Bản án 25/2020/DS-ST — Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

{1}Theo đơn khởi kiện và quá trình cung cấp chứng cứ, các nguyên đơn cho rằng:

Ông nguyễn Văn Dậu sinh năm 1920, bà Nguyễn Thị Biền, sinh năm 1930 là bố mẹ đẻ của bà Nguyễn Thị Diện, ông Nguyễn Thanh Dự, ông Nguyễn Văn Thanh, bà Nguyễn Thị Thành, ông Nguyễn Văn Công, bà Nguyễn Thị Hồng, ông Nguyễn Văn Thẻo.

Từ năm 1970 đến năm 1972, ông Dậu, bà Biền khai hoang được thửa đất số 34, 35 tờ bản đồ 08 tại xóm Miều, xã Trung Minh, thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình với tổng diện tích còn lại cho đến nay là 8.366m2 . Đất sử dụng ổn định không có tranh chấp. Ngày 06/02/1980, ông Dậu chết; ngày 02/3/2009 bà Biền chết nhưng không để lại di chúc và chưa phân chia đất này cho ai. Đến năm 2016 khi có dự án sân golf Trung Minh và đất thuộc diện thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng thì ông Nguyễn Văn Thẻo cho rằng, gia đình ông Thẻo đã được UBND huyện Kỳ Sơn trước đây (Nay là thành phố Hòa Bình) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa 34,35 nêu trên, do đó đây là tài sản của gia đình ông Thẻo, không đồng ý chia cho ai. Khi đó, các thành viên khác trong gia đình mới biết, ông Thẻo đã tự ý kê khai, lập hồ sơ để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà cha mẹ để lại, nên làm đơn khởi kiện yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật; Trường hợp khởi kiện chia thừa kế đã hết thì đề nghị chia tài sản thuộc sở hữu chung theo quy định của Pháp luật.

{2} Quá trình cung cấp chứng cứ và tại phiên tòa, bị đơn Nguyễn Văn Thẻo và người đại diện theo ủy quyền là ông Nguyễn Văn Trịnh cho rằng thửa đất số 34,35 tờ bản đồ 08 tại xóm Miều, xã Trung Minh, thành phố Hòa Bình là đất do ông Thẻo tự khai hoang mà có, không phải đất của cha mẹ (Ông Dậu, bà Biền) để lại, do đó không phải là di sản thừa kế; không chấp nhận chia thừa kế theo pháp luật như các nguyên đơn yêu cầu.

{3} Tại phiên tòa sơ thẩm, ông Nguyễn Thanh Dự đại diện cho các đồng nguyên đơn và luật sư bảo vệ quyền lợi của nguyên đơn giữ nguyên quan điểm đề nghị Tòa chia thừa kế theo pháp luật nhưng đề nghị xem xét chia cho ông Nguyễn Văn Thẻo phần nhiều hơn vì có công nuôi dưỡng cha mẹ. Phần còn lại (Sau khi đã trừ đi phần chia cho ông Thẻo) đề nghị chia đều cho các đồng thừa kế khác. Riêng ông Nguyễn Văn Thanh (Con trai của ông Dậu, bà Biền) đã chết năm 2004, có vợ là Đinh Thị Lưu và con trai là Nguyễn Thanh Bình (Tên gọi khác: Nguyễn Văn Bình) nên đề nghị xác định anh Bình là người thừa kế thế vị của ông Thanh và chia cho anh Bình một phần bằng với phần di sản chia cho các ông bà Diện, Dự, Thành, Công, Hồng. Đề nghị giao toàn bộ thừa 34,35 tờ bản đồ 08 tại xóm Miều, xã Trung Minh cho ông Nguyễn Thanh Dự quản lý, sử dụng; ông Dự có nghĩa vụ thanh toán cho các đồng thừa kế khác phần di sản họ được hưởng bằng tiền mặt.

{4}Tại phiên tòa sơ thẩm, ông Thẻo, ông Trịnh giữ nguyên quan điểm đã nêu và bổ sung thêm hai yêu cầu là:

- Yêu cầu nhập vụ án bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng mà tòa án nhân dân thành phố Hòa Bình đã thụ lý số 30/2019/TLST-DS ngày 17/4/2019 (Nguyên đơn là ông Nguyễn Văn Thẻo, bị đơn là tập đoàn Geleximco) với vụ án này để giải quyết theo thẩm quyền;

- Áp dụng quy định về thời hiệu quy định tại điều 623 BLDS năm 2015 khi xem xét yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn đối với phần di sản ông Nguyễn Văn Dậu để lại, vì đến nay đã quá 30 năm kể từ thời điểm ông Dậu chết.

{5}Tập đoàn Geleximco đề nghị Tòa án giải quyết vụ việc theo pháp luật và cứ phân chia di sản thừa kế cho các đồng thừa kế theo pháp luật. Khi Tòa tuyên giao đầt cho ai quản lý, sử dụng thì tập đoàn Geleximco sẽ thỏa thuận bồi thường dự án đối với người đó. Đề nghị không nhập vụ án dân sự sơ thẩm đã thụ lý số 30/2019/TLST-DS ngày 17/4/2019 với vụ án này.

{6}Tại phiên tòa, đại diện Viện Kiểm sát cho rằng những người liên quan đã được triệu tập hợp pháp nhiều lần, nhưng vắng mặt, nay đề nghị áp dụng các điều 227, 228 của Bộ luật tố tụng dân sự, xét xử vắng mặt các đương sự này. Về nội dung đề nghị chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, chia thừa kế theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất và người thừa kế thế vị, có xem xét đến công sức đóng góp của ông Thẻo; Kiến nghị UBND thành phố Hòa Bình hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho hộ ông Nguyễn Văn Thẻo.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

{7}Về tố tụng: Những người liên quan vắng mặt đều đã được Tòa tống đạt giấy triệu tập phiên tòa hợp pháp nhiều lần. Do đó căn cứ các điều 227, 228 Bộ luật tố tụng dân sự, tòa xét xử vắng mặt các đương sự này.

Thấy rằng:

{8}Ông Nguyễn Thanh Dự và người bảo vệ cho các nguyên đơn (Luật sư Trần Dũng Tiến) cho rằng việc ông Nguyễn Văn Thẻo kê khai từ năm 1972, ông Thẻo đã khai hoang được thửa đất số 34, 35 tờ bản đồ 08 tại xóm Miều, xã Trung Minh, thành phố Hòa Bình là không đúng sự thật, vì thời điểm đó, ông Thẻo mới trên 10 tuổi, còn quá nhỏ để làm được việc này. Thời điểm trước năm1991, ông Thẻo tự ý kê khai hồ sơ, đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, không bàn bạc, thống nhất ý kiến với những người cùng hàng thừa kế khác là trái pháp luật, do vậy ông Thẻo không có quyền sử dụng đất này, dù đã được cấp Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất. Ông Dự, ông Tiến cũng cho rằng, trên thực tế, từ năm 1970 đến năm 1972, ông Nguyễn Văn Dậu, bà Nguyễn Thị Biền (Bố mẹ của các đương sự) khai hoang thửa đất số 34,35 tờ bản đồ 08 tại xóm Miều, xã Trung Minh, đến nay diện tích còn lại là 8.366 m2 và sử dụng đất ổn định, không có tranh chấp. Nội dung này đã được hàng xóm và những người biết việc có quan hệ gần gũi với các đương sự xác nhận. Năm 1980, ông Dậu chết, Bà Biền quản lý đất đến năm 2009 thì bà Biền chết; Hai ông bà chưa chia đất này cho ai và cũng không để lại di chúc phân chia đất trên cho ai, do đó đề nghị xác định thửa đất số 34, 35 nêu trên là di sản thừa kế của ông Dậu, bà Biền để lại và chia cho các đồng thừa kế theo pháp luật. Do ông Nguyễn Văn Thanh (Con trai của ông Dậu, bà Biền) đã chết và có 01 con trai là Nguyễn Thanh Bình (Nguyễn Văn Bình), nên đề nghị xác định anh Bình là người thừa kế thế vị của ông Thanh (Theo điều 652 Bộ luật dân sự năm 2015). Tại phiên tòa, đại diện Viện Kiểm sát cũng có quan điểm như trên.

Xét quan điểm của ông Nguyễn Thanh Dự, Luật sư Trần Dũng Tiến và đại diện Viện Kiểm sát là có căn cứ, được chấp nhận.

{9} Ông Nguyễn Thanh Dự, Luật sư Trần Dũng Tiến cho rằng, để bảo đảm quyền lợi của những người thừa kế khác, không làm suy giảm giá trị của di sản thừa kế, cần giao thửa đất số 34, 35 tờ bản đồ 08 xóm Miều, xã Trung Minh cho ông Nguyễn Thanh Dự sử dụng toàn bộ; Ông Dự có nghĩa vụ thanh toán cho những người khác phần giá trị di sản mà họ được hưởng bằng tiền. Quan điêm trên có căn cứ, nên được chấp nhận.

{10} Ông Nguyễn Thanh Dự (Đại diện cho các đồng nguyên đơn khác ) và Luật sư Trần Dũng Tiến cho rằng ông Nguyễn Văn Thẻo có công nhiều hơn trong việc chăm sóc cha mẹ, nên tự nguyện đề nghị chia cho ông Thẻo phần nhiều hơn. Phần di sản còn lại, sau khi đã trừ đi phần chia cho ông Thẻo, đề nghị chia cho ông Dự, bà Diện, bà Thành, ông Công, bà Hồng và anh Bình mỗi người một phần bằng nhau. Xét quan điểm trên là phù hợp pháp luật và thực tế, nên chấp nhận.

{11} Ông Nguyễn Văn Thẻo và người đại diện theo ủy quyền là ông Nguyễn Văn Trịnh cho rằng, theo quy định tại điều 623 BLDS năm 2015, thì thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia thừa kế đối với phần di sản ông Nguyễn Văn Dậu để lại đã hết, nên đề nghị Tòa áp dụng quy định về thời hiệu khởi kiện đối với yêu cầu chia di sản của ông Dậu.

Ông Nguyễn Thanh Dự, luật sư Trần Dũng Tiến cho rằng: Ông Nguyễn Văn Dậu chết năm 1980, do đó thời hiệu khởi kiện chưa hết (Vấn đề này đã được hướng dẫn cụ thể tại công văn số 01/GĐ-TANDTC ngày 05/01/2018 của Tòa án nhân dân tối cao). Đại diện Viện kiểm sát cũng có quan điểm tương tự.

Ông Nguyễn Thanh Dự đại diện cho các đồng nguyên đơn và Luật sư Trần Dũng Tiến, tập đoàn Geleximco tự nguyện không yêu cầu xem xét giải quyết lại đối với số tiền tập đoàn Geleximco đã bồi thường (Bồi thường tài sản trên đất) cho gia đình ông Nguyễn Văn Thẻo trước đây. Sự tự nguyện hợp pháp, được chấp nhận.

Hội đồng xét xử thấy rằng: Kể từ ngày Bộ luật Dân sự năm 2015 có hiệu lực thi hành, theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 688 Bộ luật Dân sự năm 2015, khoản 4 Điều 4 Nghị quyết số 02/2016/NQ-HĐTP ngày 30-6-2016 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định của Nghị quyết số 103/2015/QH13 ngày 25-11-2015 của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Tố tụng dân sự và Nghị quyết số 104/2015/QH13 ngày 25-11-2015 của Quốc hội về việc thi hành Luật Tố tụng hành chính thì từ ngày 01-01-2017, Tòa án áp dụng khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 về thời hiệu thừa kế để thụ lý, giải quyết vụ án dân sự “Tranh chấp về thừa kế tài sản”. Theo đó, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế. Đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 10-9-1990 thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bất động sản được thực hiện theo quy định tại Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19-10-1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế, cụ thể là: thời hiệu khởi kiện được tính từ ngày 10-9-1990. Do vậy, thời hiệu khởi kiện chưa hết.

{12} Ông Nguyễn Văn Thẻo và ông Nguyễn Văn Trịnh còn yêu cầu nhập vụ án dân sự sơ thẩm số 30/2019/TLST-DS ngày 17/4/2019 với vụ án này để giải quyết theo thẩm quyền. Phía nguyên đơn và tập đoàn Geleximco cho rằng: Tài sản trên thửa đất 34,35 là tài sản do ông Nguyễn Văn Thẻo tạo lập mà có, không phải di sản thừa kế do ông Dậu, bà Biền để lại (Bản thân ông Thẻo, ông Trịnh cũng khẳng định như trên); Ông Thẻo cho rằng: Tập đoàn Geleximco trong quá trình thi công và vận hành sân golf Trung Minh đã làm thiệt hại đến tài sản đó, nên khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại; đây là tranh chấp độc lập, không liên quan đến vụ án tranh chấp thừa kế, đề nghị không nhập. Đại diện Viện kiểm sát cũng có quan điểm tương tự.

Hội đồng xét xử thấy rằng: Trong quá trình thu thập chứng cứ, chuẩn bị xét xử và tại phiên tòa sơ thẩm (Phần chuẩn bị bắt đầu phiên tòa, tranh tụng, tranh luận) ông Thẻo, ông Trịnh không yêu cầu nhập vụ án. Chỉ đến khi kết thức phần tranh luận, tòa tuyên nghị án thì ông Thẻo, ông Trịnh mới yêu cầu nhập vụ án. Do đó, căn cứ điều 42, điều 244 Bộ luật Tố tụng Dân sự, không chấp nhận yêu cầu nhập vụ án nêu trên.

{13} Đại diện Viện kiểm sát đề nghị Tòa kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho hộ ông Nguyễn Văn Thẻo. Đề nghị trên có căn cứ, được chấp nhận.

{14} Nguyên đơn, bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần giá trị di sản họ được hưởng theo quy định của pháp luật.

Ông Nguyễn Thanh Dự đã nộp tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản, nay tự nguyện chịu toàn bộ và không yêu cầu giải quyết, nên không đề cập.

Bởi các lẽ trên:

QUYẾT ĐỊNH:

Áp dụng các điều 623, 649, 650, 651, 652 , 660, 688 Bộ luật Dân sự năm 2015; Nghị quyết số 103/2015/QH13 ngày 25-11-2015 và Nghị quyết số 104/2015/QH13 ngày 25-11-2015 của Quốc hội; Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990; khoản 4 Điều 4 Nghị quyết số 02/2016/NQ-HĐTP ngày 30-6-2016 và Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19-10-1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; điều 147 của Bộ luật tố tụng dân sự; điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy Ban thường vụ Quốc hội, quy định về án phí, lệ phí Tòa án, nay tuyên xử như sau:

I/ Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn: Nguyễn Thanh Dự, Nguyễn Thị Diện, Nguyễn Thanh Bình (Tức Nguyễn Văn Bình), Đinh Thị Lưu, Nguyễn Thị Thành, Nguyễn Văn Công, Nguyễn Thị Hồng; Chia di sản thừa kế do ông Nguyễn Văn Dậu, bà Nguyễn Thị Biền để lại như sau:

1. Chia cho ông Nguyễn Văn Thẻo 30% giá trị di sản thừa kế quy đổi bằng tiền như sau:

120m2 đất ở x 3.000.000 đồng/m2 = 360.000.000 đồng;

2.389,8 m2 đất vườn, ao x 200.000 đồng/m2 = 477.960.000 đồng;

Tổng cộng Ông Thẻo được hưởng là 837.960.000 đồng (Tám trăm ba mươi bảy triệu chín trăm sáu mươi nghìn đồng)

2. Đối với 70% di sản thừa kế còn lại, (280m2 đất ở x3.000.000 đồng/m2 = 840.000.000 đồng; 5.576,2m2 đất vườn, ao x 200.000 đồng/m2 =1.115.240.000 đồng) nay chấp nhận sự tự nguyện của các nguyên đơn, chia đều cho các nguyên đơn mỗi người một phần bằng nhau như sau:

- Ông Nguyễn Thanh Dự được hưởng 325.873.000 đồng (Ba trăm hai mươi lăm triệu tám trăm bảy mươi ba nghìn đồng);

- Bà Nguyễn Thị Diện được hưởng 325.873.000 đồng (Ba trăm hai mươi lăm triệu tám trăm bảy mươi ba nghìn đồng);

- Ông Nguyễn Thanh Bình (Tức Nguyễn Văn Bình) được hưởng: 325.873.000 đồng (Ba trăm hai mươi lăm triệu tám trăm bảy mươi ba nghìn đồng);

- Bà Nguyễn Thị Thành được hưởng: 325.873.000 đồng (Ba trăm hai mươi lăm triệu tám trăm bảy mươi ba nghìn đồng);

- Ông Nguyễn Văn Công được hưởng: 325.873.000 đồng (Ba trăm hai mươi lăm triệu tám trăm bảy mươi ba nghìn đồng);

- Bà Nguyễn Thị Hồng được hưởng 325.873.000 đồng (Ba trăm hai mươi lăm triệu tám trăm bảy mươi ba nghìn đồng);

3. Giao cho ông Nguyễn Thanh Dự quyền quản lý, sử dụng đối với toàn bộ thửa đất số 34,35 tờ bản đồ 08 tại xóm Miều, xã Trung Minh, thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình.

Ông Nguyễn Thanh Dự có nghĩa vụ thanh toán cho ông Nguyễn Văn Thẻo 837.960.000 đồng (Tám trăm ba mươi bảy triệu chín trăm sáu mươi nghìn đồng) đã tuyên trong quyết định này.

Ông Nguyễn Thanh Dự có nghĩa vụ thanh toán cho bà Nguyễn Thị Diện, ông Nguyễn Thanh Bình, bà Nguyễn Thị Thành, ông Nguyễn Văn Công, bà Nguyễn Thị Hồng mỗi người 325.873.000 đồng (Ba trăm hai mươi lăm triệu tám trăm bảy mươi ba nghìn đồng) như đã tuyên trong quyết định này.

4. Kiến nghị UBND thành phố Hòa Bình; Cơ quan có thẩm quyền hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND huyện Kỳ Sơn (Trước đây) cấp cho hộ ông Nguyễn Văn Thẻo (Cấp ngày 27/9/2000; vào sổ cấp giấy chứng nhận số 00383QSDĐ/KS).

5. Về án phí dân sự sơ thẩm:

- Ông Nguyễn Văn Thẻo phải chịu 37.138.800 đồng;

- Các đương sự Nguyễn Thanh Dự, Nguyễn Thị Diện, Nguyễn Thanh Bình (Tức Nguyễn Văn Bình), Nguyễn Thị Thành, Nguyễn Văn Công, Nguyễn Thị Hồng mỗi người phải chịu 16.293.600 đồng.

Ông Nguyễn Thanh Dự được đối trừ 1.000.000 đồng tạm ứng án phí đã nộp tại Chi Cục Thi hành án dân sự thành phố Hòa Bình, theo biên lai thu tiền số 0003036 ngày 21/02/2017.

6.Các đương sự được quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày, kể từ ngày tuyên án. Đương sự vắng mặt được kháng cáo trong hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận kết quả xét xử.

Án xử công khai sơ thẩm.