Bản án 24/2025/HS-ST — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Ủy ban nhân dân xã S, huyện M, tỉnh Hòa Bình (nay là xã T, tỉnh Phú Thọ) được giao quản lý, bảo vệ và phát triển 322,26 ha rừng. Theo quy chế làm việc và các quyết định phân công nhiệm vụ của UBND xã S nhiệm kỳ 2021 – 2026 thì Bùi Văn H với cương vị là Phó Chủ tịch UBND xã, được giao phụ trách lãnh đạo các lĩnh vực công tác trong đó có lĩnh vực lâm nghiệp, quản lý Quỹ bảo vệ và phát triển rừng hàng năm, thực hiện ký các văn bản quản lý điều hành thuộc thẩm quyền UBND xã trong các lĩnh vực được giao.

Thực hiện nhiệm vụ được giao, ngày 20/3/2023, Bùi Văn H đã ký ban hành quyết định số 153/QĐ-UBND về việc thành lập Tổ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; phòng cháy, chữa cháy và các hành vi xâm hại tài nguyên rừng (Sau đây gọi tắt là Tổ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng) trên địa bàn xã S gồm 37 thành viên, do Đinh Công N3 làm Tổ trưởng. Ngày 07/7/2023, Tổ quản lý này được kiện toàn thành 39 thành viên, vẫn do Đinh Công N3 làm Tổ trưởng, theo quyết định số 350/QĐ-UBND do Bùi Văn H ký, ban hành. Theo phân công nhiệm vụ, Đinh Công N3 có trách nhiệm xây dựng phương án, kế hoạch tuần tra và chấm công cụ thể báo cáo lãnh đạo UBND xã phê duyệt; thường xuyên phối hợp với cán bộ Kiểm lâm, Công an xã tổ chức tuần tra, kiểm tra nhằm phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng, khai thác, mua bán, vận chuyển, chế biến, kinh doanh lâm sản trái pháp luật trên địa bản xã S. Kinh phí cho hoạt động trên được Quỹ bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Hoà Bình chi trả bằng tiền dịch vụ môi trường rừng hàng năm cho UBND xã. Tuy nhiên, Bùi Văn H và Đinh Công N3 không chỉ đạo, không tổ chức thực hiện cho các thành viên trong tổ đi tuần tra rừng theo nhiệm vụ đã được phân công.

Ngày 12/4/2023, Quỹ bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Hoà Bình có Thông báo số 34/TB-BVPTR về việc chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình, theo đó xã S với diện tích rừng 322,26 ha rừng được chi trả 108.562.909 (Một trăm linh tám triệu, năm trăm sáu mươi hai nghìn, chín trăm linh chín) đồng. Căn cứ thông báo nêu trên, Bùi Văn H ký Giấy đề nghị thanh toán tiền. Ngày 31/5/2023, Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Hoà Bình đã thanh toán cho UBND xã S số tiền 108.562.909 đồng bằng hình thức chuyển khoản vào số tài khoản 3004201003454, mở tại Ngân hàng N4 - Chi nhánh huyện M, là số tài khoản của xã S. Sau khi nhận được tiền, ngày 04/8/2023 Bùi Văn H ký ban hành Tờ trình số 392/TTr-UBND trình UBND huyện phê duyệt phương án sử dụng tiền dịch vụ môi trường rừng đối với số tiền 108.562.909 đồng, kèm phương án chi cụ thể: chi hỗ trợ người bảo vệ rừng 150.000đ/người/ngày x 16,5 ngày x 37 người = 91.575.000 đồng; chi hội nghị sơ kết công tác bảo vệ rừng 6 tháng đầu năm 2023 là 5.200.000đ; Hội nghị tổng kết công tác bảo vệ rừng năm 2023 là 5.200.000đ; chi khen thưởng các cá nhân có thành tích trong công tác bảo vệ rừng là 3.200.000đ; chi khác 3.387.000đ. Tổng cộng là 108.562.000 (Một trăm linh tám triệu, năm trăm sáu mươi hai nghìn) đồng. Căn cứ Tờ trình của UBND xã S và Công văn số 465/TCKH-NSX ngày 16/8/2023 của Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện M, UBND huyện M đã ra Quyết định số 2347/QĐ-UBND, ngày 24/8/2023 phê duyệt phương án quản lý, bảo vệ rừng và sử dụng 108.562.900 (Một trăm linh tám triệu, năm trăm sáu mươi hai nghìn, chín trăm) đồng tiền dịch vụ môi trường rừng. Đến ngày 07/02/2024, Bùi Văn H chỉ đạo Đỗ Tiến H3 làm thủ tục rút toàn bộ 108.562.909 đồng từ tài khoản về bàn giao cho Bùi Thị D nhập quỹ tiền mặt của UBND xã. Sau đó, Bùi Văn H và Đinh Công N3 bàn bạc, thống nhất với nhau hợp thức hồ sơ, tài liệu, thủ tục thanh quyết toán số tiền nêu trên theo đúng phương án đã được phê duyệt và thời gian ghi vào năm 2023. Theo bàn bạc, Đinh Công N3 lập các chứng từ thanh toán rồi chuyển cho Bùi Văn H ký duyệt dưới mục “Đại diện UBND xã”, “Xác nhận của UBND xã”, “Người duyệt chi”. Đinh Công N3 ký dưới mục “Người lập quyết toán”, “Người đề nghị quyết toán”, “Người trả tiền”, “Người lập dự trù”. Đối với chứng từ thanh toán tiền công tuần rừng của các tổ viên Tổ tuần tra bảo vệ rừng thì Đinh Công N3 lập khống “Kế hoạch tuần tra bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng”, “Sổ tuần tra bảo vệ rừng”, lập “Bảng chấm công tuần tra bảo vệ và phát triển rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng”, “Bảng tính tổng ngày công của các thành viên Tổ bảo vệ và phát triển rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng năm 2023” thể hiện hàng tháng có 09 nhóm thay phiên nhau tuần rừng với tổng ngày công là 610,5 ngày và số tiền phải chi trả là 91.575.000đ. Sau đó số tiền 108.562.909 đồng được chi thực tế hội nghị sơ kết và tổng kết công tác bảo vệ rừng hết 11.200.000đ, số tiền còn lại Bùi Văn H thông báo và thống nhất với các thành viện Tổ bảo vệ và phát triển rừng dùng đi thăm quan du lịch làm hai đợt tại C - Hải Phòng và H - Quảng Ninh; đợt 1 từ ngày 07 đến ngày 09/6/2024, đợt 2 từ ngày 14 đến ngày 16/6/2024.

Tại Kết luận giám định tư pháp ngày 17/12/2024 của Sở Tài chính tỉnh H đã kết luận: Ủy ban nhân dân xã S thực hiện việc thanh, quyết toán đối với số tiền dịch vụ môi trường rừng năm 2022 là chưa đúng quy định. Có vi phạm tại khoản 1 Điều 13 Luật Kế toán 2015. Tại Kết luận giám định tư pháp bổ sung ngày 27/6/2025 của Sở Tài chính tỉnh H kết luận: Căn cứ theo Quyết định số 2347/QĐ-UBND ngày 24/8/2023 của UBND huyện M đã phê duyệt phương án sử dụng tiền dịch vụ môi trường rừng thì số tiền chi cho các hội nghị sơ kết, tổng kết công tác bảo vệ rừng là 11.200.000đ là đúng quy định tại khoản 4 Điều 70 Nghị định số 156/2018/NĐ-CP ngày 16/11/2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Lâm nghiệp. Do đó, số tiền 11.200.000 đồng không gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân. Như vậy, số tiền gây thiệt hại cụ thể là gây thiệt hại cho Ủy ban nhân dân xã S là 108.562.900 - 11.200.000 = 97.362.900 đồng.

Tại Kết luận giám định số 221/KL-KTHS, ngày 21/4/2025 của Phòng K4 Công an tỉnh H kết luận: Chữ viết, chữ ký trên các chứng từ và chữ ký, chữ viết của Đinh Công N3 theo mẫu so sánh là của Đinh Công N3 viết và ký ra. Chữ ký đứng tên Phó Chủ tịch Bùi Văn H, chữ ký dưới mục “TM.UBND XÃ SƠN THUỶ” trong tài liệu giám định và chữ ký của Bùi Văn H trong tài liệu so sánh là của Bùi Văn H. Chữ ký đứng tên Chủ tịch Bùi Văn Đ2 trên tài liệu cần giám định và chữ ký trên mẫu so sánh là của Bùi Văn Đ2.

Tang vật thu giữ được tại giai đoạn điều tra và quá trình xử lý vật chứng: Vật chứng thu giữ gồm: Toàn bộ hồ sơ thanh, quyết toán khoản kinh phí dịch vụ môi trường rừng năm 2022 và 02 quyển số theo dõi việc tạm ứng tiền mặt của UBND xã S. Các vật chứng trên hiện được lưu giữ theo hồ sơ vụ án.

Về trách nhiệm dân sự: Trong quá trình điều tra, các bị cáo Bùi Văn H, Đinh Công N3 đã tự nguyện nộp vào Cơ quan Thi hành án dân sự số tiền 108.562.900đ để khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội của mình gây ra.

Tại Bản Cáo trạng số 01/CT-VKSKV16 ngày 01/10/2025 của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 16 - Phú Thọ đã truy tố các bị cáo Bùi Văn H và Đinh Công N3 về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo khoản 1 Điều 356 của Bộ luật Hình sự 2015.

Đối với Bùi Văn Đ2 là Chủ tịch UBND xã S nhiệm kỳ 2021 - 2026, chịu trách nhiệm lãnh đạo chung mọi mặt của UBND xã. Tuy nhiên, UBND xã S đã có quy chế phân công nhiệm vụ đối với Chủ tịch, các Phó Chủ tịch trong đó lĩnh vực lâm nghiệp, quản lý, bảo vệ rừng được giao cho Bùi Văn H; Bùi Văn H được toàn quyền ban hành, ký các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo thuộc thẩm quyền của UBND xã trong lĩnh vực mình quản lý. Các cuộc họp giao ban, Bùi Văn H cũng không báo cáo hoạt động của Tổ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng nên Bùi Văn Đ2 không biết việc các thành viên trong Tổ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng có đi tuần tra rừng thực tế hay không. Sau khi có kinh phí chi trả dịch vụ môi trường rừng thì Bùi Văn Đ2 có chỉ đạo Bùi Văn H, Đinh Công N3 lập hồ sơ thanh, quyết toán nhưng là chỉ đạo, đôn đốc theo chức năng của chủ tài khoản chứ không phải bản thân Bùi Văn Đ2 biết Tổ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng không thực hiện nhiệm vụ mà vẫn chỉ đạo lập hồ sơ thanh, quyết toán. Đối với việc Bùi Văn Đ2 thống nhất việc dùng tiền dịch vụ môi trường đi thăm quan vì tưởng rằng số tiền được chi trả cho các thành viên trong Tổ là hợp pháp, việc thống nhất dùng tiền đi thăm quan là tự nguyện của các thành viên, phù hợp nhu cầu nội bộ của T8 và không gây thiệt hại cho cá nhân, tổ chức nào. Do vậy, Cáo trạng xác định Bùi Văn Đ2 không đồng phạm với các bị cáo và không đề cập xử lý.

Đối với Đỗ Tiến H3 và Bùi Thị D là kế toán và thủ quỹ của UBND xã, không phải là thành viên của Tổ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng nên không biết việc các bị cáo lập khống hồ sơ thanh, quyết toán. Đỗ Tiến H3 được Bùi Văn H chỉ đạo cùng Đinh Công N3 hoàn thiện hồ sơ thanh, quyết toán và ký dưới mục Kế toán. Việc ký tên trên các chứng từ thanh toán là theo đúng trách nhiệm của kế toán. Bùi Thị D chi tiêu, sử dụng tiền quỹ là theo sự chỉ đạo của lãnh đạo UBND xã, không tự ý quyết định. Do vậy Cáo trạng không đề cập xử lý đối với Đỗ Tiến H3 và Bùi Thị D.

Đối với các thành viên Tổ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng hoạt động theo sự chỉ đạo của Tổ trưởng. Mặc dù không đi tuần tra theo nhiệm vụ đã được phân công nhưng vẫn ký tên trên các chứng từ do Đinh Công N3 lập thể hiện đã được nhận tiền đi tuần tra rừng, theo đó các chứng từ thể hiện các thành viên nhận số tiền từ 1.800.000đ đến 3.750.000đ. Việc các thành viên ký tên trên các chứng từ đã nêu một phần do Tổ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng chia thành nhiều tổ nhỏ luân phiên tuần tra nên các thành viên không biết các tổ nhóm khác có đi tuần hay không. Khi ký, họ tin tưởng vào sự hướng dẫn, không nhận thức đầy đủ việc lập khống chứng từ. Các thành viên trong Tổ cũng không có sự bàn bạc, thống nhất nên không phải chịu trách nhiệm chung với tổng số tiền gây thiệt hại trong vụ án. Do đó, Cáo trạng cũng không đề cập xử lý đối với các thành viên này.

Bùi Văn Đ2, Đỗ Tiến H3, Bùi Thị D và các thành viên Tổ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng đã bị Cơ quan điều tra có văn bản kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý trách nhiệm theo tính chất, mức độ vi phạm của từng cá nhân.

Tại phiên toà, Kiểm sát viên giữ nguyên nội dung quyết định truy tố, tội danh, điều khoản luật áp dụng đối với các bị cáo. Xác định các bị cáo không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 52 Bộ luật Hình sự 2015. Các bị cáo có các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là tự nguyện khắc phục hậu quả; thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải theo quy định tại điểm b, s khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015. Đề nghị Hội đồng xét xử xử phạt bị cáo Bùi Văn H từ 26 đến 30 tháng tù; xử phạt Đinh Công N3 từ 20 đến 24 tháng tù và cho các bị cáo được hưởng án treo. Đề nghị áp dụng hình phạt bổ sung cấm các bị cáo đảm nhiệm chức vụ trong thời gian nhất định. Về vật chứng của vụ án không đề cập xử lý.

Phía bị hại là UBND xã T, tỉnh Phú Thọ xác nhận số tiền thiệt hại là 97.362.900 đồng. Số tiền trên đã được UBND huyện M cũ phê duyệt hợp pháp và sẽ được sử dụng tiếp tục vào mục đích quản lý, bảo vệ rừng; không yêu cầu gì thêm đối với các bị cáo; đề nghị giảm nhẹ mức hình phạt cho các bị cáo.

Đại diện người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng xác nhận đã chuyển giao cho UBND xã S (nay là xã T, tỉnh Phú Thọ số tiền dịch vụ môi trường rừng năm 2022, sử dụng vào năm 2023 số tiền là 108.562.909 (Một trăm linh tám triệu, năm trăm sáu mươi hai nghìn, chín trăm linh chín) đồng. Số tiền này thuộc quyền quản lý, sử dụng của UBND xã S (nay là xã T, tỉnh Phú Thọ) đã được phê duyệt hợp pháp và không có ý kiến gì khác.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là các thành viên trong Tổ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng có mặt tại phiên toà đều xác nhận không được đi tuần tra rừng, có được ký nhận vào chứng từ chi trả tiền do các bị cáo lập và có được đi du lịch và không phải chi phí gì thêm cho chuyến đi du lịch.

Các bị cáo thừa nhận hành vi phạm tội của mình; không có ý kiến gì về nội dung cáo trạng phản ánh; không kêu oan. Các bị cáo xin giảm nhẹ hình phạt và xin được hưởng án treo.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Đối với Bùi Văn Đ2, Đỗ Tiến H3 và Bùi Thị D với vị trí việc làm của mình đã không kiểm tra, đôn đốc, giám sát; thực hiện nhiệm vụ của mình một cách máy móc; có dấu hiệu của sự thiếu trách nhiệm. Tuy nhiên, hậu quả chưa đến 100.000.000đ, chưa cấu thành tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiệm trọng. Đối với các thành viên Tổ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng không được tổ chức thực hiện nhiệm vụ nhưng vẫn ký vào chứng từ khống do không nhận thức đầy đủ về việc lập khống chứng từ, không phải chịu trách nhiệm hình sự đối với thiệt hại chung. Cáo trạng không đề cập xử lý những đối tượng này là có căn cứ, đã bị kiến nghị xử lý trách nhiệm hành chính, công vụ nên các đối tượng trên cần lấy đó làm bài học kinh nghiệm cho bản thân.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 1, khoản 4 Điều 356; điểm b, s khoản 1, khoản 2 Điều 51; Điều 17; Điều 58; Điều 65 của Bộ luật hình sự năm 2015 đối với cả hai bị cáo;

1. Về tội danh: Tuyên bố các bị cáo Bùi Văn H, Đinh Công N3 phạm tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.

2. Về hình phạt chính: Xử phạt bị cáo Bùi Văn H 26 (Hai mươi sáu) tháng tù, cho hưởng án treo, thử thách 52 (Năm mươi hai) tháng kể từ ngày tuyên án 18.11.2025.

Xử phạt bị cáo Đinh Công N3 20 (Hai mươi) tháng tù, cho hưởng án treo, thử thách 40 (Bốn mươi) tháng kể từ ngày tuyên án 18/11/2025.

Giao các bị cáo Bùi Văn H và Đinh Công N3 cho Ủy ban nhân dân xã T, tỉnh Phú Thọ giám sát, giáo dục trong thời gian thử thách. Trường hợp bị cáo nào thay đổi nơi cư trú thì thực hiện theo quy định tại Điều 91 của Luật Thi hành án hình sự.

Trong thời gian thử thách, nếu bị cáo Bùi Văn H, Đinh Công N3 cố ý vi phạm nghĩa vụ 02 lần trở lên thì có thể bị Toà án buộc phải chấp hành bản án đã cho hưởng án treo.

3. Hình phạt bổ sung: Cấm các bị cáo Bùi Văn H, Đinh Công N3 đảm nhiệm tất cả các chức vụ trong các cơ quan của bộ máy Nhà nước, các cơ quan của các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thời hạn 02 năm kể từ khi chấp hành xong hình phạt chính.

4. Về vật chứng của vụ án: Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 47 của Bộ luật Hình sự; điểm a khoản 2 Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự:

Tịch thu toàn bộ hồ sơ thanh, quyết toán khoản kinh phí dịch vụ môi trường rừng năm 2022 và 02 quyển số theo dõi việc tạm ứng tiền mặt của UBND xã S (nay lả xã T, tỉnh Phú Thọ) để lưu trữ theo hồ sơ vụ án.

(Vật chứng hiện đang lưu theo hồ sơ vụ án).

5. Về trách nhiệm dân sự: Buộc các bị cáo Bùi Văn H, Đinh Công N3 có nghĩa vụ liên đới bồi thường cho Ủy ban nhân dân xã S (nay là xã T, tỉnh Phú Thọ) số tiền 97.362.900đ; được trừ vào số tiền 108.562.900đ các bị cáo đã nộp tại Thi hành án dân sự tỉnh H (nay là tỉnh Phú Thọ) theo Biên lai thu tiền số 0002280 ngày 24/01/2025 để khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội của mình gây ra; các bị cáo còn được nhận lại 11.200.000đ; mỗi bị cáo còn được nhận lại 5.600.000đ.

6. Án phí: Căn cứ khoản 2 Điều 136 của Bộ luật Tố tụng hình sự; khoản 1 Điều 23 Nghị quyết số 326/2016UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Buộc các bị cáo Bùi Văn H, Đinh Công N3 mỗi bị cáo phải chịu 200.000 (Hai trăm nghìn) đồng án phí hình sự sơ thẩm.

7. Quyền kháng cáo: Căn cứ các Điều 331; Điều 333 Bộ luật Tố tụng hình sự: Các bị cáo, đại diện bị hại, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có mặt tại phiên toà có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày, kể từ ngày tuyên án. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt tại phiên toà có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được bản án hoặc từ ngày bản án được niêm yết theo quy định của pháp luật.