Bản án 235/2025/DSPT — Tranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp để trồng rừng, đất ở

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa: Bà Trần Thị Thúy Hồng

Các Thẩm phán:

Ông Trần Văn Mười

Ông Dương Anh Văn

- Thư ký phiên tòa: Ông Nguyễn Trung Kiên - Thư ký Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Bà Trần Thị Huệ - Kiểm sát viên.

Ngày 27 tháng 3 năm 2025, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự phúc thẩm thụ lý số: 656/2024/TLPT-DS ngày 02 tháng 10 năm 2024 về việc: “Tranh chấp hợp đồng thuê quyền sử dụng đất; yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”.

Do Bản án dân sự sơ thẩm số: 84/2024/DS-ST ngày 26/6/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh An Giang bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số: 342/2025/QĐPT-DS ngày 21 tháng 02 năm 2025 giữa các đương sự:

1. Nguyên đơn:

1.1 Ông Châu Văn Hồng Ngào, sinh năm 1967; vắng mặt.

1.2 Bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, sinh năm 1966; vắng mặt.

Cùng địa chỉ: Số 119, tổ 05, ấp Long Bình, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang.

Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn: Ông Hồ Trung Châu, sinh năm 1970. Địa chỉ: Tổ 20, ấp Long Bình, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang; có mặt.

2. Bị đơn:

2.1 Ông Lê Văn Hùng, sinh năm 1974; vắng mặt.

2.2 Bà Nguyễn Thị Út Dứt, sinh năm 1984; vắng mặt.

Cùng địa chỉ: Số 413, tổ 19, ấp Long Hòa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang.

Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn: Bà Lê Thị Lài, sinh năm 1965. Địa chỉ: Ấp Long Hòa, thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang (theo Văn bản ủy quyền ngày 13/01/2023); có mặt.

3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

3.1 Cụ Lê Văn Bằng, sinh năm 1929 (chết ngày 02/12/2023). Địa chỉ: Số 413, tổ 19, ấp Long Hòa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang.

Những người kế thừa quyền và nghĩa vụ của cụ Bằng gồm:

3.1.1 Bà Lê Thị Lài, sinh năm 1965. Địa chỉ: Ấp Long Hòa, thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang; có mặt.

3.1.2 Bà Lê Thị Thủy, sinh năm 1968. Địa chỉ: Ấp Gò Thuyền, thị trấn Tân Hưng, huyện Tân Hưng, tỉnh Long An; xin xét xử vắng mặt.

3.1.3 Bà Lê Thị Bo, sinh năm 1970. Địa chỉ: Ấp Gò Thuyền, thị trấn Tân Hưng, huyện Tân Hưng, tỉnh Long An; xin xét xử vắng mặt.

3.1.4 Bà Lê Thị Dớn, sinh năm 1972. Địa chỉ: Ấp Long Hòa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang; có mặt.

3.1.5 Ông Lê Văn Hùng, sinh năm 1974. Địa chỉ: Số 413, tổ 19, ấp Long Hòa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang; có mặt.

3.1.6 Bà Lê Thị Trường An, sinh năm 1980. Địa chỉ: Ấp Hòa Bình, xã Kiến An, thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang; xin xét xử vắng mặt.

3.2 Anh Lê Hoàng Lãm, sinh năm 1999; xin xét xử vắng mặt.

3.3 Anh Lê Hoàng Trung, sinh năm 2003; xin xét xử vắng mặt.

3.4 Cháu Lê Hoàng Em, sinh năm 2009.

Cùng địa chỉ: Số 413, tổ 19, ấp Long Hòa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang.

Người đại diện theo pháp luật của cháu Lê Hoàng Em: Ông Lê Văn Hùng, sinh năm 1974 và bà Nguyễn Thị Út Dứt, sinh năm 1984. Cùng địa chỉ: Số 413, tổ 19, ấp Long Hòa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang; có mặt.

3.5 Ủy ban nhân dân huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang; xin xét xử vắng mặt.

4. Người kháng cáo: Ông Châu Văn Hồng Ngào và bà Nguyễn Thị Thanh Thúy – Là nguyên đơn.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Theo đơn khởi kiện, lời khai trong quá trình giải quyết vụ án nguyên đơn ông Châu Văn Hồng Ngào và bà Nguyễn Thị Thanh Thúy và người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn ông Hồ Trung Châu trình bày: Ông Ngào có diện tích đất 800m2 tọa lạc ấp Long Hòa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới thuộc thửa đất số 151, tờ bản đồ số 6, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02922QSDĐ/pB do Ủy ban nhân dân huyện Chợ Mới cấp cho ông Ngào ngày 10/8/2000. Nguồn gốc đất là của cha mẹ ông Ngào cho lại vào năm 1998, lúc này đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Tuy nhiên, vào năm 1977 mẹ ông Ngào tên Nguyễn Thị Le đã cho ông Bằng (cha ruột ông Hùng) thuê đất để cất nhà ở, khi thuê với diện tích ngang 7m dài 15m, thời gian thuê là 20 năm, đến năm 1997 là hết hạn thuê việc thuê đất có làm giấy tay với nhau có chữ ký của vợ chồng ông Bằng và bà Phường. Sau khi hết hạn thuê đất ông Hùng là con ruột sinh sống trong gia đình với ông Bằng gặp trao đổi với ông Ngào để tiếp tục thuê đất, hai bên chỉ trao đổi thuê ở để tìm nơi ở mới mà không nói hạn trả và cũng không làm giấy tờ. Nhưng cho đến nay ông Hùng không trả tiền thuê đất, còn cất lấn thêm diện tích của ông Ngào.

Do đó ông Ngào, bà Thúy khởi kiện yêu cầu buộc ông Hùng, bà Dứt di dời nhà chính, nhà bếp, sàn nước trả lại cho ông Ngào, bà Thúy diện tích 151.8m2 thuộc diện tích đất 800m2 tọa lạc ấp Long Hòa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới thửa đất số 151, tờ bản đồ số 6, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02922QSDĐ/pB do Ủy ban nhân dân huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang cấp ngày 10/8/2000 cho ông Châu Văn Hồng Ngào.

Theo đo đạc thực tế xác định diện tích đất tranh chấp có tăng và phát sinh người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan sinh sống trên đất. Do đó ông Ngào, bà Thúy có đơn bổ sung yêu cầu khởi kiện yêu cầu ông Hùng, bà Dứt, ông Bằng (chết) nên các con của ông Bằng, anh Lãm, anh Trung, cháu Em di dời nhà chính, nhà bếp, sàn nước trả lại cho ông Ngào, bà Thúy diện tích thuê 175,2m2 thuộc diện tích đất 800m2 tọa lạc ấp Long Hoa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang, thửa đất số 151, tờ bản đồ số 6, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02922 QSDĐ/pB do Ủy ban nhân dân huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang cấp ngày 10/8/2000 cho ông Châu Văn Hồng Ngào.

- Bị đơn ông Lê Văn Hùng và bà Nguyễn Thị Út Dứt có bà Lê Thị Lài là người đại diện theo ủy quyền của bị đơn trình bày:

Nguồn gốc đất tranh chấp là của mẹ ruột ông Ngào là bà Le bán cho cha ông Hùng là ông Bằng vào năm 1974, nhưng không làm giấy tờ có bác ruột tên Tổng (đã chết) làm chứng, bán diện tích bao nhiêu không rõ chỉ nói cho cất nhà trước và nhà sau như hiện trạng, mua với giá 60.000 đồng. Ông Bằng đã tiền đầy đủ cho bà Le và sử dụng diện tích đất từ năm 1974 cho đến nay, nhà hư ván lót ông Bằng có sửa chữa nhưng hiện trạng vẫn không thay đổi. Ông Hùng đã sinh sống cùng ông Bằng từ khi sinh ra cho đến nay.

Trong quá trình sử dụng không ai tranh chấp, đến thời điểm ông Bằng lớn tuổi có nhu cầu xây dựng nhà vệ sinh, ông Bằng nhờ người đến gặp ông Ngào để xin cất thêm phần nhà vệ sinh không nằm trong diện tích đất ông Bằng mua. Sự việc không được ông Ngào đồng ý, lúc này ông Bằng tự xây cất thì xảy ra tranh chấp. Nay bị đơn ông Hùng và bà Dứt yêu cầu được tiếp tục sử dụng diện tích đất tranh chấp theo sơ đồ đo vẽ của văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh huyện Chợ Mới đo vẽ là 175,2m2 trong đó diện tích nhà vệ sinh xây cất không được sự đồng ý của ông Ngào, yêu cầu được sử dụng và đồng ý hoàn lại giá trị đất cho ông Ngào. Yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích đất 800m2 tọa lạc ấp Long Hòa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang, thửa đất số 151, tờ bản đồ số 6, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02922QSDĐ/pB do Ủy ban nhân dân huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang cấp ngày 10/8/2000 cho ông Châu Văn Hồng Ngào.

- Người đại diện hợp pháp cho Lê Hoàng Em có ông Lê Văn Hùng và bà Nguyễn Thị Út Dứt: Thống nhất với nội dung trình bày của ông Hùng và bà Út Dứt.

- Bà Lê Thị Thủy, bà Lê Thị Bo, bà Lê Thị Dớn, Lê Thị Trường An là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Lê Văn Bằng: Không có ý kiến và có văn bản xin xét xử vắng mặt.

- Bà Lê Thị Lài là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Lê Văn Bằng có trình bày: Bà Lài là chị ruột của ông Hùng. Phần đất mà ông Hùng đang sử dụng là của cha Lê Văn Bằng (chết) với mẹ Phạm Thị Phường mà của cha mẹ ông Ngào vào năm 1974 đến năm 1975 cha mẹ tôi cất nhà, việc mua bán không làm giấy tờ (lúc này bà Le mẹ ông Ngào cũng không được cấp quyền sử dụng đất) mua giá 60.000 đồng trên diện tích đất cụ thể không rõ, chỉ biết cất nhà chính và nhà sau, diện tích sàn nước, nhà vệ sinh xây cất sau. Hiện trạng vẫn không được cải tạo thêm. Bà Le bán lại là cất nhà cho đến nay, không cải tạo thêm đất mới. Nay không đồng ý với ý kiến của ông Hùng không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn ông Ngào đòi lại đất.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Lê Hoàng Lãm, Lê Hoàng Trung trình bày, Lê Hoàng Em: Thống nhất với ý kiến của ông Lê Văn Hùng và bà Nguyễn Thị Út Dứt. Xin vắng mặt khi Tòa án giải quyết vụ án.

- Tại Văn bản số 1782/UBND-NC ngày 23/8/2023 Ủy ban nhân dân huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang có ý kiến: Theo đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất của ông Châu Văn Hồng Ngào (không ghi ngày tháng năm) thì nguồn gốc là của mẹ là Nguyễn Thị Le cho ông vào năm 1990. Diện tích 1003m2 đất ở tại nông thôn và đất trồng cây lâu năm toạ lạc tại ấp Long Hoà 1 xã Long Điền A, huyện Chợ Mới. Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02922/pB ngày 10/8/2000 diện tích 1.003m2 thuộc tờ bản đồ số 06, số thửa 37, 151 đất ở tại nông thôn và đất trồng cây lâu năm cho ông Ngào được thực hiện theo quyết định số 283/1999/QĐ-UBND ngày 13/002/1999 của UBND tỉnh An Giang quy định về trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở, đất vườn, đất chuyên dùng tại nông thôn.

Liên quan đến yêu cầu huỷ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02922/pB do UBND huyện Chợ Mới cấp cho ông Châu Văn Hồng Ngào ngày 10/8/2000 thì UBND huyện Chợ Mới không có ý kiến mà đề nghị Toà án xét xử theo quy định của pháp luật.

- Tại Bản án dân sự sơ thẩm số: 84/2024/DS-ST ngày 26/6/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh An Giang đã quyết định:

Căn cứ vào khoản 2 khoản 9 Điều 26, Điều 34, Điều 147, Điều 157, Điều 165, Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Điều 106; 203 Luật Đất đai năm 2013; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Châu Văn Hồng Ngào, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy yêu cầu ông Lê Văn Hùng, bà Lê Thị Út Dứt, bà Lê Thị Lài, bà Lê Thị Thủy, bà Lê Thị Bo, bà Lê Thị Dớn, bà Lê Thị Trường An, anh Lê Hoàng Lãm, anh Lê Hoàng Trung, cháu Lê Hoàng Em về yêu cầu trả giá trị đất đối với phần nhà vệ sinh có diện tích 16,4m2.

2. Không chấp nhận yêu cầu yêu cầu khởi kiện của ông Châu Văn Hồng Ngào, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy yêu cầu ông Lê Văn Hùng, bà Lê Thị Út Dứt, bà Lê Thị Lài, bà Lê Thị Thủy, bà Lê Thị Bo, bà Lê Thị Dớn, bà Lê Thị Trường An, anh Lê Hoàng Lãm, anh Lê Hoàng Trung, cháu Lê Hoàng Em di dời nhà chính, nhà bếp, sàn nước trả lại diện tích thuê 175,2m2 thuộc diện tích đất 800m2 tọa lạc ấp Long Hòa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang, thửa đất số 151, tờ bản đồ số 6, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02922QSDĐ/pB do Ủy ban nhân dân huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang cấp ngày 10/8/2000 cho ông Châu Văn Hồng Ngào.

3. Chấp nhận yêu cầu của ông Lê Văn Hùng, bà Nguyễn Thị Út Dứt về việc yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02922QSDĐ/pB do Ủy ban nhân dân huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang cấp ngày 10/8/2000 cho ông Châu Văn Hồng Ngào.

Hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02922QSDĐ/pB do Ủy ban nhân dân huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang cấp ngày 10/8/2000 cho ông Châu Văn Hồng Ngào, diện tích đất 800m2, thửa đất số 151, tờ bản đồ số 6, tọa lạc ấp Long Hòa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang.

Ông Lê Văn Hùng, bà Nguyễn Thị Út Dứt được quyền sử dụng phần đất diện tích 175,2m2 tại các điểm 3, 4, 12, 11 theo Bản trích đo hiện trạng khu đất do Văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh Chợ Mới đo vẽ ngày 22/02/2024, tọa lạc ấp Long Hòa 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang.

Ông Lê Văn Hùng, bà Nguyễn Thị Út Dứt có nghĩa vụ bồi hoàn giá trị đất cho ông Châu Văn Hồng Ngào, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy số tiền 21.303.600 đồng.

Ông Lê Văn Hùng, bà Nguyễn Thị Út Dứt, ông Châu Văn Hồng Ngào, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy có trách nhiệm đến cơ quan Nhà nước có thẩm quyền tiến hành các thủ tục hành chính về đất đai theo quy định của pháp luật về đất đai.

(Kèm theo bản trích đo hiện trạng khu đất tranh chấp của Văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh Chợ Mới lập ngày 22/02/2024)

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng; về án phí dân sự sơ thẩm; về quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

- Ngày 01/7/2024, nguyên đơn ông Châu Văn Hồng Ngào và bà Nguyễn Thị Thanh Thúy kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm yêu cầu tòa án cấp phúc thẩm xét xử lại vụ án, chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

- Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn ông Châu Văn Hồng Ngào và bà Nguyễn Thị Thanh Thúy yêu cầu ông Hùng và bà Dứt trả cho ông Ngào giá trị quyền sử dụng đất diện tích 175,2m2 thuộc thửa 151, tờ bản đồ số 6 toạ lạc tại ấp Long Hoà 1, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang với số tiền 130.000.000 đồng. Ông Ngào đồng ý cho ông Hùng và bà Dứt được quyền sử dụng diện tích đất nêu trên .

- Bị đơn ông Hùng, bà Dứt không đồng ý với yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn. Ông Hùng và bà Dứt chỉ đồng ý trả cho nguyên đơn số tiền theo Bản án sơ thẩm đã tuyên.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm giải quyết vụ án:

Về tố tụng: Những người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ theo quy định của Pháp Luật tố tụng dân sự; đơn kháng cáo của nguyên đơn hợp lệ đủ điều kiện để giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

Về nội dung kháng cáo: Xét thấy bản sơ thẩm đã xử công nhận cho ông Hùng và bà Dứt được quyền sử dụng diện tích đất 175,2m2 đất là có căn cứ. Tuy nhiên, Bản án sơ thẩm buộc ông Hùng và bà Dứt trả giá trị quyền sử dụng đất cho ông Ngào diện tích 16,4m2 là chưa phù hợp. Theo Chứng thư thẩm định giá ngày 02/4/2024 của Công ty Thẩm định giá Đất Việt đã xác định giá đất tại vị trí tranh chấp có giá 1.299.000đ/m2. Do đó, đề nghị chấp nhận một phần kháng cáo của ông Ngào, sửa án sơ thẩm, buộc ông Hùng và bà Dứt trả giá trị diện tích 70,2m2 đất cho ông Ngào bằng 70,2m2 x 1.299.000 đồng/m2 = 91.189.800 đồng là có căn cứ.