Bản án 22/2025/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về quan hệ pháp luật tranh chấp: Nguyên đơn là doanh nghiệp (có đăng ký kinh doanh và có mục đích lợi nhuận) khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bị đơn là cá nhân (không có đăng ký kinh doanh) thực hiện nghĩa vụ theo Hợp đồng cầm cố đã giao kết giữa nguyên đơn và bị đơn. Do đó, xác định quan hệ pháp luật tranh chấp là tranh chấp dân sự về hợp đồng cầm cố tài sản theo quy định tại khoản 3 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về thẩm quyền giải quyết: Bị đơn có nơi cư trú tại huyện V, tỉnh Hậu Giang. Căn cứ vào khoản 3 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự và quan hệ pháp luật tranh chấp xác định vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang.

[3] Về thủ tục tố tụng: Người đại diện hợp pháp của nguyên đơn vắng mặt và có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Bị đơn đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt tại phiên tòa, không chứng minh được vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan. Do đó, căn cứ vào quy định tại Điều 238 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử xét xử vắng mặt tất cả những người tham gia tố tụng.

[4] Tại Đơn xin rút một phần yêu cầu khởi kiện ngày 25/4/2025, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn xin rút lại một phần yêu cầu khởi kiện đối với yêu cầu xử lý tài sản cầm cố, buộc bị đơn trả lại tài sản cầm cố và thanh toán các khoản phí bao gồm phí mượn xe và phí quản lý hồ sơ. Xét thấy việc rút một phần yêu cầu khởi kiện của người đại diện hợp pháp của nguyên đơn là tự nguyện và phù hợp với quy định của pháp luật nên Hội đồng xét xử căn cứ vào Điều 244 của Bộ luật Tố tụng dân sự chấp nhận và đình chỉ xét xử đối với phần yêu cầu người đại diện hợp pháp của nguyên đơn đã rút. Nguyên đơn có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết lại vụ án đối với yêu cầu xử lý tài sản cầm cố, yêu cầu bị đơn trả lại tài sản cầm cố và trả các khoản phí còn nợ theo quy định của pháp luật.

[5] Về pháp luật áp dụng: Hợp đồng cầm cố tài sản giữa các bên được xác lập vào ngày 16/01/2023 nên áp dụng Bộ luật Dân sự năm 2015 để giải quyết tranh chấp.

[6] Về hiệu lực của hợp đồng: Nguyên đơn yêu cầu bị đơn phải có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thanh toán cho nguyên đơn số tiền nợ gốc, lãi cho nguyên đơn theo Hợp đồng cầm cố tài sản đã ký kết ngày 16/01/2023. Để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình là có căn cứ và hợp pháp, nguyên đơn đã cung cấp cho Tòa án hồ sơ Hợp đồng cầm cố tài sản số VTM230101016NA19X và Giấy mượn xe được ký kết ngày 16/01/2023 giữa Công ty Cổ phần S TIỀN CÓ NGAY và anh Trần Tuấn A. Xét nội dung “Hợp đồng cầm cố” ngày 16/01/2023 thể hiện đầy đủ thông tin cá nhân của anh Trần Tuấn A là bên cầm cố, bên dưới chữ “Khách hàng, (Ký, ghi rõ họ tên)” có chữ ký và ghi rõ họ và tên Trần Tuấn A. Bị đơn anh Trần Tuấn A mặc dù đã được Tòa án thông báo, triệu tập hợp lệ nhiều lần nhưng vắng mặt không có lý do và không thể hiện ý kiến hay phản đối đối với yêu cầu khởi kiện cũng như tài liệu, chứng cứ mà nguyên đơn đưa ra. Theo quy định tại Điều 91 của Bộ luật Tố tụng dân sự thì: “Đương sự phản đối yêu cầu của người khác đối với mình phải thể hiện bằng văn bản và phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho sự phản đối đó” và “đương sự có nghĩa vụ đưa ra chứng cứ để chứng minh mà không đưa ra được chứng cứ hoặc không đưa ra đủ chứng cứ thì Tòa án giải quyết vụ việc dân sự theo những chứng cứ đã thu thập được có trong hồ sơ vụ việc”. Do đó, căn cứ vào tài liệu, chứng cứ do nguyên đơn cung cấp, có cơ sở xác định giữa nguyên đơn và bị đơn có xác lập Hợp đồng cầm cố tài sản vào ngày 16/01/2023 với nội dung thỏa thuận như thể hiện trong hợp đồng. Bên cạnh đó, xét thấy hợp đồng giữa các bên đáp ứng đủ các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo quy định tại Điều 117 của Bộ luật Dân sự năm 2015 nên hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm giao kết.

[7] Về số tiền cầm cố: Theo thỏa thuận trong Hợp đồng, nguyên đơn đã nhận cầm cố tài sản là 01 xe máy biển số 95X1-072.66 theo Giấy Chứng nhận đăng ký xe mô tô, xe gắn máy số 000103 do Công an xã V, huyện V, tỉnh Hậu Giang cấp ngày 31/12/2022, tên chủ xe Trần Tuấn A với số tiền cầm cố là 11.000.000 đồng; thời hạn cầm cố là 12 tháng, kể từ ngày 16/01/2023; thời hạn thanh toán là thanh toán định kỳ hằng tháng. Bị đơn đã nhận đủ số tiền cầm cố là 11.000.000 đồng và giao tài sản cầm cố cho nguyên đơn nhưng sau đó hai bên thỏa thuận nguyên đơn cho bị đơn mượn lại xe theo Giấy mượn xe được ký kết cùng ngày. Từ khi ký kết hợp đồng và nhận tiền đến nay, bị đơn đã thanh toán cho nguyên đơn một phần tiền gốc, lãi và phí sau đó vi phạm nghĩa vụ thanh toán theo thỏa thuận trong hợp đồng. Tính đến ngày xét xử ngày 28/4/2025, bị đơn chưa thanh toán cho nguyên đơn số tiền nợ gốc là 10.162.000 đồng. Tại tiết 3.1 mục 3 của Phụ lục hợp đồng cầm cố quy định: Công ty có quyền thu hồi nợ trước hạn hoặc xử lý tài sản cầm cố để thu hồi nợ trước hạn tất cả các khoản nợ chưa thanh toán của khách hàng trong trường hợp khách hàng vi phạm Hợp đồng hoặc bất cứ thỏa thuận, cam kết nào với Công ty. Việc bị đơn không thanh toán nợ gốc đúng hạn cho nguyên đơn là vi phạm Điều 4 của Hợp đồng cầm cố nên nguyên đơn có quyền thu hồi nợ hoặc xử lý tài sản cầm cố để thu hồi nợ. Tuy nhiên, do bị đơn đang giữ tài sản cầm cố và vắng mặt trong quá trình giải quyết vụ án nên bị đơn không thể thực hiện được việc xử lý tài sản cầm cố để thu hồi nợ. Vì vậy, có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn trả cho nguyên đơn số tiền cầm cố đã nhận còn lại là 10.162.000 đồng.

[8] Về nợ lãi: Theo thỏa thuận trong Hợp đồng cầm cố, lãi suất trong hạn là 1,1%/tháng/dư nợ thực tế; lãi suất quá hạn bằng 150% lãi suất cầm cố trong hạn. Xét thấy, mặc dù các bên không giao kết hợp đồng vay tài sản theo quy định của pháp luật, nhưng các bên có thoả thuận rõ ràng về lãi suất trong Hợp đồng cầm cố. Xét thấy, thỏa thuận giữa các bên là tự nguyện, không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội nên có hiệu lực. Theo quy định tại khoản 2 Điều 401 của Bộ luật Dân sự năm 2015, từ thời điểm hợp đồng có hiệu lực, các bên phải thực hiện quyền và nghĩa vụ đối với nhau theo cam kết. Theo Bản tóm tắt sao kê do nguyên đơn cung cấp, tính đến ngày xét xử sơ thẩm ngày bị đơn còn nợ lãi trong hạn là: 1.356.288 đồng; lãi quá hạn là: 7.304.954 đồng. Do đó, có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn trả nợ lãi trong hạn với số tiền: 1.356.288 đồng và nợ lãi quá hạn với số tiền: 7.304.954 đồng.

[9] Tổng nợ gốc, lãi, buộc bị đơn phải trả cho nguyên đơn số tiền là 18.823.242 đồng.

[10] Đối với yêu cầu buộc bị đơn phải tiếp tục chịu lãi phát sinh theo Hợp đồng cầm cố đã ký kết cho đến khi thanh toán xong nợ: Tại khoản 1 Điều 13 của Nghị quyết số: 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao quy định đối với trường hợp chậm thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng mà các bên có thỏa thuận về việc trả lãi thì kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất các bên thỏa thuận nhưng phải phù hợp với quy định của pháp luật; nếu không có thỏa thuận về mức lãi suất thì quyết định theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Theo hợp đồng, lãi suất do các bên thỏa thuận là 1,1%/tháng tương đương 13,2%/năm. Lãi suất thỏa thuận này không vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay theo quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015 nên phù hợp với quy định tại Điều 13 của Nghị quyết số: 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao. Do đó, yêu cầu của nguyên đơn là có căn cứ để chấp nhận.

[11] Đối với việc nguyên đơn giữ Giấy Chứng nhận đăng ký xe mô tô, xe gắn máy của bị đơn, theo quy định tại khoản 2 Điều 312 của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì bên cầm cố có quyền “yêu cầu bên nhận cầm cố trả lại tài sản cầm cố và giấy tờ liên quan, nếu có khi nghĩa vụ được bảo đảm bằng cầm cố chấm dứt”. Theo quy định tại khoản 4 Điều 313 của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì bên nhận cầm cố có nghĩa vụ “trả lại tài sản cầm cố và giấy tờ liên quan, nếu có khi nghĩa vụ được bảo đảm bằng cầm cố chấm dứt hoặc được thay thế bằng biện pháp bảo đảm khác”. Theo quy định tại Điều 316 của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì “Khi việc cầm cố tài sản chấm dứt theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 315 của Bộ luật này hoặc theo thỏa thuận của các bên thì tài sản cầm cố, giấy tờ liên quan đến tài sản cầm cố được trả lại cho bên cầm cố.”. Vì vậy, ngay sau khi bị đơn thực hiện xong nghĩa vụ trả nợ thì nguyên đơn có trách nhiệm giao trả lại Giấy Chứng nhận đăng ký xe mô tô, xe gắn máy mô tô, xe gắn máy cho bị đơn.

[12] Về án phí: Bị đơn phải chịu toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm do toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn được Tòa án chấp nhận theo quy định tại khoản 2 Điều 26 của Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

[13] Về quyền kháng cáo: Đương sự được quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.