Bản án 246/2025/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Căn cứ các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ và bản án sơ thẩm, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

1. Theo đơn khởi kiện ngày 09/10/2023, bản tự khai và trình bày trong quá trình giải quyết vụ án của nguyên đơn ông Trương Ngọc L và bà Lê Thị L1 có nội dung:

Gia đình tôi được quyền sử dụng đất (QSDĐ) có nguồn gốc trước năm 1980, sử dụng ổn định, không có sự tranh chấp, không có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai. Cơ sở pháp lý hồ sơ địa chính được xác lập qua các thời kỳ như sau: Hồ sơ địa chính 299/TTg xã Thanh lập năm 1985: Số hiệu thửa đất: 563; tờ bản đồ địa chính số 03; diện tích nguyên thửa: 2210,0m2, loại đất: TC%; tên chủ sử dụng đất: Trương Ngọc T3 (bố tôi); địa chỉ thửa đất: T, xã T, huyện H. Hồ sơ địa chính xã Thanh lập năm 1996: Số hiệu thửa đất: 475; tờ bản đồ địa chính số 06,09; diện tích nguyên thửa: 2130,0m2 (trong đó: đất ở 223m2; đất vườn: 400m2; đất vườn LNg: 1500,0m); tên chủ sử dụng ruộng đất: Lê Văn L3 tức Trương Ngọc L; địa chỉ thửa đất: thôn T, xã T, huyện H. Hồ sơ cấp GCNQSDĐ: Năm 2008 Ủy ban nhân dân (UBND) huyện H đã cấp GCNQSDĐ số phát hành AL 824637; số vào sổ: H 01212 ngày cấp 30/01/2008; số hiệu thửa đất: 475; tờ bản đồ địa số 06 (E_48_08_189 J); diện tích nguyên thửa: 2.070,0m2 (trong đó: đất ở tại nông thôn: 1.818,5m2; đất trồng cây lâu năm: 251,5m2; tên chủ sử dụng ruộng đất: Trương Ngọc L - Lê Thị L1; địa chỉ thửa đấtthôn T, xã T, huyện H, tỉnh Thanh Hóa. Hồ sơ địa chính xã Thanh lập năm 2015: Số hiệu thửa đất: 262; tờ bản đồ địa chính số 13; diện tích nguyên thửa: 2161,0m2, loại đấtONT; tên chủ sử dụng ruộng đất: Trương Ngọc L.

Từ trước năm 1980, không có bất kỳ tài liệu nào chứng minh QSDĐ nêu trên là của ông Lê Phú L2 hay người nào khác, đồng thời trong hồ sơ địa chính của UBND xã T, không có tài liệu nào thể hiện nguồn gốc đất đai của ông Lê Phú L2. Tại thời điểm UBND huyện H cấp GCNQSDĐ cho gia đình tôi, không phát sinh tranh chấp. Trên thửa đất của gia đình tôi có căn nhà cấp 4, có cây cối được trồng lâu năm, tuy gia đình tôi không xây tường bao nhưng có cắm cọc bê tông đúng ranh giới bao quanh diện tích được quyền sử dụng là 2.070m2. Đến nay lợi dụng trong hoàn cảnh khi tôi đang bị ốm đau, sáng ngày 13/10/2022 ông Lê Phú L2 đã mang vật liệu cho thợ xây dựng trái phép trên thửa đất của gia đình tôi một cái móng bằng gạch 310,9m2. Gia đình tôi đã báo cáo chính quyền địa phương và đã được ngăn chặn kịp thời hành vi xây dựng trái phép của ông Lê Phú L2. Việc ông Lê Phú L2 xây dựng trái phép trên thửa đất của gia đình tôi là trái với quy định của pháp luật, bị nghiêm cấm theo Điều 12 của Luật đai năm 2013, xâm phạm đến chế độ quản lý và sử dụng đất đai của Nhà nước, gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh, chính trị tại địa phương, xâm phạm đến tài sản hợp pháp của gia đình tôi, gây nên sự tranh chấp là hành vi cản trở, xâm phạm nghiêm trọng tới QSDĐ của gia đình tôi.

Để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chúng tôi đề nghị giải quyết những vấn đề sau đâyBuộc ông Lê Phú L2 phải tháo dỡ công trình xây dựng trái phép trên đất của gia đình tôi diện tích là 310,9m2 để trả lại diện tích cho gia đình tôi mà ông L2 đã xâm chiếm trái pháp luật.

2. Tại đơn phản tố đề ngày 26/6/2024, bản tự khai và trình bày trong quá trình giải quyết vụ án của bị đơn ông Lê Phú L2 có nội dung:

Gia đình tôi có thửa đất trồng cây ở C bố mẹ tôi khai hoang vỡ hóa từ năm 1970 đến nay. Khi bố mẹ tôi già yếu để lại cho vợ chồng tôi là con út sử dụng trồng cây phi lao lấy củi và sau đó vợ chồng tôi lại phá đi trồng sắn được mấy năm thì vợ chồng tôi chia tay nhau. Tôi phải lập gia đình mới, công tác ở B. Đôi lúc tôi cũng xa nhà và từ đó gia đình tôi vẫn sử dụng diện tích trên, diện tích khoảng hơn 310,9m². Qua nhiều lần đo vẽ của bản đồ địa chính của xã năm 1996, đất gia đình tôi thuộc một phần thửa 475.

* Về hồ sơ đất qua các thời kỳ hộ ông Lê Phú L2: Bản đồ 299/TTg lập năm 1985: thuộc một phần thửa đất 500, tờ bản đồ số 03, diện tích nguyên thửa 500 là 9.325m2, loại đất LnK (lâu năm khác), tên chủ sử dụng: UBND xã T. Bản đồ địa chính lập năm 1996, tờ bản đồ số 06: thuộc một phần thửa 475, diện tích 2.123m2, sổ mục kê: Lê Văn L3. Bản đồ địa chính xã Thanh lập năm 2015, tờ bản đồ số 13: thuộc thửa 280, diện tích 132,7m2, loại đất: NTD (đất nghĩa trang H1); thuộc một phần thửa đất 262, diện tích 2161,9m2, loại đất ONT, sổ mục kê ông Trương Ngọc L.

* Về nguồn gốc đất: Toàn bộ diện tích đất gia đình tôi gồm: thuộc một phần thửa 475, diện tích 2.123m2, sổ mục kê: Lê Văn L3. Phần ngõ đi ra khu đất gia đình tôi và gia đình ông Trung D (thuộc thửa đất 402, tờ bản đồ số 6, bản đồ địa chính xã T).

Xác định rõ hồ sơ cấp GCNQSDĐ ông Trương Ngọc L căn cứ vào bản đồ địa chính năm 1996, trích lục bản đồ để cấp giấy chứng nhận cho gia đình ông Trương Ngọc L thể hiện phía thửa đất ông L thể hiện đường đi từ mộ hộ L kéo dài hết đất ông L và bản đồ năm 1996, thể hiện thửa đất 475 của hộ gia đình ông Trương Ngọc L phía thể hiện có đường đi của gia đình tôi đi từ mộ đến nhà ông Chung D1.

Ông Trương Ngọc L cho rằng đất gia đình ông là đất bố mẹ để lại thể hiện diện tích theo trên GCNQSDĐ là 2.070,0m2. Theo bản đồ 2015, thửa đất số 262, tờ bản đồ số 06, diện tích 2.161,9m2. Việc ông Trương Ngọc L cho rằng toàn bộ thửa đất ông theo diện tích 2.161,9m2, theo bản đồ 2015 là không đúng thực tế sử dụng đất và nguồn gốc đất. Về nguồn gốc đất ông Trương Ngọc L có nhà ở trước năm 1980, nhưng đến năm 1996 bỏ hoang, nhà cửa hư hại không sử dụng vào mục đích đất ở.

Điều 21 Nghị định 43/2014 quy định về căn cứ xác định việc sử dụng đất ổn định là sử dụng đất liên tục vào một mục đích chính nhất định kể từ thời điểm bắt đầu sử dụng đất vào mục đích đó đến thời điểm cấp GCNQSDĐ. Như vậy, việc sử dụng đất ổn định lâu dài, liên tục vào một mục đích chính là một trong những căn cứ quan trọng để cấp GCNQSDĐ, nhưng xác định rõ ông Trương Ngọc L không có giấy tờ xác định sử dụng liên tục vào mục đích đất ở.

Do đó, năm 2008, UBND huyện H cấp GCNQSDĐ cho ông L là không đúng quy định.

Nay bằng đơn phản tố này, yêu cầu Tòa án xem xét giải quyết sau: Buộc vợ chồng ông Trương Ngọc L và bà Lê Thị L1 trả lại QSDĐ với diện tích 310,9m² đất gia đình tôi sử dụng từ trước năm 1980. Phần diện tích này gia đình ông L đã được cấp GCNQSDĐ. Buộc UBND huyện Hóa hủy GCNQSDĐ số AL 824637, số vào sổ H01212, ngày cấp 30/01/2008, diện tích đất 2.070m², chủ sử dụng đất ông Trương Ngọc L và bà Lê Thị L1 thuộc thửa đất số 475, tờ bản đồ số 06 (E 48 08 ).

3. Quan điểm của UBND huyện H trình bày tại Văn bản số 4337/UBND-TNMT ngày 27/11/2024:

Hồ sơ quản lý đất đai qua các thời kỳ và thông tin GCNQSDĐ theo báo cáo của UBND xã T tại Văn bản số 43/UBND-ĐCXD ngày 25/11/2024 về việc cung cấp tài liệu, chứng cứ:

- Hồ sơ 299/TTg xã T: Tại thửa số 563, tờ số 03, diện tích 2.210,0m², loại đất Tc %, mang tên Trương Ngọc T3;

- Hồ sơ xã T: Tương ứng thửa số 475, tờ số 06, diện tích 2.123,0m², loại đất: Đất ở 223,0m²; đất vườn 400,0m²; đất Vườn L.Ng 1.500,0m², mang tên Lê Văn L3;

- Hồ sơ đo đạc năm 2015: Tương ứng thửa số 262, tờ số 13, diện tích là 2,161,9m², chủ sử dụng Trương Ngọc L.

- Sổ cấp GCNQSD đất: Ngày 30/01/2008, ông Trương Ngọc L - bà Lê Thị L1, thôn T, xã T được UBND huyện H cấp GCNQSD đất số vào sổ H 01212, số phát hành AL 824637, diện tích là 2.070.0m², tại thửa đất số 475, tờ bản đồ số 06, bản đồ địa chính năm 1996.

Căn cứ vào hồ sơ đất đai qua các thời kỳ, hồ sơ cấp GCNQSDĐ và các quy định của pháp luật, UBND huyện H đề nghị Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa xem xét, giải quyết vụ án theo quy định. Sau khi có Bản án của Tòa án nhân dân tỉnh, UBND huyện sẽ thực hiện theo quy định.

4. UBND xã T: không trình bày quan điểm gì.

5. Tại biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ và biên bản định giá tài sản ngày 13/6/2024 của Tòa án nhân dân huyện Hóa (các đương sự không đề nghị Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa thẩm định và định giá lại), thể hiện:

* Thực trạng thửa đất 475 và phần đất tranh chấp:

- Trên phần phía Tây thửa đất 475 (phần đất không có tranh chấp) có nhà cũ (cấp 4) trên đất, đã cũ nát, xập xệ, không cửa, gian buồng bị phá dỡ mái, còn trơ tường gạch; công trình phụ bị tháo dỡ mái, còn tường gạch cũ nát.

- Đối với phần đất đang tranh chấp, nằm về phía Đông thửa đất 475, hiện trạng không có công trình, tài sản hoặc cây cối trên đất.

- Trên phần đất tranh chấp, được bị đơn (ông L2) xây dựng móng gạch chỉ cao 30cm, bị vỡ đứt quãng nên còn chiều dài 3 mét (thể tích 0,2m). Móng gạch do bị đơn xây vào tháng 9/2022 nhằm mục đích xác định ranh giới giữ đất nhà bị đơn với đất của nguyên đơn.

- Hiện trạng không có ai đang sử dụng trên đất (nguyên đơn và bị đơn đều không ở trên thửa 475 và phần đất tranh chấp).

- Đo đạc thực tế xác định: Diện tích thửa đất 475 mà nguyên đơn chỉ mốc giới và cho rằng thuộc quyền sử dụng của nguyên đơn có diện tích thực tế: 2.069,9m2 (gồm cả phần đất đang tranh chấp mà bị đơn cho rằng thuộc quyền sử dụng của bị đơn).

- Đo đạc thực tế xác định phần đất đang tranh chấp mà bị đơn cho rằng thuộc quyền sử dụng của bị đơn, có diện tích thực tế: 310,9m2, sau khi đã trừ phần diện tích đường mà bị đơn cho rằng có đường nằm trong phần đất đã xây móng (phía Đông của móng).

- Phần diện tích thửa 475 sau khi trừ đi phần đất tranh chấp, có diện tích còn lại là 1.683,3m2.

* Giá trị QSDĐ: Giá đất theo bảng giá đất quy định của UBND tỉnh T tại Quyết định số 44: Mục đích sử dụng đất theo GCNQSDĐ của nguyên đơn cung cấp, phần diện tích đất tranh chấp là loại đất trồng cây lâu năm (theo GCNQSDĐ thì đất trồng cây lâu năm là 251,5m2, còn lại là đất ở). Giá đất ở là 600.000đ/m2; giá đất trồng cây lâu năm cùng thửa đất ở (đền bù hỗ trợ) là 313.500đ/m2.

* Giá trị móng tường gạch: 0,2m3 x 914.000đ/m3 = 182.800 đồng.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 36/2025/DS-ST ngày 01 tháng 4 năm 2025 của Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa, đã quyết định:

Căn cứ vào khoản 2 Điều 26, Điều 34, điểm a khoản 1 Điều 37, khoản 1, khoản 2 Điều 228, khoản 1 Điều 147, Điều 271 và khoản 1 Điều 273 của Bộ luật tụng dân sự; Điều 166 Bộ luật sự năm 2015; Điều 166 Luật đai năm 2013; khoản 2, khoản 5 Điều 26, điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Trương Ngọc L và bà Lê Thị L1 về việc: Buộc ông Lê Phú L2 phải tháo dỡ công trình xây dựng trái phép trên đất, trả lại diện tích 310,9m2 đất lấn chiếm trái phép cho gia đình ông Trương Ngọc L và bà Lê Thị L1, tại thửa đất số 475; tờ bản đồ địa chính số 06 (E_48_08_189J) năm 2008 (tương ứng thửa số 563, tờ số 03, diện tích 2.210m², loại đất Tc %, mang tên Trương Ngọc T3 theo hồ sơ 299/TTg năm 1985).

2. Bác toàn bộ yêu cầu phản tố của bị đơn ông Lê Phú L2 về việc: Buộc vợ chồng ông Trương Ngọc L và bà Lê Thị L1 trả lại quyền sử dụng đất với diện tích 310,9m² đất gia đình ông sử dụng từ trước năm 1980. Phần diện tích này gia đình ông L đã được cấp GCNQSDĐ. Buộc UBND huyện Hóa hủy GCNQSDĐ số AL 824637, số vào sổ H01212, ngày cấp 30/01/2008, diện tích đất 2.070m², chủ sử dụng đất ông Trương Ngọc L và bà Lê Thị L1 thuộc thửa đất số 475, tờ bản đồ số 06 (E_48_08_).

3. Ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn về việc tự chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định án phí và thông báo quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 10/4/2025, bị đơn ông Lê Phú L2 có đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 36/2025/DS-ST ngày 01 tháng 4 năm 2025 của Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa.

Bị đơn giữ nguyên nội dung kháng cáo.

Đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến: Việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa, người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án đảm bảo đúng quy định pháp luật tố tụng dân sự;

Căn cứ theo tài liệu trong hồ sơ vụ án, thủ tục hỏi tại phiên tòa, người kháng cáo không cung cấp thêm tài liệu chứng cứ mới làm thay đổi nội dung vụ án, đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm căn cứ khoản 1 Điều 308, không chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông Lê Phú L2, giữ nguyên quyết định của bản án dân sự sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[2] Căn cứ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ khoản 2 Điều 26, Điều 34, điểm a khoản 1 Điều 37 Bộ luật Tố tụng dân sự, xác định quan hệ pháp luật, thẩm quyền giải quyết, tư cách đương sự là đúng pháp luật.

- Hồ sơ 299/TTg xã T: Tại thửa số 563, tờ số 03, diện tích 2.210,0m², loại đất Tc %, mang tên Trương Ngọc T3;

- Hồ sơ xã T: Tương ứng thửa số 475, tờ số 06, diện tích 2.123,0m², loại đất: Đất ở 223,0m²; đất vườn 400,0m²; đất Vườn L.Ng 1.500,0m², mang tên Lê Văn L3;

- Hồ sơ đo đạc năm 2015: Tương ứng thửa số 262, tờ số 13, diện tích là 2.161,9m², chủ sử dụng Trương Ngọc L.

- Sổ cấp GCNQSD đất: Ngày 30/01/2008, ông Trương Ngọc L - bà Lê Thị L1 - thôn T, xã T được UBND huyện H cấp GCNQSD đất, số vào sổ H 01212, số phát hành AL 824637, diện tích là 2.070,0m², tại thửa đất số 475, tờ bản đồ số 06, bản đồ địa chính năm 1996.

Vì các lẽ trên;

Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quy định về án phí và lệ phí Tòa án.

QUYẾT ĐỊNH:

1. Không chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông Lê Phú L2.

2. Giữ nguyên quyết định của Bản án dân sự sơ thẩm số 36/2025/DS-ST ngày 01 tháng 4 năm 2025 của Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa.

3. Về án phí: Ông Lê Phú L2 được miễn nộp án phí phúc thẩm.

4. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị có hiệu lực kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Bản án dân sự phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.