Bản án 259/2025/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

1. Đơn khởi kiện ngày 25-6-2022 và lời trình bày của nguyên đơn ông Võ Thanh T trong quá trình giải quyết vụ án, tại phiên tòa sơ thẩm:

1.1. Ngày 07-3-2022, ông Võ Thanh T và ông Trần Văn A1 nhận chuyển nhượng của ông Lã Phú T2 các thửa đất số 195, 196 và 197, tờ bản đồ số 10, tọa lạc tại xã T, huyện Đ, tỉnh Đắk Nông (đã được UBND huyện Đ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Al432081 ngày 20-3-2008). Trước khi nhận chuyển nhượng đất của ông T2, ông T tìm hiểu thửa đất trên không bị áp dụng biện pháp ngăn chặn, nguồn gốc đất do ông T2 mua trúng đấu giá của Cơ quan Thi hành án dân sự, giá chuyển nhượng 1.500.000.000 đồng.

1.2. Ngày 28-3-2022, ông T đến các thửa đất trên để canh tác thì bị gia đình ông Nguyễn Phi C và bà Nguyễn Thị T1 ngăn cản, không cho sử dụng. Sau khi, tìm hiểu ông T biết được ông C, bà T1 là chủ sử dụng đất cũ, do phải chấp hành nghĩa vụ trả nợ theo bản án của Tòa án nhân dân huyện Đ nên đã bị Cơ quan Thi hành án dân sự cưỡng chế bằng biện pháp kê biên và bán đấu giá. Sau nhiều lần hòa giải không thành, ông C khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân huyện Đắk Mil giải quyết buộc ông C và bà T1 phải trả lại thửa đất số 195, 196, 197 tờ bản đồ số 10 cho ông và ông Trần Văn A1. Đối với việc ông C, bà T1 cho rằng cơ quan nhà nước xử lý tài sản không đúng pháp luật, có quyền yêu cầu giải quyết bằng vụ việc khác; tài sản được tạo lập trên đất ông T và ông A1 đồng ý sẽ thanh toán giá trị theo quy định của pháp luật.

2. Bị đơn ông Nguyễn Phi C và bà Nguyễn Thị T1 trình bày: Bản án số: 46/2002/DS-ST ngày 08-7-2002 của Tòa án nhân dân huyện Đ, tuyên buộc ông C, bà T1 phải trả cho bà Bùi Thị R 10.779.900 đồng. Sau đó, Cơ quan Thi hành án dân sự huyện Đ đã thi hành án bản án và tiến hành thủ tục kê biên, bán đấu giá tài sản của ông C và bà T1 đối với các thửa đất số 195, 196 và 197, tờ bản đồ số 10. Lý do, ông C, bà T1 không thực hiện việc bàn giao diện tích đất trên cho ông Lã Phú T2 (người mua trúng đấu giá) bởi lẽ quá trình thi hành án (thẩm định, định giá, giao các quyết định thi hành án, bản đấu giá…) không đúng quy định pháp luật. Hiện nay, ông C và bà T1 vẫn đang sử dụng diện tích đất trên (năm 2009, ông T2 hủy hoại tài sản đã bị chính quyền lập biên bản). Đối với quyền lợi của ông Võ Thanh T và ông Trần Văn A1, ông C, bà T1 không có ý kiến gì. Hiện nay, ông C, bà T1 đang đã gửi đơn tố cáo Chấp hành viên Cơ quan thi hành án dân sự Đ và đã có kết luận của cơ quan có thẩm quyền, do đó đề nghị Tòa án giải quyết trường hợp quá trình kê biên tài sản có vi phạm thì hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất Chi cục Thi hành án dân sự huyện Đ và ông Lã Phú T2 bị vô hiệu; đồng thời xem xét kết quả bán đấu giá tài sản theo quy định của pháp luật.

3. Ông Lã Phú T2 trình bày: Nguồn gốc các thửa đất số 195, 196 và 197, tờ bản đồ số 10 là ông T2 năm 2006 mua trúng đấu giá của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Đ, đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo đúng quy định đã nhận bàn giao đất và tài sản đất từ Cơ quan thi hành án theo quy định. Năm 2009, ông T2 đến canh tác thì bị ông C và bà T1 cản trở đã liên hệ với Cơ quan Thi hành án dân sự thì được trả lời bằng miệng là đất bàn giao rồi, nếu có tranh chấp thì phải kiện đến Tòa án, đến năm 2022 chuyển nhượng cho ông T và ông A1.

4. Tại phiên tòa sơ thẩm, giữa nguyên đơn và bị đơn không yêu cầu tiến hành định giá lại tài sản trên đất, căn cứ giá trị theo chứng thư thẩm định giá tài sản số 20/2023/CT-BTA của Công ty thẩm định giá và đo đạc địa chính BTA Việt Nam 332.341.000 đồng, thống nhất thỏa thuận giá trị diện tích đất tranh chấp 2.700.000.000 đồng và không yêu cầu Hội đồng xét xử tiến hành định giá đối với các thửa đất nói trên.

5. Bản án dân sự sơ thẩm số: 01/2025/DS-ST ngày 02-7-2025 của Toà án nhân dân khu vực 8 - Lâm Đồng đã quyết định:

5.1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Võ Thanh T về việc “Tranh chấp kiện đòi tài sản là quyền sử dụng đất” với bị đơn ông Nguyễn Phi C và bà Nguyễn Thị T1.

5.2. Buộc ông Nguyễn Phi C và bà Nguyễn Thị T1 phải trả lại cho ông Võ Thanh T và ông Trần Văn A1 thửa đất số 195, 196, 197 tờ bản đồ số 10 (thửa đất số 1 tờ bản đồ địa chính TD17-2023, diện tích thực tế 4.553,5m2) tại thôn T, xã T, huyện Đ, tỉnh Đắk Nông (nay là thôn T, xã T, tỉnh Lâm Đồng) theo mảnh trích đo địa chính số 17-2023 ngày 02-02-2023 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai Đ.

5.3. Ông Võ Thanh T và ông Trần Văn A1 có nghĩa vụ thanh toán cho ông Nguyễn Phi C và bà Nguyễn Thị T1 số tiền 332.341.000 đồng giá trị tài sản trên đất.

5.4. Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, án phí và thông báo quyền kháng cáo.

6. Nội dung kháng cáo, kháng nghị:

6.1. Ngày 16-7-2025, bị đơn ông Nguyễn Phi C và bà Nguyễn Thị T1 kháng cáo, nội dung: Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã kết luận, hành vi kê biên, bán đấu giá tài sản của Cơ quan Thi hành án không đúng pháp pháp luật, có dấu hiệu tội phạm hình sự, nên các giao dịch liên quan đều trái pháp luật. Do đó, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm, sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

6.2. Ngày 30-7-2025, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng kháng nghị bản án sơ thẩm, nội dung: Tài sản của bị đơn bị Chi cục Thi hành án dân sự huyện Đ kê biên, bán đấu giá. Kết quả điều tra của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã xác định Chấp hành viên có vi phạm khi tiến hành cưỡng chế, kê biên bán đấu giá của bị đơn. Do đó, cần xem xét trình tự, thủ tục kê biên, bán đấu giá của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Đ; kết quả bán đấu giá của Trung tâm Dịch vụ bán đấu giá tài, việc bàn giao và bảo vệ quyền lợi của người mua trúng đấu giá tài sản thi hành án là cần thiết. Tuy nhiên, Tòa án sơ thẩm không đưa Trung tâm Dịch vụ bán đấu giá tài sản tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và chưa xác minh, thu thập đầy đủ chứng cứ. Do vậy, đề nghị Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để giải quyết lại theo thủ tục chung.

7. Tại phiên tòa phúc thẩm:

7.1. Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn (người kháng cáo): Giữ nguyên nội dung kháng cáo và trình bày, từ khi tài sản bị kê biên, bán đấu giá ông T2, bà T1 liên tục khiếu nại đến Cơ quan Thi hành án dân sự, Sở Tư pháp tỉnh Đắk Nông và các cơ quan trung ương nhưng đều chuyển đơn và giải quyết theo pháp luật thi hành án, không được hướng dẫn yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết kết quả bán đấu giá tài sản. Do đó, tại phiên tòa phúc thẩm đại diện theo ủy quyền của bị đơn đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng: Hủy bản án sơ thẩm, để bị đơn yêu cầu giải quyết kết quả bán đấu giá tài sản.

7.2. Nguyên đơn trình bày: Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng nghị và kháng cáo, giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm.

7.3. Đại diện theo ủy quyền của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (ông Lã Phú T2) trình bày: Việc đưa cơ quan dấu giá tham gia tố tụng là không cần thiết; tại biên bản giao nhận tài sản ngày 30-11-2006 giữa Chi cục Thi hành án dân sự huyện Đ và Trung tâm Dịch vụ bán đấu giá tài sản tỉnh Đắk Nông đã bàn giao tài sản trúng đấu giá cho ông Lã Phú T2. Do vậy, đề nghị Hội đồng xét xử giữ nguyên bản án sơ thẩm.

7.4. Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng phát biểu:

7.4.1. Về tố tụng: Thẩm phán được phân công thụ lý giải quyết vụ án đã thực hiện đúng, đầy đủ quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan về thụ lý vụ án để xét xử phúc thẩm đến trước thời điểm nghị án. Hội đồng xét xử phúc thẩm, Thư ký phiên tòa đã thực hiện đúng, đầy đủ quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự về việc xét xử phúc thẩm vụ án.

7.4.2. Về nội dung: Tòa án cấp sơ thẩm không đưa Trung tâm Dịch vụ bán đấu giá tài sản tỉnh Đắk Nông (nay là Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản tỉnh Lâm Đồng) vào tham gia tố tụng là đưa thiếu người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vào tham gia tố tụng quy định tại khoản 4 Điều 68 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Đối với quá trình kê biên, thi hành án của Cơ quan Thi hành án có nhiều vi phạm thủ tục như kê biên vượt quá nghĩa vụ, không làm việc với người phải thi hành án để chọn tài sản, không xác minh với ngân hàng về việc nghĩa vụ đã được trả xong... các vi phạm này đã được Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao kết luận. Trong khi đó ông T2 người trúng đấu giá không sử dụng đất từ 2009 đến 2022 chuyển nhượng cho nguyên đơn. Việc tranh chấp đất giữa ông T2 và bị đơn ông C, bà T1 chưa được cơ quan có thẩm quyền giải quyết (do đó việc chuyển nhượng vi phạm điểm c khoản 1 Điều 188 của Luật Đất đai năm 2013). Do đó, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng giữ nguyên nội dung Quyết định kháng nghị phúc thẩm, đề nghị Hội đồng xét xử: căn cứ khoản 3 Điều 308; khoản 1 Điều 310 của Bộ luật Tố tụng dân sự, hủy Bản án dân sự số: 01/2025/DS-ST ngày 02-7-2025, giao hồ sơ cho Tòa án nhân dân khu vực 8 - Lâm Đồng giải quyết lại theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu đã được thẩm tra tại phiên toà phúc thẩm, trên cơ sở xem xét đầy đủ toàn diện các chứng cứ, ý kiến các đương sự, quan điểm giải quyết vụ án của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Căn cứ khoản 3 Điều 308; Điều 310 của Bộ luật Tố tụng dân sự: Chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng và kháng cáo của bị đơn Nguyễn Phi C, Nguyễn Thị T1: Hủy Bản án Dân sự sơ thẩm số: 01/2025/DS-ST ngày 02-7-2025 của Tòa án nhân dân khu vực 8 - Lâm Đồng; giao hồ sơ cho Tòa án nhân dân khu vực 8 - Lâm Đồng giải quyết theo quy định của pháp luật.

2. Về án phí và chi phí tố tụng: Căn cứ khoản 3 Điều 148, Điều 157 của Bộ luật Tố tụng dân sự; áp dụng khoản 3 Điều 29 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án:

2.1. Án phí sơ thẩm, chi phí xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản: Sẽ được quyết định khi giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

2.2. Án phí phúc thẩm: Trả lại cho ông Nguyễn Phi C và bà Nguyễn Thị T mỗi người 300.000đ (Ba trăm nghìn đồng) đã nộp tạm ứng án phí phúc thẩm tại các Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0000882 ngày 21-7-2025 và số 0000905 ngày 22-7-2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Lâm Đồng.

3. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.