Bản án 25/2022/DS-ST — Tranh chấp về hụi, họ, biêu, phường

[1] Về quan hệ pháp luật: Tại đơn khởi kiện của nguyên đơn bà Phạm Thị H yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bị đơn bà Trần Thị Thanh T và ông Trịnh Khải H trả nợ vay, tiền hụi và có lập thành văn bản. Do vậy, Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng thụ lý vụ án, xác định quan hệ pháp luật “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản và hợp đồng góp hụi” là đúng theo quy định tại các Điều 463, 471 Bộ luật Dân sự năm 2015.

[2] Về thẩm quyền giải quyết của Tòa án: Vụ án trước đây do Toà án nhân dân huyện P thụ lý, giải quyết theo thẩm quyền. Tuy nhiên, do bị đơn bà Trần Thị Thanh T không có mặt tại Việt Nam vào thời điểm Tòa án nhân dân huyện P, tỉnh Sóc Trăng thụ lý vụ án (ngày 21/6/2021), cụ thể bà T đã xuất cảnh lần gần nhất ngày 19-01-2021 và chưa có thông tin nhập cảnh, nên vụ án không thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện mà thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh theo quy định tại khoản 3 Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 37 Bộ luật Tố tụng dân sự, nên Tòa án nhân dân huyện P căn cứ khoản 1 Điều 41 của Bộ luật Tố tụng dân sự chuyển hồ sơ cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh giải quyết theo thẩm quyền. Sau khi thụ lý thì Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng có thông báo cho các đương sự trong vụ án cung cấp địa chỉ của bà T ở nước ngoài, để Tòa án thực hiện ủy thác tư pháp tống đạt văn bản tố tụng theo quy định. Tại biên bản xác minh ngày 12/7/2021 đối với ông Tô Văn Hoàng là Phó Ban nhân dân ấp K, xã T, huyện P, tỉnh Sóc Trăng cho biết “bà Trần Thị Thanh T có đăng ký hộ khẩu thường trú tại ấp K, xã T, huyện P, tỉnh Sóc Trăng. Tuy nhiên bà T không còn ở địa phương từ tháng 12/2010 cho đến nay. Bà T đi đâu, làm gì không rõ và không có đăng ký tạm vắng tại địa phương” và theo văn bản số 2243/QLXNC-P5 ngày 21/7/2021 của Cục Quản lý xuất nhập cảnh - Bộ Công an, xác nhận bị đơn bà T đã xuất cảnh đi nước ngoài nhưng không rõ nước nào; qua xác minh, thu thập chứng cứ thì được biết bà T đã xuất cảnh đi nước ngoài (không biết địa chỉ cư trú) và hiện tại gia đình của bà T, cũng như nguyên đơn cũng không rõ địa chỉ cụ thể và cũng không cung cấp được địa chỉ của bà T cho Tòa án. Đây thuộc Trường hợp người bị kiện thay đổi nơi cư trú gắn với việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong giao dịch, hợp đồng mà không thông báo cho người khởi kiện biết về nơi cư trú mới theo quy định tại khoản 3 Điều 40, điểm b khoản 2 Điều 277 Bộ luật Dân sự năm 2015, thì được coi là cố tình giấu địa chỉ. Căn cứ vào hướng dẫn tại khoản 2 và khoản 3 Điều 5, điểm a khoản 2 Điều 6 Nghị quyết Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao số 04/2017/NQ-HĐTP ngày 05 tháng 5 năm 2017, hướng dẫn một số quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 về trả lại đơn khởi kiện, quyền nộp đơn khởi kiện lại vụ án. Như vậy, Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng thụ lý, xét xử vụ án là đúng thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 37 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Đồng thời, Toà án không thực hiện việc ấn định thời gian giải quyết theo quy định tại Điều 476 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, mà tiến hành niêm yết các văn bản, thủ tục tố tụng tại địa chỉ “nơi cư trú cuối cùng” của bị đơn bà Trần Thị Thanh T để giải quyết và xét xử vụ án theo luật định.

[3] Tại phiên tòa sơ thẩm, bà Trần Thị Thanh T đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai để tham gia phiên tòa nhưng vắng mặt không lý do và không thuộc trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan. Vì vậy, Hội đồng xét xử căn cứ Điều 227 và Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, tiến hành xét xử vụ án.

[4] Theo đơn khởi kiện của nguyên đơn bà Phạm Thị H yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bị đơn bà Trần Thị Thanh T và ông Trịnh Khải H trả nợ vay, tiền hụi. Tại tòa, bà H không yêu cầu ông H cùng bà T trả nợ. Do đó, Hội đồng xét xử không đưa ông H tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ theo quy định tại khoản 4 Điều 68 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và đưa ông H với tư cách là người làm chứng theo quy định tại Điều 77 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[5] Khi khởi kiện thì bà H yêu cầu bà T và ông H trả nợ vay và nợ hụi. Tại tòa, nguyên đơn bà H yêu cầu bị đơn bà T trả nợ số tiền vốn gốc 70.000.000 đồng, lãi theo Nhà nước quy định và trả tiền hụi 48.000.000 đồng. Hội đồng xét xử thấy rằng: Bà Phạm Thị H khởi kiện tranh chấp hợp đồng vay tài sản và hợp đồng góp hụi, chứng cứ theo yêu cầu khởi kiện này là “Giấy cam kết đề ngày 01/9/20” bà H có cho bà T vay bốn lần số tiền 70.000.000 đồng và tiền hụi hai dây là 48.000.000 đồng, tổng hai khoản nợ là 118.000.000 đồng. Việc cho vay và góp hụi này đã được lập thành văn bản do bà T viết và chữ ký xác nhận của bà Trần Thị Thanh T. Phía ông H chồng bà T cũng thừa nhận chữ viết, chữ ký của bà T trong biên nhận trên và phía bà T cũng thừa nhận với ông H là còn nợ tiền vay, tiền hụi bà H hai khoản là 118.000.000 đồng. Tòa án đã tống đạt các văn bản tố tụng theo quy định và thông báo kết quả phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ theo quy định pháp luật, bị đơn bà T không có ý kiến phản đối những tài liệu, chứng cứ mà nguyên đơn đưa ra theo quy định tại khoản 4 Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định: “Đương sự có nghĩa vụ đưa ra chứng cứ để chứng minh mà không đưa ra được chứng cứ hoặc không đưa ra đủ chứng cứ thì Tòa án giải quyết vụ việc dân sự theo những chứng cứ đã thu thập được có trong hồ sơ vụ việc” và phía ông H cũng thừa nhận bà T nợ bà H số tiền trên. Do đó, căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 92 BLTTDS năm 2015: “2. Một bên đương sự thừa nhận hoặc không phản đối những tình tiết, sự kiện, tài liệu, văn bản, kết luận của cơ quan chuyên môn mà bên đương sự kia đưa ra thì bên đương sự đó không phải chứng minh”, thì bà H không cần phải chứng minh những tài liệu chứng cứ cung cấp cho Tòa án. Như vậy, bà H đã thực hiện nghĩa vụ giao tài sản là tiền vay và góp hụi theo thỏa thuận cho bà T, bà T đã nhận đủ tiền, nhưng đến nay bà T không thực hiện việc trả tiền đầy đủ cho bà H theo thỏa thuận. Vì vậy, bà T đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán nợ vay và nợ hụi cho bà H. Xét thấy, hợp đồng vay tài sản và hợp đồng góp hụi giữa các đương sự được xác lập và thực hiện từ năm 2019 theo quy định tại Điều 463 và 471 Bộ luật Dân sự năm 2015, nên bà H khởi kiện yêu cầu bà T trả số tiền gốc vay 70.000.000 đồng và tiền hụi 48.000.000 đồng là có căn cứ chấp nhận.

[6] Xét về điều kiện, hình thức, nội dung cũng như lỗi của hợp đồng phù hợp theo quy định tại Điều 117, Điều 119, Điều 463 và các khoản 1, 2, 3, 4 Điều 471 Bộ luật dân sự năm 2015 và phía bà T đã vi phạm nghĩa vụ trả tiền cho bà H theo quy định tại Điều 466 Bộ luật dân sự 2015; khoản 3 Điều 18 và Điều 23 Nghị định số:19/2019/NĐ-CP ngày 19/02/2019 Về họ, hụi, biêu, phường của Chính phủ.

[7] Đối với số tiền vốn vay 70.000.000 đồng, lãi suất cho vay 5%/tháng là vượt quy định tại khoản 1 Điều 468 Bộ luật dân sự năm 2015, nên được điều chỉnh lại như sau:

[7.1] Ngày 23/01/2019 AL (nhằm ngày 27/2/2019), bà T vay số tiền 30.000.000 đồng, lãi suất 5%/tháng, đóng được 06 tháng x 1.500.000 đồng = 9.000.000 đồng.

[7.1.1] Tiền lãi đóng vượt: [5%/tháng - 1,666%/tháng] x [30.000.000 đ x 6 tháng] = 6.001.200 đồng.

[7.1.2] Số tiền lãi đóng vượt trừ vốn: 30.000.000 đ - 6.001.200 đ= 23.998.800 đồng tiền vốn.

[7.1.3] Tính lãi từ ngày 27/8/2019 đến ngày 28/04/2022 là 32 tháng: 23.998.800 đ x 1,666%/tháng x 32 tháng =12.794.240 đồng.

[7.1.4] Như vậy, vốn cộng lãi: 23.998.800 đ +12.794.240 đ =36.793.040 đồng.

[7.2] Ngày 24/4/2019AL (28/05/2019), bà T vay vốn 20.000.000 đồng, lãi suất 5%/tháng, đóng được 02 tháng x 1.000.000 đồng = 2.000.000 đồng.

[7.2.1] Tiền lãi đóng vượt: [5%/tháng - 1,666%/tháng] x [20.000.000 đ x 2 tháng] = 1.333.600 đồng.

[7.2.2] Số tiền lãi đóng vượt trừ vốn: 20.000.000 đ – 1.333.360 đ=18.666.400 đồng tiền vốn.

[7.2.3] Tính lãi từ ngày 28/8/2019 đến ngày 28/04/2022 là 32 tháng: 18.666.400 đ x 1,666%/tháng x 32 tháng =9.951.424 đồng.

[7.2.4] Như vậy, vốn cộng lãi: 18.666.400 đ +9.951.424 đ =28.617.824 đồng.

[7.3] Ngày 27/10/2019 AL (nhằm ngày 23/11/2019), bà T vay số tiền 15.000.000 đồng, lãi suất 5%/tháng, đóng được 03 tháng x 2.250.000 đồng = 6.750.000 đồng.

[7.3.1] Tiền lãi đóng vượt: [5%/tháng - 1,666%/tháng] x [15.000.000 đ x 3 tháng] = 1.500.300 đồng.

[7.3.2] Số tiền lãi đóng vượt trừ vốn: 15.000.000 đ – 1.500.300 đ= 13.499.700 đồng tiền vốn.

[7.3.3] Tính lãi từ ngày 23/2/2020 đến ngày 28/04/2022 là 26 tháng 05 ngày: 13.499.700 đ x 1,666%/tháng x 26 tháng 05 ngày =5.885.014đồng.

[7.3.4] Như vậy, vốn cộng lãi: 13.499.700 đ +5.885.014 đ =19.384.714 đồng.

[7.4] Ngày 01/9/2020AL (nhằm ngày 17/10/2020), bà T vay số tiền 5.000.000 đồng, lãi suất 5%/tháng, chưa đóng lãi.

[7.4.1] Tính lãi từ ngày 17/10/2020 đến ngày 28/04/2022 là 18 tháng 13 ngày: 5.000.000 đ x 1,666%/tháng x 18 tháng 13 ngày =1.535.496đồng.

[7.4.2] Như vậy, vốn cộng lãi: 5.000.000 đ +1.535.496 đ = 6.535.496đồng.

[8] Như vậy, bà T có nghĩa vụ hoàn trả cho bà H số tiền vay vốn lẫn lãi là 91.331.074 đồng (tiền vốn 61.164.900 đ và lãi 30.166.174 đ).

[9] Bà H yêu cầu trả tiền hụi là 48.000.000 đồng (vốn 41.500.000 đ, lãi 6.500.000 đ). Xét thấy, nếu tính lãi 0,833%/tháng từ ngày 20/5/2020AL (nhằm ngày 10/7/2020) đến ngày xét xử là 21 tháng 18 ngày thì số tiền vốn lãi là 48.965.011 đồng sẽ cao hơn số tiền bà H yêu cầu, nên Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu của bà H là có lợi cho bà T.

[10] Căn cứ vào các mục số [8] và [9] thì bà T có trách nhiệm hoàn trả cho bà H số tiền vay vốn lẫn lãi là 91.331.074 đồng (vốn 61.164.900 đ và lãi 30.166.174 đ) và tiền hụi 48.000.000 đồng. Tổng hai khoản là 139.331.074 đồng.

[11] Từ những nhận định trên, Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà H. Buộc bà Trần Thị Thanh T hoàn trả cho bà H tổng hai khoản nợ là 139.331.074 đồng [Vốn và lãi của tiền vay là 91.331.074 đồng (vốn 61.164.900 đ và lãi 30.166.174 đ) và tiền hụi 48.000.000 đồng (vốn 41.500.000 đ và tiền lãi 6.500.000 đ)].

[12] Kiểm sát viên đề nghị chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Phạm Thị H là có căn cứ, nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[13] Về án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn bà Phạm Thị H được chấp nhận nên không phải chịu án phí và bị đơn bà Trần Thị Thanh T phải chịu án phí theo quy định tại khoản 1 Điều 147 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 và tại các khoản 1 và khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.