Bản án 252/2023/BA-HNGĐ — Tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con hoặc con cho cha mẹ

NỘI DUNG VỤ ÁN

Tại Đơn khởi kiện ngày 09/02/2023, Bản tự khai ngày 22/02/2023 và các lời khai tiếp theo tại Tòa án, nguyên đơn – anh Lại Đức Ch trình bày:

Tôi và chị Đỗ Thanh H có quen biết với nhau ngoài xã hội. Do biết tôi có nhu cầu muốn sinh con trai nên chị H có đặt vấn đề về việc giúp tôi để đẻ được con trai theo mong muốn. Trên cơ sở thống nhất và tự nguyện, tôi và chị H đã thực hiện các thủ tục thụ tinh nhân tạo tại cơ sở y tế, chị H sau đó đã mang thai và sinh được cháu Lại Đức A (hoặc Lại Đức Trí A) vào ngày 20/8/2021 tại Bệnh viện Vinmec.

Tại thời điểm thực hiện các quy trình để sinh được cháu A thì chị H có thông tin với tôi là chị đã ly hôn với chồng cũ là anh Hoàng Thanh L. Tuy nhiên, khi đi làm khai sinh cho cháu A thì tôi mới được biết rằng thời điểm cháu A sinh ngày 20/8/2021 là trong vòng 300 ngày kể từ ngày chị H ly hôn với anh L tại Tòa án nhân dân quận Ba Đình là ngày 17/11/2020, do đó tôi chưa thể đăng ký khai sinh cho cháu A với việc xác định tôi là cha đẻ của cháu.

Tôi đã tiến hành xét nghiệm ADN để xác định quan hệ huyết thống giữa cha con tôi tại Công ty TNHH Đầu tư và công nghệ Genplus. Kết quả phân tích ADN ngày 25/11/2022 kết luận: “Tôi có quan hệ huyết thống bố - con với cháu Lại Đức Trí A”.

Thực tế, sau khi sinh cháu A thì tôi cùng gia đình cũng là người trực tiếp chăm sóc cháu. Chị H cũng đã viết Giấy cam kết ngày 11/10/2021 với nội dung gửi cháu A đến cho gia đình tôi, cụ thể là bố mẹ chăm sóc cho đến khi cháu trưởng thành.

Do vậy, để có điều kiện đi làm thủ tục đăng ký khai sinh cho cháu A, tôi kính đề nghị Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng xem xét giải quyết cho tôi yêu cầu: Xác định tôi là cha đẻ của cháu Lại Đức Trí A (hoặc Lại Đức A), sinh ngày 20/8/2021 do chị Đỗ Thanh H (sinh năm 1977) sinh theo Giấy chứng sinh số 24, quyển số 219 do Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City cấp ngày 20/8/2021.

Tại bản tự khai ngày 23/3/2023 các lời khai tiếp theo tại Tòa án, bị đơn – chị Đỗ Thanh H trình bày:

Năm 2017, tôi và Hoàng Thanh L đăng ký kết hôn tại UBND phường Quán Thánh, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội. Tuy nhiên trong thời gian chung sống, chúng tôi phát sinh nhiều mâu thuẫn, mục đích hôn nhân không đạt được nên đã quyết định ly hôn và đã được giải quyết theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn số 614/2020/QĐST-HNGĐ ngày 17/11/2020 của Tòa án nhân dân quận Ba Đình, thành phố Hà Nội.

Trong thời gian này, tôi có quen biết với anh Lại Đức Ch và chúng tôi có quan hệ tình cảm với nhau. Sau đó, tôi và anh Ch đã tự nguyện và quyết định cùng nhau thực hiện kỹ thuật sinh con bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo. Ngày 20/8/2021, tôi sinh cháu trai tại Bệnh viện Quốc tế Vinmec Times City, dự kiến đặt tên là Lại Đức A. Tuy nhiên, tại thời điểm sinh cháu A, tôi đã 44 tuổi, sức khỏe giảm sút nhiều do mang thai khi tuổi đã cao, một mình chăm con gặp nhiều khó khăn, do đó ông Lại Văn Q và bà Dương Thị Kh (là bố mẹ của anh Ch) mong muốn được hỗ trợ tôi trong việc nuôi dưỡng và chăm sóc cháu A. Sau khi gửi con để ông bà chăm sóc cháu, tôi vẫn thường xuyên qua lại thăm nom và quan tâm tới cháu. Sau này khi phát sinh mâu thuẫn, anh Ch đã ngăn cản tôi đến thăm cháu A.

Đối với yêu cầu khởi kiện của anh Ch về việc xác định cha cho con, tôi hoàn toàn đồng ý, Anh Ch là cha của cháu Lại Đức A. Tuy nhiên, do cháu A chửa đủ 36 tháng tuổi, do đó tôi có yêu cầu phản tố đề nghị Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng giải quyết, quyết định tôi được trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc cháu A theo đúng quy định của pháp luật.

Quá trình giải quyết, Tòa án đã thông báo, triệu tập anh Hoàng Thanh L lên Tòa để lấy lời khai, tham gia các phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải tại Tòa án, nhưng anh L không có mặt, vì vậy Tòa án không lấy được lời khai của anh L.

Tại phiên tòa:

Anh Ch vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện. Anh trình bày anh và chị H làm thủ tục hỗ trợ sinh sản vào ngày 17/12/2020, là sau ngày anh L và chị H ly hôn 17/11/2020. Tuy nhiên do vẫn trong 300 ngày kể sau ngày anh L, chị H ly hôn nên anh chưa thể làm thủ tục khai sinh cho cháu A được. Chính vì vậy, để có căn cứ khai sinh theo quy định, anh đề nghị Tòa án xác định anh là cha đẻ của cháu Lại Đức Trí A (hoặc Lại Đức A), sinh ngày 20/8/2021 do chị Đỗ Thanh H (sinh năm 1977) sinh theo Giấy chứng sinh số 24, quyển số 219 do Bệnh viện Vinmec cấp ngày 20/8/2021. Ngoài ra, anh không có yêu cầu gì khác.

Chị Đỗ Thanh H, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chị H và anh Hoàng Thanh L cùng vắng mặt tại phiên tòa.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân quận Hai Bà Trưng phát biểu ý kiến:

+ Về tố tụng: Tòa án đã tiến hành đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự về việc thụ lý vụ án, lấy lời khai, thu thập chứng cứ, công khai chứng cứ, tống đạt các văn bản tố tụng cho người tham gia tố tụng, chuyển hồ sơ sang Viện kiểm sát đúng quy định, đảm bảo thời hạn xét xử. Việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng: Trong quá trình giải quyết vụ án, Nguyên đơn và Bị đơn chấp hành đúng quy định pháp luật, người liên quan là anh L không chấp hành theo đúng quy định. Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử đã thực hiện và xét xử theo đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

+ Về nội dung vụ án: Đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu xác định cha cho con của anh Lại Đức Ch.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

1.1. Anh Lại Đức Ch có đơn khởi kiện vụ án hôn nhân gia đình yêu cầu xác định cha cho con đối với bị đơn là chị Đỗ Thanh H. Do đó, xác định quan hệ pháp luật trong vụ án là tranh chấp về xác định cha cho con là phù hợp với khoản 4 Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) năm 2015.

1.2. Chị Đỗ Thanh H hiện nay cư trú tại số P2315 nhà T11 T city, 458 M K, phường V T, quận H B Tr, Hà Nội, vì vậy, Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng thụ lý và giải quyết vụ án hôn nhân gia đình trên là đúng thẩm quyền theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 BLTTDS năm 2015.

1.3. Tòa án đã tống đạt hợp lệ Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 42/2023/QĐXXST-HNGĐ ngày 29/3/2023, Quyết định hoãn phiên tòa số 31/2023/QĐST-HPT ngày 11/4/2023 cho anh Hoàng Thanh L, chị Đỗ Thanh H và luật sư Huế theo quy định pháp luật nhưng chị H, anh L, luật sư Huế vẫn vắng mặt lần hai không có lý do chính đáng, vì vậy Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự là phù hợp với điểm b, đ khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228 BLTTDS năm 2015.

1.4. Về yêu cầu phản tố của Bị đơn trong vụ án: Ngày 27/3/2023, chị Đỗ Thanh H có đơn “Đơn phản tố” yêu cầu Tòa án giải quyết, quyết định cho chị H là người được trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc cháu A theo đúng quy định của pháp luật. Tuy nhiên, yêu cầu phản tố của chị H không thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 200 BLTTDS nên không đủ điều kiện để Tòa án thụ lý yêu cầu phản tố. Tòa án đã ban hành Thông báo số 225/TB-TA ngày 29/3/2023 về việc không thụ lý yêu cầu phản tố. Trường hợp chị H vẫn yêu cầu Tòa án giải quyết nội dung trên thì có thể khởi kiện bằng một vụ án khác theo quy định của pháp luật.

2.1. Anh Lại Đức Ch đề nghị Tòa án xác định anh là cha đẻ của cháu Lại Đức A (hay Lại Đức Trí A), sinh ngày 20/8/2021 do chị Đỗ Thanh H (sinh năm 1977) sinh theo Giấy chứng sinh số 24, quyển số 219 do Bệnh viện Vinmec cấp ngày 20/8/2021. Chị H cũng nhất trí với yêu cầu khởi kiện của anh Ch.

Sau khi thụ lý vụ án hôn nhân gia đình trên, Toà án nhân dân quận Hai Bà Trưng đã tống đạt hợp lệ Thông báo về việc thụ lý vụ án, Thông báo về việc lấy lời khai và giao nộp chứng cứ, Thông báo về phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải cho anh Hoàng Thanh L. Anh L đều vắng mặt không có lý do và cũng không gửi cho Toà án tài liệu, chứng cứ để bảo vệ cho quyền lợi của mình. Do đó, Toà án không lấy được lời khai của anh L nên Hội đồng xét xử không có cơ sở xem xét ý kiến của anh L.

Xét thấy: Trước đây chị Đỗ Thanh H có chồng là anh Hoàng Thanh L. Do cuộc sống hôn nhân không hạnh phúc nên chị H, anh L đã thuận tình ly hôn. Ngày 17/11/2020, Tòa án nhân dân quận Ba Đình, thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 614/2020/QĐST-HNGĐ, công nhận thuận tình ly hôn giữa chị Đỗ Thanh H và anh Hoàng Thanh L.

Trong thời gian đó, chị H có quen biết với anh Lại Đức Ch. Trên cơ sở tự nguyện, thống nhất, chị H và anh Ch đã quyết định thực hiện biện pháp hỗ trợ sinh sản để sinh con cùng nhau. Ngày 20/8/2021, chị H sinh cháu Lại Đức A tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City, được cấp Giấy chứng sinh số 24 quyển số 219 ngày 20/8/2021. Bản thân chị Đỗ Thanh H cũng xác nhận anh Lại Đức Ch là cha đẻ của cháu A. Hiện nay, anh Ch cùng gia đình cũng đang trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng cháu A.

Anh Ch đã tiến hành xét nghiệm ADN để xác định quan hệ huyết thống giữa anh và cháu A tại Công ty TNHH Đầu tư và công nghệ Genplus. “Kết quả phân tích ADN” ngày 25/11/2022 kết luận: “Anh Lại Đức Ch có quan hệ huyết thống bố - con với cháu Lại Đức Trí A”. Quá trình giải quyết vụ án, TAND quận Hai Bà Trưng đã ra Quyết định trưng cầu giám định số 01/QĐ-TCGĐ ngày 20/02/2023, trưng cầu Viện Pháp y Quốc gia thực hiện giám định gien ADN đối với anh Ch và cháu A. Tại Kết luận giám định ADN số 155/23/KLGDADN-PYQG ngày 03/3/2023 của Viện Pháp y Quốc gia đã kết luận anh Ch là cha đẻ của cháu Lại Đức A (hay Lại Đức Trí A).

Vì vậy, có đủ căn cứ xác định anh Lại Đức Ch là cha đẻ của cháu Lại Đức A (hay Lại Đức Trí A), sinh ngày 20/8/2021 do chị Đỗ Thanh H (sinh năm 1977) sinh theo Giấy chứng sinh số 24, quyển số 219 do Bệnh viện Vinmec cấp ngày 20/8/2021, căn cứ vào Kết luận giám định ADN số 155/23/KLGDADN-PYQG ngày 03/3/2023 của Viện Pháp y Quốc gia, yêu cầu của anh Ch là phù hợp với khoản 1 Điều 91, khoản 2 Điều 102 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 có cở sở nên chấp nhận.

Anh Lại Đức Ch và chị Đỗ Thanh H có trách nhiệm đến cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền để làm thủ tục khai sinh cho cháu Lại Đức A (hay Lại Đức Trí A) theo quy định pháp luật về hộ tịch.

2.2. Về án phí và quyền kháng cáo:

Anh Ch được miễn nộp án phí sơ thẩm về việc xác định cha cho con chưa thành niên.

Các đương sự trong vụ án có quyền kháng cáo bản án theo quy định của pháp luật.

Từ những nhận định trên,

QUYẾT ĐỊNH

- Căn cứ khoản 4 Điều 28; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; điểm b, đ khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228; Điều 70; Điều 72; Điều 73; khoản 1 Điều 147; điểm d khoản 3 Điều 203; Điều 266; Điều 271; khoản 1 Điều 273; Điều 278; Điều 280 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;

- Căn cứ khoản 1 Điều 91, khoản 2 Điều 102 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014;

- Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 12; điểm a khoản 1 Điều 24 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án và điểm 1.1 phần II mục A Danh mục án phí, lệ phí Tòa án ban hành kèm theo Nghị quyết.

Xử:

1. Chấp nhận đơn khởi kiện của anh Lại Đức Ch đối với chị Đỗ Thanh H.

Xác định anh Lại Đức Ch (sinh ngày 10/3/1976; Căn cước công dân số xxxxxxxxxxxx do Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội cấp ngày 25/11/2021) là cha đẻ của cháu Lại Đức A (hay Lại Đức Trí A), sinh ngày 20/8/2021 do chị Đỗ Thanh H (sinh năm 1977) sinh theo Giấy chứng sinh số 24, quyển số 219 do Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City cấp ngày 20/8/2021.

2. Anh Lại Đức Ch và chị Đỗ Thanh H có trách nhiệm đến cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền để làm thủ tục khai sinh cho cháu Lại Đức A (hay Lại Đức Trí A) theo quy định pháp luật về hộ tịch.

3. Về án phí: Anh Lại Đức Ch được miễn án phí về việc xác định cha cho con chưa thành niên.

Án xử công khai sơ thẩm, có mặt anh Lại Đức Ch, vắng mặt chị Đỗ Thanh H, anh Hoàng Thanh L. Đương sự có mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Các đương sự vắng mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết.