Bản án 255/2021/HC-PT — Hành chính

[1] Ngày 21/02/2017, bà Phạm Thị A nộp trực tiếp tại Tòa án đơn khởi kiện đề ngày 17/02/2017 yêu cầu hủy Quyết định số 6732/QĐ-UBND ngày 29/9/2016 của UBND quận LB, thành phố Hà Nội về việc thu hồi 72,3m2 đất để thực hiện Dự án Giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các ô đất có ký hiệu E.2/NO11, E.2/NT5, E.2/CL2 phụ cận tuyến đường 40m (tuyến đường nối từ NVC đến đê tả ngạn sông H) quận LB; hủy Quyết định số 6760/QĐ-UBND ngày 29/9/2016 của UBND quận LB về phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ. Tại phiên tòa sơ thẩm ngày 16/5/2019, bà A bổ sung yêu cầu khởi kiện đề nghị hủy Quyết định số 4593/QĐ-CTUBND ngày 01/12/2016 của Chủ tịch UBND quận LB về việc giải quyết đơn khiếu nại lần đầu và hủy Quyết định số 670/QĐ-UBND ngày 08/02/2017 của UBND quận LB về phê duyệt điều chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ đối với hộ bà A (sau đây viết tắt là Quyết định số 6732/QĐ-UBND ngày 29/9/2016, Quyết định số 6760/QĐ-UBND ngày 29/9/2016, Quyết định số 4593/QĐ-CTUBND ngày 01/12/2016, Quyết định số 670/QĐ-UBND ngày 08/02/2017). Các quyết định này là các quyết định hành chính thuộc lĩnh vực quản lý đất đai quy định tại các khoản 4, 6, 14 Điều 22 Luật Đất đai năm 2013 và là quyết định hành chính bị kiện quy định tại khoản 2 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính. Việc bà A khởi kiện các quyết định hành chính nêu trên là trong thời hiệu khởi kiện quy định tại điểm a khoản 2 Điều 116 luật tố tụng hành chính và việc bà A bổ sung yêu cầu khởi kiện tại phiên tòa sơ thẩm là không vượt quá yêu cầu khởi kiện ban đầu. Do đó, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội thụ lý, giải quyết theo thủ tục sơ thẩm là đúng quy định khoản 3 Điều 32 luật tố tụng hành chính.

[2] Ngày 08/7/2019, người khởi kiện là bà A có đơn kháng cáo đúng quy định tại Điều 205, khoản 1 Điều 206 Luật Tố tụng hành chính nên được chấp nhận xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

[3] Tại phiên tòa phúc thẩm, người bị kiện là UBND và Chủ tịch UBND quận LB, thành phố Hà Nội, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Ủy ban nhân dân phường BĐ, quận LB vắng mặt tại phiên tòa nhưng đều đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nên Hội đồng xét xử căn cứ điểm b khoản 2 Điều 225 của Luật Tố tụng hành chính tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự này.

[4] Về trình tự, thủ tục, thẩm quyền ban hành quyết định và hình thức quyết định:

[4.1] Ngày 29/9/2016, UBND quận LB ban hành Quyết định số 6732/QĐ-UBND ngày 29/9/2016 về việc thu hồi 72,3m2 đất của hộ bà A và Quyết định số 6760/QĐ-UBND về phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với hộ bà A. bà A khiếu nại cả 02 quyết định này. Ngày 01/12/2016, Chủ tịch UBND quận LB đã ban hành Quyết định số 4593/QĐ-CTUBND giải quyết khiếu nại lần đầu của bà A. Ngày 08/02/2017, UBND quận LB ban hành Quyết định số 670/QĐ-UBND về phê duyệt điều chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ đối với hộ bà A.

[4.2] Các Quyết định số 6732/QĐ-UBND ngày 29/9/2016, Quyết định số 6760/QĐ-UBND ngày 29/9/2016, Quyết định số 4593/QĐ-CTUBND ngày 01/12/2016, Quyết định số 670/QĐ-UBND ngày 08/02/2017 được ban hành đúng thẩm quyền quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015; các điều 66, 67, 69 Luật Đất đai năm 2013; Nghị định số 43/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ; việc giải quyết khiếu nại được thực hiện theo đúng quy định tại các điều 18, 27, 28, 29, 30, 31 của Luật Khiếu nại.

[5] Về căn cứ ban hành:

[5.1] Đối với Quyết định số 1280/QĐ-UBND ngày 14/3/2017 (được đính chính bởi Quyết định số 1101/QĐ-UBND ngày 09/5/2019)

[5.1.1] Theo Văn bản số 6249/UBND-KH&ĐT ngày 07/9/2015 của UBND thành phố Hà Nội, UBND quận LB được giao làm chủ đầu tư Dự án Giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch tại các ô quy hoạch E.2/NO11, E.2/NT5, E.2/CL2 phường BĐ; sau khi giải phóng mặt bằng, trình cấp có thẩm quyền bổ sung ô đất E.2/NO11 vào kế hoạch bán đấu giá quyền sử dụng đất làm cơ sở tổ chức thực hiện, quản lý chống lấn chiếm các ô đất E.2/NT5, E.2/CL2. Tại Quyết định số 53/QĐ-HĐND ngày 15/9/2015, HĐND quận LB phê duyệt chủ trương đầu tư dự án và mục tiêu đầu tư dự án này là để phục vụ công tác quản lý theo quy hoạch và thu hút các nhà đầu tư vào thực hiện các dự án có sử dụng đất theo quy hoạch phục vụ công tác phát triển kinh tế, xã hội. Tại Quyết định số 9078/QĐ-UBND ngày 16/9/2015, UBND quận LB phê duyệt dự án. Ngày 24/12/2015, dự án được điều chỉnh tên thành Dự án Giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các ô đất có ký hiệu E.2/NO11, E.2/NT5 và E.2/CL2 tại phường BĐ theo Quyết định số 11742/QĐ-UBND của UBND quận LB và được HĐND quận LB phê duyệt tại Quyết định số 67/QĐ-UBND ngày 16/12/2015.

[5.1.2] Tại Kế hoạch số 75/KH-UBND ngày 15/4/2016 của UBND thành phố về đấu giá quyền sử dụng đất năm 2016 trên địa bàn thành phố Hà Nội không có dự án Giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch tại các ô quy hoạch E.2/NO11, E.2/NT5 và E.2/CL2 phường BĐ. Tuy nhiên, tại Quyết định số 1827/QĐ-UBND ngày 19/4/2016 của UBND thành phố Hà Nội về việc phê duyệt Kế hoạch sử dụng đất năm 2016 quận LB thì Dự án Giải phóng mặt bằng tạo quỹ đất sạch ô đất C2-3/NO9 phường BĐ (phân khu N10: E.2/NO11; E.2/NT5; E.2/CL2) đã được phê duyệt ở mục “Các dự án chưa thực hiện trong KHSDĐ 2015, chuyển sang thực hiện trong KHSDĐ 2016”, trong đó các ô đất này thuộc loại đất ở nông thôn (ODT); căn cứ pháp lý được cấp có thẩm quyền chấp thuận là “Đang trình thành phố xin giải phóng mặt bằng tạo quỹ đất sạch bằng vốn ngân sách quận để tổ chức đấu giá theo chỉ đạo của UBND quận bổ sung vào kế hoạch đấu giá của thành phố”; và tại điểm b Điều 2 có nội dung là UBND thành phố Hà Nội giao UBND quận LB thực hiện thu hồi đất theo đúng kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt.

[5.1.3] Thực hiện Văn bản số 6249/UBND-KH&ĐT ngày 07/9/2015 của UBND thành phố Hà Nội, ô đất E.2/NO11 đã được bổ sung vào kế hoạch đấu giá quyền sử dụng đất của thành phố Hà Nội tại Văn bản số 3620/UBND-KH&ĐT ngày 17/6/2016 của UBND thành phố Hà Nội về việc bổ sung, điều chỉnh kế hoạch đấu giá quyền sử dụng đất năm 2016 trên địa bàn thành phố Hà Nội, trong đó có ô đất E.2/NO11 phường BĐ thuộc Dự án Giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các ô đất có ký hiệu E.2/NO11, E.2/NT5 và E.2/CL2 phụ cận tuyến đường 40m (tuyến đường nối từ NVC với đê tả ngạn sông H) hiện đang thực hiện giải phóng mặt bằng đủ điều kiện đấu giá trong năm 2016.

[5.1.4] Dự án Giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các ô đất có ký hiệu E.2/NO11, E.2/NT5, E.2/CL2 tại phường BĐ có mức đầu tư 49.921.650.000đ bằng nguồn vốn ứng trước từ ngân sách quận LB và được thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án theo quy định của Luật Đầu tư công, Luật Xây dựng nên theo khoản 3 Điều 10 Luật Đầu tư công 2014 thuộc Dự án nhóm C. Do đó, UBND quận LB quyết định phê duyệt dự án, điều chỉnh tên dự án và được Hội đồng nhân dân quận LB phê duyệt chủ trương đầu tư và phê duyệt điều chỉnh tên dự án là đúng quy định tại các khoản 5, 6 Điều 17 Luật Đầu tư công 2014, Quyết định 09/2012/QĐ-UBND ngày 21/5/2012 của UBND thành phố Hà Nội.

[5.1.5] Như vậy, Dự án Giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các ô đất có ký hiệu E.2/NO11, E.2/NT5, E.2/CL2 tại phường BĐ là dự án đầu tư công bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, nằm trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt và thuộc trường hợp thu hồi đất theo quy định tại Điều 62 Luật Đất đai 2013.

[5.1.6] Sau khi Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Hà Nội có văn bản số 5903/STNMT-KHTH hướng dẫn việc xác định ranh giới khu đất thu hồi phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện Dự án Giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các ô đất có ký hiệu E2/NOH, E2/NT5, E2/CL2 tại phường BĐ và sau thời gian 180 ngày kể từ ngày ban hành thông báo thu hồi đất, UBND quận LB ban hành Quyết định số 6732/QĐ-UBND ngày 29/9/2016 thu hồi 72,3m2 đất của hộ bà A đang sử dụng để thực hiện dự án này.

[5.1.7] Như vậy, việc UBND quận LB ban hành Quyết định số 6732/QĐ-UBND ngày 29/9/2016 thu hồi 72,3m2 đất của hộ bà A đang sử dụng đang sử dụng để thực hiện Dự án Giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các ô đất có ký hiệu E2/NOH, E2/NT5, E2/CL2 tại phường BĐ là đúng quy định tại Điều 62, Điều 63 Luật Đất đai 2013; Nghị định số 43/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ; Nghị quyết số 13/2015/HĐND của Hội đồng nhân dân thành phố về việc thông qua danh mục các công trình, dự án thu hồi đất; danh mục các dự án công trình chuyển mục đích đất trồng lúa, rừng phòng hộ năm 2016 trên địa bàn thành phố; Điều 12 Quyết định 21/2014/QĐ-UBND ngày 20/6/2014 của UBND thành phố Hà Nội.

[5.1.8] Việc người khởi kiện cho rằng Quyết định số 11742/QĐ-UBND ngày 24/12/2015 của UBND quận LB về việc phê duyệt điều chỉnh tên dự án đã lồng ghép 03 ô đất vào chung một dự án có mục đích khác nhau và dự án thu hồi đất của dân sau đó chia lô để bán đất hay còn gọi là đấu giá quyền sử dụng đất không thuộc trường hợp nhà nước thu hồi đất theo quy định tại Điều 62 Luật Đất đai năm 2013 mà phải thỏa thuận về bồi thường hỗ trợ theo quy định tại Điều 73 Luật Đất đai năm 2013 là không có căn cứ.

[6] Đối với Quyết định số 6760/QĐ-UBND ngày 29/9/2016 và Quyết định số 670/QĐ-UBND ngày 08/02/2017

[6.1] Về xác định loại đất: Bà A không có một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại các khoản 1, 2, 3 Điều 11 Luật Đất đai năm 2013 nên theo quy định tại khoản 4 Điều 11 Luật Đất đai năm 2013 và Điều 3 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ, UBND quận LB đã căn cứ vào nguồn gốc, quá trình quản lý, sử dụng và hiện trạng đang sử dụng để xác định loại đất. Tại Quyết định số 8622/QĐ-UBND ngày 20/11/2014 và Quyết định số 10287/QĐ-UBND ngày 04/11/2015 của UBND quận LB về việc phê duyệt và phê duyệt điều chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ khi giải phóng mặt bằng thực hiện dự án Xây dựng tuyến đường nối từ đường NVC với đê Tả ngạn sông H; Báo cáo số 1758/10/7/2015 của Phòng Tài nguyên và Môi trường quận LB về việc kết quả thẩm tra xác nhận nguồn gốc đất của các hộ gia đình có nguồn gốc do đổi đất làm đường, phục vụ công tác giải phóng mặt bằng dự án Xây dựng tuyến đường nối từ đường NVC với đê Tả ngạn sông H; Biên bản họp gia đình ngày 18/9/2015 (có chứng thực của UBND phường BĐ) và Giấy xác nhận ngày 12/9/2016 thể hiện thửa đất hộ gia đình bà A được bố mẹ để lại có nguồn gốc là do UBND phường BĐ cấp 74m2 đất nông nghiệp để đổi lấy 37m2 đất thổ cư của cụ Phạm Văn A3 và vợ là cụ Nguyễn Thị A2 (là bố mẹ đẻ của bà A) để xây dựng nhà trẻ LD năm 1995. Thửa đất nông nghiệp của gia đình cụ A2 được đổi nằm tại xứ đồng PG không thể hiện số hiệu thửa đất trên Bản đồ năm 1960 và Bản đồ đất nông nghiệp năm 1993, còn theo Bản đồ địa chính năm 1995 là thửa số 205(4), tờ bản đồ số 16, diện tích đo thực tế là 75,8m2. Như vậy, thửa đất số 205(4), tờ bản đồ số 16 diện tích 75,8m2 của bà A là đất nông nghiệp có nguồn gốc đổi từ đất ở. Tại Thông báo thu hồi đất ngày 24/9/2015 và Hồ sơ kỹ thuật thửa đất lập năm 2015, UBND quận LB xác định loại đất, mục đích sử dụng là đất ở căn cứ vào nguồn gốc đất.

[6.2] Về bồi thường, hỗ trợ đất:

[6.2.1] Năm 2014, bà A bị thu hồi 3,5m2 để thực hiện dự án Xây dựng tuyến đường nối từ đường NVC với đê Tả ngạn sông H và được bồi thường theo giá đất ở tại Quyết định số 8622/QĐ-UBND ngày 20/11/2014 và Quyết định số 10287/QĐ-UBND ngày 04/11/2015 của UBND quận LB về việc phê duyệt và phê duyệt điều chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ khi giải phóng mặt bằng thực hiện dự án. Diện tích còn lại là 72,3m2 bị thu hồi hết để thực hiện Dự án Giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các ô đất có ký hiệu E2/NOH, E2/NT5 và E2/CL2 phụ cận tuyến đường 40m (tuyến đường nối từ NVC với đê tả ngạn sông H), được phê duyệt và phê duyệt điều chỉnh bồi thường, hỗ trợ tại các quyết định hành chính đang bị kiện.

[6.2.2] Theo Tờ trình số 1217/TTr-BCĐ ngày 31/12/2014 của Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng thành phố Hà Nội về việc giải quyết tồn tại của các phương án đã được phê duyệt trước ngày 01/7/2014 khi thực hiện dự án Xây dựng tuyến đường nối từ đường NVC với đê Tả ngạn sông H và Văn bản số 510/UBND-TNMT ngày 23/01/2015 của UBND thành phố Hà Nội thì hộ gia đình bà A được bồi thường theo giá đất ở đối với diện tích bằng diện tích trước đây chính quyền địa phương đã lấy đất để làm đường được UBND quận, UBND phường xác nhận đã lấy là đất ở, diện tích đất thu hồi vượt diện tích được bồi thường theo nguyên tắc nêu trên được xác định như đất nông nghiệp. Diện tích đất đủ điều kiện bồi thường theo giá đất ở của bà A là 37m2, đã được bồi thường 3,5m2 theo giá đất ở tại Quyết định số 10287/QĐ-UBND ngày 04/11/2015 của UBND quận LB, diện tích được bồi thường theo giá đất ở còn lại là 33,5m2, diện tích đất thu hồi vượt diện tích đất ở đổi trước đây là 38,8m2 được bồi thường theo giá đất nông nghiệp.

[6.2.3] Quyết định số 6760/QĐ-UBND ngày 29/9/2016 của UBND quận LB phê duyệt bồi thường 72,3m2 theo giá đất nông nghiệp là không đúng nên ngày 08/02/2017, UBND quận LB đã ban hành Quyết định số 670/QĐ-UBND phê duyệt điều chỉnh lại với 38,8m2 được bồi thường theo giá đất nông nghiệp 252.000đ/m2 và 33,5m2 được bồi thường theo giá đất ở 14.400.000đ/m2 là đúng quy định của pháp luật, đúng đơn giá đất ở quy định tại Quyết định số 2189/QĐ-UBND ngày 06/5/2016 của UBND thành phố Hà Nội về việc phê duyệt hệ số điều chỉnh giá đất làm căn cứ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện Dự án Giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các ô đất có ký hiệu E.2/NO11, E.2/NT5 và E.2/CL2 phụ cận tuyến đường 40m (tuyến đường nối từ NVC với đê tả ngạn sông H).

[6.3] Về bồi thường, hỗ trợ tài sản trên đất: Theo Biên bản kiểm tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm đất đai, tài sản gắn liền với đất ngày 23/12/2015, trên đất có tường xây gạch 110 bổ trụ cao 2m dài 1,63m; 06 cây chuối có buồng, 04 cây chuối không có buồng cao >1,5m. Quyết định số 6760/QĐ-UBND ngày 29/9/2016 của UBND quận LB phê duyệt bồi thường thiệt hại đối với công trình xây dựng và cây trồng trên đất đúng với quy định tại Điều 89, Điều 90 Luật Đất đai 2013; Điều 18 Quyết định số 23/2014/QĐ-UBND ngày 20/6/2014 của UBND thành phố Hà Nội và Quyết định số 02/QĐ-UBND ngày 21/01/2016 của UBND thành phố Hà Nội về việc ban hành giá xây dựng mới nhà ở, nhà tạm, vật kiến trúc làm cơ sở xác định giá trị bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội.

[6.4] Về bồi thường, hỗ trợ khác: Quyết định số 6760/QĐ-UBND ngày 29/9/2016 của UBND quận LB phê duyệt cho bà Phạm Thị A được bồi thường 5.000.000đ chi phí di chuyển tài sản là đúng quy định tại Điều 91 Luật Đất đai 2013 và khoản 1 Điều 15 Quyết định số 23/2014/QĐ-UBND ngày 20/6/2014 của UBND thành phố Hà Nội. Việc UBND phường BĐ cấp đổi đất cho gia đình bà Phạm Thị A là không đúng thẩm quyền, thửa đất này cũng không phải Nhà nước giao cho hộ gia đình bà A để sản xuất nông nghiệp, trên đất bị thu hồi không có nhà ở, không có người sinh sống trên đất, không phải di chuyển chỗ ở nên Quyết định số 6760/QĐ-UBND ngày 29/9/2016 của UBND quận LB không phê duyệt các khoản hỗ trợ khác ổn định đời sống và sản xuất, hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm, hỗ trợ tái định cư là đúng quy định tại Điều 83, Điều 84 Luật Đất đai 2013; Điều 19, Điều 22 Nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ.

[6.5] Như vậy, Quyết định số 6760/QĐ-UBND ngày 29/9/2016 của UBND quận LB về phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ được điều chỉnh bởi Quyết định số 670/QĐ-UBND ngày 08/02/2017 của UBND quận LB về phê duyệt điều chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ đối với hộ bà A là đúng quy định của pháp luật.

[7] Đối với Quyết định số 4593/QĐ-CTUBND ngày 01/12/2016: Căn cứ Báo cáo số 121/BC-GPMB ngày 29/11/2016 của Ban bồi thường giải phóng mặt bằng, Chủ tịch UBND quận LB đã ban hành Quyết định số 4593/QĐ-CTUBND ngày 01/12/2016 giải quyết khiếu nại của bà A và đã kết luận nội dung bồi thường 72,3m2 đất của bà A theo giá đất nông nghiệp tại Quyết định số 6760/QĐ-UBND ngày 29/9/2016 là chưa phù hợp nên đã quyết định giao Ban bồi thường giải phóng mặt bằng hướng dẫn Chi nhánh phát triển quỹ đất quận LB lập phương án điều chỉnh bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích 33,5m2 đất bị thu hồi của hộ bà A theo giá đất ở; bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích 38,8m2 theo giá đất nông nghiệp là đúng pháp luật.

[8] Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm bác toàn bộ yêu cầu của người khởi kiện là có cơ sở. Tuy nhiên, trong phần quyết định, Tòa án cấp sơ thẩm lại tuyên thiếu Quyết định số 670/QĐ-UBND ngày 08/02/2017 của UBND quận LB về phê duyệt điều chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ đối với hộ bà Phạm Thị A, là thiếu sót cần rút kinh nghiệm. Hội đồng xét xử phúc thẩm bổ sung thêm nội dung này cho đày đủ.

[9] Tại phiên tòa phúc thẩm, không có tình tiết mới nên không có cơ sở để chấp nhận kháng cáo của người khởi kiện.

[10] Bà A là người cao tuổi và có đơn xin miễn án phí nên được miễn án phí hành chính sơ thẩm và án phí hành chính phúc thẩm theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.