Bản án 24/2022/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng tín dụng

[1] Về quan hệ pháp luật: Nguyên đơn Ngân hàng yêu cầu Tòa án giải quyết buộc ông H, bà B trả nợ vay cho Ngân hàng theo hợp đồng tín dụng mà hai bên đã ký kết; trường hợp ông H, bà B không thanh toán nợ vay cho Ngân hàng thì xử lý tài sản thế chấp là các phần đất tại các thửa số 534 và 535, cùng tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại ấp H, xã P, huyện X, tỉnh Sóc Trăng để thu hồi nợ cho Ngân hàng theo hợp đồng thế chấp mà hai bên đã ký kết. Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng đưa vụ án ra xét xử, xác định quan hệ pháp luật “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” theo quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[2] Về thẩm quyền giải quyết của Tòa án: Vụ án trước đây do Toà án nhân dân thành phố M thụ lý, giải quyết theo thẩm quyền. Tuy nhiên, do bị đơn bà Quách Thị B không có mặt tại Việt Nam vào thời điểm Tòa án nhân dân thành phố M, tỉnh Sóc Trăng thụ lý vụ án (ngày 23/12/2020), cụ thể bà B đã xuất cảnh lần gần nhất ngày 05/11/2019 và chưa có thông tin nhập cảnh, nên vụ án không thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện mà thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh theo quy định tại khoản 3 Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 37 Bộ luật Tố tụng dân sự, nên Tòa án thành phố M căn cứ khoản 1 Điều 41 của Bộ luật Tố tụng dân sự chuyển hồ sơ cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh giải quyết theo thẩm quyền. Sau khi thụ lý thì Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng có thông báo cho các đương sự trong vụ án cung cấp địa chỉ của bà B ở nước ngoài, để Tòa án thực hiện ủy thác tư pháp tống đạt văn bản tố tụng theo quy định. Tại biên bản lấy khai ngày 02/7/2021 đối với ông Tăng Văn H là chồng bà B cho biết “bà Quách Thị B có đăng ký hộ khẩu thường trú tại số nhà 72, H, xã P, huyện X. Tuy nhiên bà B đi nước ngoài vài tháng thì quay về Việt nam và lần gần nhất xuất cảnh ngày 06/11/2019 cho đến nay. Hiện tại ông H chỉ liên lạc qua điện thoại không biết địa chỉ cụ thể của bà B đang ở đâu” và theo văn bản số 209/QLXNC-P5 ngày 19/01/2021 của Cục Quản lý xuất nhập cảnh - Bộ Công an, xác nhận bị đơn bà B đã xuất cảnh đi nước ngoài nhưng không rõ nước nào; qua xác minh, thu thập chứng cứ thì được biết bà B đã xuất cảnh đi nước ngoài (không biết địa chỉ cư trú) và hiện tại gia đình của bà B, cũng như nguyên đơn cũng không rõ địa chỉ cụ thể và cũng không cung cấp được địa chỉ của bà B cho Tòa án. Đây thuộc trường hợp người bị kiện thay đổi nơi cư trú gắn với việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong giao dịch, hợp đồng mà không thông báo cho người khởi kiện biết về nơi cư trú mới theo quy định tại khoản 3 Điều 40, điểm b khoản 2 Điều 277 Bộ luật Dân sự năm 2015, thì được coi là cố tình giấu địa chỉ. Căn cứ vào hướng dẫn tại khoản 2 và khoản 3 Điều 5, điểm a khoản 2 Điều 6 Nghị quyết Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao số 04/2017/NQ-HĐTP ngày 05 tháng 5 năm 2017, hướng dẫn một số quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 về trả lại đơn khởi kiện, quyền nộp đơn khởi kiện lại vụ án. Ngày 07/7/2021 Tòa án ban hành Thông báo số 626/2021/TB-TA về việc “vụ án được giải quyết theo thủ tục thông thường, không ấn định thời gian giải quyết theo quy định tại Điều 476 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015”. Như vậy, Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng thụ lý, xét xử vụ án là đúng thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều 35, khoản 1 Điều 37 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Đồng thời, Toà án không thực hiện việc ấn định thời gian giải quyết theo quy định tại Điều 476 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, mà tiến hành niêm yết các văn bản, thủ tục tố tụng tại địa chỉ “nơi cư trú cuối cùng” của bị đơn bà Quách Thị B để giải quyết và xét xử vụ án theo luật định.

[3] Tại phiên tòa sơ thẩm, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Tăng Tất Đ đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai để tham gia phiên tòa nhưng vắng mặt không lý do và không thuộc trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, việc vắng mặt của họ cũng không ảnh hưởng đến việc xét xử. Do vậy, Hội đồng xét xử căn cứ các Điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, tiến hành xét xử vụ án.

[4] Các đương sự thống nhất số đo, diện tích đo đạc thực tế, tài sản trên đất theo Biên bản về việc xem xét, thẩm định tại chỗ và Sơ đồ hiện trạng các thửa đất số 534, 535 cùng tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại ấp H, xã P, huyện X, tỉnh Sóc Trăng cùng ngày 05/10/2021, có tứ cận cụ thể: hướng Đông bắc giáp lộ nhựa số đo 17,9m; hướng Tây Nam giáp bà Nguyễn Thị Tú, bà Trần Thị Ngọc Đào số đo 10,54m + 8,63m; hướng Đông Nam giáp lộ đal 14,94m; hướng Tây Bắc giáp đất ông Lâm H Nam 13,3m; Tài sản gắn liền với đất: Nhà ở, nhà cấp 3; diện tích xây dựng 60m2, kết cấu: nhà tường, mái tole, nền gách men, 01 tầng; theo Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà số 23/CN.UBH97 do UBND huyện X, tỉnh Sóc Trăng cấp cho ông H, bà B ngày 03/04/1997.

[5] Xét yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng về việc buộc ông H, bà B trả nợ vay cho Ngân hàng theo hợp đồng tín dụng mà hai bên đã ký kết, thấy rằng: Theo các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án thể hiện tại Hợp đồng tín dụng số 113/2017/5911148/HĐTD ngày 20/3/2017 giữa bên cho vay là Phòng giao dịch thành phố M - Chi nhánh Ngân hàng Đ và Phát triển Sóc Trăng (gọi tắt là Ngân hàng) với bên vay là ông H, bà B; trong đó số tiền vốn vay là 349.000.000đồng, thời hạn vay là 84 tháng, mục đích vay là tiêu dùng, lãi suất cho vay 11,6%/năm, lãi suất nợ quá hạn tối đa bằng 150% lãi suất cho vay đã được điều chỉnh lần cuối cùng đối với số tiền chậm trả...; hợp đồng tín dụng này được các bên ký kết theo quy định; Ngân hàng đã tiến hành giải ngân cho ông H, bà B nhận số tiền vốn vay 349.000.000đồng vào ngày 20/3/2017; tính đến ngày xét xử sơ thẩm ngày 28/4/2022 thì ông H, bà B còn nợ Ngân hàng số tiền vốn vay là 486.547.626đồng (trong đó vốn gốc 322.000.000 đồng; lãi trong hạn 108.827.105 đồng và lãi quá hạn 55.720.521đồng). Việc thỏa thuận vay tiền giữa ông H, bà B với Ngân hàng là hoàn toàn tự nguyện, bình đẳng, không trái với quy định của pháp luật và đạo đức xã hội, nhằm xác lập quyền và nghĩa vụ của các bên trong giao dịch dân sự, phù hợp với quy định tại các Điều 116, 117 Bộ luật Dân sự năm 2015, hình thức và nội dung của hợp đồng phù hợp với quy định tại các Điều 119, 398, 463 Bộ luật Dân sự năm 2015; hợp đồng đã có hiệu lực theo quy định tại Điều 401 Bộ luật Dân sự năm 2015. Do ông H, bà B vi phạm nghĩa vụ trả vốn gốc theo thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng nên Ngân hàng yêu cầu buộc ông H, bà B trả lại toàn bộ số tiền vốn gốc còn nợ và số tiền lãi phát sinh là có căn cứ, phù hợp với quy định tại khoản 1 và khoản 5 Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015 và khoản 1 Điều 95 Luật Các Tổ chức tín dụng năm 2010 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017). Do đó, việc Ngân hàng yêu cầu ông H, bà B phải có nghĩa vụ thanh toán cho Ngân hàng số tiền vốn vay là 486.547.626đồng (trong đó vốn gốc 322.000.000 đồng; lãi trong hạn 108.827.105 đồng và lãi quá hạn 55.720.521đồng) là có căn cứ để chấp nhận. Quá trình giải quyết vụ án, ông H cũng thừa nhận có nợ Ngân hàng theo hợp đồng tín dụng nêu trên và đồng ý trả nợ vay cho Ngân hàng nhưng đề nghị Ngân hàng giảm lãi và hiện gia đình gặp khó khăn, bà B vợ ông H đi nước ngoài chưa về nên không thể bán tài sản trả nợ Ngân hàng; đề nghị này của phía ông H không được Ngân hàng đồng ý, nên không có căn cứ để chấp nhận.

[6] Xét yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng Đầu tư yêu cầu Tòa án giải quyết trong trường hợp ông H, bà B không thanh toán nợ vay cho Ngân hàng thì đề nghị xử lý các tài sản thế chấp theo Hợp đồng thế chấp tài sản số 121/2012/HĐ/2921444 mà các bên đã ký kết để Ngân hàng thu hồi nợ. Xét thấy, hợp đồng thế chấp này thể hiện bên nhận thế chấp là Phòng giao dịch thành phốc Sóc Trăng CN Ngân hàng Đ và phát triển Sóc Trăng, bên thế chấp là ông H, bà B; hợp đồng thế chấp này đã được các bên ký kết và có đăng ký thế chấp tài sản theo quy định của pháp luật, trong đó: Tài sản thế chấp theo hợp đồng thế chấp tài sản này là các thửa đất số 534 và 535, cùng tờ bản đồ số 01, tổng diện tích 380m2 (theo đo đạc thực tế 263,5m2) tọa lạc tại ấp H, xã P,huyện X, tỉnh Sóc Trăng theo giấy CNQSD đất số phát hành: C 828907 ngày 14/5/1994 do UBND huyện X cấp cho hộ bà B và tài sản gắn liền với đất: Nhà ở, nhà cấp 3; diện tích xây dựng 60m2, kết cấu: nhà tường, mái tole, nền gách men, 01 tầng; theo Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà số 23/CN.UBH97 do UBND huyện X, tỉnh Sóc Trăng cấp cho ông H, bà B ngày 03/04/1997 để đảm bảo cho nghĩa vụ trả các khoản vay theo Hợp đồng tín dụng số 121/2012/HĐ/2921444 ngày 20/11/2012 được ký kết giữa các bên. Việc thế chấp nêu trên được thực hiện đúng theo quy định tại các Điều 298, 299, 317, 318, 319, 320, 500, 502 Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 166 và Điều 167 Luật Đất đai năm 2013 nên có giá trị pháp lý và có hiệu lực đối với các bên tham gia ký. Vì vậy, việc Ngân hàng đề nghị phát mãi tài sản thế chấp khi ông H, bà B không có khả năng thanh toán nợ vay trong giai đoạn thi hành án là có căn cứ phù hợp với quy định tại các điều 103, 299, 320, 322 và 323 của Bộ luật Dân sự được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[7] Từ đó, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng Đầu tư về việc buộc ông H, bà B trả nợ vay cho Ngân hàng, trong trường hợp ông H, bà B không thanh toán nợ vay cho Ngân hàng thì xử lý các thửa đất số 534, 535 và tài sản gắn liền với đất nêu trên.

[8] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng tại phiên tòa sơ thẩm là có căn cứ, nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[9] Về chi phí thẩm định, định giá: Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 1B, khoản 1 Điều 165 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, quá trình giải quyết vụ án Tòa án đã tiến hành thẩm định theo yêu cầu của đương sự chi phí 990.000đồng, Ngân hàng đã tạm ứng trước. Do yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng được chấp nhận, cho nên Ngân hàng không phải chịu chi phí và ông H, bà B cùng có nghĩa vụ hoàn trả cho Ngân hàng số tiền 990.000đồng đã nộp tạm ứng.

[10] Về án phí sơ thẩm: Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 15, điểm b khoản 1 Điều 24, khoản 1 và khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án Ngân hàng không phải chịu án phí sơ thẩm; ông H, bà B phải cùng chịu án phí sơ thẩm trên số tiền vốn gốc và lãi phải trả cho Ngân hàng với số tiền 486.547.626đồng [(400.000.000đồng x 5%) + (86.547.626 đồng x 4%] = 23.461.905 đồng, nhưng do ông H, bà B là người cao tuổi (sinh năm 1950 và 1951, đã trên 60 tuổi) và có đơn xin miễn nộp án phí nên ông H, bà B được miễn nộp án phí sơ thẩm.