chính phủ quy định về họ, hụi, biêu, phường; khoản 1 Điều 27 Nghị định số 19/2019/NĐ-CP ngày 19/02/2019 của Chính phủ quy định về họ, hụi, biêu, phường, nên có căn cứ để Hội đồng xét xử chấp nhận.

[6] Về trách nhiệm trả nợ: Việc bà D tổ chức chơi hụi, làm chủ hụi diễn ra trong thời gian bà D và ông P là vợ chồng, cùng sống chung một nhà và diễn ra công khai tại ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng, việc khui, hốt hụi được tiến hành ngay tại nhà của bà D và ông P thì xác định là ông P đã biết và đồng thuận; mục đích bà D tổ chức chơi hụi, làm chủ hụi không ngoài mục đích gì khác là nhằm tạo ra thu nhập để phục vụ cho các nhu cầu sinh hoạt chung trong gia đình; vấn đề này cũng được đại diện Ban nhân dân ấp A xác nhận tại Biên bản xác minh ngày 11/02/2022 (Bút lục số 48, 49). Do đó, ông P phải có nghĩa vụ liên đới cùng với bà D trả số tiền nợ hụi cho ông T và bà L, theo quy định tại các Điều 27, 30, 37 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; Điều 288 Bộ luật Dân sự năm 2015.

[7] Về vấn đề tiền lãi: Quá trình giải quyết vụ án, ông T và bà L không yêu cầu Tòa án giải quyết về việc tính lãi đối với số tiền nợ gốc, nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét về vấn đề tiền lãi.

[8] Tại Biên bản hòa giải ngày 15/01/2022, ông T yêu cầu bà D và ông P trả số tiền nợ hụi theo phương thức trả trước số tiền khoảng 50.000.000đồng đến 70.000.000đồng, số tiền còn lại mới đồng ý cho bà D và ông P trả dần mỗi vụ lúa cho đến khi nào hết nợ; còn bà D yêu cầu được trả số tiền nợ hụi theo phương thức trả dần mỗi vụ lúa là 5.000.000đồng, nếu có dư sẽ trả thêm cho đến khi nào hết nợ. Xét thấy, các yêu cầu này của ông T và bà D thì Hội đồng xét xử không có cơ sở để xem xét, vì việc trả số tiền nợ hụi theo phương thức nào (một lần, nhiều lần hay hàng tháng) là thuộc thẩm quyền của cơ quan thi hành án, các đương sự có quyền tự thỏa thuận với nhau tại giai đoạn thi hành án.

[9] Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông T và bà L, buộc bà D và ông P phải cùng có nghĩa vụ liên đới trả cho ông T và bà L số tiền nợ hụi là 123.100.000đồng.

[10] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng tại phiên tòa sơ thẩm là có căn cứ, nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[11] Về án phí sơ thẩm: Ông T và bà L không phải chịu án phí sơ thẩm; bà D và ông P phải cùng chịu án phí sơ thẩm tương ứng trên số tiền nợ hụi phải trả cho ông T và bà L là 123.100.000đồng x 5% = 6.155.000đồng theo quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; điểm b khoản 1, khoản 3 Điều 24, khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.